Definitions containing the research ալ : 10000 results

Դիւցամոլ

cf. Դիցամոլ.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլեալ ի դիս. կռամոլ.


Դիւցապաշտ

cf. Դիցապաշտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ստամբակ գոռոզութենէ դիւցապաշտ ինքնակալութեան. (Նար. խչ.։)


Դիւցընկէց՞՞՞բարձունք

s.

Olympus.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լեառն՝ որ անուանեալ կարդային դիւցընկէց, իսկ այժմ կոչի ոլիմպոս. (Խոր. ՟Ա. 5։)


Դիք, դից

s. pl. divinity, false god;
idol;
կարգել ընդ դիս, to deify, to place in the number of gods;
գաշտային —, the rural gods.

· Calfa

NBHL (3)

Նզովեաց այլազգին զդաւիթ դիօքն իւրովք. այսինքն երդուեալ ի դիս իւր. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 43։)

Մարմնաւո՞րք էին արդեօք դիքն, թէ անմարմինք։ Զմարդկան ուրուականս ի պաշտօն առեալ՝ դիս անուանէին. (Եզնիկ.։)

Դիցն այնմիկ հատանել զիւր գլուխ։ Դից իրիք մտեալ կալեալ զմիտսն (նաբուգոդոնոսորայ). (Եւս. քր. ՟Ա։)


Դլամ, ացայ, ացի

vn.

to discontinue, to cease.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԼԱՄ կամ ԴՂԱՄ. Դուլ եւ դադար առնուլ. հանդարտիլ. դադար կենալ, դադրիլ.

Ամենեւին ոչ տային դլալ (կամ դղալ), եւ դադարել նոցա. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 2։)


Դղամ, ացայ, ացի

vn.

cf. Դլամ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. Դլալ։


Դղորդեմ, եցի

va.

to shake;
to move, to shake off, to agitate;
to raise commotions in a state.

· Calfa

NBHL (8)

Զամենայն գայ դղրդել։ Ի գալստեան նորա (իւրում) դղրդէ զամենայն։ Այնպէս դղորդէ զարարածս. (Ոսկ. ես.)

Դղորդէր զլեառն։ Դղորդեաց զերկիր։ Դղորդել երկնի երկնաւորօք։ Մարգարէն դղորդեալ ի դժնդակ խաւարէս. (Նար. յովէդ.։)

Դղորդեաց զոմանս ի զօրաց անտի։ Շարժումն դղորդեալ քաղաքաց։ Բարկութեամբ եւ մոլորութեամբ դղորդեալ ի վերայ սրբոցն. (ՃՃ.։)

Մոգուցն գալ՝ դղրդեաց զքաղաքն եւ զթագաւորն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 7։)

Այլ նոքա եւս առաւել բարկութեամբ եւ մոլութեամբ դղորդեալ ի վերայ սրբոյն. (Տօնակ.։)

Գտանի եւ ԴՂՐԴԱԼ, ացեալ. չ.

Քաղաք սասանեալ, եւ դղրդեալ. (Գանձ.։)

ԴՂՈՐԴԵՄ ԴՂՐԴԵՄ. σείω, ἑξίστημι moveo, quatio , ἁνατρέπω demoveo, subverto, stupefacio Դղորդ տալ. դողացուցանել. սարսել. շարժլել. սասանեցուցանել. խախտել. խռովել. պակուցանել. կր. իբր ձ. Սարսիլ. սասանիլ. խռովիլ.


Դղրդեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Դղորդեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի շարժմանցն ոմանք դղրդեցուցանեն ըստ միոյ մերժման. (Արիստ. աշխ.) այսինքն խախտեն կամ տապալեն միով բախմամբ։

Ցասումն ... բնաւորեալ յանբանագոյն կենցաղումն բազում ինչ դղրդեցուցանէ. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Դղորդեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Դղրդեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի շարժմանցն ոմանք դղրդեցուցանեն ըստ միոյ մերժման. (Արիստ. աշխ.) այսինքն խախտեն կամ տապալեն միով բախմամբ։

Ցասումն ... բնաւորեալ յանբանագոյն կենցաղումն բազում ինչ դղրդեցուցանէ. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Դնդեր, աց

s.

muscle.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռք զմորթն նրբագոյն ունին, եւ դնդերս ի ներքուստ կուսէ կազմեալս։ Մազ ոչ բուսանելոյն ի նոսա դնդերքն եղեն պատճառք. (Նիւս. բն. ՟Ը։)


