Definitions containing the research վ : 10000 results

Երկուորական, ի, աց

adj.

dual;
double.

· Calfa

NBHL (1)

Չունիմք երկուորական անուն յատուկ, այլ յոքնականաւն կոչեմք։ Երկուորական խօսս ոչ ունելով ի բառս մեր. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. օրին.։)


Երկուորեակ, եկաց

adj. s.

that brings forth, that has twins;
couple, pair;
twin;
—ք, testicles.

· Calfa

NBHL (2)

Թովմաս՝ անուանեալն երկուորեակ. (Յհ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի. ՟Ի՟Ա։)

Կապեցին զնա յերկուորեակս վայրի ձիոյ. (անդ. Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Գ.։)


Երկուորի, րւոյ, րիք, րեաց

cf. Երկուորեակ.

· Calfa

NBHL (2)

Երկուորեօք ծննդովքն զուարճացեալք։ Հանդերձ երկուորի ծննդովք. (Նիւս. երգ.։)

Միակի նմանի, ոչ ընդ ումեք բոլորովին խառնեալ այնոցիկ՝ որ ի հասարակութեան միաբանութեան են երկուորւոյն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 29։)


Երկուցանեմ, ուցի

va.

cf. Երկեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Երկուցեր փոքր այս խթանաւ զապարասանին զվիթխարութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Երկոքեան

adj. s. both.

· Calfa

NBHL (5)

Եւ էին երկոքեան մերկ։ Բացան աչք երկոցունց։ Եդին ի վերայ թիկանց երկոցուն։ Երկոքին դստերք նորա ընդ նմա.եւ այլն։

Ծովուցն երկոցունց. (Խոր. ՟Բ. 11։)

Երկոքեան կողմանքն։ Յերկոցունց կողմանց։ Ի վերայ ձեր երկոցուն։ Առ երկոքեան կողմանսն արդարութեամբ կեցեալ են. (Եղիշ. ՟Զ. ՟Ը։)

Երկոքին թեւովքն զերեսացն տեսութիւնն ծածկեն. երկուքն զոտս, եւ երկուքն ի բարձունս թռչին մեծս. (Պիսիդ.։)

Որ երկոքումբք ընտրելովք. (Շար.։) (Գրիչք գրեն նաեւ Երկոքումք, Երկոքումբ։)


Երկոքին, կոցունց

cf. Երկոքեան.

· Calfa

NBHL (5)

Եւ էին երկոքեան մերկ։ Բացան աչք երկոցունց։ Եդին ի վերայ թիկանց երկոցուն։ Երկոքին դստերք նորա ընդ նմա.եւ այլն։

Ծովուցն երկոցունց. (Խոր. ՟Բ. 11։)

Երկոքեան կողմանքն։ Յերկոցունց կողմանց։ Ի վերայ ձեր երկոցուն։ Առ երկոքեան կողմանսն արդարութեամբ կեցեալ են. (Եղիշ. ՟Զ. ՟Ը։)

Երկոքին թեւովքն զերեսացն տեսութիւնն ծածկեն. երկուքն զոտս, եւ երկուքն ի բարձունս թռչին մեծս. (Պիսիդ.։)

Որ երկոքումբք ընտրելովք. (Շար.։) (Գրիչք գրեն նաեւ Երկոքումք, Երկոքումբ։)


Երկչոտ, աց

adj.

timid, fearful, pusill-animous, cowardly.

· Calfa

NBHL (3)

Երկչոտին առանձին իմն չարութիւն ինքեամբ վկայէ դատապարտեալ. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 10։)

Ռոբովամ էր մանուկ, եւ երկչոտ սրտիւ. (՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Գ. 7։)

δειλός timidus որ եւ ԵՐԿՆՉՈՏ. Որ դիւրաւ եւ ստէպ երկնչի. վատասիրտ. անարի. վախկոտ


Երկչոտիմ, եցայ

vn.

to feel intimidated, to get frightened.

