Definitions containing the research րամ : 2963 results

Բեմական, ի, աց

adj. s. that beholds the altar or sanctuary;
clerk, clergyman.

· Calfa

NBHL (1)

Երէկ բեմական, եւ այսօր սանդարամետական. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ե։)


Բեր, ից

int.

come now ! come on!

· Calfa

NBHL (4)

Խորտիկս կերակրոց յօդոյ՝ լորամարգոյ բեր. Փիլ. ժ. բան.։ Պարգեւեն եւ նոցա ի յիւրեանց բերոյն (ի բերեալ որսոյն). (Փարպ.։)

Ի վերայ ազգաբանութեանցն՝ ի մի տարեալ հանեն՝ ե՛կ բե՛ր ասել, յարամազդ սկիզբն. (Պորփ.։)

Առ ի գիտութիւն բացահոսութեան եւ չարամերձութեան բանի բերջ ի՛ր ասել. (Շիր.։) IV.

ԲԵՐ 3 ԲԵ՛Ր. φέρε, ἅγε age, agedum, agesis, eja Ի հրամայականէ բայիս Բերել, ըստ ոճոյ յունաց. զոր թրակացին կոչէ մակբայ յորդորման. Աղէ. օ՛ն. հա՛պա. ե՛կ.


Բեր, ոյ, ոց

s.

product, fruit;
a not in music.

· Calfa

NBHL (4)

Խորտիկս կերակրոց յօդոյ՝ լորամարգոյ բեր. Փիլ. ժ. բան.։ Պարգեւեն եւ նոցա ի յիւրեանց բերոյն (ի բերեալ որսոյն). (Փարպ.։)

Ի վերայ ազգաբանութեանցն՝ ի մի տարեալ հանեն՝ ե՛կ բե՛ր ասել, յարամազդ սկիզբն. (Պորփ.։)

Առ ի գիտութիւն բացահոսութեան եւ չարամերձութեան բանի բերջ ի՛ր ասել. (Շիր.։) IV.

ԲԵՐ 3 ԲԵ՛Ր. φέρε, ἅγε age, agedum, agesis, eja Ի հրամայականէ բայիս Բերել, ըստ ոճոյ յունաց. զոր թրակացին կոչէ մակբայ յորդորման. Աղէ. օ՛ն. հա՛պա. ե՛կ.


Բերան, ոց

s.

mouth;
entrance, opening;
narrow entrance of a harbour;
orifice;
defile;
anus;
— ի —, face to face;
ի —, ի —ոյ, by heart, by rote, cf. Անգիր;
ի — գիտել, ուսանել, առնուլ, ունել, to learn by heart;
— սրոյ, edge;
— գետոյ, mouth;
արկանել, կոտորել ի — սրոյ, հարկանել —ով սուսերի, to kill with the sword, to put to the sword;
ի — սովուն, at the beginning of the famine;
ըստ —, each, so much a head, apiece;
աղաղակէր ամենայն —, every one or body cried out, all the people cried out;
— ժողովոյն, orator of the assembly or council;
նա եղիցի քեզ —, he will speak for you;
գրել ինչ ի —ոյ ուրուք, to write under dictation;
ի —ս լինել, հարկանել, տապալիլ, — ի վայր անկանիլ, to fall upon one's face;
գոյժ ի — առնուլ, to bring bad news;
երդս ի — առնուլ, to sing, to warble;
ի —ոյ ուրուք, on account of or in the name of some one;
ի մի՝ ընդ մի —, ի միոջէ —ոյ, with one voice, unanimous, cf. Միաձայն, cf. Միաբերան;
— ի վայր, ի վերայ —ոյ, lying upon one's face;
ընը — ածել, to repeat incessantly;
բանս ի — դնել, to suggest, to hint;
—ք ճրադաց, cf. Բազմակալ.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԵՐԱՆ. որպէս Բան ելեալ ի բերանոյ ուրուք. հրաման, պատգամ, վկայութիւն, եւ այլն.


Բերդակալ, աց

s.

governor of a castle, commander of a fortress, castellan;
—ք, garrison.

