Definitions containing the research լի : 10000 Results

Կուպպայ

s.

carter's smock, gabardine.

· Calfa

NBHL (1)

Արկեալ էր զիւրեաւ կուտտայք, եւ յամենայն հիւսս նորա կախեալ էր դդումս ինչ լի եւ դրոշմեալս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Կուպր, կպրոյ, ով

s.

bitumen, asphalt, pitch;
tar, naphtha;
petroleum, rock-oil;
cf. Նաւթ.

· Calfa

NBHL (1)

Տապանս այս կպրով օծեալ լինի. (Փիլ. լին.։)


Կուռք, կռոց

s.

idol;
image, statue.

· Calfa

NBHL (2)

εἵδωλον idolum, simulacrum. Կռեալ եւ կոփեալ՝ ձուլեալ եւ քանդակեալ արձանք կամ պատկերք սուտ աստուածոց. դրօշեալք դից. կուռք, կռքեր. ... խէպլ (որ է սնոտիք, որպէս ռմկ. խըպըլիկ ).

Իսրայէլի միայն ճանաչիւր ճշմարիտն աստուած. իսկ այլազեացն՝ կուռքն. (Կիւրղ. ղկ.։)


Կուսածին, ծնի

adj. s.

born of a virgin;
Holy Virgin.

· Calfa

NBHL (2)

զիմ սիրելի որդին՝ զիմ զկուսածին՝ մանուէլ անուն մանուկն. (Տաղ յար.։)

Կազմէ աւազան կուսածին, զի ամենեքեան ազատորդիք լինիցիմք. (Ճ. ՟Ա.։)


Կուսակալութիւն, ութեան

s.

government of a province or department, prefecture.

· Calfa

NBHL (1)

τοπαρχία toparchia. Կողմնակալութիւն. բդեշխութիւն. Իշխանութիւն եւ գաւառ կուսակալի.


Կուսակից

s.

partisan, abettor, adherent, follower;
— լինել, to espouse a party, to adhere, to favour, to support;
— լինել ումեք, to side with one, to follow one's party, to be of the party of, to take one's part, to undertake his defence, to be wedded to ones own opinion;
եւ ոչ միումն լինել ou ոչ միում եւ ոչ միսում կողման լինել —, to rest or remain neuter;
cf. Կողմն.

· Calfa


Կուսան, աց

s.

virgin;
maid;
nun;
— լինել, to go into a nunnery, to take the veil.

· Calfa


Կուսանամ, ացայ

vn.

to be pure as a virgin;
to lead a life of chastity, to keep one's maidenhood;
to take the veil.

· Calfa

NBHL (3)

Անհնար է պոռնկին կուսանալ։ Անհնար է այդմ լինել, եթէ նախ պոռնկիմ, եւ ապա կուսանամ. (Մանդ. ՟Գ։)

Անհնար է այդմ լինել, եթէ նախ պոռնկիս, եւապա կուսանաս. (Եփր. պհ.։ եւ Ճ. ՟Դ.։)

ԿՈՒՍԱՆԱՄ ԿՈՒՍԱՆԱՆԱՄ. παρθενέω, παρθενέομαι virgineam vitam duco. Կուսան լինել. կուսակրօն լինել. պահել զկուսութիւն.


Կուսանանամ, ացայ

vn.

cf. Կուսանամ.

· Calfa

NBHL (3)

Անհնար է պոռնկին կուսանալ։ Անհնար է այդմ լինել, եթէ նախ պոռնկիմ, եւ ապա կուսանամ. (Մանդ. ՟Գ։)

Անհնար է այդմ լինել, եթէ նախ պոռնկիս, եւապա կուսանաս. (Եփր. պհ.։ եւ Ճ. ՟Դ.։)

ԿՈՒՍԱՆԱՄ ԿՈՒՍԱՆԱՆԱՄ. παρθενέω, παρθενέομαι virgineam vitam duco. Կուսան լինել. կուսակրօն լինել. պահել զկուսութիւն.


Կուսութիւն, ութեան

s. fig.

virginity;
maidenhead, pucelage;
pudicity;
բառնալ զ—, արկանել ի կուսութենէ, to defile, to ravish, to violate, to deflour;
ի կուսութենէ իւրմէ, from her youth;
cf. Կնիք.

· Calfa

NBHL (1)

անխախտելի կուսութիւն։ Մայր կուսութեան. եւ այլն. (Շար.։)


Կուտակ, աց

s.

heap, pile, accumulation, mass;
vault, roof;
swelling;
wave, surge;
globe, globule.

