Definitions containing the research յայտ : 2061 results

Իսկութիւն, ութեան

s. chem.

reality, truth;
essence, substance, nature;
naturalness;
personality, hypostasis;
essence, essential or volatile oil;
— բեւեկնոյ, spirit, or — of turpentine.

· Calfa

NBHL (1)

Ծանեաւ յայտնութեամբն հօր զիսկութիւն որդւոյն գոլ ի բնութենէ հօր. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)


Իրակութիւն, ութեան

s.

action, act, deed.

· Calfa

NBHL (1)

Զմի եւ զնոյն յայտնէ զճշմարտութեանն իրականութիւն։ Առ մի եւ նոյն առեալ իրակութիւն զնոյն երկոքին ակնարկեսցեն. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)


Իրաւաբանեմ, եցի

va.

to speak truth;
to plead;
to practise law.

· Calfa

NBHL (1)

Իոկ հայրդ բարերար զանչափութիւն սիրոյն յայտնելով իրաւաբանէր առանձ (Սկեւռ. աղ.։)


Իրողութիւն, ութեան

s.

affair, transaction, circumstance;
occupation, employment, negotiation of affairs, business, practice;
cf. Գործ.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանագրացն ոչ կատարած ունիլ իրողութիւնն թուի առ ամենայն կենդանիս։ Վասն եղելոյ այժմիկ իրողութեանս։ Ո՛ր ի մէնջ հասցեն առ լաւագոյն իրողութիւնսն, ամենայնի անյայտ է, բայց միայն յաստուծոյ. (Պղատ. օրին. ՟Զ. եւ Պղատ. սոկր.։)


Իւղագլխեմ, եցի

va.

to anoint the head, to initiate, to conseerate, to ordain.

· Calfa

NBHL (1)

Զպսակաւոր լեւոն իւղագլխեալ (կամ եղագլխեալ), եւ ընծայեալ ի թագաւորութիւն տանս թորգոմայ. (Վահր. յայտն.։)


Իւղագլխիմ, եցայ

vp.

to be initiated;
to be consecrated, ordained.

· Calfa

NBHL (1)

Զպսակաւոր լեւոն իւղագլխեալ (կամ եղագլխեալ), եւ ընծայեալ ի թագաւորութիւն տանս թորգոմայ. (Վահր. յայտն.։)


Իւրութիւն, ութեան

s.

the act of appropriation;
property, substance.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ այնպէս զմարմնոյն նկարագրութիւն, որչափ զիւրութիւն զառ ի նոցանէ ուղղելոց առաքինութեանցն բացայայտէ. (Բրս. ծն.։)


Լայնագոյն

adj.

wider, more ample, very extensive;
—ս, largely, copiously, amply.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն այսօրիկ ասացեալ է յայտնագոյն ի լայնագոյն պատասխանիսն. (Բրս. հց.։)


Լայնեմ, եցի

va.

cf. Լայնացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱՅՆԵԼ. Բանալ, պարզել, յայտնել.


Լաց

s.

tears, weeping;
cf. Լալիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Մնչդեռ նորածին իցէ, մանկանցն յայտարարութիւնքն եւ նշանք լացն եւ աղաղակն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Լաւանամ, ացայ

vn.

to grow better, to be ameliorated, to improve.

· Calfa

NBHL (1)

Զի յայտ արասցէ՝ թէ ոչ լաւանյ ի վերայ նորա ագահութիւն մահու։ Խայտառակեաց զդժոխս, զի ոչ յաւիտենիցլաւանայ ի վերայ նորա. (Եփր. համաբ.։)


Լաւութիւն, ութեան

s.

goodness, improvement, excellence, worthiness;
good quality;
գալ ի —, to amend, to reform;
լաւութեանց հանդէս, parts.

· Calfa

NBHL (1)

Զի յայտնի լիցի արդարոցն լաւութիւն. (Շ. մտթ.։)


Լեառն, լերին, լերանց

s.

mountain;
— տեառն, — սուրբ, heaven, paradise;
լիրինք յաւիտենից, յաւիտենական or մշտնջենաւոր, the angels, the prophets, the apostles;
արտեւան, գագաթն, կատար լերանց, the summit, the ridge of the mountain;
կապան, կիրճ լերանց, strait, defile, pass;
գօտի, շղթայ, պար լերանց, chain, ridges of mountains;
հրաբուղխ լեառն, volcano, a burning mountain;
սառնատափ լերինք, glaciers;
լուղական լերինք, iceberg;
մոլորակային, լուսնային լերինք, the planetary, the lunar mountains;
զլեառն լեռնայն գնալ, to go from mountain to mountain, or by mountain paths;
լեառն Սինա, Մասիս, mount Sinai, Ararat;
իբրեւ զլերինս ելանէին բարձրանային փրփրադէզ ալիքն, the foaming waves ran mountains high;
եւ լեառն մուկն ծնաւ, the mountain brought forth a mouse.