· Calfa

NBHL (3)

Հրաման տային բերդակալին. (Բուզ. ՟Դ. 59։)

Եւ բերդակալեանքն ... նեղեցին զնոսա ըստ հրամանին տուելոյ. (Բուզ. ՟Դ. 59։)

Եւ բերդակալեանքն ... նեղեցին զնոսա ըստ հրամանին տուելոյ. (Բուզ. ՟Դ. 59։)


Բերդեան

s. pl. fortresses, castles;
garrison.

· Calfa

NBHL (1)

Տային հրաման ի բերդեանն, զի նեղեսցեն զնոսա։ Զազատ կանանին անդէն ի բերդեանն բաշխէր. (Բուզ. ՟Դ. 58. եւ 59։)


Բերիմ, բերայ

vp.

to go;
to carry or to bear ones self;
to be inclined, to lean;
to behave one's self, to act;
զի՞նչ օգուտ յայնմանէ բերցի, what advantage will result from it ? — ի վերայ ջրոց, to walk on the waters;
ընդ երկիր —, to travel, to voyage;
to be busy with mundane things;
առ երկրաւ —, to travel round the world;
to shed on the earth;
անխտիր ընդ մեզս —, to be given up to sin;
այսր անդր — or բերեալ լինել, to go here and there;
to be taken hither and thither;
շուրջ — զօրինօք Աստուծոյ, to observe the laws of God;
— ի կործանումն, ի վայր, to fall into ruin, to fall down;
ի նախանձ or նախանձու —, to envy, to covet;
ի բարկութիւն orբարկութեամբ —, to get angry;
ընդ քիրտն —, to sweat, to perspire;
եւ այլ որ ընդ սոքօք բերին, եւ որ զկնի բերին ասացեալքն, and so on for the rest, as follows.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն բերի հրամանաւն Աստուծոյ յընթացս. (Լմբ. սղ.։)


Բերկրանոց

s.

belveder, stage.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց բազմել ի վանդակս բերկրանոցին առ ի ճաշակել կերակուր. (ՃՃ.։)


Բժժանք, նաց

s. pl. talisman, amulet, phylactery.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ բժժանօք ինչ յուռթից կախարդել խորամանկեսցէ. (Նար. ՟Կ՟Զ։)


Բժշկեմ, եցի

va.

to cure, to physic, to remedy, to dress.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձաւ արքայ յովրամ բժշկել ի վերացն զոր խոցեցին զնա ասորիքն. (՟Դ. Թագ. ՟Ը. 29։ ՟Թ. 15։)


Բիւրաւոր, աց

adj.

ten thousand or ten millenaries;
thousand, many, immense, numberless.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման տայր զօր յարուցանել զբիւրաւորս Ատրպատական նահանգին. (Խոր. ՟Բ. 21։)


Բնագիր, գրաց

s.

original, text.

· Calfa

NBHL (1)

Չիցե՞ն մեզ բաւական օրէնքն բնագիրք, յոր ենն լիով կամքն Աստուծոյ. ընդէ՞ր ունիցիմք զհրամանս նորատուրս եւ զթուղթս պատիրս (յուռութս). (Մանդ.։)


Բնական, ի, աց

adj.

natural;
—, — իմաստասէր, այր, philosopher;
physician;
—ն, physics;
—ք արուաց, genitals;
—ք, — լոյս, օրէնք, light of nature, natural law.

· Calfa

NBHL (2)

Ի վերայ բնականացն, ի վերայ արուեստականացն։ Բնական ասի չարամերձութիւն հոգւոյ եւ մարմնոյ։ Բնական մահ է անջատումն հոգւոյ ի մարմնոյ. (Սահմ. ՟Դ. ՟Ը։)

Կիրքս՝ բնակա՛ն մարմնոյ եւ ոգւոյ կարիք։ Ես զբնականացն ասեմ, դու զանբնականսն ի ներքս մղես։ Բնականք ասին՝ ըստ բնութեան (այսինքն ի բնէ) ի եզ տրամադրեալք. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Բոյլ, բուլից

s. ast.

company, body, assembly;
—ք, Pleiades.

