cf. Երկբան.
· Calfa
Պարսաւանք չար ի վերայ երկխօսին։ Զքսուն եւ զերկխօսն առհասարակ անիծանիջիք. (Սիր. ՟Ե. 17։ ՟Ի՟Ը. 15։)
Ո՛վ անօրէն երկխօս լեզու, մերթ ասես ... եւ մերթ՝ թէ եւ այլն. (Գէ. ես.։)
cf. Երկկերպ.
· Calfa
Չորքն երկկերպիք ի ծովէ ի ցամաք դիմեցին. (իբր երկակենցաղք, կամ մարդախառն գազանք). (Եւս. քր. ՟Ա։)
diphthong;
discordant.
· Calfa
Մահու անուն, եւ ուրախութիւն միանգամայն ... վասն երկձայն բարբառոյն. (Մամբր.։)
two horsed;
carriage, equipage.
· Calfa
Յաւելաւ յովանակական երկձին, եւ յաղթէր փիղիստիաքոս. (Եւս. քր. ՟Ա։)
cf. Երկճիղ.
· Calfa
ԵՐԿՃԵՂ կամ ԵՐԿՃԻՂ, կամ ԵՐԿՃԻՒՂ ԵՐԿՃՂԻ. δίκροος, δίκρους biceps, bifidus, bifariam, bifarius Որոյ են ճիւղք կամ մասունք երկու. երկու ճղով.
Խորշ երկճղի՝ կարմիր ծովուն». իբր երկծով, կամ յերկուս առաջս. (Խոր. աշխարհ.։)
Երջանիկ արաբիա, որ կայ ի մէջ երկճեղ կացմիր ծովուն. (Սանահն.։)
having two points or fingers, forked;
cf. Երկժանի;
երկմտանի երաժշտաց, cf. Ձայնգիւտ.
· Calfa
Արարեալ փայտատ երկմատենի, եւ այնու խարխարեալ յուզեն զթանձրահող հովտացն, սերմանելով ի նա ցորեան եւ գարի. (Եղիշ. երէց.։)
Երկմատնի փայտատովք սերմանեալ. (Արծր. ՟Բ. 7։)
cf. Երկմատենի.
· Calfa
Արարեալ փայտատ երկմատենի, եւ այնու խարխարեալ յուզեն զթանձրահող հովտացն, սերմանելով ի նա ցորեան եւ գարի. (Եղիշ. երէց.։)
Երկմատնի փայտատովք սերմանեալ. (Արծր. ՟Բ. 7։)
irresolute, perplexed, wavering, distrustful, suspicions, doubtful;
— յերկմիտս լինել cf. Երկմտեմ.
· Calfa
δίθυμος, διακρινόμενος, ἅπορων discors, haesitans, ddubius Որ է յերկուս միտս, որպէս երկբայութեամբ վարանեալ. թերահաւատ. տարակուսեալ. խարդախ մտօք.
ՅԵՐԿՄԻՏՍ կամ ՅԵՐԿՄԻՏ ԼԻՆԵԼ. ὐποστέλλομαι reformido, subtraho me Տարակուսիլ. վարանիլ. խիթալ. վախվըխել, կասկածիլ.
Զի որ երկմիտն է, նման է հողմակոծեալ եւ տատանեալ ալեաց ծովու։ Այր երկմիտ առանց հաստատութեան է յամենայն ճանապարհս իւր. (Յկ. ՟Ա. 6. 8։)
Եթէ զսիրելին վասն մեր ետ, է՞ր վասն այլոցն յերկմիտս լինիք. (Ոսկ. հռ. ՟Ը. 32։)
to be irresolute, to suspect, to distrust, to waver, to demur;
— ի հաւատոց, to be unbeliever.
· Calfa
διστάζω, διακρίνω, ὐποστέλλω , ἁμφισβητέω dubito, haesito, ambigo, diffido Յերկմիտս լինել. երկբայիլ. յերկուանալ. խիթալ. թերահաւատել. զանգիտել. խորշիլ. տարակուսիլ, կասկածիլ, վախել, վախնալ.
irresolution, vacillation, doubt, distrust.
· Calfa
Բառնայցեն զսուրբ ձեռս ի վեր առանց բարկութեան եւ երկմտութեան. (՟Ա. Տիմ. ՟Բ. 8։)
Դուք թէ միամտութեամբ վարիք, եւ կամ երկմտութեամբ. (Փարպ.։)
sky-high, much elevated.
· Calfa
Յերկնից ի վայր բերեալ, իջեալ. երկնառաք. երկնաձիր.
Երկնաբեր շնորհք, կամ աւետիք, ցօղ, ցորեան. (Մամբր.։ Թէոդոր. կուս.։ Զքր. կթ.։ Նար. յովէդ.։)
that hastens, presses on towards heaven.
