Definitions containing the research աղ : 10000 results

Կծծութիւն, ութեան

s.

cf. Կծծանք.

· Calfa

NBHL (1)

Գողանալոյ եւ կծծութեան. (Սկեւռ. աղ.։)


Կծու

adj. fig.

sharp to the taste, sour, acid, tart;
pungent, biting, piquant, slandering, rude, satirical.

· Calfa

NBHL (2)

Քաղցրն եւ անուշն, դառն եւ կծուն ի պէտս բժշկաց տնօրինին. (Յճխ. ՟Է։)

Ըստ ստամոքսացն եւ հատոցնլ դառն, քաղցր, թթու, եւ կծու. (Տօնակ.։)


Կծուակիծ

adj.

biting, sharp, acute, caustic, poignant;
— առնել, to burn, to scorch;
to pain, to torture.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԾՈՒԱԿԻԾ ԱՌՆԵԼ. Չարաչար տոչորել, կիզմամբ կսկծեցուցանել. Տաղել, խշխշցնել.


Կծուեմ, եցի

va.

to gather, to pluck, to pick.

· Calfa

NBHL (1)

κνίζω rado, vellico որ եւ Կտուել. կտաւել. քթուել. այսինքն Կտտելով եւ կրկտելով քաղել, կթել, շորթել, կորզել. քաղել, փրցնել, ժողվել.


Կծութիւն, ութեան

s. fig.

sourness, sharpness, pungency, acidity, tartness;
bitterness, acritude, causticity.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցրութիւն, սրութիւն, կծութիւն, թթութիւն, խստութիւն եւ դառնութիւն. (Նիւս. բն. ՟Դ։)


Կկզիմ, եցայ

vn.

to sit squat, to squat down, to sit on one's heels.

· Calfa


Կկու, աց

s.

cuckoo.

· Calfa

NBHL (1)

κόκκυξ coccyx, cuculus, avis clamans κόκκυ cuccu. Թռչուն՝ որպէս ազգ ինչ կաքաւու, նման հաւփալի, այսինքն վայրի աղաւնոյ. ռմկ. կուկու. պրս. քիւքիւ, կիւկիւ. թ. էօկյիք. կամ գուգու գուչի, էօյկէ. զի ստէպ ձայնէ կու՛ կու. կամ գու՛ գու՛ գու՛, այլ եթէ ոք տացէ զայս ձայն, ինքն փոխէ զձայնն, եւ ասէ, բի՛ բի՛ բի՛, կամ պի՛ պի՛ պի. ուստի կոչի թուրքերէն նաեւ իպիպիկ.


Կկչեմ, եցի

vn.

to blow, to blossom, to bloom, to open.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Փթթիլ. ծաղկիլ. բացւիլ.

Որպէս ծաղիկ գարնանոյ՝ մինչդեռ կկչեն, ուրախ ունին (կամ առնեն) զտեսիլ երեւաց. իսկ յորժամ անցանիցեն, բառնան զբերկրութիւն յաչաց. (Ոսկ. ես.։)


Կղկղանք, նաց

s. fig.

excrements, evacuation, ordure;
scum;
waste, loss;
— հրահալեաց, scoria, dross, slag.

· Calfa

NBHL (2)

σηκύβαλον stercus, fimus. Աւելորդն բնութեան ի դուրս քամեալ ընդ երաստանն. աղբ. ապաւառ. անարգ եւ անպէտ, հին եւ փուտ իրք.

Իբրեւ կղկղանք են, եւ իբրեւ աղբ անպիտան. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։)


Կղկղեմ, եցի

va.

to strain or pass through a filter or strainer;
to defecate, to clear from dregs, to purge of lees or impurities;
to fine, to filter, to refine, to clarify.

· Calfa

NBHL (1)

διϋλίζω defaeco. Անցուցանել ընդ քամոց. քամել. մզել. զտել յաղտոյ՝ ի մրրոյ. կր. մզիլ. թորիլ.


Կղկղումն, ման

s.

defecation, purification.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղկացաւ եւ գոյացաւ մահկանացուն ըստ կղկղման. քանզի զօրէն հիման՝ ճաշակաւորութիւն պատճառք կենդանեացն յաւէժ տեւողութեանն է. եւ բալա թարգմանի կղկղումն. (Փիլ. այլաբ.։) (Ըստ եբր. պալա, է կլանել, ընկնուլ. իսկ յն. բալէօ՛օ, հնացուցանել. յորս հային եւ բանք Լմբ. եւ Վրդն. ի նախընթաց բառսդ)։


Կճայատակ

adj.

marble-paved.

