Definitions containing the research գոյն : 3154 results

Բուժական, ի, աց

cf. Բուժակ.

· Calfa

NBHL (1)

Զհիւանդութիւնսն, որչափ մեծագոյն վիշտս ոչ ունին, ոչ է պարտ բուժականաւն գրգռել. (Պղատ. տիմ.։)


Բուն, բնոց, բնից

s. adj. adv.

nature, native, origin, spring, root;
stock, stalk, trunk, set, stake, stem;
baggage;
camp, army;
ancestor;
chief;
own, natural, real, original, radical, true, principal;
— աշտանակի, socket;
— սեան, shaft of a column;
ի —, ց—, մինչեւ ի —, մինչեւ ց-, ի բնի, to the end, entirely;
զգիշերն ի —, all the night;
—, ի բնէ, naturally, by origin;
— ի ներս մտանել, to enter precisely, exactly;
ի — իսկ ուսանել, to learn thoroughly;
դոք որ — անարդ էք, you who are by nature vile;
ի քաղաքն ի — նոցա, in their own capital;
ի — իսկ յերկինս, in the heaven itself;
ի բնին իսկ ի զտակի, in the same day of Easter;
— բարեկենդան, quin-quagesima Sunday;
— բարեկամ, intimate friend;
cf. Յարմատոյ.

· Calfa

NBHL (2)

Բնաւ նիզակին թուլագոյն կոփահարէր զգլուխ նորա. (Մեսր. երէց.։)

Մինչեւ ի բուն կատարումն երգոյն. (Կամրջ.) իմա՛, մինչեւ ցվերջին։


Բուռ, բռոյ, ով

s.

lime;
plaster;
varnish.

· Calfa

NBHL (1)

Ծեփեաց բռով, եւ կարմրացոյց զգոյն նորա. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 14։)


Բուտ, բտոյ

s.

nourishment, food.

· Calfa

NBHL (1)

Զչորագոյն եւ զանողորկ բուտն յանձին ստացեալ. (Սոկր.։)


Բռնաւոր, աց

adj. s.

violent, impetuous;
tyrant, usurper.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զամենայն բռնութիւն բռնաւոր է հեզութիւն. յն. զօրագոյն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 4։)


Բռնաւորեմ, եցի

va.

to force;
to tyrannize, to encroach.

· Calfa

NBHL (1)

Բռնաւորէ հարկն խնդրել զպէտս իւր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 41. յն. բռնաւոր կամ զօրագոյն է հարկն։)


Բրած

s.

hollow, cavity.

· Calfa

NBHL (1)

Խորագոյն լիցի բրածդ։ Կատարեցին զբրածն։ Ի խորութեան բրածին. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։ Հ=Յ. սեպտ. ՟Ի՟Զ.։)


Գագաթն, աթան, աթանց

s.

top of the head, skull, head;
height, summit, top, ridge, pinnacle, extremity, ond, brow.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բարձրագոյն լերանց գագաթունս բնակելով. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Գազանակերպ

adj.

like a wild beast.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ալիքն անհամբոյրք հեղձուցին զնա, եւ ոչ գազանակերպն՝ որ եկուլ զնա, ապականեաց եւ կորոյս. (Ոսկ. ապաշխ. յն. եւ ոչ կէտ վայրենագոյն քան զալիս։)


Գազանամիտ, մտաց

adj.

brutal, beastly, fierce, savage, inhuman, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գազանամիտ բարուցն բնութենէ։ Զգազանամիտ եւ զվայրենագոյն զաշխարհաբնակն. (Ագաթ.։)


Դժուարաբոյժ

adj.

difficult to cure.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարաբոյժ իսկ են, եւ անբոյժք։ Պարտ է գոլ ... իբրու յաւետագոյն՝ կա՛մ դժուարաբոյժ, եւ կամ մանաւանդ ամենեւին անբոյժ՝ առաքինութիւնքն. (Պղատ. օրին. ՟Ե. եւ ՟Ը։)


Դժուարակիր, կրաց

adj.

burdensome, onerous, heavy;
difficult, painful, vexatious.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարմինն դժուարակիր եւ հզօրագոյն ընկալեալ։ Կողիցն դիրք ընդգրկէ զմէջն, եւ դժուարակիր գործէ. այսինքն անվնասելի. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)


Դժուարահաճ

adj.

discontented, disgusted, weary;
disgusting, unpleasant, disagreeable, tiresome.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ թշնամի դէպ լիցի գոլ, զդժուարահաճելի զոգւոցն զախտ յառաջագոյն զեկուցանէ (աչք)։ Դժուարահաճոյ այնոցիկ՝ որ զյապահով հանդարտութիւնն սիրեցին, դրակցութիւնքն։ Վասն որոյ եւ ծառայքն նմա դժուարահաճոյք եւ խռովարարք էին. (Փիլ.։)


Դժուարահաս

adj.

obscure, difficult to understand.