· Calfa

NBHL (1)

Նմանութեամբ ասի զերկնից, զեկեղեցւոյ, զհրեշտակաց եւ զմարդկանէ, զառաքելոց եւ զմարգարէից. որպէս յայտ է յամենայն գրոց։


Լեսուրք

s. chem.

places water-worn by currents, or torrents;
detritus;
cinders.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ անյայտ. թուիԼսեալ եւ մաշեալ վայրք յերեսաց ջրոյ.


Մերձիմ

vn.

cf. Մերձենամ.

· Calfa


Մեցամէս

cf. Մեցոտ.

· Calfa

NBHL (1)

Մէցն՝ գիջութեան է անուն ... իսկ ամէսն թուի թէ իբրեւ յօդ իմն ըստ պատշաճի անուանցդ, որպէս յիմովսանն եւ յիւրեանցայոցն ... իսկ ուտիճն (որ եւ ցեց) կերիչ է եւ վատնիչ, թերեւս զգէճսն եւ զցամաքս, զոր կարծեմ միանգամայն խառնելով՝ ցեց մեցամէս կոչէ, յայտնելով զչոր եւ զդալար, որպէս թէ զոսկր եւ զմարմին։


Մթեր, ից, աց

s.

mass, heap, pile, accumulation;
provision, store, hoard;
remainder;
filth, dirt;
— առ —, in a heap, like a heap, in quantity.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ ձեր յայտնի մթերն է, լցցէ զնոցա զանցաւոր պակասութիւնն, եւ նոցա մթերն՝ որ առանց անցանելոյ է, զցցէ զծածուկ պակասութիւնդ ձեր. (Եփր. ՟բ. կոր.։)


Միաբուն

adj. bot.

consubstantial;
of the same nature or essence;
natural, native;
having only one trunk or stem.

· Calfa

NBHL (1)

Զի յայտ լիցի միաբուն խորհուրդ զօրութեան գալստեանն որդւոյ. (Ագաթ.։)


Միագոյ

adj.

having but one substance;
unique of its kind.

· Calfa

NBHL (1)

Անկարօտ է այլում հուր, եւ ոչ խառնի յայտ տարր. վասն որոյ եւ ի տարերս միագո՛յ կոչեցին զնա։ Յաղագս աստուծոյ ի վեր քան զմիագոյսս գերագոյն միացելոյ. (Մաքս. ի դիոն.։)


Միախառն

adj.

temperate.

· Calfa

NBHL (1)

Լերամբքն եւ բլրովք եւ ձորովք զանհարթ կրօնսն ի միախառն համեստութիւն խառնեալ յայտ առնէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 10. (յն. ի մի՝ իմաստասիրութեան՝ հաւասարութիւն։))


Միածին, ծնի, ծնաւ

adj.

Only Begotten;
— որդի, only son.

· Calfa

NBHL (1)

Մարիամ լուսապայծառ՝ միածին ծնունդ յայտնեալ ծնողաց. (Շար.։)


Միակամութիւն, ութեան

s.

cf. Համակամութիւն.

· Calfa


Միահարթ

adj.

even, flat, smooth, equal, levelled.

· Calfa

NBHL (1)

Ժամանակն հատուած, իսկ յաւիտեանն միահարթ զանսկզբնութիւնն եւ զանկատարածն յայտ առնէ. (Լծ. ածաբ.։)


Միաձեւ

adj.

uniform, equal.

· Calfa


Միայարութիւն, ութեան

s.

conjunction, concatenation, train, contiguousness, continuance, succession.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ որ զկնի սորին ասէ, այնպէս թուի՝ թէ առանց միայարութեան է. մեք զմիտսն քննելով՝ յայտնի լինի միայարութիւն բանին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1։)


Միանձնութիւն, ութեան

s.

monachism, monastic life;
solitude.

