Definitions containing the research աղ : 10000 results

Ձիարկեմ, եցի

vn.

to ride, to mount a horse.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիարկեալ եւ նա ի պաղեստինացւոց աշխարհին արշաւէր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. (յն. յանդգնեալ։))


Ձիարձակարան, աց

s.

hippodrome, circus;
course, race-ground.

· Calfa

NBHL (1)

Անցեալ կային ի ձիարձակարանին ի վերայ կառաց. (Պտմ. աղեքս.։)


Ձիաւոր

cf. Հեծեալ.

· Calfa

NBHL (1)

Տէր էր ընդ ձիաւորաց։ Թագաւորն երուսաղէմի ՟Յ. ձիաւորով (րօք). (Վրդն. պտմ.։)


Ձիընթաց, ից

adj. s.

riding;
stadium;
—ք, horse-races, races;
course.

· Calfa

NBHL (1)

Արուեստ ձիընթացին յայնժամ յայտնի լիցի, յորժամ անփորձ ձիօք յաղթեսցեն. (Կլիմաք.։ (որ բերի եւ ի յաջորդ նշ։))


Ձիընթացք

cf. Ձիընթացարան.

· Calfa

NBHL (3)

Ի խրախճանութիւնս խաղուց ձիընթացից. (Շ. ընդհանր.։)

Ի ձիընթացսն ամենայն քաղաքն ընթանայր. (Ոսկ. անոմ. ՟Գ։)

ἰπποδρομία cursus equester ἰπποδρομία equiria, ludi circenses. Ընթացք ձիոց, ձիարշաւանք, մանաւանդ ի կրկիսի. ձիարձակ եւ կառարշաւ խաղք ի տեսարանի.


Ձիթապտուղ, տղոյ

s. bot. olive.

· Calfa

NBHL (2)

Եղէա, ձիթապտուղ. (Գաղիան.։)

Յաղագս ձիթապտղի շինելոյ։ Կուտ ձիթապտղի. (Վստկ. ՟Մ՟Ժ։ Մարթին.։)


Ձիթեմ, եցի

va.

to oil, to anoint with oil.

· Calfa

NBHL (1)

Խմորես, ձիթես, աղես, եւ համեմես (ասորիդ զնշխար). (Ոսկիփոր.։)


Ձիթենի, ենւոյ, ենեաց

s.

olive-tree, olive;
— վայրենի, wild -;
ծաղիկք —նւոյ, olive-blossom;
լեառն —նեաց, Mount of olives.

· Calfa


Ձիութիւն, ութեան

s.

nature of a horse.

· Calfa

NBHL (1)

Ձի տեսանեմ, ձիութիւն ոչ։ Ձիութիւն ի ձիսն, եւ նոքա ի նա. (Անյաղթ պորփ. եւ լծ. յայլմէ։)


Ձիւնախառն

adj.

mixed with snow.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիւնախառն անհնարին փոթորիկ յարուցեալ. (Կաղանկտ.։)


Ձիւնածեծ

adj. vn.

snow-beaten;
— լինել, to snow-ball.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովակուր եւ գազանաբեկ լինելով, ձիւնածեծ, եւ խորշակահար. (Պտմ. աղեքս.։)


Ձիւնահեղձ լինիմ

sv.

to be smothered in snow.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք ձիւնահեղձ եւ գետավէժ լինէին վասն անտանելի աղետիցն. (Ղեւոնդ.։)


Ձիւնանամ, ացայ

vn.

to snow;
to become like snow, to shine like snow.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիւնասցին ի սաղմոն. (Սաղ. ՟Կ՟Է. 15։)


Ձիւնանման

adj.

snow-like.

· Calfa

NBHL (1)

Ամպ ամարայնւոյ՝ ցօղ ձիւնանման. (Տաղ.։)


Ձիւնապատ

adj.

surrounded, covered with snow.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիւնապատ սառնասոյզ առ հասարակ պաղեալ էր երկիրն. (Արծր. ՟Ե. 3։)


Ձիւնասոյզ

adj.

buried in snow.