· Calfa

NBHL (1)

Վատասրտիլ. զանգիտել. վախվըխել.


Երկչոտութիւն, ութեան

s.

timidity, pusillanimity, cowardice.

· Calfa

NBHL (2)

Երկչոտն լինել. վատասրտութիւն. վախկոտութիւն.

Երկչոտութիւնն թովմայի տեղեակ առնէ զմեզ. (Մամբր.։)


Երկպառակ

adj.

divided, discordant.

· Calfa


Երկպառակութիւն, ութեան

s.

disagreement, variance, discord, dissension, division, disunion, quarrel.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկ աշխարհին նուազեաց վասն երկպառակութեանն. (՟Ա. Մակ. ՟Գ. 29։)


Երկպատկութիւն, ութեան

s.

duplicity, state of that which is double or doubled.

· Calfa

NBHL (1)

Կիտոսն ընդ ազգի ազգին ծառովք ննջէ ... վասն երկպատկութեան արտաքս ելանէ յեզերս ծովու». ա՛յլ ձ. երկպագութեան, կամ երկպակութեան. իմա՛, կա՛մ երկակենցաղն գոլ, եւ կամ զուգաւորութիւն, կամ կեղծաւորիլն ի նոյն միտս։


Երկստուերեան

cf. Երկստուեր.

· Calfa


Երկրաբուղխ

adj.

that is produced, that springs from the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն վարք աշխարհի կենաց՝ նման են վարուց մշակութեան երկրաբուղխ արմտեաց։ Իշխել ի վերայ ամենայն երկրաբուղխ երկրածին ստացուածոց. (Ագաթ.։)


Երկրագնաց, ից

adj.

that walks on the earth.

· Calfa

NBHL (1)

πεζός pedes, pedestris Որ գնայ քայլէ ի վերայ երկրի. հետեւակ.


Երկրագործ, աց

adj. s. agriculturist;
planter, husbandman, labourer.

· Calfa

NBHL (6)

Իբր Երկրագործական, աշխատողական ի վերայ երկրի.

Հարց. Ո՞վ է մակացող առ երկրաւ բաշխել զսերմանիս. Երկրագործն. (Պղատ. մինովս.։)

Երկրագործ եզն ակօս պատառելով ի ժամանակի սերմանահանութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ի վերայ երկրագործացն որ գործէինն. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Է. 26։)

Մարդկային կեանք առաջին է յորովայնի մօրն ... եւ երկրորդ կեանք երկրագործ, որ յաշխարհիս քաղաքավարի ... իսկ երրորդ՝ կենդանեաց աշխարհն. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)

γεωργής, γεωπόνος agricola ἁροτήρ arator եւ այլն. Որ գործէ զերկիր. հողագործ. արդիւնարար. հերկագործ՝ մարդ, կամ եզն. երկիր բանօղ, վարօղ.


Երկրագործեմ, եցի

va.

to till, to cultivate, to plough.

· Calfa

NBHL (1)

Ումեմն շինելով ինչ՝ մանկական շինուածովքն խաղալ պարտ է, եւ ումեմն երկրագործելով. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Երկրալիր

adj.

that fills the world.

· Calfa

NBHL (1)

Լեառն արձանունակ՝ երկրալիր վիմին. (Նար. կուս.։)


Երկրածին

adj.

produced by the earth, terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

Երկինք՝ լուսով եւ պսակօք, երկիր՝ երկրածին մարտիրոսօք. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Երկրակեաց

adj.

that treads, walks on the earth, terrestrial, worldly.

· Calfa

NBHL (1)

Վարուց երկրակեաց կենացս ես ինչ ոչ ցանկացայ։ Յետ վարուց երկրակեացս կենաց (զենովք փոխեցեր). (Ագաթ.։)


Երկրակոխ

adj.

that treads, walks on earth;
terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

Որ կոխէ ի վերայ երկրի. երկրածին. հողեղէն.


Երկրամերձ

s. ast. perigeum, perigee.