· Calfa

NBHL (1)

Նշան մովսէսի տուաւ եւ գեդէոնի. այլ որ միանձնութեամբ տուաւ նոցա, ո՞չ ահա առ ձեզ առաքեցաւ գործն յայտնի. (Եփր. համաբ.։)


Միաչափ

adj.

of the same measure, equal.

· Calfa


Մինչեւ

prep. adv. until, till, as far as, to;
even to;
that;
— ցայժմ, till now, up to the present, up to this time, hitherto;
— ցայդ վայր, so far, as far as, to that place;
— ցայդր, so far, as far as that, to there;
— ցայս վայր, thus far, as far as this, to here;
— ուրանօ՞ր, how far?
— ցամպս, even to the clouds;
գայ ընդ իս — ի կարս, he goes with me as far as Kars;
կաց or մնա — եկեսցէ, wait till he comes;
— ցե՞րբ, how long?
ոչ ելից — դարձցիս, I will not go out until you return;
— ցբազում ամս, during many years;
— զի, so that, insomuch that;
այնպէս or այնչափ՝ զի, so that;
as well as;
— բազմաց իսկ ասել, so that several people said.

· Calfa

NBHL (1)

ἅχρι, -ις, μέχρι, -ις, ἔως usque. Ցսահմանեալ եւ ցդիտեալ ժամանակ կամ տեղի, յայտ առնելով զեզր ինչ. ինչուան.


Միջակ, աց

adj. s.

middle, mean, middling;
middle, centre.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարի խորութեամբ, եւ ոչ կարի յայտնութեամբ, այլ միջակ ուսմամբ տալ զգիտութիւն գրոց. (Նար. երգ.։)


Միջեմ, եցի

va.

to cut, to shorten.

· Calfa

NBHL (1)

Բարբառ ... յառաջ քան զասել ասողին՝ չէ յայտ, եւ կամ յետոյ անհետ չէ ի միջի։


Կոճոպեմ, եցի

va.

tolop off, to trim;
to pluck or root up;
to cut off, to break in pieces, to shatter, to smash.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զարմատն հատանէ, յայտ է թէ եւ՛ս առաւել զոստսն կոճոպիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)


Կոշրայեմ, եցի

va.

to form, to shape, to fashion, to figure.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՈՇՐԱՅԵԼ. Բառ անյայտ. իբրու Կշռութեամբ յարմարել, յօրինել, համեմատ կազմել. յն. տպաւորել կամ կերպարանել. διατυπόω efformo, reformo.


Կոչ

s.

call, appeal, invitation;
— յատեան, writ, summons, citation;
— ի մենամարտ, challenge;
— զինուորական, muster, roll-call;
գտանիլ ի կոչն, to be present at roll-call;
տալ կոչոյն պատասխանի, to answer a summons.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ մոռանար զիս իսպառ. (այլ եւ զիմ կոչն յայտնեա՛. ՃՃ.։)


Կոչական, ի, աց

s. gr. vocative.

· Calfa

NBHL (1)

Կոչականդ յայտնի առասական. (Երզն. քեր. (գրեալ էր՝ առհասարակական, որ է սխալ, որպէս յայտ է ի յն։))


Կորնչիմ, եայ

vn.

to be lost, to disappear;
to perish, to decay, to be destroyed;
to lose one's way, to lose oneself, to go astray, to err;
to go to ruin, to ruin oneself;
— սովամահ, to die of starvation, to be starved to death;
to be dying of hunger;
յիշատակ իմ, all memory of me was lost;
կորեաւ յոյս իմ, my hopes have vanished;
կորիր յերեսաց իմոց, get you gone, be gone.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπόλλυμαι pereo, intereo. Պակասիլ յանկարծ ի միջոյ. ի բաց գնալ. անհետ լինել. անյայտ եւ անգիւտ մնալ. ջնջիլ. ապականիլ. սատակիլ. եղծանիլ. աւերիլ. կորսըւիլ, փճանալ.


Կորուստ, րստեան

s.

loss;
waste;
damage;
disadvantage;
misfortune;
perdition, ruin, destruction;
lost thing;
ի — մատնել, to perish, to be lost;
ի — մատնիլ, to lose, to cause to perish;
to kill;
անձամբ զանձն ի — մատնել, to cause one's own ruin;
ի — ընթանալ, to hasten to one's destruction;
լինել մերձ ի — or յափն կորստեան, to be upon the brink of ruin or destruction;
մեծամեծ —ս տուժել, to suffer heavy losses;
*կորստով վաճառել, to sell at a loss;
դիմէ ի — իւր, he hastens to his ruin.