Դնդչեմ, եցի

vn.

to make a noise;
to murmur, to grumble;
cf. Հնչեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Ձորք երկրի առ հասարակ կանաչացեալք դալարով դնդչէին. (Վեցօր. ՟Ի։)

Մարգարէն զիւր ինչ ոչ տայ հրաման, բայց զոր հնչեալն լինի (յաստուծոյ), դնդչէ բանիւք. (Փիլ. լին. ՟Ա. 3։)

Ընդ աղբերակունս երկնապող դդչացեալ եւ ի վեր գայ. (Վրդն. ծն.։ (այլ ձ. դըդընչէ)։)


Դողամ, ացայ, ացի

vn.

to totter, to stagger;
to tremble;
to start;
to shudder;
to quake, to shiver.

· Calfa

NBHL (4)

Դողալ յերեսաց աստուծոյ, կամ առաջի նորա, ի բանից նորա. վասն ցրտութեան ձմերանոյն։ Եկն կամ մատեաւ դողալով. եւ այլն։

Զարհուրեալ դողացայ. (Ագաթ.։)

Խռովեալ դողացին սիրտք մեր. (Եփր. ել.։)

τρέμω, τρέω tremo, intremisco, trepido, σαλεύομαι commoveor Զդողանի հարկանիլ. սարսիլ, սասանիլ. եւ Սարսռալ. եւ Տագնապիլ. դողդըղալ.


Դողացուցանեմ, ուցի

va.

to shake, to push, to move;
to astonish;
to cause to tremble, to agitate.

· Calfa

NBHL (2)

Սարսեալ դողացուցանէ զտեսօղսն։ Զլերինս դողացուցանէին. (Փարպ.։)

ἁναπάλλω quatio, agito Տալ դողալ. ի դողի կացուցանել. սասանեցուցանել. դողացընել, դողցընել.


Դողդոջամ

vn.

to vacillate, to totter, to waver;
to shudder.

· Calfa

NBHL (1)

ԴՈՂԴՈՋԱՄ կամ ԴՈՂԴՈՉԱՄ ԴՈՂԴՈՋԵՄ կամ ԴՈՂԴՈՉԵՄ. Ստէպ դողալ. երերիլ. դեդեւիլ. դողդղալ.


Զազրագործ, աց

adj.

unchaste, lascivious, obscene;
luxurious, dissolute.

· Calfa

NBHL (1)

Ուսումնատեացք եւ զազրագործք ի մի տեղ գումարեալք. (Վրք. ոսկ.։)


Զազրաթորմի

adj.

nasty, ugly, impure.

· Calfa

NBHL (1)

Զազրութեամբ թորմեալ, այսինքն թրմեալ ծրդեալ, կամ թառամեալ թորշոմեալ. զազիր. գարշ. գարշելի.


Զազրանամ, ացայ

vn.

to loathe, to nauseate;
cf. Աղտեղանամ.

· Calfa

NBHL (6)

Զդին՝ որ յորդանց եւ ի թարախոյ զազրացեալ, այնպէս զարդարեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 38.) տպ. զազրեալ. յն. ծախեալ կամ ծախելի։

Վասն մոլորութեան Եզաբելայ զազրացեալ ձանձրացեալ էր։ Որ ըստ սովորութեան զազրանային եւ գարշէին ի նոցանէ, զնոսա կարդաց պիղծս (ի մէջ կենդանեաց). (Եփր. ծն.։)

Եթէ էր յայտնեալ նորա զառաջին՝ եթէ ես եմ Քրիստոս, զազրայր (կամ զազրանայր) նա՛ի նմանէ։ Իբրեւ՛ի հրէէ զազրացաւ. (Եփր. համաբ.։)

Կոտորել զմարգարէսն, այսինքն զազրանալ եւ փախչել. (Ճ. ՟Թ.։)

Երկիր զազրացեալ ի վարուց մարդկանն գարշեցեալ, եւ այլն. (Ագաթ. (որ ըստ այլ եւ այլ կետադրութեանց՝ բերի ի կրկին նշ)։)

ԶԱԶՐԱՆԱՄ μιαίνομαι foedor գրի եւ ԶԱԶՐԱՄ. որ եւ ԶԱԶՐԻԼ. Զազիր եւ գարշելի լինել. աղտեղանալ. գէշ ու գանելի ըլլալ.