· Calfa

NBHL (1)

Զծիրանեգոյն ալիսն՝ լեռնաձեւ կուտակսն. (Արծր. ՟Դ. 2։)


Կուտակեմ, եցի

va.

to heap, to pile, to amass, to accumulate;
to swell, to heave, to upheave;
to exaggerate.

· Calfa

NBHL (3)

Յորժամ ծով յուզեցի, եւ զալիսն վեր ի վայր կուտակիցէ. (Ոսկ. ես.։)

Բարկացայտ ալիքն՝ լեռնաձեւ կուտակին. (Ագաթ.։)

Ալիք կուտակին վէտք վէտք. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ։)


Կուտկուտիմ

vn.

to be covered with rash.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՈՒՏԿՈՒՏԻԼ. Կողտ կոյտ լինել. կամ իբր Կուտ կուտ լինել. ուռնուլ, կամ կնճռիլ.

Կուտկուտեալ լինէր մորթ իմ ի չարաչար քարշելոյն, եւ պատառ պատառ յերկիր անկանէր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Կուրամիտ

adj.

mentally blind.

· Calfa

NBHL (1)

Կուրամիտ տբրեւ զձեզ (զկռապաշտբդ) ոչ լինիմք. (Ճ. ՟Բ.։)


Կուրանամ, ացայ

vn. fig.

to become blind, to lose one's sight, to be deprived of sight;
to shut ones eyes, to be blind to;
— ճանապարհի, to be no longer practicable, to be stopped, unpassable or impassable (road).

· Calfa

NBHL (1)

τυφλόομαι, πωρόομαι եւ այլն. excaecor, obcaecor եւ այլն. Կոյր լինել (աչօք կամ մտօք). կրել զկուրութիւն. պակասիլ ի լուսոյ. նմանութեամբ Խափանիլ ճանապարհաց. կուրնալ.


Կուրծք, կրծից

s.

breast, bosom, chest;
heart, mind;
ուշ ի կուրծս անկանել՝ առնել, to reflect well on, to recollect, to remember;
մօտ առ կուրծս, to be imminent, near to, to impend;
զձեռն ի վերայ կրծից հանգուցանել, to fold the arms in repose;
մաքրել զ—ծս, to expectorate, to spit.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒՇԻ ԿՈՒՐԾՍ ԱՆԿԱՆԻԼ կամ ԱՌՆԵԼ. Քաջ խորհել ի սրտի, խելամուտ լինել. Զգաստ մտօք քննել.


Կուրութիւն, ութեան

s. fig.

blindness, cecity, excecation;
blindness, ablepsy, delusion;
հարկանել կուրութեամբ, to strike blind;
աբրէ մեծի կուրութեանս, what a strange blindness !

· Calfa

NBHL (2)

Հարին, կամ հարից կուրութեամբ։ Զ աչս թշնամեացն ի կուրութիւն դարձուցանէին։ Վասն կուրութեան սրտից։ կուրութիւն փոքր ի շատէ եղեւ իսրայէլի.եւ այլն։

Որպէս կուրութիւն աչաց ատելի կայ մարմնոյն, նոյնպէս եւ տգիտութիւն ոգւոյ ատելի է եւ աստուծոյ. (Կանոն.։)


Կուց

s.

the hollow of the joined hands;
double handful.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ կցովն ջուր (եռացեալ՝) ելից ի վերայ ձեռաց դատաւորին. (Հ. մայ. ՟Գ.։)


Կպրեմ, եցի

va.

to tar, to caulk.

· Calfa

NBHL (1)

Ներքուստ եւ արտաքուստ զտպարանն կպրել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 4։ Վստկ.։)


Կռամոլ, աց

adj.

given to idols, idolatrous;
— պաշտօն, cf. Կռամոլութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Պաշտամունք կռամոլիցն։ Ձօնեալքդ էք անահտայ կռամոլ դիւացն. (ՃՃ.։)

Չար պաշտօնեայքըն կռամոլին. իմա՛, կռամոլութեան։


Կռամոլութիւն, ութեան

s.

idolatry, love of idols.

· Calfa

NBHL (1)

εἱδωλομανία insanus idolorum cultus. Կռամոլն գոլ. մոլիլն զհետ կռոց. կռապաշտութիւն.