· Calfa
Որ գնայ ընդ երկինս՝ քայլելով կամ թռչելով.
Զերկրածինքս երկնագնաց արար։ Տեսանելով զադամային մարմինս՝ երկնագնացս եղեալ. (Ճ. ՟Թ.։)
blue, sky-blue, darkblue.
· Calfa
Երկնագոյն դաշտաց ... կապոյտ կուտակաց (ծովու). (Նար. խչ.։)
Կին ոմն ծիրանազգեստ՝ երկնագոյն ունելով զիւրեաւ տեռ. (Խոր. ՟Ա. 25։)
Ի միջոյ մերմէ ի վեր ընթացեալ, եւ յերկնագոյն բարձրութիւն փառացն վերացեալ». իմա՛ երկնաբերձ, ծայրագոյն. երկայնագոյն յոյժ։
that cries to heaven.
· Calfa
Դէպ յերկինս վերաձայնեալ, կամ ընդ երկնայինս ձայնակցեալ (ովսաննա երգն).
that flies, rushes to heaven.
· Calfa
Երկնաթռիչ ճանապարհ, կամ վարք. (Փարպ.։)
full of heavenly light, celestial, divine.
· Calfa
Ջահավառեալ յերկնալոյս ուրախութիւնսն. (Թէոդոր. խչ.։)
contemplating, meditating on divine matters.
· Calfa
Ի վերին արքայութիւնն փութայ ընդունել զերկնախորհսն. (Ճ. ՟Գ.։)
Աստուածգիտութեանն բուրումն զերկնախորհիցն պարալնու անուշահոտութեամբ զիմաստս. (Խոր. վրդվռ.։)
cf. Երկնագումար.
· Calfa
Զերկնախմբիցն ի նմա հարաշազարդեաց պարս. (Խոր. վրդվռ.։)
Երկնախումբ քահանայապետական սուրբ ժողով. (Լմբ. ատ.։)
blooming divinely, or by the power of God, celestial, divine.
· Calfa
Երկնածաղիկ առաքինութեանն լուսասաղարթ ոստովք. (Խոր. վրդվռ.։)
adorning the sky.
· Calfa
Արեգակն ի մայրն դառնային, համարձակութիւն տալով երկնակաճառ արփւոյն». (զի յետ մտիցն արեւու երեւի մեզ հանդէս երկնից). (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)
founded in heaven, celestial.
· Calfa
Ի յերկնակառոյց արարչական բանին վառեալ սիրոյ. (Գանձ.։)
cf. Երկնակեաց.
· Calfa
Որոյ կենցաղավարութիւնն յերկինս է, կամ նման երկաւորաց, երկնակեաց, երկնային.
cf. Երկնակենցաղ
· Calfa
Որ բերէ յինքեան զերկնային կրօնս եւ զվարս. երկնակենցաղ.
Կեանս երկնակրօնս վերակենցաղս. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)
resembling heaven, celestial, divine.
· Calfa
Գլուխք էք վերամբարձ եւ երկնահանգէտ. (Երզն. լուս.։)
cf. Երկնահանգէտ.
· Calfa
Գլուխք էք վերամբարձ եւ երկնահանգէտ. (Երզն. լուս.։)
full of heavenly or divine wisdom.
· Calfa
Երկնային հանճարով լի. ունօղ զիմաստս երկնաւորս.
celestial assembly;
cf. Երկնագումար.
· Calfa
Երկնահուլիցն ճանապարհ առնելով՝ ի քեզ էջք եւ ելք առնէին. (Գանձ.։)
flowed or come from heaven, celestial.
· Calfa
Ե՛կ շանթ երկնահոս, եւ կայծակնաբուղխ վարդապետութեամբ քո վառեա՛. (Ոսկ. լուս.։)
that walks in heaven;
celestial.
· Calfa
Սըլացեալ թեւօք հոգւոյն երկնաճեմ գոլով. (Շ. տաղ.։)
Հասու եղեալ ամենայնի՝ գեր ի վերոյ երկնաճեմք երեւեցան. (Շիր.։)
celestial;
ethereal;
— մարմինք, celestial bodies, planets, etc.;
— բարկութիւն, the wrath of heaven.
· Calfa
Հովուին կամ ադամայ երկնայնոյ։ Հացիւդ կամ իւղովդ երկնայնով։ Երկնային արքայութիւն, փառք, ուղի, եւ այլն. (Նար.։)
Հրաման տուեալ երկնային ծովուն հեղուլ ի վերայ ցամաքի». իմա՛ ամպոց, կամ ջուրց վերնոց։
Անմարմնոց երկնայինցն վասքն. (Գանձ.։)
that goes, that leads to heaven, celestial.
· Calfa
Ի կռոնէ կարկատեալ այծահեծուկն այն եւ երկնաչուն։ Ընդ ինքեան առեալ զքաջավազիկն երկնաչու. (Մագ. ՟Լ. ՟Լ՟Դ։)
cf. Երկնահայեաց.