· Calfa

NBHL (1)

πλῆθος, χορός, ἁγύλη եւ այլն. multitudo, coetus, grex եւ այլն. Հոյլ, խումբ, ժողով, երամ, ջոկ, գունդ.


Բորակ, ի, աւ

s.

nitre, borax;
հանք —ի, vein of nitre.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման ետ բերել աղ եւ բորակ, եւ բարկքացախ. (Ագաթ.։ Նոյնպէս ՃՃ. ստէպ. (զի այդոքիւք շփէին զվէրս վկայից առ առաւել կսկծեցուցանել)։)


Բորբորիտ

adj.

that loves mire or mud;
lascivious, lewd.

· Calfa

NBHL (2)

Վաւաշն այն եւ բորբորիտն Շամիրամ. (Խոր. ՟Ա. 14. ուր հին տպ. բորբորիտոն։)

Հրամայէ քննել զժանդագործ բորբորիտոնսն. (Խոր. ՟Գ. 58։)


Բորբորիտոն

cf. Բորբորիտ.

· Calfa

NBHL (2)

Վաւաշն այն եւ բորբորիտն Շամիրամ. (Խոր. ՟Ա. 14. ուր հին տպ. բորբորիտոն։)

Հրամայէ քննել զժանդագործ բորբորիտոնսն. (Խոր. ՟Գ. 58։)


Բոցախառն

adj.

mixed with flame, ardent, inflamed.

· Calfa

NBHL (1)

Մռայլ եւ մառախուղ բոցախառն պատեալ շուրջ զլերամբն. (ՎՐդն. ծն։ եւ Տօնակ.։)


Բութ, բթի

adj. gr.

blunt, dull, whose edge is worn;
stupid, heavy;
— անկիւն, obtuse angle;
—, — շեշտ, ոլորակ, grave accent.

· Calfa

NBHL (1)

ἁμβλύς obtusus, hebes Գուլ. պակասեալ ի սրութենէ կամ ի սայրից. նմանութեամբ՝ Թանձրամիտ. դանդաղ. ծանր, եւ մեղկ. վատ. գուլ. գիւնտ.


Բուծանեմ, ուծի

va.

to nourish, to feed;
to treat, to dress;
to fatten.

· Calfa

NBHL (1)

Ասիացւոց իշխանն՝ երամակ փղաց բուծանէր առ ի ձիամարտութիւն։ Էշս մեծամեծս բուծանէին։ Թագաւորն առաքեալ կոչեաց զբուծանօղսն. (Փիլ.։)


Բուռն, բռան, բռամբ

s. adj. adv.

fist;
hand;
violence, force, tyranny;
tyrant, usurper;
impetuous, furious, fiery, spirited, energetic, unruly, vehement, vigorous, angry, enraged, tyrannical, predominant, powerful;
violently, ardently;
with violence;
— մի, a handful;
— առնել՝ լինել՝ ի վերայ դնել, to force, to offer violence;
— հարկանել, to undertake;
ի — արկանել, առնուլ, զբռամբ, ածել, արկանել, ընդ բռամբ ունել, to take, to grasp, to arrest;
to rule, to conquer, to subjugate;
— հարկանել զօձեաց, to take by the nack;
ի բռին ունել, դնել զոգի or զոդիոն, to risk, to hazard, to expose one's self to peril;
ի — գալ, անկանել, to be taken, seized, arrested;
— դէպ or դէպ ունել, to aim at.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զանզօր տղայ ի բուռն առցուք։ Հրաման տայր ի բուռն առնուլ զնոսա. (Խոր. ՟Ա. 26։ ՟Բ. 18։)


Բուք, բքոյ

s.

snow-storm;
tribulation

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցի խաղաղութիւն հրամանաւ մեծիդ՝ ամենավարան բքոյս սասանման. (Նար. ՟Հ՟Ա։)


Բռնադատ, աց

adj.

violent, coercive, troubled, constrained, forced.

· Calfa

NBHL (1)

Մարտ ընդ բռնադատին բուղայի դնել։ Զանգիտեալ ի մախացօղ խորամանկութենէ բռնադատին։ Մատնեսցին ի ձեռս հեթանոսական բռնադատացն. (Յհ. կթ.։)


Բռնադատեմ, եցի

va.

to violate, to force, to oblige, to necessitate, to compel, to convince, to subject, to constrain, to exact, to persecute.