· Calfa

NBHL (1)

Պահէ ի կճայատակ ճանապարհին զդնացս առանց աղտոյ։ Վէմ իմանան զտէրն, ի ձեռն որոյ հոգեւոր ճանապարհն կճայատակ լինի. (Նիւս. երգ.) յն. πεπλακιμένος stratus եւ այլն.


Կճեայարկ

adj.

marble-roofed.

· Calfa

NBHL (1)

պղատոնական պաղպաջուն կճեայարկ տաճարացն լուսափայլն ձեղուն. (Անան. եկեղ։)


Կճիճ, կճճոյ

s.

pot, earthen-pot, pipkin.

· Calfa

NBHL (1)

կապեցին աղբով լի կճիճս, եւ ունկունս կժոց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Կմախք, խաց

cf. Կմախիք.

· Calfa

NBHL (1)

Կմախք։ ոսկերք, կամ կոտորածք։ Կմախել. կարթահարել, կամ ջղատել։ (Ուստի Կամախ անուն քաղաքի, ուր էր դամբարան թագաւորացն հայոց, այն է հինն Անի։)


Կմբեթանի

s. pl. cupolas, domes.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրաբերձ կմբեթանին ի հրամանէ տապալէին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Կնահանութիւն, ութեան

s.

repudiation;
divorce.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուհասէ վասն կնահանութեան. (Նախ. մաղաք.։)


Կնացուցանեմ, ուցի

va.

to sensualize, to enervate, to emasculate, to unman.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարմինսն կաղութեամբ եւ փափկութեամբ կնացուցանէին. (Փիլ. իմաստն.։)


Կնիւն, ոյ, ով

s.

sedge, flag, rush.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիապիծակքն եւ կնիւնքն ի ներքս անկանին. (Կեչառ. աղեքս.։)


Կնճիթն, ճթան

s.

sesame, sesamum.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՆՃԻԹՆ կամ կնճիթ, կնջիթ, կնջիւթ, կնճութ, ի. σήσαμον, -ος sesamum. Շուշմայ. ունդ իբրեւ զկորեակ, եւ իւղ նորա ձիթանման՝ ծանրահոտ. եւ բոյս նորա. կունճի, կնջութ, կնջիթք. սուսամ, յորմէ սուսամ եաղը ... (իսկ յն. սիսա՛մի. լտ. սէ՛սամա. σησάμη sesama, կարծի յոմանց ցորեան ինչ ի հնդիկս)

Սեսմոն, կնճիթ, կամ կնջիթ. (Գաղիան.։)


Կնութիւն, ութեան

s.

female sex;
womanhood;
marriage, matrimony;
լինել ումեք կնութեան, to marry, to wed a husband;
առնուլ կնութեան ou ի —, to take to wife, to espouse, to take in marriage;
տալ ումեք զդուստր իւր կնութեան, to give one's daughter in marriage.

· Calfa

NBHL (1)

Առի զդա ինձ կնութեան։ Ետ զնա աբրամու առն իւրում կնութեան։ Եսաւ առ զմայելէթ ի վերայ այլոց կանանց իւրոց՝ իւր կնութեան։ Ետ նմա լաբան զռաքէլ դուստր իւր կնութեան։ Ա՛ռ դու ինձ զաղջիկս զայս կնութեան։ Եղեւ նմա ի կնութեան։ Լինել քեզ կնութեան։ Եղիցին նոքա մեզ կնութեան եւ այլն.


Կնտակ, աց

adj.

bald, bald-headed or bald-pated.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՆՏԱԿ φαλακρός calvus. որ եւ ԿՆԴԱԿ. Կունդ. կունտ. հերաթափ գլխով. ճաղատ.


Կնտանամ, ացայ

vn.

to become bald.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՆՏԱՆԱԼ կամ ԿՆԴԱՆԱԼ. φαλακρόομαι calvesco. Կունա կամ կունդ լինել. թափիլ հերաց գլխոցն. ճաղատ գտանիլ.