· Calfa
Բարձրահայեաց եւ երկնապիշ լինելով երդնուն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
that flows, that falls from heaven abundantly.
· Calfa
Քրիստոսաձիր երկնառատ ճառագայթիւք տապանայր ծովն. (Շար.։)
celestial, divine;
հայրն մեր —, our heavenly father.
· Calfa
Երկնաւոր յուսոյն, կամ վայելից, խորհրդոյն, փրկութեան. (եւ այլն. Փարպ.։)
adj. s. inhabitant of heaven.
· Calfa
Քաղաքացի երկնից. եւ Որոյ կենցաղավարութիւնն է յերկինս.
Երկնաքաղաքացին յովհաննէս. (Շար.։)
Արս երկնաքաղաքացիս խրատտուս քեզ ունելով. (Արշ.։)
to be in labour, to bring forth a child;
to suffer;
to be pained or grieved;
to think, to contemplate, to ponder over;
to elaborate.
· Calfa
Որդեա՛կք իմ, զորս դարձեալ վերստին երկնեմ. (Գաղ. ՟Դ. 19։)
ԵՐԿՆԵԼ. Ցաւագնիլ. վշտանալ. հեծել. եւ Սպասել կարօտանօք.
Առաւել երկնեսցի ծարաւ իմ, եւ առաւել վարձս առից յաստուծոյ». իմա՛, սաստկասցի տ վշտագնել զիս. (Վրք. հց. ՟Ե։)
Ի վերայ մեր զմերտն երկնելով. (Նիւս. թէոդոր.։)
Բայց կարծեմ զայլ ինչ երկնել մտաց ձերոց այսպէս կեղծաւորելովդ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
from heaven, from on high.
· Calfa
Երկնուստ էր հասեալ վտանգն, եւ աստուածառաք էր բարկութիւնն. (Արծր. ՟Դ. 8։)
Ի վերուստ յերկնուստ. (Եղիշ. ՟Բ։)
Ի յերկնուստ հայեցող ի վերայ նորա. (Ոսկ. համբ.։)
to fear, to be afraid of, to dread, to apprehend, to be frightened, to tremble;
to distrust;
մի երկնչիք, don't be afraid, never fear.
· Calfa
φοβέομαι, δηλιάω, εὑλαβέομαι timeo, metuo, paveo, vereor, reveror Կրել զերկիւղ. յահի յերկիւղի լինել. զանգիտել. խիթալ. ակն ածել. պատկառել. վախնալ. վախել.
Լուայ զձայն քո, եւ երկեայ։ Մի՛ երկնչիր։ Յահէդ ձերմէ երկիցեն. յորոց երկնչէիքն՝ երկիցեն ի ձէնջ։ Երկեան երկիւղ մեծ։ Երկեան արքն երկիւղ մեծ ի տեառնէ։ Ի զարհուրանաց սրտի քո՝ զոր (այսինքն որով) երկնչիցիս։ Երկիցէ յերեսաց նորա ամենայն երկիր։ Անդ երկիցեն զերկիւղ։ Երկերուք, եւ այլն։
cf. Երկչոտ.
· Calfa
Վշտակիր եւ երկնչոտ մարմնովս չարչարակից եղեն քրիստոսի. (Լծ. կոչ.։)
Միթէ վա՞տ իցեմք եւ երկնչոտ. (Հ=Յ. ապր. ՟Թ.։)
monday.
· Calfa
Կանովն մեծի երկուշաբթին։ Մեծի ՟Բշի գիշերն. (Շար.։ Տօնաց.։)
twelve;
— յիւնիսի, the 12th of June, the twelfth instant.
· Calfa
δώδεκα, δεκαδύω duodecim Երկու թուով աւելի քան զտասն. երկիցս վեց. տասուերկու.
Երկոտասանից վտակաց. (Խոր. ՟Գ. 62։)
Երկոտասանին (այսինքն ՟Ժ՟Բ թուոյն) մասունքն շարադրեալ՝ զտասն եւ զվեց թիւ բացակատարեն (զի 6, 4, 3, 2, եւ 1, առնեն 16.). (Սահմ. ՟Ե։)
cf. Երկոտասանամեան.
· Calfa
Ընդ երկոտասանամեայ չարեօք չարչարեալ վշտագին կնոջն տանջեցելոյ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
Յերկոտասանամենից եւ ի վեր. (՟Ա. Եզր. ՟Ե. 41։ եւ Բուզ.։)
of twelve years, twelve years old.
· Calfa
Ընդ երկոտասանամեայ չարեօք չարչարեալ վշտագին կնոջն տանջեցելոյ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
Յերկոտասանամենից եւ ի վեր. (՟Ա. Եզր. ՟Ե. 41։ եւ Բուզ.։)