Զազրատես

adj.

nasty-looking, ugly, deformed, unpleasant to the sight.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ զազրատեսիլ քան զմեռեալ. (Ոսկ. կոր.։)


Զազրատեսակ

adj.

cf. Զազրատես.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ զազրատեսիլ քան զմեռեալ. (Ոսկ. կոր.։)


Զազրատեսիլ

adj.

cf. Զազրատես.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ զազրատեսիլ քան զմեռեալ. (Ոսկ. կոր.։)


Զազրացուցանեմ, ուցի

va.

to disfigure, to make ugly or dirty, to soil.

· Calfa

NBHL (4)

Ճանճք մեռեալք զազրացուցանեն զիւղս անուշունս. (Ժող. ՟Ժ. 1։)

Ընդէ՞ր զլուացեալ զձորձ վերարկուին գարշելի գործովք զազրացուցեր։ Տաղտկատեսակ գարշութիւն գորտոցն՝ մեղաց օրինակքն զիս զազրացուսցեն. (Նար. ՟Խ՟Զ. ՟Կ՟Ը։)

Զբազումս սակաւացոյց ի չափ անդր, եւ զաւելին զազրացոյց յեռալ յորդանն. (Եփր. ել.։)

σαπρίζω, βδελύσσομαι, -ττομαι foetere facio, abominabilem reddo Զազրալի կամ գարշելի եւ զզուելի առնել. աղտեղել. ապականել. գարշեցուցանել.


Զազրիմ, եցայ

vn.

cf. Զազրանամ.

· Calfa

NBHL (3)

Զազրանալ, ըստ որում Զզուիլ. գանիլ.

Մերթ՝ Զզուելի լինել. աղտեղանալ.

Որ յանապաշաւ չարիսն իցեն զազրեալ. (Մանդ. ՟Ի։)


Զազրութիւն, ութեան

s.

ugliness, filth, act of growing ugly;
deformity, uncleanness;
impurity, dirtiness, nastiness, foulness, lewdness.

· Calfa

NBHL (1)

αἱσχρότης, σαπρία turpitudo, foetor, putredo Գարշութիւն աղտեղի կամ ախտաւոր իրաց. աղտեղութիւն. պղծութիւն. յոռութիւն. վատթարութիւն. ամօթալի գործ կամ բան.


Զակատիմ, եցայ

vn.

to be extremely fond, to become excessively affectionate, to love with too much passion, to bend ones whole soul to;
to get furious;
— ի խաղս, ի զբօսանս, to give one's self up to gambling, to pernicious amusement;
— զհետ գեղարուեստից, to be devotedly fond of the fine arts.

· Calfa

NBHL (2)

Մոլեգնաբար զականել. աչս արձակել, յառիլ եւ յարիլ. չարաչար զհետ պնդիլ իրաց ինչ՝ խորշելով ի միւսմէն. խենդի պէս բանի մը ետեւէ իյնալ.

Յայսոսիկ մոլեալ եւ զակատեալ. (Խոր. առ արծր.։)


Զահանդիմ, եցայ

vn.

cf. Երկնչիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Զահի հարեալ, աստանդիլ. զարհուրիլ. խրտչել. զանգիտել.

Ղեկավար գէթ համարեալ, ի կոհակաց ոչ զահանդեալ. (Մագ. ոտ.։)


Զաղփաղփուն

adj.

inconstant, unstable, not solid, slippery.

· Calfa

NBHL (4)

Խորհուրդ մահկանացուաց զանդիտօղք են, եւ զաղփաղփուն՝ հնարագիտութիւնք մեր։ Զաղփաղփուն կանգաղեալն՝ ի հողմոյ շարժեսցի. (Իմ. ՟Թ. 14։ ՟Դ. 4։)

Այդոքիկ ո՛չ ճշմարիտ. այլ զաղփաղփունք եւ յոյժ սխալական. (Նիւս. խոստով.։)

Զաղփաղփուն է զերկու աստիճանսն ի միում աւուր տալ. (Աթ. պտրգ.։)

ἑπισφαλής, -λῶς lubricus, -ce;
periculosus, -se Սահական. սխալական. խախուտ. պատիր. եւ Գայթ ի գայթի.


Զայրագին

adj. adv.

passionate, desperate, furious, turbulent;
grievous;
—, — գնաբար, abruptly, turbulently, angrily.

· Calfa

NBHL (3)

Զայրացեալ. նեղեալ սրտիւ. յն. պէսպէս ըստ իմաստից.