Կնտնտոց, աց

s.

plectrum, ivory wand to play on a musical instrument with;
bow, fiddle-stick.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յաղիսն կտնդոցին շարժումն որոշեալ երգեսցէ։ Որպես երաժշտական ոք զթուլացելովք աղեօք քնարին բախեալ զկտնտոցն (կամ զկտնգոցն)։ Որք զկտնդոց ածեն։ Գործարանք ձայնի բազումք, իսկ խօսիցն բերան, լեզուիցն եւ կոկորդիցն զկնանտւցի (կամ զկտնդոցի) օրինակ ունելով, եւ վերնատանն՝ հնչման. (Նիւս. կազմ. եւ Նիւս. բն.։)


Կնտութիւն, ութեան

s. chem.

baldness, depilation;
chondrine.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՆՏՈՒԹԻՒՆ կամ ԿՆԴՈՒԹԻՒՆ. φαλάκρωμα calvities. Կունտ կամ կունդ գոլն. ճաղատութիւն. ճեղութիւն. եւ Կեղ գլխոյ՝ որ թափէ զհերս.

Է ինչ՝ որ ժամանակաւոր, որպէս եւ կնդութիւն, եւ սպի ի վիրէ սեւեռեալ։ Ի կնտութենէ եւ յուշիմութենէ. (Անյաղթ պորփ.։)


Կնքաւոր, աց

adj.

baptized.

· Calfa

NBHL (2)

Կոչեցելոց սրբոց, այսինքն երախայից եւ կնքաւորաց։ Սուրբք էին կնքաւորքն վասն քաւութեանն՝ զոր առին մկրտութեամբն։ Սրբոցն, այսինքն հալածելոցն եւ կնքաւորացն որ էին յերուսաղէմ. (Եփր. հռ. եւ Եփր. ՟բ. կոր.։)

Զոր օրինակ երախայի ումեք չէ պարտ ի ներքս կալ, նոյնպէս եւ կնքաւորացն աղտեղեաց. (Ոսկ. եփես. ՟Գ։ յորմէ եւ Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։ Տօնակ.։)


Կնքեմ, եցի

va.

to seal, to close with a seal, to affix a seal, to seal up;
to mark, to stamp, to sign;
to hide, to cover, to close, to shut up;
to confirm, to ratify, to verify;
to conclude, to decide;
to prbnounce sentence;
to seal, to complete, to terminate, to finish;
to baptize, to confer baptism;
to sign with sign of the cross, to make the sign of the cross;
դաշն հաշտութեան —, to conclude a treaty of peace.

· Calfa

NBHL (2)

σφραγίζω, κατασφραγίζω, ἑπισφραγίζω, signo, sigillo, obsigno. կնքով դրոշմել. տպաւորել զկնիք. մատնէհարել, մէօհրել, եւ տաղմա զարնել, նշան դնել. միւհիւրլէմէք, տամզալամագ. եբր. խաթամ.

Պարտէզ փակեալ, եւ աղբիւր կնքեալ. (Երգ. ՟Դ. 12։)


Կնքոց, աց

s.

seal, signet-ring.

· Calfa

NBHL (1)

Կնքել իմով կնքացաւ. եւ էր մատանին ոսկի, եւ դրոշմն արեգակն. (Պտմ. աղեքս.։)


Կշայ, ից

s.

pitch, bitumen.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւթիւ ծեփեսցես, որ է նա ինքն կշայ։ (Շինէին զաշտարակն) խորովեալ հրով աղիւսօք, եւ կշայիւք ծեփօք. (Վրդն. ծն.։)


Կշռեմ, եցի

va. fig.

to weigh, to measure;
to weigh, to calculate, to examine, to ponder on, to take into, consideration;
to compare, to confront;
to shoot, to dart, to take good aim at, to hit the mark;
քաջ —, to weigh well, to ponder, to reflect with mature consideration, to pause;
— զխօսս իւր, to be cautious in one's words;
— զփոխարէն, to return like for like, to recompense, to reward, to renumerate;
— զհարուածն, to strike, to adjust one's blow;
— զամենայն աշխարհս, to be worth the whole world;
ըստ կշռելոյ ական, judged by eyesight;
եւ ոչ կշռեսցի արծաթ ընդ գնոց նորա, neither shall silver be weighed for the price therof.

· Calfa

NBHL (5)

ԿՇՌԵԼ. συγκρίνω comparo. Համեմատել. բաղդատել. հաւասարել.