· Calfa

NBHL (1)

Երասխ գայր սառնախալ ջրակուտակ ձիւնասոյզ ձիւնախաղաղ բազմութեամբ. (Ագաթ.։)


Ձկնակերպ

adj.

fish-like;
fish-shaped.

· Calfa

NBHL (1)

Ձկնակերպ մարդիկ. (Պտմ. աղեքս.։)


Ձկնամորթ, ոյ

s.

fish-skin.

· Calfa

NBHL (1)

Բերեալ կալան իմ առաջի ձկնամորթս. (Պտմ. աղեքս.։)


Ձկնիկ

s.

small fish, fry;
young fish.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ առաւել իցէ մարդ աղքատ քան զձկնիկն փոքրիկ առ մեծատանն։ Ձկնիկն մի փոքրիկ. (Վեցօր. ՟Է։)


Ձկնորս, աց

s.

fisher, fisherman;
նաւակ, կարթ, երեքարձէն — ի, fisherboat, smack;
— hook;
harpoon, fishspear;
քաղաք — աց, fisher-town.

· Calfa


Ձմեռնաբոյս

adj.

vegetated, blossomed during winter.

· Calfa

NBHL (1)

Զգարուն ապաշխարութեանս պսակեսցուք ծաղկօք ձմեռնաբոյս. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Ձմեռնահանգիստք

s.

winter quarters.

· Calfa

NBHL (1)

Իջանէր ի ձմեռնահանգիստ քաղաքն պերոզապատ. (Կաղանկտ.։)


Ձմեռնասուն

adj.

nourished in or during the winter.

· Calfa

NBHL (1)

Բոյսք պարարեալք ձմեռնասունք, սառնապատք, ձիւնաթաղք. (Ագաթ.։)


Ձմեռնատունկ, տնկոց

s.

evergreen.

· Calfa

NBHL (1)

Ձմեռնատունկ վայելչացեալ եդեմային սաղարթաճեմ ոստօք. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Ձմերային, այնոյ, ոց

adj. s.

wintry, hibernal, winterly;
—յին ձգի գիշերք, the long winter evenings;
cf. Ձմերանի.

· Calfa

NBHL (3)

Քաղցր եւ նոյն ինքն գարունն զկնի ձմերայնոյ տխրութեանն. (Ածաբ. ի կիպր.։)

Ձմեռնային հողմոցն հիւսիսական բախմանցն. (Կաղանկտ.։)

Աղքատանայ զվերջին աղքատութիւնն, եւ մերկ ի մեծի ձմերանին լինի, ուր փախուստ ոչ գոյ. (Համամ առակ.։)


Ձմերանոց, աց

s.

barracks.

· Calfa

NBHL (1)

Ամարանոցս եւ ձմերանոցս։ Գնայր ի ձմերայնոցս ի վաղարշապատ։ Ի համբարանոցս ձմեռանոցաց. (Արծր. ՟Գ. 7։ Ագաթ.։ Յհ. կթ.։)


Ձմերեմ, եցի

vn.

to winter, to pass or spend the winter;
to be in winter quarters;
to lodge in barracks;
—լ նաւուց, to pass the winter in harbour.

· Calfa

NBHL (1)

Ձմերել անդ, կամ ի մուշ քաղաքի. (Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Բ. 6։)


Ձմերոց, աց

s.

house or place serving to winter in;
winter quarters, barracks.

· Calfa

NBHL (2)

Յուտի գաւառ ի խաղխաղ քաղաքի ի ձմերոցս արքայութեան հայոց. (Ագաթ.։)

Ձմերոցի տեղ զդժնեայ վայրսն հրամայէին նոցա։ Հանդէպ խաղխաղ քաղաքի, որ ձմերոց էր թագաւորութեան աղուանից. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ։)


Ձոր, ոց

s.

valley, vale, dale;
bed of a torrent.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձորն աղտից ջրհորք։ Անց ընդ մէջ ձորոյն։ Ի ձորն ողկուզի։ Յամենայն ձորս ձեր։ Ամենայն ձորք լցցին։ Ցխորս եւ ցձորս։ Ցձորս եւ ցդաշտս։ Որ զձորովք եւ զխորովք եւ զդաշտիւք.եւ այլն։


Ձորալիր

adj.

inundating or overflowing valleys.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զջուր ձորալիր պարանոցաթաղ յորդեսցի. (Ես. ՟Լ. 28։)


Ձորակ, աց

s.

little valley, dale, dingle, glen.