Կռանահարեմ, եցի

va.

to hammer, to beat with a hammer, to forge, to beat on the anvil.

· Calfa

NBHL (1)

Հուրն ընդ երկաթոյ կռանահարի, եւ անտանջելի մնայ հուրն. (Ոսկիփոր.։)


Կռապաշտ, ից

adj. s.

idolatrous;
idolater;
heathen.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ կռապաշտք լինել։ Կախարդաց, եւ կռապաշտք. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ. 7։ Յայտ. ՟Ի՟Ա. 8։ ՟Ի՟Բ. 15։)


Կռապաշտեմ, եցի

vn.

to worship idols, to give up to idols;
to idolize.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՌԱՊԱՇՏԵՄ ԿՌԱՊԱՇՏԻՄ. Կռապաշտութիւն առնել. պաշտօն մատուցանել կռոց. կռապաշտ լինել.

Արարին որթ, եւ կռապաշտեցին։ Կռապաշտեցան մինչեւ ցգերիլն ի սաղմանասարայ։ Ամբաստանութիւն կռապաշտելոյն իսրայէլի. (Նախ. ել.։ Նախ. դտ.։ Նախ. յես.։)


Կռապաշտիմ, եցայ

vn.

cf. Կռապաշտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՌԱՊԱՇՏԵՄ ԿՌԱՊԱՇՏԻՄ. Կռապաշտութիւն առնել. պաշտօն մատուցանել կռոց. կռապաշտ լինել.


Կռապարիշտ

cf. Կռապաշտ.

· Calfa

NBHL (2)

Ոմն կռապարիշտ լինելոց է. (Եզնիկ.։)

Կռապարիշտ է ... որ զոչ ախորժելիս ստեղծ չէին կատարէ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Կռինչն

s.

the least noise, the least thing;
a mere nothing.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ծախեսցի յամենայն որդւոցն իսրայէլի կռինչն. (Ել. ՟Թ. 4. յն. բան մի. (իբր կնճռումն, կնճիռն։))


Կռիչք

s.

crakeing, creaking, cry or noise;
— հաւուց, cackling;
— թռչնոց, chattering;
— խորդոց, crunk, crunkle of the crane.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւ ընտանի յըմբռնել ստացողին իւրոյ յոյժ աղաղակէր. եւ ոմանք մեղադիր լինէին, եթէ զմէ՞ վայրապար կռիչս ամբառնաս. (Մխ. առակ.։)


Կռնչեմ, եցի

vn.

to crake, to creak;
to make a shrill noise, to cry out, to shriek, to squeak, to scream;
to hiss;
to whistle;
— գորտանց, to croak;
— ագռաւուց, to caw;
— խորդոց, to crunk, to crunkle;
— խոզից, to grunt;
— շանց, to growl;
to yelp;
— եղջերուի, to bell.

· Calfa

NBHL (1)

Շուն յաճախ կռնչէ, եւ յարձակելով անկասկած հաջէ. (Փիլ. լիւս.։)


Կռուակից

adj. s. antagonistic;
champion;
ally.

· Calfa

NBHL (1)

Արշաւեն եւ կռուակից լինին. (Լմբ. առակ.։)


Կռուան, աց

s.

hold;
— գտանել, ունել, to get a hold on.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՌՈՒԱՆ ԳՏԱՆԵԼ՝ է որպէս Գամագիւտ լինել. բռնելու տեղ՝ իլիշիկ կամ խուլբ գտնել.

Զխիղճ մտացն սրբիցեմք, եւ գտանիցին ի մեզ կռուանք, եւ մի՛ կարծիք չարեաց. (Ոսկ. մ. 4. 87. (որպէս ըմբիշ սերկ եւ օծեալ իւղով է անըմբռնելի ի կռուի։))


Կռուանոց, աց

s.

wrestling-place, palcestra, arena, lists, tilt-yard;
battle-field.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բարւոք կռուանոցն մտանիցէ օծեալ իւղով հոգւոյն պարգեւաց։ Հրահանգք եւ կռուանոց առաքինութեան լինիցի տունն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)


Կռուարար, աց

adj. s. contentious, litigious, quarrelsome, fractious, wrangling, mischief-making, meddlesome.

· Calfa

NBHL (1)

Աթենացիք ձեռներէց ի կռիւ լինելոյ դադարեցին ի պատժել կռուարարացն. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Կռուեցուցանեմ, ուցի

va.

to set by the ears, to incite to strife, to urge to war.