· Calfa


Երկրաչափ, ից, աց

s.

geometrician

· Calfa


Երկրաչափական, ի, աց

adj.

geometrical;
—ն, geometry.

· Calfa

NBHL (2)

Ասէ յաղագս ձեւոցն երկրաչափականաց, վասն զի զբնութիւն գոյութեանն ոչ գիտէ. (Եփր. աւետար.։)

Երկրաչափական արդեօք շարագրութիւնքն օրէ՞նք են. այո՛. (Պղատ. մինովս.։)


Երկրապարփակ

adj.

that surrounds the earth (sea).

· Calfa

NBHL (1)

Պարփակօղ զերկիր, այսինքն զցամաք. մակդիր ծովու.


Երկրասէր

adj.

mundane, worldly;
patriot.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿՐԱՍԷՐ. Սիրով խնամածու երկրի տէրութեան իւրոյ, հայրենասէր. աշխարհաշէն.


Երկրասոյզ

adj.

rooted in the earth.

· Calfa

NBHL (2)

Յերկիր սուզեալ, եւ սուզանալով.

Եւ զոմն երկրասոյզ վախճանաւ կենդանւոյն կորուսանէր. (Պիտ.։)


Երկրատարած

adj.

spread in the world or throughout the world;
stretched on earth.

· Calfa

NBHL (1)

Ջուրբքն անբաւութեան երկրատարածն ծովու. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Երկրաւոր, աց

cf. Երկրային.

· Calfa

NBHL (2)

Երկրաւոր բանք, կամ վիճակ, գահ, բարք, եւ այլն. (Նար.։)

Նաեւ ո՛չ զերկրաւոր վաստակս ուրուք յիշէր». այսինքն զըստ աշխարհի. (Եղիշ. ՟Բ։)


Երկրաքարշ, ից

adj.

worldly;
cf. Գետնաքարշ;
այր —, carnal-minded, lustful.

· Calfa

NBHL (1)

Երկրաքարշ հեշտութիւն, վարք, կամ վարուք. միտք, հոգի, յորձանք խորհրդոց, ալիք. (Վրդն.։ Լմբ.։ Սարգ.։)


Երկրորդ, աց

adj. adv.

second;
secondary, accessory;
secondly, in the second place;
— օրէնք, Deuteronomy;
—ք, bigamists;
— անգամ, once again, once more, a second time.

· Calfa

NBHL (5)

Օր երկրորդ։ Անուն գետոյն երկրորդի գեհովն։ Յերկրորդ ամին։ Յերկրորդում աւուր։ Երկրորդի խառնուածոյն։ Հանդերձ երիտասարդաւն երկրորդաւ։ Երկրորդք չուեսցեն». այսինքն յերկրորդ կարգի, եւ այլն։

Դու թագաւորեսցես ի վերայ իսրայելի, եւ ես եղէց քո երկրորդ։ Կացոյց զնոսա երկրորդ իւր։ Երկրորդ յաթոռն դարեհի։ Երկրորդ յաթոռ իմ նստջի՛ք. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Գ. 17։ Տոբ. ՟Ա. 25։ ՟Ա. Եզր. ՟Գ. 7։ ՟Դ. 42։)

Առաջին, զի ... երկրորդ անգամ, վասն զի ... երիր եւ այլն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 17։)

Յաղագս երկրորդ անգամնոյն կտակարանացն. (Արշ.) իմա՛ անուն կրկին հոլովեալ. իբր ռմկ. երկրորդ անգամինին։

δεύτερος secundus, alter Զկնի առաջնոյն յաջորդն կամ յետինն. վերջինն յերկուց. միւսն.


Երկրորդաբար

adv.

secondarily, accessorily.

· Calfa

NBHL (1)

Երկրորդն երկրորդաբար զայսոսիկ զնոյնս ունելով. (Պղատ. տիմ.։)


Երկրորդեմ, եցի

va.

to say again, to repeat, to reiterate;
to repeat often, to resume;
— համառօտիւ, to recapitulate;
— ի միտս, to pass again.