· Calfa

NBHL (1)

Անցանել ընդ ձորակն։ Առ ոտամբ լերինն ի ձորակի մի ամրոջ։ Հովտաձեւ ձորակին։ Ո՛չ ի ձորակի, այլ ի լերինն։ Մերձ առ պարիսպ քաղաքին հուպ առ ձորակին. (Ագաթ.։ Խոր.։ Վրդն. ծն.։ ՃՃ.։)


Ձորձիկ

s.

mean vest, bit of cloth;
shabby coat.

· Calfa

NBHL (1)

ἰματίδιον vesticula, palliolum. Ձորձ աղքատին կամ անշուք. լաթիկ, զգեստիկ.


Ձուլարան, աց

s.

crucible;
foundry;
smelting-house;
ingot-mould.

· Calfa

NBHL (1)

Ձուլարան ձեզ պատրաստեցից զերուսաղէմ. (Նչ. եզեկ.։)


Ձուլեմ, եցի

va.

to cast, to smelt, to found;
to freeze, to harden by cold;
to solidify;
—եսցեն զսուսերս իւրեանց ի խոփս, they shall turn their swords into ploughshares.

· Calfa

NBHL (3)

Ի դառնահոտ փչմանէ հիւսիսոյ պաղացեալ ձուլեալ վտակն. (Խոր. ՟Բ. 36։)

Որ ի լըճին սառնամանեաց զմարմին սրբոցն պաղ ձուլեաց. (Գանձ.։)

ՁՈՒԼԵՄ χωνεύω, χύω conflo, fundo, formo. որ գրի եւ ՁՈՒՂԵԼ. ՁԻՒՂԵԼ. Հալել զհրահալելիս, եւ հեղլով ի կաղապար՝ թանձրացուցանել ի ձեւ ինչ. կազմել ձոյլ ինչ. պնդացուցանել. մածուցանել. սառուցանել. միացուցանել. թափել.


Ձրեմ, եցի

va.

to give gratis, to make a present of.

· Calfa

NBHL (1)

Աննիազ ձրես։ Աննախանձ ձրես հայցողին. (Սկեւռ. աղ.։)


Ձրձիտ

adj.

rapacious, lacerating.

· Calfa

NBHL (2)

Դիք ձրձիտք մուտ եւ ել առնէին ի փոր նորա։ Վատթարագոյն քան զերամակ ձրձիտ աղուեսուց. (Եղիշ. դտ.։)

Թափեսցէ զգիշատեալ դիակս տանն ադամայ ի ձրձիտ փաղանգէ առիւծուց. (Վրդն. ծն.։)


Ձօնեմ, եցի

va.

to give, to present, to offer, to dedicate, to devote, to consecrate;
to sacrifice;
to initiate.

· Calfa

NBHL (2)

Ժանդ եւ անաստուած աղանդ կամեցաւ (նեստոր) տիեզերաց ձօնել. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)

Ձօնեսցէ զայս մեհենի. (Պտմ. աղեքս.։)


Ղակիշ, կշի, կիշի, աց

s.

intrenchment;
encampment;
camp;
army;
— ածել, գործել, to intrench, to throw up intrenchments, to pitch a camp.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկանեն զղակիշն ի դրանն պարտաւայ, եւ քաջամուխ ի մարտն կացին. (Կաղանկտ.։)


Մտադիւրութիւն, ութեան

s.

eagerness, diligence, goodwill, cheerfulness;
մտադիւրութեամբ, cf. Մտադիւր.

· Calfa

NBHL (1)

Մտադիւրութեամբ ծախեցից, եւ ծախեցայց վասն անձանց ձերոց։ Եւ ոմանք մտադիւրութեամբ իսկ զքրիստոս քարոզեն։ Եւ մտադիւրութեամբ ե՛ւս կայր յաղօթս. (՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 15։ Փիլիհ. ՟Ա. 15։ Ղկ. ՟Ի՟Բ. 43։)


Մտադրութիւն, ութեան

s.

attention, application, care, heed, heedfulness.