· Calfa

NBHL (1)

Տալ բանակռիւ լինել. ի մարտ գրգռել. կռուեցընել.


Կռուիմ, եցայ

vn. fig.

to take offence, to wrangle, to strive, to contend, struggle or dispute with, to debate, to contest, to quarrel;
to skirmish, to grapple with each other, to clash together, to fight, to come to blows;
to take hold of, to cleave to, to cling, adhere or stick to, to hold fast by, to catch or grasp at, to get entangled in;
— ընդ միմեանս, to beat one another, to fight together;
to quarrel;
թօթափել զփոշին կռուեալ, to shake the dust off one's foot;
ի բեւեռ կռուեցաւ հանդերձ նորա, his coat is caught by a nail.

· Calfa

NBHL (3)

Կռուեցան կամ կռուեսցին կամ կռուիցին երկու արք։ Մի՛ կռուօ՛ղ։ Կռուեցան ընդ միմեանս թագաւորքն։ Յովաթամ կռուեցաւ ընդ արքայի որդւոց ամոնայ։ Դարանակալքն կռուէին ի տեղւոջէ իւրեանց։ Տէր աստուած իսրայէլի համագունդ կռուէր ընդ իսրայէլի։ Եթէ կարասցէ կռուիլ ընդ իս։ Ընդարմացոյց զամոլաջիլ զըստին յակոբայ ի կռուելն իւրում ընդ նմա.եւ այլն։

Ընդ կամացս որսոյ իբր ընդ դարանակալի մահու կռուեցայ. (Նար. ՟Կ՟Է։)

Կռուօղ եւ աւազակաբարոյ լինելոց էր զաւակ նորա. (Կիւրղ. ծն.։)


Կռփահար

adj.

cuffed, beaten.

· Calfa

NBHL (1)

Կռփահար եւ անհանգիստ լինիմք. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Բ։)


Կռփեմ, եցի

va. fig.

"cf. Կռուփս հանեմ;
" to vex, to plague, to use ill, to injure or affront contumeliously, to outrage;
— զաղքատս, to smite with the fist of wickedness;
to trample the poor under foot, to oppress.

· Calfa

NBHL (2)

Կռփէք զանաւագն։ Կռփեն զորբս։ Կռփէին զգլուխս աղքատաց։ Ի բարձրութիւն այնոցիկ, որք կռփեալք էին յիսրայէլի. (Ես. ՟Ծ՟Ը. 4։ Մաղ. ՟Գ. 5։ Ամովս. ՟Բ. 7։ Յուդթ. ՟Ժ՟Զ. 6։)

Ծանր բեռամբ տուժից նեղէր եւ կռփէր զնոսա։ Ի պատերազմի անդ՝ որ ընդ հայսն էր, կռփեալ լինէր. (Եկւս. Պտմ. ՟Ը. 15։ ՟Թ. 8։)


Կռփիչ

s.

who strikes with the fist;
who uses harshly.

· Calfa

NBHL (2)

Եղիա կռփիչ իսրայէլի։ Ճրագ լուսատու՝ կռփիչ խաւարի. (Անան. ի յհ. մկ.։)

Կռփիչ եւ շլացուցիչ տկար աչաց լինի պայծառութիւն արեգական. (Ճ. ՟Գ.։)


Կսկծագին

adj. adv.

smarting, poignant, sharp, acute;
bitter, mournful, sorrowful, painful, woeful, sad;
painfully.

· Calfa

NBHL (1)

Զմանուկ տըղայդ քո զբաղձալին՝ այլ ո՛չ ողբաս կըսկըծագին. (Շ. մխիթ.։)


Կսկծական

cf. Կսկծագին.

· Calfa

NBHL (1)

Կողկողէին անպատմելի կսկծական կականմամբ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. (մի ձ. կոծական։))


Կսկծակիծ

adj.

caustic, biting, very painful, vexatious.

· Calfa

NBHL (2)

Կսկծանօք կծանօղ, կամ կծեալ. մորմոքիչ. մորմոքելի.

Մարմաջեցուցանէր զնոսա. այս էր՝ որ կսկծակիծ եւ վիճելի առնէր այնուհետեւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 28։)


Կսկծեցուցիչ, չի, չաց

adj.

cf. Կսկծելի.

