Definitions containing the research վ : 10000 results

Գեղցեմ, եցի

vn.

to modulate the voice.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ ընչից մերձաւորին գեղցէ զձայն. յն. խոնարհեցուսցէ. (Սիր. ՟Ի՟Թ. 5։)


Գեղօն, ից

s.

dancing music;
dancing with singing;
pomp, show.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն զերգսն վնասակարս, եւ զաղտեղութեան գեղօնս, ուր ... եւ պարք են. (Ոսկ. եփես. ՟Ի։)


Գետածին

adj.

engendered or produced in a river.

· Calfa


Գետակուր

adj.

drowned or suffocated in a river;
— առնել, ծախել, կորուսանել, to drown, to drown in a river;
— լինել, ծախիլ, կորնչիլ, to drown one's self, to die in a river.

· Calfa

NBHL (2)

Գետակուր եւ ծովամայն առնէ. (Խոսր.։)

Զասորին որպէս զեգիպտացւոց թագաւորն գետահեղձիկ առնէ. (Լմբ. ովս.։)


Գետահեղձիկ

cf. Գետակուր.

· Calfa

NBHL (2)

Գետակուր եւ ծովամայն առնէ. (Խոսր.։)

Զասորին որպէս զեգիպտացւոց թագաւորն գետահեղձիկ առնէ. (Լմբ. ովս.։)


Գետահետեմ, եցի, տեալ

va. vn.

to make flow like a river;
to flow like a river.

· Calfa

NBHL (2)

գետահետեալ յորովայնէդ՝ զառատ բըխօղ շնորհաց հոգին. (Յիսուս որդի.։)

Քաղաք մեծին աստուծոյ գետահետեալ յերկուց մշտաբուղխ աղբերաց՝ ի սրբոյ աւազանէն եւ յանապական արենէ՝ զոգւով ծարաւիս. (Արծր. ՟Ե. 8։)


Գետահոսեմ, եցի

va. vn. cf. Գետահետեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Գետահոս վտակօք հոսեցելոյ ի կենաց աղբերէն. (Բենիկ.։)


Գետամոյն

cf. Գետակուր.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոչ լինէին տղայքն գետամոյնք, թերեւս ոչ լինէր ապրեալ Մովսէս, եւ ոչ յարքունիսն սնեալ. (Ոսկ. գծ.։)


Գետայարոյցք, ուցից

s. pl. over-flow of the river, inundation, flood.

· Calfa


Գետապատ

adj.

surrounded by a river.

· Calfa

NBHL (1)

Պատեալ գետով. որպէս հռոմկլայ, զորով պատէր եփրատ.


Գետարծուի, ծուոյ

s.

ospray, sea-eagle.

· Calfa

NBHL (1)

ἀλιάετος haliaetum, aquila marina Արծուի գետոյ կամ ջրոյ. թռչուն ձկնորս. (ըստ յն. ծովարծուի).


Գետափն, փին, փանց

s.

edge of a river, hank, shore;
beach;
quay.

· Calfa

NBHL (2)

Ելաք արտաքոյ քաղաքին առ գետափնն. յն. առ գետով. (Գծ. ՟Ժ՟Զ. 13։)

Սովորութիւն է միշտ ի գետափն սաղարթել ուռեաց. (Լմբ. սղ.։)


Գետընկէց

adj.

thrown into a river;
գետընկէց առնեմ, to throw into a river.

· Calfa

NBHL (2)

ԳԵՏԸՆԿԷՑ եւ ԳԵՏԸՆԿԵՑԻԿ. Ի գետ ընկեցեալ. գետավէժ.

Յուշ առնելով նոցա զտղայոցն արիւն, զոր գետընկեցիկն արարին. (Արշ. ՟Ի՟Դ։)


Գետին, գետնի

s.

ground, earth, soil, land, place;
զգետնի, ընդ —, ի գետնի, ի —, on the ground, in the earth;
կորացեալ մտանել or պշնուլ ընդ —, covered with confusion to look on the ground;
անկեալ ի — երկիր պագանել, prostrated to worship;
հարկանել զգլուխն ի —, to knock one's head on the ground;
զարկանիլ, հարկանիլ զգետնի, to throw one's self violently on the ground;
զարկուցանել, հարկանել զգետնի, cf. Զգետնեմ;
գետնի աղիք or պտուղ, earth-worm.

· Calfa

NBHL (5)

ԶԳԵՏՆԻ, ԸՆԴ ԳԵՏԻՆ. Ի ԳԵՏՆԻ, Ի ԳԵՏԻՆ. Իբր մ. χαμαί, κάτω humi, in terra, interram Ի վերայ գետնոյ. դէպ ի գետին. ի վայր.