Հայեցեալ շուրջ զամենեքումբք զայրագին. (Ղկ. ՟Զ. 10։)

Հրամայէ գրել ... բանս զայրագինս (ըսպառնալիս)։ Ցածո՛ զքեզ սակաւիկ մի ի զայրագին սրտմտութենէդ. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)


Զայրագնեցուցանեմ, ուցի

va.

to anger, to rouse the wrath or ire, to incense, to provoke, to exasperate, to drive to extremities.

· Calfa

NBHL (1)

Այնպէս զայրագնեցոյց զանդամալոյծն սատանայ. (Վրք. հց. ձ։)


Զայրագնիմ, եցայ

vn.

to be angry, to fire up, to feel wroth, to become incensed.

· Calfa

NBHL (4)

Զայրագնեալք վասն ուսուցանելոյ նոցա զժողովուրդն. (Գծ. ՟Դ. 2։)

Ընդ որս առաւել զայրագնեալ՝ սատակէ զամենեսեան. (Խոր. ՟Ա. 6։)

Ելին զայրագնեալ ի խրատուէ սրբոյն։ Զայրագնեալ սրտիւ ասաց։ Մի՛ զայրագնեալ թշնամանէք. (Փարպ.։)

ἁγανακτέω indignor, stomachor, succenseo διαπορέομαι elaboro, doleo Զայրանալ յոյժ. սրտմտիլ. ծանրացասումն լինել. մոլեգնիլ. դժուարիլ. սրդողիլ, կատղիլ, նեղանալ, հինալ.


Զայրագնութիւն, ութեան

s.

cf. Զայրոյթ.

· Calfa

NBHL (2)

Զայրագնութեամբ մռմռեալ ընդդէմ Սմբատայ. (Յհ. կթ.։)

Ողբալով զզայրագնութիւն թշնամւոյն. (Իսիւք.։)


Զայրանամ, ացայ

vn.

to grow angry, to be enraged, to put one's self in a passion, to fly into a passion, to bluster, to be angry, vexed, exasperated, to lose patience, to fret, to be mad, to inveigh.

· Calfa

NBHL (10)

Սկսան իշխանք զայրանալ ի գինւոյ. (Ովս. ՟Է. 5։)

Զայրացեալք նմա. (Փարպ.։)

Լոյսն բնութեամբ զանկուածոյ հողոյս զայրացեալ. (Նար. ՟Ի՟Գ։)

Կամ Նեղիլ սրտի, դժուարիլ. վշտանալ, մինչեւ յոգւոց հանել, մռնչել. (պէս պէս բացատրեալ ի յն) Տե՛ս (Յհ. ՟ժա. 33։ Մրկ. ՟ը. 12։ Գծ. ՟ժզ. 18։ ՟ա. թգ. լ. 6։)

ԶԱՅՐԱՆԱԼ. Սաստկանալ ախտից եւ հիւանդութեանց. որ եւ ասի ԶՕՐԱՆԱԼ, ԱՃԵԼ. յն. պէսպէս.

Չէր ինչ օգտեալ, այլ եւս առաւել զայրացեալ. (Մրկ. ՟Ե. 26։)

Միով միով ցաւովք ի վերայ հարեալ մարմնոյն զայրացելոյ. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 11։)

Եւ Սաստկանալ յուզմանց ծովու, կամ բարձրանալ գետոց. (յորմէ Գարնանազայր).

Զաշխարհ իւրայովքս պատկեր ծովու ծփեալ ի բազմաց ... ախտիւ զայրացեալ, մեղօք պղտորեալ. (Նար. մծբ.։)

ἁγανακτέω, θυμόομαι, ὁργίζομαι , ἑξίστημι, ἑκκήνουμαι indignor, furo, irascor եւ այլն. Սաստիկ բարկանալ, սրիլ ի ցասումն. սրտմտիլ. կատաղիլ. դառնանալ սրտիւ. դժկամակիլ. զչարիլ. խիստ սրդողիլ, տաքնալ, տակնուվրայ ըլլալ, դժարը գալ.


Զայրացումն, ման

s.

cf. Զայրացութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Սաստիկ բարկանալն. սրտմտութիւն. ցասումն. նեղսրտութիւն.

Ի ցասումն զայրացման գրգռեալ։ Ասէր զայրացմամբ. (Փարպ.։)


Զայրացուցանեմ, ուցի

va.

to irritate, to put in a passion, to enrage, to anger, to make angry, to fret, to vex, to nettle, to affront, to provoke.