· Calfa

NBHL (2)

Արագագոյնք են (կառք), եւ դժուարահասք. (Նոննոս.։)

Ուսցիս եւ յայնմ մատենէ, զոր ժողովեալ է մեր յաստուածայնոց գրոց առատագոյնս, եւ ոչ դժուարահաս ինչ կարի. (Սարկ. հանգ.։)


Դժրանք

cf. Դրժանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ աղտեղագոյն նիւթոյ ըստ դժրանաց խառնեսցի (ոսկին). (Նիւս. երգ.։)


Դիմաբար

adv.

on the contrary.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ հուր արկանի եւ բորբոքի, այլ դիմաբար՝ յառաջագոյն ծախիմք եւ հատանիմք. (Առ որս. ՟Բ։)


Դիմագրաւ, ից

adj. adv.

that exposes himself, that ventures, adventurous, hazardous;
adventurer;
hold, insolent;
boldly;
— լինել, to expose one's self, to venture

· Calfa

NBHL (1)

Դիմագրաւ է ջուր (հանգոյն այծի). (Փիլ. լին.։)


Դիմակերպութիւն, ութեան

s.

resemblance.

· Calfa

NBHL (1)

Վեհագոյն մեծութեան խորհրդոյ դիմակերպութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Դիմեմ, եցի

vn.

to run, to fall upon one, to run to, to rush, to dart;
to have recourse, to apply.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք առ այդոսիկ դիմեցան ոչ հեռագոյն յեկեղեցական աւանդէ. (Բրս. թղթ.։)


Դիմումն, ման

s.

cf. Դիմեցումն.

· Calfa

NBHL (1)

Զդիմմունսն էր արգելեալ (ամբոխին)։ Անիրաւագոյնս առնէր զհակառակսն նորա դիմմունսն. (Սոկր. ՟Ա. 24։ ՟Բ. 13։)


Դիպիմ, եցայ, այ

vn.

to happen, to arrive by chance;
to match, to suit.

· Calfa

NBHL (2)

Դիպեսցիս պարու մարգարէից։ Ոգւոյ բարւոյ դիպեցայ։ Դիպեսցի մեզ պատերազմ։ Գուժկան գուժկանի դիպեսցի։ Կին ատելի եթէ դիպեսցի առն բարւոյ։ Փորձութեամբք՝ որ դիպեցան ինձ ի նենգութեանց հրէից։ Դիպեսցին նմա սնոտիք։ Լոյսն քո քեզ խաւար դիպեցաւ։ Դիպեսցին պերճութիւնքդ ձեր հանգոյն մոխրոյ։ Եւ այն դիպեսցի ինձ ի փրկութիւն.եւ այլն։

Հրամայեաց գաւազանօք հարկանել զնա, եւ իբրեւ զպրտու կակղագոյն դիպէր ի նա. (Հ. կիլիկ.։)


Դիտաւորութիւն, ութեան

s.

intention, design, counsel;
destination, end, regard, look.

· Calfa

NBHL (1)

Աչք զբարձրգոյն դիտաւորութիւնն ըմբռնեցին. (Բրս. հայեաց.։)


Դիտումն, ման

s.

sight, aim;
intention.

· Calfa

NBHL (1)

Հայեա՛ց ի խորագոյն դիտումն ասացելոցս. (Ոսկ. գծ.։)


Դիւագունդ

adj.

assembly of demons.

· Calfa

NBHL (1)

Խմբեալ ի դիւաց, կամ հանգոյն դիւաց.


Դիւահարեմ, եցի

vn.

to be possessed;
to play the devil, to be enraged.

· Calfa

NBHL (1)

Լաւագոյն է մեզ դիւահարիլ, եւ այլն. (Ածաբ. ծն.։)


Դիւահարիմ, եցայ

vn.

cf. Դիւահարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Լաւագոյն է մեզ դիւահարիլ, եւ այլն. (Ածաբ. ծն.։)


Դիւաշունչ

adj.

inspired by the devil, diabolic.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծագոյն պատուով զդիւաշունչ այրն ածին յիւրեանց մէջն. (Կաղանկտ.։)


Դիւրաթառամ

adj.

that fades easily.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ դիւրաթառամ քան զմարդ ... նա ե՛ւս վատթարագոյն քան զխոտ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Դիւրածախ

adj.

easily consumed.

· Calfa

NBHL (1)

Ազատականութիւն է առաքինութիւն անձինն՝ դիւրածախ ի գեղեցկագոյնսն. (Արիստ. առաք.։)


Դիւրահաշտ

adj.

that agrees easily with his enemies.