γῆ terra, solus, humus Յատակ երկրի, ուր կոխեմք. երեսք հողոյ. երկիր. հող. վայր բնակութեան. անդք. եէր.

Լուայ, թէ գետինն չորեքհարիւր սատեր արծաթոյ է։ Իջուցին զբեռն իւրաքանչիւր ի գետին։ Ընկեա՛ զդա ի գետին։ Բազմել ի վերայ գետնոյ.եւ այլն։

Կանգնեաց զնոսա ի գետնոյն։ Զգեօղն ամենայն դաստակերտօքն եւ գետնօքն իւրովք հանդերձ. (Ագաթ.։)

Ընդ գետին եւեթ պշուցեալ՝ տխուր հայեցեալ։ Կորացեալ մտանէր ընդ գետին. (Պիտ.։ Փարպ.։) Իբր ակնկորել. ռմկ. գետինը մտնել. ամօթով վար նայիլ։


Գետնագնաց

adj.

reptile, that creeps, crawls on the ground;
tortuous;
— ճանապարհորդեմ;
to travel or to go on foot.

· Calfa

NBHL (2)

Որ գնայ ընդ գետին, սողի կամ քայլէ ի վերայ երկրի.

ԳԵՏՆԱԳՆԱՑ մ. Հետիոտս գնալով ընդ ցամաք.


Գետնաթաւալ

adj.

that rolls on the ground.

· Calfa

NBHL (1)

Թաւալեալ կամ թաւալելով ընդ երկիր.


Գետնախնձոր, ոյ

s. bot.

potato, truffle;
camomile.

· Calfa

NBHL (1)

χαμαίμηλον chamaemalum, poma terrae իտ. patata Բերք երկրի ընդ հողով՝ խորտաբորտ. գետնի խնձոր. (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)


Գետնախշտեայ

adj.

that stretches it self, that lies on the ground.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԵՏՆԱԽՇՏԻ ԼԻՆԵԼ. χαμαικοιτέω humi cubo, jaceo Ընկողմանիլ ի վերայ մերկ գետնոյ. (Եղիշ. ը։ Իգն.։ Ոսկ. յհ. իզ։ Ճ. Գ։)


Գետնախշտի

vn.

cf. Գետնախշտեայ. to stretch one's self, to lie on the ground.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԵՏՆԱԽՇՏԻ ԼԻՆԵԼ. χαμαικοιτέω humi cubo, jaceo Ընկողմանիլ ի վերայ մերկ գետնոյ. Ընկողմանիլ ի վերայ մերկ գետնոյ. (Եղիշ. ը։ Իգն.։ Ոսկ. յհ. իզ։ Ճ. Գ։)


Գետնախշտութիւն, ութեան

s.

the lying down on the ground.

· Calfa

NBHL (1)

χαμευνία, χαμαικοιτία chameunia, humi cubatio ՆՆջելն ի վերայ մերկ գետնոյ. հող վըրայ պառկիլը.


Գետնակոչ, ի, աց

s.

enchanter with earth, geomancer.

· Calfa

NBHL (2)

որ եւ ԳԵՏՆԱՀԱՐՑ, ԳԵՏՆԱՁԱՅՆ. ἁπό կամ ἑκ τῆς γῆς φωνοῦν haiolus, pytho եբր. ետօնի, օպ. Դաւիթ՝ որ դնելով զականջս ընդ գետինն՝ հմայէ շշնջանօք, եւ ցուցանէ կոչել անտի զզօրութիւնս ինչ, եւ առնուլ պատգամս. ըստ ոմանց նաեւ դեւն ձայնատու յերկրէ.

Խնդրեցէք զվհուկս եւ զգետնակոչս։ Հարցանիցեն զդիսն իւրեանց եւ զպատկերս իւրեանց, եւ զգետնակոչս եւ զվհուկս. (Ես. ՟Ը. 19. ՟Ժ՟Թ. 3։)


Գետնահարց

s.

cf. Գետնակոչ.

· Calfa

NBHL (1)

Հարցանիցեն զվհուկս իւրեանց, եւ զգետնահարցս իւրեանց. (Ոսկ. ես.։)


Գետնաձայն

s.

cf. Գետնակոչ.

· Calfa

NBHL (1)

Հարցանիցեն զվհուկս իւրեանց, եւ զգետնահարցս իւրեանց. (Ոսկ. ես.։)


Գետնամուտ

adj.

that sinks, hides it self under the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գետնամուտ եւ ի վիմադարան գազանաց ... ստեւք ասրէից. (Նար. մծբ.։)


Գետնանախանձ, ից

adj.

that loves the ground, that stretches it self on the ground;
attached to the vanities of the world, secular, mundane;
low, vile.