Կշռել զհեր գլխոյ։ Կշռել կշռով, կամ ի կշիռս արդարութեան։ Առցես կշիռս, եւ կշռեսցես զնոսա։ Կշռեցաք եւ տուաք զնոսա զարծաթ եւ զոսկին։ Կշռեալ տուաք։ Տաղանդ մի արծաթոյ կշռեսցես (այսինքն վճարեսցես)։ Կշռեցին նմա երեսուն արծաթի.եւ այլն։

Նախարարքն հայոց կշռեցին քաղաքապետին երկոտասան հազար դահեկանս. (Զենոբ.։)

Զգործ իւր կշռեսցէ իւրաքանչիւր ոք. (Գաղ. ՟Ղ. 4։)

Ուղիղ վերացան, մինչեւ կշռեցան ի հայէին երուսաղէմի. այսինքն դէպուղիղ հայէին ի վերուստ. (Նչ. եզեկ.։)


Կշռիչ

s.

weigher;
judge;
requiter, rewarder.

· Calfa

NBHL (2)

արդար կշռիչ կենացաշխարհի լինիցիս. (Եւթաղ.։)

Անկշիռ կշռիչ գերակշիռ. (Սկեւռ. աղ.։)


Կշտագող

s.

adulterer.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր ծնաւ փրփրածինն կիւպրոս ընդ կշտագողին թրէիկացւոց խառնակելով. (Պտմ. աղեքս.։)


Կշտապանակ, աց

s.

bracelet, armlet

· Calfa

NBHL (1)

Է ծառ ինչ, որ կոչի պետրիքոն (կամ պերիդեքսիոն), որ թարգմանի կշտապանակ. եւ է ի հնդիկս. եւ պտուղ ծառոյն քաղցր է քան զամենայն քաղցրութիւն. (Եպիփ. բարոյ.։)


Կոթող, աց

s.

obelisk.

· Calfa

NBHL (2)

Զտապանին աւանդեաց զչափս՝ առ սեակաւ սակաւ քաղե զօրէն կոթողի. (Փիլ. լին. ՟Բ. 5։)

Քաղելով, ըստ կոթողի ձեւի ասէ հաւաքելով զծայրն. (Վրդն. ծն.։)


Կոխ

s. adj.

trampling or stamping upon;
trampled upon, trodden underfoot;
— ճանապարհ, beaten or frequented track, public road;
տալ ի —, to give to be trampled on, to cause to tread on;
երկինք չեւ էին —, no one had as yet entered heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ կուռ եւ ընդ կոխ ճանապարհ հպասարակաց բնութեանս հետեւիցին. (Սկեւռ. աղ.։)


Կոխած

s.

husks of grapes, refuse from the wine-press.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրու Կոխելն եւ ճմլեալն Խաղաղոյ.

Կրօնաւոր՝ որ փախիցէ ի մարդկանէ, նման է հասուն խաղողոյ. Իսկ. որ ընդ մարդիկ խառնեալ իցէ, է նա իբրեւ զկոխածն վայթեալ ի յաղբիս. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Կոխան

cf. Կոխ. s. adj. — առնել, դնել, to tread, to tread upon, to trample or tread under foot;
— լինել, կալ, to be trodden, trampled under foot;
— տալ, cf. Տալ ի կոխ.

· Calfa

NBHL (3)

Եդից զերուսաղէմ իբրեւ զքար մի կոխան ամենայն հեթանոսաց. (Զաք. ՟Ժ՟Բ. 3։)

Կոխան առնել զքաղաքս, կամ զերեսս երկրի, զգեստս, զազգս. (Ես. ՟Ժ. 6։ Յուդթ. ՟Բ. 6։ Եզեկ. ՟Լ՟Բ. 2. ՟Ա. Մակ. ՟Դ. 6։)

Կոխան լինել աղի, սերմանեաց, երուսողէմի, սրբութեանց եւ այլն. (Մտթ. ՟Ե. 13։ Ղկ. ՟Ը. 5։ ՟Ի՟Ա. 24։ ՟Ա. Մակ. ՟Գ. 45։ Ես. ՟Ի՟Ե. 10։ ՟Ի՟Ը. 3։)


Կոխեմ, եցի

va. fig.

to tread under foot, to trample on;
to rack, to grind;
to press, to crush, to squeeze;
to trample upon, to grind down, to ride roughshod over, to set at nought;
to invade, to make an invasion;
առ ոտն —, to trample under foot, to stamp upon;
— մարդկան զմիմեանս, to crowd or crush one another;
— զբանակս, to surprise, to make oneself master of, to take possession of the enemy's camp;
— զտուն ուրուք, to make a descent on, to invade;
յիշխանութեան —, to attain to dignity or honour, to be invested with power.

· Calfa

NBHL (2)

πατέω, καταπατέω calco, conculco. Դնել զոտս ի գետին. գնալ ի վերայ. հետս առնել. Ընդ ոտիւք առնուլ. ճմլել. լեսուլ. հնձան հարկանել. եւ Առ ոտն կոխել կամ հարկանել. արհամարհել. Ճնշալ. նուաճել. յաղթահարել.