· Calfa

NBHL (1)

Զլսօղն՝ դիւրահաշտ լինելով՝ քաջ ուսումնագոյն գործիցէ. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Դիւրամէտ

adj.

inclined.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրամէտ է առ ի վատթարագոյնսն բնութիւնս. (Շ. մտթ.։)


Դիւրամուտ

adj.

that enters easily, insinuating;
— լինել, to enter easily.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրանցագոյն եւ դիւրամուտ առնէ. (Դիոն. երկն.։)


Դիւրայարմար

adj.

very suitable, proper, becoming, convenient.

· Calfa

NBHL (2)

Առ ամենայն պատշաճագոյն սպասաւորութիւնն դիւրայարմար լինի. (Նիւս. երգ.։)

Որպէս երկաթ՝ հրատեսակ լինելով՝ կակղագոյն լինել, իբրու դիւրայարմարք պատահել կարողին եւ մակացողին խրատել զստ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Դիւրայրեաց

cf. Դիւրակէզ.

· Calfa

NBHL (1)

Զդիւրայրելի անտառն (կամ զնիւթն) խնամով մերով հեռագոյն ի հրոյն ի բաց դնել. (Բրս. մախ.։)


Դիւրայրելի

cf. Դիւրակէզ.

· Calfa

NBHL (1)

Զդիւրայրելի անտառն (կամ զնիւթն) խնամով մերով հեռագոյն ի հրոյն ի բաց դնել. (Բրս. մախ.։)


Դիւրապատում

adj.

intelligible.

· Calfa

NBHL (1)

Ճառս յաճախագոյնս դիւրապատումս. (Կորիւն.։)


Դիւրափոփոխ

adj.

that changes easily, changeable, mutable, variable, versatile.

· Calfa

NBHL (1)

Բարք դիւրափոփոխ եւ անհաւատագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Դիւրափոխ

cf. Դիւրափոփոխ.

· Calfa

NBHL (1)

Բարք դիւրափոփոխ եւ անհաւատագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Դիւրափոխելի

cf. Դիւրափոփոխ.

· Calfa

NBHL (1)

Բարք դիւրափոփոխ եւ անհաւատագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Դիւրըմբեր

adj.

tolerable, supportable.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարակիրս եւ ծանունս զդիւրըմբերսն եւ թեթեւագոյնս ստեղծանելով յանձանց. (Սարկ.։)


Դիւրընկալ

adj.

susceptible, sensible, easy to understand, acceptable.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի դիւրընկալ գործել զնոսա (զժողովուրդն) առ քարոզութիւնն յովհաննու։ Զի դիւրընկալ զնոսա կազմեսցէ առ բարձրագոյն վարդապետութիւնն. (Կիւրղ. ղկ.։)


Դիւցազն, զանց

s.

hero

· Calfa

NBHL (1)

Պատէր ազնուագոյնս զքաղաքն պարսպօք եւ զդրունսն զարդարէր դիւցազունս. (Եւս. քր. ՟Ա.) իմա՛ դիւցազնաբար. յն. սրբազանավայելչաբար.


Դղեակ, եկաց

s.

fortress, dungeon, fort;
redoubt.

· Calfa

NBHL (1)

Զի ահա ոչ ընդդէմ կացին, որք ամրագոյն դղեայք էին, եւ փութալիքըն կարծէին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.) ընթերցի՛ր դղեակք, կամ իմա՛ դղեկեանք։


Դղրդեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Դղորդեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ցասումն ... բնաւորեալ յանբանագոյն կենցաղումն բազում ինչ դղրդեցուցանէ. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Դղորդեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Դղրդեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ցասումն ... բնաւորեալ յանբանագոյն կենցաղումն բազում ինչ դղրդեցուցանէ. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Դնդեր, աց

s.

muscle.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռք զմորթն նրբագոյն ունին, եւ դնդերս ի ներքուստ կուսէ կազմեալս։ Մազ ոչ բուսանելոյն ի նոսա դնդերքն եղեն պատճառք. (Նիւս. բն. ՟Ը։)


Զամբիւղ, բղոց

cf. Զամբիղ.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ զայն իցէ ասել, թէ զամբիւղքն մեծագոյնք էին քան զսակառիսն. (Երզն. մտթ.։)


Զայրումն, ման

s.

cf. Զայրոյթ.

· Calfa

NBHL (1)

Զայրումն բարկութեան անմտագոյն է քան զամենայն բոց տարածեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)


Զանազան, ից

adj.

diverse, different, various, distinct.

· Calfa

NBHL (1)

διάφορος, ποικίλος differens, diversus, varius Ազգի ազգի. պէսպէս. այլ եւ այլ. գոյն զգոյն. տարբեր. աննման. բազմապատիկ. ցեղ ցեղ, կերպ կերպ.


Զանազանիմ, եցայ

vn.

to signalize one's self (by), to excel, to surpass.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԱՆԱԶԱՆԵԱԼ. որպէս διαφέρων differens, excellens Գոյնզգոյն, ազգի ազգի եւ վայելուչ. գեղապանծ, գերապանծ. աննման.