· Calfa


Կուզ, կզոց

s. adj.

pole-cat;
cat;
hump;
hunch-backed.

· Calfa

NBHL (1)

ԳՈՒԶ ԳՈՒԶ. Բառ անյայտ. որպէս ռմկ. կուզ, խամպուր. կամ Կծկեալ՝ իբր ի գուճս անկեալ. կամ Կաղ ի կաղս. որպէս յն. զիիօ՛ս.


Կուսան, աց

s.

virgin;
maid;
nun;
— լինել, to go into a nunnery, to take the veil.

· Calfa


Կուսորդի, դւոյ

s.

the Virgin's Son.

· Calfa

NBHL (1)

Զի թէ՝ եւ կուսորդի իցէ, չէր ինչ ումեք յայնժամ յայտ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 12։)


Կուրտ, կրտաց

adj. s.

castrated, gelded;
eunuch.

· Calfa

NBHL (1)

Կուրտք ի յայտ ցանկութեան քանցուղտս մոլեկանք են. (Սիւն. առ անտիոք.։)


Կոփածոյ, ից

adj.

well carved or sculptured;
smooth, polished;
— քար, freestone.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ կոփածու, յայտ է՝ տաշելով եւ բախելով գործեացն ի վերայ. (Վրդն. ել.։)


Կռապաշտ, ից

adj. s.

idolatrous;
idolater;
heathen.

· Calfa


Նենգ, ի, աւ, իւ

s. adj.

fraud, artifice, stratagem, wile, craft, guile, cunning;
cf. Նենգաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Զճանապարհ նենգ սիրոյն եւս յայտնէ։ Աբիսողոմ զնենգ բանսն խօսելով յականջս ժողովոյն՝ քակեաց ի հնազանդութենէ հօրն. (Լմբ. առակ.։)


Նենգութիւն, ութեան

s.

fraud, trick, artifice, craftiness, slyness, cheating;
duplicity, deception, trickery, knavery;
disloyalty, perfidy, felony, treason;
swindling, roguery.

· Calfa


Ներամիտ

adj.

endowed with intellect, reasonable, rational.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԵՐԱՄ ՀՈՅԼՔ. Անյայտ գրչութիւն. որպէս Նորերամ, կամ երամահոյլք. եւ կամ իմա՛ որպէս պ. նէր, այսինքն տգեղ, գարշ.


Ներբուն

s.

trunk.

· Calfa

NBHL (1)

Բարառաբար բախոհական ներբուն բայի շարամանեալ. (Մագ. ՟Ի՟Ա.) (իմաստն է անյայտ. ուր կան եւ այս բառք, նախբուն, ներուն, ներլուն, նոյնպէս անյայտք)։


Ներգործական, ի, աց

adj.

active;
— բայ, active verb;
— քուէ, active voice;
— շնորհք, effective grace.

· Calfa

NBHL (2)

Աղօթք բարք՝ ներգործական (յն. յայտնագոյն) արարեալ զաստուծոյ իմացուածսն՝ անձին. (Բրս. թղթ.։)

ՆԵՐԳՈՐԾԱԿԱՆ ԲԱՑ կոչի ըստ քերականաց, այն՝ որ յայտ առնէ զներգործութիւն գործողին. որ եւ ԳՈՐԾԱՒՈՐԱԿԱՆ, եւ ՆԵՐԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ ասի.


Ներդաշնակապէս

adv.

harmonically, harmoniously.

· Calfa

NBHL (1)

Փոքր ինչ արդեօք առասպելաւ վարիլ պարտ է, եթէ հանդերձեալ եմք ներդաշնակապէս յայտնել զայժմու ասացեալդ. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Ներկայ, ից

adj.

present, actual;
adj. s. gr. present.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԵՐԿԱՅ. Ըստ քերականաց՝ ժամանակ բայի յայտնիչ զարդի գործողութիւն.


Ներկանեմ, կի

va.

to dye, to colour, to tinge;
— ի կարմիր, to give a red dye to, to dye red.

· Calfa

NBHL (1)

Այր ոմն ներկեալ բազում յանցանօք». այսինքն ծրդեալ, աղտեղեալ. (Լմբ. յայտն.։)