Կոխել զշաւիղ կամ զշաւիղս, զգաւիթս, զհող երկրի, զքաղաքն սուրբ, զսրբուն. զեսամս տանն. կամ զկաւ, եւ որպէս զմարդիկ, մարդկան զմիմեանս, զազգս, զվիշապ, զօձս, զբանակս, զկեանս, կամ զկալ կամենասայլիւք. գինիի հնձանս, զհնձան գինւոյ, զայգիս, զհունձս եւ զկութս. եւ այլն։


Կոծական, ի, աց

adj.

deplorable;
weeping, plaintive.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կոծոկան այս կենցաղս. (Ճ. ՟Գ.։)


Կոծեմ, եցի

va.

to beat, to strike, to reiterate blows.

· Calfa

NBHL (1)

Կարծիցես զդէմս սատանայի, կանգնիցես զնշանակ յաղթութեանն. (Ոսկ. եբր. ՟Ե։)


Կոծիմ, եցայ

vn.

to wear mourning;
to deplore, to lament;
to be beaten, tormented;
to be agitated, to upheave, to undulate.

· Calfa

NBHL (1)

(Ջուրք ծովու) շրջին կոծին ընդ վայրս բազումս, մինչեւ քամին պարզին աղի ճաշակքն. (Վեցօր. ՟Դ։) Յածեալ կոծեալ քաջ հնչեցուցեալ ողբս ողորմելի։


Կոծոխուր

cf. Ծոր.

· Calfa

NBHL (1)

cf. Ծոր. (ի լս. որ է կոծոխուր) որ օգտէ տաքութեան խարտէշ մաղձի, սափրայի եւ արենի։ Ա՛ռ զկոծոխուրն, ու զքիթն եւ զկոթն ընտրէ՛. (Բժշկարան.։)


Կոկանենի

s.

sloe-bush;
bullace-tree.

· Calfa

NBHL (1)

ռմկ. կոկանի ծառ. Փշուտ տունկ՝ վայրենի մանր եւ բոլորշի սալորոյ. լտ. սբի՛նուս. թ. քիւքէմ աղաճի.


Կոկոզ

adj.

poor & proud;
bombastic.

· Calfa

NBHL (1)

Արմատ յաջորդ բառից. Լծ. ընդ կիւս. գուշակ. եւ գոռոզ. որպէս իմաստակ բարձրայօն, կամ թ. գօգօզ որպէս թէ աղքատ հպարտ։


Կոկոզանք

s.

cf. Կոկոզաբանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սպաս բանեղէն եւ կորովամիտ կոկոզմանցն՝ ի մայրն իմաստութեան, Կեչառ. (աղեքս.։)


Կոկոզումն, ման

s.

cf. Կոկոզաբանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սպաս բանեղէն եւ կորովամիտ կոկոզմանցն՝ ի մայրն իմաստութեան, Կեչառ. (աղեքս.։)


Կոկոզավիզ

adj.

puffed up, bluff, haughty, stately, lofty, ostentatious, supercilious.

· Calfa

NBHL (1)

Անհամբիւր խուլ իժ ոխակալութիւն, եւ կոկոզաւիզ ինքնահայեաց ամբարտաւանութիւն. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Կոկովանք, նաց

s.

high flown discourse;
boasting, swaggering;
cf. Կոկով.

· Calfa

NBHL (1)

Քոշտանկ է անկումն աղեաց ի փոշտն, որ զկոկովանս պատէ. (Լծ. նիւս.։)


Կոկորդ, աց

s.

throat, gullet, gorge;
wind-pipe, larynx.

· Calfa

NBHL (1)

Կոկորդ զկերակուրս ճաշակէ։ Պտուղ նորա քաղցր է ի կոկորդի իմում։ Դարձո՛ զկոկորդ քո ի ծարաւոյ։ Ոչ գոյ բարբառ ի կոկորդս նոցա։ Կերկերեցաւ կոկորդ իմ։ Որպէս գերեզման բաց է կոկորդ իմ.եւ այլն։


Կոկորդալիր

adv.

at the top of ones voice, with open mouth.

· Calfa

NBHL (2)

Ձայն աղիողորմ կոկորդալի ողորմ ողորմ գուժէր. (Ճ. ՟Գ.։)

Ձայն աղիողորմ կոկորդալի ողորմ ողորմ գուժէր. (Ճ. ՟Գ.։)