· Calfa

NBHL (2)

Յօտարացն թշուառութիւնս գոհանալ զԱստուծոյ՝ խնդացելոցն է չարեօք եւ զայրացուցանողաց զտրտմեալսն. (Բրս. յուդիտ.։)

Զայրացուցանեն քեզ զերեքալեան զամեհի ծովուս սաստկութիւն. (Մաշկ.։)


Զայրոյթ

s.

flight, gust of passion, anger, wrath, spite, vexation, indignation, fury, rage, revolt;
առ —, in despite of.

· Calfa

NBHL (1)

Առ զայրացուս ինչ ի խարանս մատուցեալ։ Առ զայրացուս ցաւոցն՝ թշնամանս դնեն հիւանդքն բժշկացն. (Սեբեր. ՟Թ։)


Զայրումն, ման

s.

cf. Զայրոյթ.

· Calfa

NBHL (5)

Հետեւեալ լինի բարկացողութեանն եւ զայրութիւն բարուցն. (Արիստ. առաք.։)

Եդին զշամփուրս ջեռուցեալս ի վերայ ազդերացն զուարակացն, զի այրեսցին, եւ առ զայրուկսն կորուսցեն զկապեալն. (ՃՃ.։)

Բարկութիւնն զայրումն շարժեալ. (Ոսկ. գաղ.։)

Զայրումն բարկութեան անմտագոյն է քան զամենայն բոց տարածեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)

Մեղուացն առ զայրուցն առ մարդկայինն դիմեալ ազգ։ Առ զայրուցս կատաղութեան. (Արծր.։)


Զանազան, ից

adj.

diverse, different, various, distinct.

· Calfa

NBHL (2)

Համբաւն հռչակեալ պարկեշտութեան զանազան գեղեցկութեան Հռիփսիմեայ. (Ագաթ.։)

Ըստ յն. ոճոյ. διαφέρων exquisitus, eximius Լաւութեամբ տարբեր եւ առաւելեալ. աննման.


Զանազանակ

adj. s.

cf. Զանազան;
cf. Զանազանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մասունս յոգունս եւ զանազանակս հատեալ. (Նար. խչ.։)


Զանազանեմ, եցի

va.

to distinguish, to diversify, to discern, to vary.

· Calfa

NBHL (1)

Շնացեալ կինն ոչ ինչ ի գազանացն է զանազանեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Զանազանիմ, եցայ

vn.

to signalize one's self (by), to excel, to surpass.

· Calfa

NBHL (3)

Հիւսին պսակք զանազանեալ. (Շար.։)

Զանազանեալ վարուք նոցին, եւ ծաղկերանգ քեզ ընծային. (Յիսուս որդի.։)

Պատուեալ զայնոսիկ՝ որ ի ձեռն առաքինութեանն զանազանեալ են։ (Իրք աշխարհի) անուսմանցն յոյժ զանազանեալք թուին. (Նիւս. կազմ. եւ Նիւս. կուս.։)


Զանազանութիւն, ութեան

s.

distinction;
difference;
diversity, variety.

· Calfa

NBHL (1)

Որոշեալք են ի միմեանց բազում զանազանութեամբ. (Արշ. ՟Դ։)


Զանապ

s. ast. dragon's tail.

· Calfa

NBHL (1)

Վիշապն՝ որ ասեն զամենայն երկինս բոլորեալ է. զորոյ զտուտն եւ զգլուխն ռաստ եւ զանապ կոչեն աստեղագէտքն, եւ զխաւարն արեգական եւ լուսնին անտի ասեն. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. պտմ.։)


Զանգակեմ, եցի

vn.

to adorn with little horse-bells.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրավիզ խրոխտանացն զրահս, եւ ոտնատորոփ փռնկալոյն մանեակս զանգակեալս. (Արծր. ՟Գ. 2. ա՛յլ ձ. զանգեալս։)


Զանգանեմ, գի

va.

to knead, to bake;
to adhere;
to mix mortar;
to mix;
— իւղով, to butter.