· Calfa

NBHL (4)

ԳԵՏՆԱՆԱԽԱՆՁ որ եւ ՍՏՈՐԱՆԱԽԱՆՁ. χαμαίζηλος humilia aemulans, humi repens, terrae adfixus, depressus, sordidus Բերեալն իբր նախանձու առ գետին. հակեալ եւ յարեալ յերկիր որպէս ոմանք ի բուսոց եւ ի տնկոց. եւ Բնութիւն երկրաքարշ. վայրաբար. ստորին. անարգ. նուաստ.

Զգետնանախանձսն եւ զնուաստսն լքեալ՝ առ վերամբարձսն համբառնայ։ Որք հասանեն առ ծայրութիւնն, ոչինչ ամենեւին թոյլ տան գետնանախանձացն։ Գետնանախանձ շառաւեղաց յերկրի կողմն խոնարհեալ. (Փիլ.։)

Սանդղոց այնմիկ՝ զոր ետես երբեմն երանելին Յակովբ, որոյ էր ոմն առ երկիր եւ գետնանախանձ, եւ ոմն ի վեր քան զնա յերկիր ահա ձգեալ. (Բրս. սղ.։)

Ի նուաստագունիցն եւ ի գետնանախանձից ի վեր ամբառնա։ Նուաստից եւ գետնանախանձաց իմաստից. (Նիւս. կուս. եւ Նիւս. երգ.։)


Գետնանախանձութիւն, ութեան

s.

attachment to earth, love of the vanities of the world.

· Calfa

NBHL (3)

τὸ χαμαίζηλον terrae adfixio, humi serpere Երկրասիրութիւն. գետնաքարշութիւն. վայրաբերութիւն.

Տաժանէ (որթն զերկրագործն) ի գետնանախանձութենէ ի վեր ամբառնալ (զինքն). (Պիտ.։)

Յամենայն գետնանախանձութենէ ըստ վերամբարձութեան արտաքս որոշեալ. (Դիոն. երկն.։)


Գետնաշարժ, ից

s.

earth-quake.

· Calfa

NBHL (2)

Երկու ամօք յառաջ քան զգետնաշարժն. (Ամովս. ՟Ա. 1։)

Իբրու ոչինչ տակաւին ոտից գոլով պիտոյից՝ յանոտս սոքա եւ գետնաշարժս առ երկրաւ ծնան. (Պղատ. տիմ.։)


Գետնառիւծ, ուց

s.

chameleon

· Calfa

NBHL (3)

χαμαιλέων chmaeleon ազգ մողէզի կամ կովադիացի, երկայն իբր եօթն մատնաչափ, եւ բարձր հինգ մատնաչափ՝ որսօղ ճանճից եւ ճճեաց բերանաբացութեամբ. ոյր վասն ասի օդով սնանիլ.

Գետնառիւծ, եւ կովադիաց, եւ մողէզ. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 30։)

Ո՞րքան զծովն եւ զգետնառիւծն եւ՛ս շրջշրջէին. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Բ։)


Գետնասող

adj.

creeping, crawling;
low, mundane, mean.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սողի ընդ գետին. գետնանախանձ. որ գետնի վըրայ կըսողայ.


Գետնատարած

adj.

prostrate or stretched on the ground;
— անկողին, pallet.

· Calfa

NBHL (2)

Կէսք ի ծառոց գետնատարածք։ Գետնատարած ոստովք. (Վեցօր. ՟Ե։)

Գետնատարած անկողնովք (ճգնիլ). (Փարպ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։ Վրք. հց.։)


Գետնատարածութիւն, ութեան

s.

prostration;
the lying down on the ground.

· Calfa

NBHL (1)

Գետնատարած անկողնովք (ճգնիլ). (Փարպ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։ Վրք. հց.։)


Գետնատուն, տանց

s.

cellar, vault, subterraneous place;
ground-floor;
the inferior part of the honey-comb.

· Calfa


Գետնափոր

adj.

hollowed;
subterraneous.

· Calfa

NBHL (4)

ὐπόγαιος, γλαφυρός subterraneusm cavus Փորեալ ընդ գետնով. ստորերկրեայ.