· Calfa

NBHL (1)

Բռնադատեալ ուսումն ոչ բնաւորեցաւ յարամնալ. (Բրս. մախ.։)


Բռնանամ, ացայ

vn.

to encroach, to invade, to subject, to tyrannize, to rule, to reign.

· Calfa

NBHL (1)

Բուսիրոս առ կողմամբքն Նեղոս գետոյ բռնանայր։ Կիփսեղոս կորնթացւոց բռնացաւ։ Պանետիոս նախ ի սիկիզիա բռնացաւ։ Զբռնացելոյն երուսաղեմացւոց զՍողոմոնէ ասեն առաքեալ առակս առ իմովմոս (այսինքն առ քիրամ, ասէ փիւնիկեցի գրիչն). (Եւս. քր.։)


Բռնաւոր, աց

adj. s.

violent, impetuous;
tyrant, usurper.

· Calfa

NBHL (1)

Թագաւոր կամ բռնաւոր։ Բռնաւորաց հրամանաւ։ Զպետս եւ զբռաւորս։ Բռնաւորք խաղալիկք նորա։ Ասացէ՛ք ցթագաւորն եւ ցբռնաւորսն։ Եբեր նմա իշխանութիւն ի վերայ բռնաւորաց նորա։ Յագահութեան բռնաւորաց նորա.եւ այլն։


Բռնաւորութիւն, ութեան

s.

tyranny.

· Calfa

NBHL (1)

Եղանին մեղքն մեղանչականացն ի բռնաւորութենէ չարագործութեանն։ Ոչ ըստ սահմանելոյ ինչ հրամանի կոտորածքն գործիցին, այլ ի բռնաւորութենէ հինին. (Եզնիկ.։)


Բռնաքար, աց

s.

stone thrown with the hand.

· Calfa

NBHL (2)

Բռնաքարաւ հարկանիցէ զնա։ Նետիւք, եւ բռնաքարամբք դաշտին. (Թուոց. ՟Լ՟Է. 47։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 14.) ըստ յն. ի ձեռանէ քարամբ, կամ վիմաձգութեամբք։

Մէն մի բռնաքար առ այր հրամայէին, զի բերցեն ընկեսցեն՝ շեղջ կուտել. (Բուզ. ՟Գ. 7։)


Բքաբեր

adj.

stormy;
snowy, full of snow.

· Calfa

NBHL (1)

Զբքաբեր լերամբք, զտապացեալ դաշտօք։ Բքաբեր կենցաղոյս. (Սկեւռ. աղ.։ Անան. եկեղ։)


Դիազարդ, աց

s.

that dresses a dead body.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման ետ յովսէփ ծառայից իւրոց դիազարդաց. (Ծն. ՟Ծ. 2։)


Դիեմ, եցի

va.

to suck, to suck milk from the breast.

· Calfa

NBHL (1)

Տղայք զկոտորեալ մարամբքն փարէին, եւ դիէին զարիւն ստեանց նոցա որպէս զկաթն. (Կաղանկտ.։)


Դիմադրութիւն, ութեան

s.

antiperistasis;
cf. Դիմադարձութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ միումդ նմանութեան հեշտածինք են, եւ ըստ միւսումդ դիմադրութեան՝ դիւրամեռք։ Դիմադրութիւն դիմեցմանն։ Դիմադրութիւնն ի հակառակաց հարթ պահեցեալ. (Նար. ՟Ե. ՟Կ՟Ե. ՟Ձ՟Զ։)


Դիմակ, աց

s.

facet;
face, visage, presence;
sort, manner, fashion;
mask;
—ս արկանել, to mask, to put a mask on the face;
բառնալ զ—, to unmask;
— —, several, in several ways or manners.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարացեալ դիմակ գոլ հրամանի արքային։ Յարեւելից դիմակի քարանձաւին. (Յհ. կթ.։)


Դիմակաց

cf. Դիմադարձ.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ ոք գտցի դիմակաց այնց հրամանաց. (Եսթ. ՟Ը. 8։)

Դիմակաց եղեալ հրամանի արարչին. (Անան. նին.։)


Դիմեմ, եցի

vn.

to run, to fall upon one, to run to, to rush, to dart;
to have recourse, to apply.