· Calfa

NBHL (8)

ԶԱՆԳԱՆԵՄ ԶԱՆԳԵՄ իբր ռմկ. որ եւ ԶԱՆԿԱՆԵԼ, ԶԱՆԿԵԼ. (իբր բոլորովին անկանել, այսինքն հիւսել, յեռուլ, կամ յանգել) Խառնել եւ զօդել ի մի, մանաւանդ զալիւր ընդ ջրոյ կամ իւղոյ. շաղել. շաղախել. թրել. թրմել. մակարդել. ծրդել. մածուցանել. բաղադրել. միաւորել. տարրացուցանել. շաղվել, միացնել.

Շօթաբաղարջս զանգեալ իւղով։ Նաշիհ ցորենոյ զանգեալ իւղով։ Նաշհւոյ զանգելոյ իւղով։ Նաշհւով զանգելով ընդ իւղոյ. (Ել.։ Ղեւտ.։ Թուոց. եւ այլն։)

Խառնակելով զամենայն ինչ եւ զանգանելով։ Մարմինն քակտեալ լուծանի առ այնոսիկ՝ յորոց խառնեալ զանգաւն (ա՛յլ ձ. զանկեալ է) (Փիլ.։)

Զմանրամազ փոշիացեալ հողս ջրոյն խոնաւութեամբ զանգանէ. (Եղիշ. ՟Բ։)

Եւ ի քրիստովնէից հոյլք ոչ սակաւք ընդ նոսա զանգեալք լինէին։ Յաղագս գարշելի ի հեշտութիւնսն վայելել եւ զանգանիլ. (Բրս. գորդ. եւ Բրս. չար.)

Տգիտութեամբ զանգեալ. (անդ. ՟Ը։)

Ամենայն կեանք մեր պղծութեթեամբ զանգեալ գտանին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա 8։)

Հող մաքուր եւ յստակ առեալ՝ զանգէր, եւ ուղղով խառնէր. (Պղատ. տիմ.։)


Զանգեմ, եցի

va.

cf. Զանգանեմ.

· Calfa

NBHL (8)

Շօթաբաղարջս զանգեալ իւղով։ Նաշիհ ցորենոյ զանգեալ իւղով։ Նաշհւոյ զանգելոյ իւղով։ Նաշհւով զանգելով ընդ իւղոյ. (Ել.։ Ղեւտ.։ Թուոց. եւ այլն։)

Խառնակելով զամենայն ինչ եւ զանգանելով։ Մարմինն քակտեալ լուծանի առ այնոսիկ՝ յորոց խառնեալ զանգաւն (ա՛յլ ձ. զանկեալ է) (Փիլ.։)

Զմանրամազ փոշիացեալ հողս ջրոյն խոնաւութեամբ զանգանէ. (Եղիշ. ՟Բ։)

Եւ ի քրիստովնէից հոյլք ոչ սակաւք ընդ նոսա զանգեալք լինէին։ Յաղագս գարշելի ի հեշտութիւնսն վայելել եւ զանգանիլ. (Բրս. գորդ. եւ Բրս. չար.)

Տգիտութեամբ զանգեալ. (անդ. ՟Ը։)

Ամենայն կեանք մեր պղծութեամբ զանգեալ գտանին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա 8։)

Հող մաքուր եւ յստակ առեալ՝ զանգէր, եւ ուղղով խառնէր. (Պղատ. տիմ.։)

ԶԱՆԳԱՆԵՄ ԶԱՆԳԵՄ իբր ռմկ. որ եւ ԶԱՆԿԱՆԵԼ, ԶԱՆԿԵԼ. φυράω , ἁναφυράω misceo, commisceo, macero, subigo (իբր բոլորովին անկանել, այսինքն հիւսել, յեռուլ, կամ յանգել) Խառնել եւ զօդել ի մի, մանաւանդ զալիւր ընդ ջրոյ կամ իւղոյ. շաղել. շաղախել. թրել. թրմել. մակարդել. ծրդել. մածուցանել. բաղադրել. միաւորել. տարրացուցանել. շաղվել, միացնել.


Զանգիտանամ, ացայ, ացի

vn.

cf. Զանգիտեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Թէ ոչ էր զանգիտանալ (Քրիստոսի կամաւ ի մահուանէ), ոչ լինէր ազատ ի զանգիտելոյ բնութիւնս. (Կիւրղ. գանձ.։)

Մի՛ զանգիտանայք ի գայլոց. տպ. մի՛ զանգիտեալ զարհուրիցիք. (Ոսկ. լուս.։)

Ոչ զանգիտացեր գալ։ Մի՛ զանգիտասցէ եւ երկմտիցէ. (ՃՃ.։)


Զանգիտանք

s.

fear, dread, apprehension, fright, dismay.