· Calfa


Մտաթափ

adj.

brainless, giddy-brained, giddy-pated, crack-brained, foolish, mad.

· Calfa

NBHL (1)

Ովսէէ աղաւնի մտաթափ կոչէ զեփրեմ. (Լմբ. առակ.։)


Մտախոհ

cf. Մտախորհ.

· Calfa

NBHL (3)

Փոխանակ ծիծաղկոտի՝ մտախո՛հ. (Ածաբ. նոր կիր.։)

Լինիս արթուն եւ աղօթական եւ մտախորհ. (Վրք. հց. ձ։)

Ի գաղտնիս նորա մտախորհ լինիցի։ Յայսոսիկ ոչ մտախորհ եղիցի սիրտ։ Յամենայն իրի մտախո՛րհ լեր։ Մտախորհ լինիցի յօրէնս բարձրելոյն. (Սիրաք. ստէպ։)


Մտահաճ

adj.

presumptuous;
to one's mind or liking, pleasing.

· Calfa

NBHL (1)

(Մելիքշահ որդի ալփասլանայ) մտահաճ եղեալ՝ զնորայսն (զհօրն) բասրէր իմացմունս իբր եղեալ հակառակ խաղաղութեան եւ կենաց մարդկան. (Սարկ. պտմ. առ սամ.։)


Մտամոլորեմ, եցի

va.

to seduce, to pervert;
— զինքն, to deceive oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Մտամոլոր յիմարութեամբ խորագոյն թաղեցայ ի վիհս մեղաց. (Մարաթ.։)


Մտառու, աց

adj.

of good comprehension, intelligent.

· Calfa

NBHL (2)

Զայս լուեալ մտառուին (կամ մտաւորին) աղեքսանդրի. (Պտմ. աղեքս.։)

Բազում մտառու եւ յօժարական փութով զնորին աղօթսն յօգնականութիւն կոչեսցուք. (Պրոկղ. ոսկ.։)


Մտավարժութիւն, ութեան

s.

cultivated mind, ability.

· Calfa

NBHL (1)

Տացէ տէր ընթերցողացդ իմաստութիւն, սաղմոսողացդ մտավարժութիւն. (Ոսկիփոր.։)


Մտատես

adj.

sharp, perspicacious, shrewd.

· Calfa

NBHL (1)

Զկտակն ետ գրել իւր իսկ կորովամիտ եւ մտատես իմաստութեամբն. (Պտմ. աղեքս.։)


Մտաւոր, աց

adj.

intellectual, intellective, spiritual;
intelligent, clever.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զծաղր երեսաց՝ բարկութիւն մտաւոր պատուականագոյն է. (Ածազգ. ՟Ժ՟Զ։)


Մտաւորաբար

adv.

mentally;
spiritually;
wisely;
mystically.

· Calfa

NBHL (1)

Մտաւորաբար լսել, ընթեռնուլ, աղօթել. (Մաքս. ի դիոն.։ Գր. վկ. յիշ։ Շ. ընդհանր.։ Կան. բենեդ.։)


Մտեմ, մտայ

vn.

cf. Մտանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Մտեմ ի բոյնն աղաւնի, եւ անտուստ ագռաւ ելանեմ։ Մտել ի նաւահանգիստն հանդարտութեան հոգւոյ։ Մտելոց են ի քաղաքս։ Մտեն եւ բնակեն։ Ի բարւոյն վայելս մտել։ Ի վերջին ժամանակս յեկեղեցի մտէ. (Նար. ՟Հ՟Ա։ Յճխ. ՟Ի՟Գ։ Իգն.։ Լմբ. սղ. Լմբ. առակ. եւ այլն. ստէպ։)

Մտաւ ի սրբութիւն սրբութեանցն։ Մտաւ լուացաւ։ Երաշխաւոր մտաւ առաջնորդս։ Ի միասին մտայք յասպարիզին, ի միասին յաղթեցիք թշնամւոյն, եւ այժմ ի միասին մատերուք առաջի նահատակադրին. (Մագ. ՟Ա.։ Լաստ. ՟Թ։ Լմբ. պտրգ.։ Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)