· Calfa

NBHL (1)

Անց ընդ գետն, եւ դիմեաց ի լեառն։ Դիմեաց ջուրն ի տեղի իւր։ Դիմեսցեն ի հեռաստանէ։ Դիմեցին ի վերայ գորգեայ։ Դիմեցին առ հասարակ ի վերայ նոցա։ Իբրեւ զարծուի դիմեսցէ։ Դիմեաց ջորեակ։ Դիմեաց ամենայն երամակն ի դարէ անտի ի ծով.եւ այլն։


Դիպիմ, եցայ, այ

vn.

to happen, to arrive by chance;
to match, to suit.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց գաւազանօք հարկանել զնա, եւ իբրեւ զպրտու կակղագոյն դիպէր ի նա. (Հ. կիլիկ.։)


Դիւապաշտութիւն, ութեան

s.

idolatry.

· Calfa

NBHL (1)

Չարեաց ի չարիս վերացեալ դլին, ի պատկերամարտութենէ յանաստուածութիւն եւ ի դիւապաշտութիւն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Դիւրախորտակ

adj.

refrangible;
fragile, frail.

· Calfa

NBHL (1)

εὕκολος volubilis Դիւրամէտ. յեղյեղուկ.


Դիւրահաս

adj.

that happens quickly;
easy, conceivable, that can be easily understood.

· Calfa

NBHL (1)

Հնարաւոր դիւրահաս՝ առ ամենայն անբաւ գերամբարձութիւն յաւէտ յառաջեալ. (Նար. ղ։)


Դիւրահուպ

adj.

easy of access, affable

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրաւ հպելի, եւ հպեալ. դիւրամերձ. դիւրամերձենալի.


Դիւրաշարժ

adj.

nimble, moveable, light, lithe, active, free.

· Calfa

NBHL (1)

Տրամադրութիւնք ասին, որ են դիւրաշարժք եւ արագափոխք. հիկէն, ջերմութիւն եւ ցրտութիւն. (Արիստ. որակ.։)


Դիւրապատրաստ

adj.

active, prompt, nimble, resolute.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ձեռն պատրաստ. մերձաւոր. եւ Յօժարամիտ.


Դիւրափոփոխ

adj.

that changes easily, changeable, mutable, variable, versatile.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրափոփոխ է իմում հրամանիս. այսինքն յիմմէ հրամանէ. (Արշ.։)


Դիւրափոխ

cf. Դիւրափոփոխ.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրափոփոխ է իմում հրամանիս. այսինքն յիմմէ հրամանէ. (Արշ.։)


Դիւրափոխելի

cf. Դիւրափոփոխ.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրափոփոխ է իմում հրամանիս. այսինքն յիմմէ հրամանէ. (Արշ.։)


Դիւրին, րնոց

adj.

easy, light, gentle, commodious;
flat.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԻՒՐԻՆ. Դիւրապատրաստ. դիւրամիտ.


Դիւրութիւն, ութեան

s.

facility, means;
ease, comfort, convenience, well-being, leisure, utterance, liberty;
alleviation, relief.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն դիւրութեանս՝ զոր դու հրամայեցեր մեզ առնել։ Որչափ ի ձեռս իւրեանց էր, դիւրութիւն առնէին նոցա. (Եղիշ. ՟Ը։)


Դիւցազնային

adj.

that is become a hero, heroic.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման տայր դիւցազնային մոլորութեամբն առնել նուէրս զոհից. իմա՛, հեթանոսական։


Դիւցազնացեալ

adj.

cf. Դիւցազնային.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման տայր դիւցազնային մոլորութեամբն առնել նուէրս զոհից. (իմա՛, հեթանոսական։)


Դիւցազնեալ

adj.

cf. Դիւցազնային.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման տայր դիւցազնային մոլորութեամբն առնել նուէրս զոհից. (Կաղանկտ.) իմա՛, հեթանոսական։