Փորէր փոս մի, եւ ծածկէր (սուրբն Մեսրոպ զսուրբ խաչն) ի գետնափոր կայանի։ Ի վերայ գետնափոր կայանի խաչին շինէ մատուռն մի. (Կաղանկտ.։)

Բնակելով յայրս գետնափորս. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)

Ջանայր որսալ զվախթանգ. եւ ի գիշերին արար գետնափորս ի դրան քաղաքին ծածուկս, եւ թաքոյց ի ներքս տասն այր ընիր. (Պտմ. վր.։)


Գետնաքարշ

adj.

that crawls on the ground, creeping;
mundane;
vile, low;
— տանել, to drag on the ground;
— լինել, cf. Գետնաքարշիմ.

· Calfa

NBHL (2)

χαμαιφερής, χαμαιρρετής in terram vergens, humi repens Որ քարշի ընդ երկիր. գետնասող. գետնանախանձ. վեյրաբեր. երկրաքարշ. երկրասէր. հողեղէն. նուաստ.

Գետնաքարշ վարք, քաղաքավարութիւն, հեշտութիւն. (Զքր. կթ.։ Լմբ. յայտն. եւ Լմբ. սղ.։)


Գետօրէն

adv.

like a river.

· Calfa


Գերաբուն

adj.

supernatural;
sublime, excellent, divine.

· Calfa

NBHL (3)

ὐπερούσιος supernaturalis, naturae modum excedens եւ այլն. Գերագոյն քան զբնութիւն հասարակաց. գեր ի վերոյ բնութեամբ կամ ի բնէ. չնաշխարհիկ. գերահրաշ. գերբնական իրք, կամ գերաստիճան ոք.

Որպէս զմիութիւն եւ միակ վասն պարզութեան եւ միութեան գերաբուն անբաժանութեան։ Գերաբնից պարգեւաց։ Գերաբնիցն տեսութիւն։ Գերաբնիւ զօրութեամբն. (Դիոն.։)

Ընդ աջմէ գերաբունն փառանց նովին մարմնով. (Ճ. ՟Գ.։)


Գերագոյ, ից

adj. s. supernatural;
supreme;
Supreme Being.

· Calfa

NBHL (1)

Գերագոյ է աստուած որպէս ի վեր քան զամենայն էութիւն. (Մաքս. ի դիոն.։)


Գերագոյակ

cf. Գերագոյ.

· Calfa

NBHL (1)

Գերագոյակ պատուոյ արժանացաւ կոյսն քան զամենեսեան իւրով մաքրութեամբ. (Ճ. ՟Ժ.։)


Գերագոյն, գունի

adj.

supreme, sublime, excellent, superior, eminent.

· Calfa

NBHL (9)

ὐπέρτερος, ὐπέρτατος superior, praestantior, summus, supremus, praestantissimus Վերագոյն. վեհագոյն, ծայրագոյն. սաստկագոյն. գերազանց. գեր քան.

Գերագոյն վնասակարութիւն, պարսաւանք, տռփանք. (Պիտ.։ Մագ. ՟Ժ՟Գ։)

Սեռ. խնդրով, իբր գերադրական բառ ըստ յն. եւ լտ.

Մարգարէից գերագոյն։ Գերագոյն ընտրելոց։ Գերագոյն քերովբէից, երկնից, եւ այլն. (Շար.։)

Իբր մ. նաեւ հանդերձ խնդրով.

Աստուածանմանութիւնն՝ գերագոյն պարգեւի վերին զուարթնոց). (Դիոն.։)

գերագոյն քերովբէից վերամբարձեալ ի յերրակի խորանս երկնից։ Գերագոյն քան զբնաւս անճառելւոյն հասիք երանութեան. (Շար.։)

Գերագոյն քան զերիքովին փողն եղջերեայ՝ զբռնութիւն բելիարայ սովաւ հարթեալ տապալեցեր։ Համբարձեալ վերադրեաց գերագոյն դրան. (Նար. ՟Զ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)

Ջերմն սիրովն՝ զոր գերագոյն ընկերակցացն ունէր առ վարդապետն. (Սկեւռ. յար.։)


Գերագոյութիւն, ութեան

s.

essence or excellent nature;
supreme being.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπερουσιότης, τὸ ὐπερούσιον, τὸ ὐπερέχον summa essentia, supersubstantiabilitas Գերագոյն իսկութիւն ի վեր քան զամենայն գոյացութիւն. գերունակութիւն.


Գերադասեմ, եցի

va.

to elevate, to raise, to put higher or in the first place;
to prefer.

· Calfa

NBHL (1)

Վերադասել. նախապատուել. կ. վերագոյն գտանիլ.


Գերադրական, ի, աց

adj. s. superlative.