· Calfa


Կսկծիմ, եցայ

vn. fig.

to be in pain, in sorrow or affliction;
to grieve, to take to heart, to mourn for, to feel very sorry, to be too much vexed;
to repine at.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն առաջին ընդարձակութեանն իւրեանց եւ լիութեանն պատմեալ ծանուցանէր նոցա, զի առաւել եւս կսկծիցին. (Նչ. եզեկ.։)


Կտաւեայ, էի, ից

adj.

of linen, linen.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմուճան կտաւի։ Անդրավարտիս կտաւիս։ Գօտի կտաւի։ Խոյր կտաւի։ Ձորձ կտաւի։ Յասուեաց եւ ի կտաւեաց՜ սփածանելի կտաւի. եւ այլն. (Ղեւտ. ՟Զ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Զ։ Եզեկ. ՟Խ՟Դ. 17։ Երեմ. ՟Ժ՟Գ. 1։)


Կտաւեղէն, ղինի, նաց

cf. Կտաւեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմուճան կտաւի։ Անդրավարտիս կտաւիս։ Գօտի կտաւի։ Խոյր կտաւի։ Ձորձ կտաւի։ Յասուեաց եւ ի կտաւեաց՜ սփածանելի կտաւի. (եւ այլն. Ղեւտ. ՟Զ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Զ։ Եզեկ. ՟Խ՟Դ. 17։ Երեմ. ՟Ժ՟Գ. 1։)


Կտաւի, ւեաց

cf. Կտաւեայ;
շապիկ —, linen shirt;
—ք, linen.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմուճան կտաւի։ Անդրավարտիս կտաւիս։ Գօտի կտաւի։ Խոյր կտաւի։ Ձորձ կտաւի։ Յասուեաց եւ ի կտաւեաց՜ սփածանելի կտաւի. (եւ այլն. Ղեւտ. ՟Զ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Զ։ Եզեկ. ՟Խ՟Դ. 17։ Երեմ. ՟Ժ՟Գ. 1։)


Կտաւոտեակ

s.

piece of linen, rag, cloth;
swathing linen.

· Calfa

NBHL (1)

λέντιον linteum. Դոյզն կապերտ կամ փերթ կտաւի. աղքատին սփածանելի, զգեստ, խանձարուր, եւ այլն.


Կտղիմ, եցայ

vn.

to become furious, to give up to a frantic transport;
to become mad with love, passionate, frenzied with desire or lust;
to tickle, to titillate;
to be in rutting, in pruriency.

· Calfa

NBHL (2)

Երիտասարդ մոլեգնեալ կտղեալ ի մարմնոյ ցանկութիւնս։ Մոլեցին կտղիցին եւ աւելի քան զդէպն ջեռնուցուն։ Այնպէս մոլիմք եւ կտղմիմք, զի ո՛չ թէ մոլիցիմք՝ իմանամք։ Յորժամ համարի զգաստանալ, յայնժամ առաւել մոլի եւ կտղի. (Ոսկ. կող. ՟Ժ՟Բ։ Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Բ։ Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Գ։ Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։)

βακχεύομαι, γαργαλίζομαι, παραπαίω, μαίνομαι bacchor, desipio, insanio. Կատաղիլ. մոլիլ, մոլեգնիլ՝ մանաւանդ ի ցանկութիւս մարմնոյ. անկղիտանալ. եւ Խտտղիլ. գրի եւ ԿՏՂՄԻԼ.


Կտրած, ոյ, ի

s. adj.

cut, cutting, incision;
cut, shape, fashion;
cut out.

· Calfa

NBHL (2)

Մասունքն երկաքանչիւր ուրուք հատածոցն ունի առանձին կտրածս. (Փիլ. լին. ՟Գ. 5։)

յորժամ մայրքն կտրին, կամ նման կտրածքն լինել բնակութիւն մեղուոց. քանզի ոչ եւս այլ արձակենշառաւիղս ի կտրածէն. (Վեցօր. ՟Ե։)


Կտրեմ, եցի

va.

to cut, to cut off, to lop, to cut down;
to divide, to separate;
to take away, to discontinue, to retrench;
to shear sheep;
to cut hair;
to castrate, to geld;
— ընդ մէջ or յերկուս, to divide in halves;
— ի չորս մասունս, to cut in quarters, to quarter;
— զանդամս մարմնոյ, to cut off, to amputate, to maim, to mutilate.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք ի քահանայից կտրիցէ զանձն իւր։ Որ զինքն կտրեաց, մի՛ լիցի քահանայ, զի անձնասպան է. (Կանոն.։)