· Calfa

NBHL (1)

Զզանգիտանս դարձելոցն ի ճշմարտութենէն. (Ճ. ՟Բ. (որ ի Ա. զանգիտութիւնն)։ Զզանգիտանք (այսինքն ի զանգիտանաց) ի բաց հրաժարեալք. Պիտ.։)


Զանգիտեմ, եցի

vn.

to fear, to be afraid of, to dread;
to doubt.

· Calfa

NBHL (5)

Զիա՞րդ ինքն զանգիտելոյ էր ընդունակ։ Զիա՞րդ զանգիտէ ի մահուանէ, որ զայլսն ուսուցանէ արհամարհեալ զմահ. (Կիւրղ. գանձ.։)

Ո՛չ ի սպառնալեացն զանգիտեաց, եւ ո՛չ յաւետիսն մխիթարեցաւ։ Սակայն եւ յայնմանէ ոչ են զանգիտելոց. (Եղիշ. ՟Դ. ՟Ե։)

Քանզի զանմահն տեսեալ զկեանս՝ ոչ զանգիտեցայք յառժամեայսն յերկեղէն. (Գանձ.։) Որպէս եւ կրաւորական նշանակութեամբ ասի.

Զի մի՛ զանգիտեսցի զանխլանալ ի քումմէ մաքրափայլ եւ վսեմական պետութենէդ. այսինքն երկիւղ կամ կասկած լինիցի. (Մագ. ՟Ա։)

δειλιάω, δειλόομαι, ἑξίστημι , εὑλαβέομαι եւ այլն. timeo, paveo, formido, vereor եւ այլն. որ եւ ԶԱՆԳԷՏ ԼԻՆԵԼ, ԶԱՆԳԻՏԱՆԱԼ. Առ չգիտելոյ զպատճառս եւ զելս իրաց՝ յահի եւ յերկիւղի լինել. կասկածել. խիթալ. երկնչել. զարհուրիլ. խրտնուլ. շրտնուլ. շուարիլ, սարտնուլ. կասիլ. վհատիլ. վախել, վախվխել, խրտիլ.


Զանգիտեցուցանեմ, ուցի

va.

to make afraid, to frighten, to terrify, to dismay.

· Calfa

NBHL (3)

կամ թէ սպառնալեօք քոյովք համարեսցիս զանգիտեցուցանել զմեզ. (Կաղանկտ.։)

Մռնչելն առիւծու նախ քան զըմբռնելն՝ զանգիտեցուցանէ զպատահեալսն. (Լմբ. առակ.։)

ἁφίστημι, δειλιαίνω averto, timore incutio Տալ զանգիտել. երկեցուցանել. կասեցուցանել. վախցընել, խրտեցնել.


Զանգիտութիւն, ութեան

s.

cf. Զանգիտանք.

· Calfa

NBHL (2)

Չարութիւն է ցասմնատեսակին՝ բարկացողութիւն եւ զանգիտութիւն։ Զանգիտութիւն է չարութիւն ցասմնատեսակին, ըստ որում զարհուրեալք լինին ի ձեռն երկեղից որ յաղագս մահու. (Արիստ. առաք. յորմէ եւ Լմբ. սղ.։)

Ընդէ՞ր եղեւ փախուցեալ. ո՛չ էր իրքն զանգիտութեան, այլ պահէր զանձն վասն քարոզութեան։ Ոչ էր ի զանգիտութենէ՝ յառաջագոյն դառնալ յԱնտիոք. (Ոսկ. գծ.։)


Զանգուած, ոց

s.

dough, leaven;
mole;
mass, mixture;
amalgam.

· Calfa

NBHL (2)

Ի թոնիրս քո, եւ ի զանգուածս քո։ Եւ զզանգուածս իւրեանց՝ ծրարեալ ի կտաւս իւրեանց. (Ել. ՟Ը. 3. ՟Ժ՟Բ. 34։)

ԶԱՆԳՈՒԱԾ կամ ԶԱՆԿՈՒԱԾ. φύραμα massa, pasta, mactra Զանգեալ ինչ, որպէս խմոր, հայս, ձոյլ, գուղձն. եւ ստեղծուած մեր բաղադրեալ ի մարմնոյ եւ ի հոգւոյ. խառնուրդ. խառնուած. զանգումն. զանկված, շաղված բան մը, մէկ խմոր եղած.