· Calfa

NBHL (3)

ὐπερθετικός superlativus, excellens Գեր ի վերոյ եդեալ. գերաստիճան. վսեմ. վերին. գերապանծ. եւ Յայտարար գերազանցութեան.

Դու խորանին գերադրական, ըստ ձ. այսինքն վերնոյ. անհիւթական։

ԳԵՐԱԴՐԱԿԱՆ ՄԱՍՆԻԿ ասի առ քերականս ըստ յն. դադօս կամ սդօս, եւ լտ. սիմուս կամ իմուս, յանգ ածականաց. որ չիք ի մեզ, այլ վարեմք զբաղդատականն, գոյն, կամ յառաջոյ դնեմք, եւ՛ս, ամենա. գեր. եւ այլն. (ռմկ. է՛ն մէնծը, էն պզտիկը) (Թր. քեր.։)


Գերադրեմ, եցի

va.

to elevate, to prefer;
to augment, to benefit.

· Calfa

NBHL (3)

Ի վեր դնել. վերակարգել. եւ Ի վերայ դնել.

Ի խորոց մեղաց ի վեր հանեալ՝ իսկապէս առ ինքն գերադրէ. (Վրք. հց. ՟Ա։)

Ասիմ կենդանի (ըստ սեռին), եւ գերադրիմ ի վերինսն (որպէս բանական ըստ տեսակին). (Համամ ի քեր. երզն.։)


Գերադրութիւն, ութեան

s.

elevation, sublimity;
preference;
excellence, advantage.

· Calfa

NBHL (2)

ὐπέρθεσις transpositio, abundantia, excellentia Վերադրութիւն. յաւելուած, առաւելութիւն, յարդարութիւն. եւ Գերազանցութիւն. (Փիլ. իմաստն.։ Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)

Ոչ բաւականացաւ դնելովն՝ յամենայն ժամ, այլ գերադրութիւն առնէ ասացելոցն՝ յաւիտեան. (Լմբ. սղ.։)


Երկիւղագին

adj.

frightful, dreadful, terrible;
timid.

· Calfa

NBHL (1)

Ծանեաւ ադամ զնշան գալոյ տեառն ի դժոխս, ծանր ամօթով կայր հիացեալ երկիւղագին (կամ երկաղագին). (Շ. տաղ.։)


Երկիւղալից

cf. Երկիւղալիր.

· Calfa

NBHL (2)

Երկիւղալից սիրով եկից զհետ իմոյ արարչիդ. (Եփր. աղ.։)

Որպէս Երկչոտ. վեհերոտ.


Երկիւղախառն

adv.

mixed with fear, with fear.

· Calfa

NBHL (1)

Խառն ընդ երկիւղի. վախվըխելով.


Երկիւղած, աց

adj.

timorous, conscientious, scrupulous, pious, religions.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿԻՒՂԱԾ որ եւ ԵՐԿԵՂԱԾ, ԵՐԿԻՂԱԾ. φοβούμενος , εὑλαβούμενος, εὑλαβής timens, reverens, pius, religiosus. իտ. timorato Ակն ածօղ երկիւղիւ. մանաւանդ Ունօղ զերկիւղն աստուծոյ. աստուածապաշտ. առաքինի. աստուածավախ.


Երկիւղածութիւն, ութեան

s.

fear of God, piety, religion, conscience;
երկիւղածութեամբ, religiously, conscientiously.

· Calfa

NBHL (5)

ԵՐԿԻՒՂԱԾՈՒԹԻՒՆ կամ ԵՐԿԵՂԱԾՈՒԹԻՒՆ. εὑλάβεια reverentia, metus, pietas Երկիւղ պատկառանաց յաստուծոյ. բարեպաշտութիւն. զգուշութիւն. աստուածվախութիւն.

Երանի՛ իցէ առն, որ արհամարհիցէ զամենայն վասն երկիւղածութեան. (Առակ. ՟Ի՟Ը. 14։)

Վասն երկիւղածութեան աւուրն փափակութեան». յն. վասն ունելոյ երկիւղածութեամբ. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 11։)

Երկիւղածութեամբ վարեսցո՛ւք զկեանս մեր։ Երկիւղածութեամբ լուարո՛ւք. (Ժմ.։)

Մերթ որպէս Երկչոտութիւն, վատասրտութիւն. երկիւղ սուտ, ինքնակամ կրօն.


Երկլուսնեայ

adj.

of two moons;
— առուրք, duration of two moons, two months.

· Calfa

NBHL (1)

Դադարէ առ գետովն երկլուսնեայ աւուրս. (Խոր. ՟Ա. 5։)