· Calfa

NBHL (1)

Աւելորդ համարելով զարտաքնոցն երկրորդել յաղագս սկզբանն առասպելս. (Խոր. ՟Ա. 2։)


Երկրորդութիւն, ութեան

s.

repetition, resumption, reiteration;
— օրինաց, Deuteronomy.

· Calfa

NBHL (2)

Ո. ոք ժպրհեսցէ ի վերայ սոցա երկրորդութիւն օրինաց յաւելուլ։ Այս այնմ յիշատակ է, եւ երկրորդութիւն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

Ես ի հայր, եւ հայր յիս, նոյնութեանն յերկրորդութեան երեւեցելոյ անվրէպ նմանութեամբ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Երկրպագեմ, եցի

vn.

cf. Երկիր պագանեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Զոր սովոր էին երկրպագել. (Խոր. ՟Բ. 83։)

Զնոյն երկրպագելով զբազմածին ոմն դեւ. (Նիւս. թէոդոր.։)

Փշովք պսակեսջի՛ր (ընդ քրիստոսի) ... երկրպագեցի՛ր ի խաղ արարողացն զճշմարտութիւնն. (Ածաբ. ծն.։)


Երկրպագութիւն, ութեան

s.

adoration, worship;
prostration;
— կռոց, idolatry;
— մատուցանել, to worship.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վայր խոնարհեալ ծնրադրական երկրպագութեամբ։ Որում կրկին ծունր երկրպագութեան ամենայն եղելոց։ Քեզ երկրպագութեամբ ունել շնորհ տիրամայր. (Նար.։)


Երկօթի աւուրք

s.

space between two days.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ երկօթի աւուրբքն զերեքօրեայ զյարութիւն յայտնելով. (Մեկն. ղեւտ.։)


Երկօրեայ

adj.

of two days;
in two days.

· Calfa

NBHL (2)

Երկօրեայ ընթերցուածովքն. (Արշ.։)

Երկօրեայ ի նմա առկայացեալ. տե՛ս ի վեր։


Երջանկաբար

adv.

happily.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԵՐՋԱՆԿԱՊԷՍ. Երջանիկ աջողուածով. աջողակի. եւ Աջողակ. բարեբախտիկ.


Երջանկանամ, ացայ

vn.

to prosper, to be fortunate

· Calfa

NBHL (1)

Երջանիկ լինել. ի բարեբախտ վիճակի գտանիլ. խրախտ լինել.


Երջանկութիւն, ութեան

s.

happiness, fortune, prosperity, beatitude, felicity.

· Calfa

NBHL (2)

Երջանկութիւն խոստովանելի ամենայն երկրի։ Զփառս եւ զերջանկութիւն։ Երջանկութիւն եղկելի։ Աշխարհ լոյս մեծ երջանկութիւն։ Ըստ գրոյն երջանկութեան. (Նար.։)

εὑτυχία, εὑδαιμονία, εὑπραγία felicitas Երջանիկ վիճակ. երանութիւն. բարեբաստութիւն.


Երրակի

adj.

ad. triple;
trebly.

· Calfa

NBHL (2)

Երեշ օրինակաւ կամ թուով. եւ Երրեակ.

Ոց երրակի սիրով բանին՝ հարցանելով քո յետ ճաշին. (Յիսուս որդի.։)


Երրեակ

adj. s.

ternary, three;
trey.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ առաւօտն հանէր մովսէս զժողովուրդն աստուծոյ երրեկին խորհրդոյն. (Վրդն. ծն.)

Ո՛վ երրեկին զօրութեան եւ կատարելութեան ... որպէս ոմանք յարտաքնոցն իմաստասիրեցին. (Սարկ. լուս.։)


Երրորդ

adj. s. adv. third;
third part;
thirdly.

· Calfa

NBHL (2)

Իսկ (Գիւտ թղթ.) առ վաչէ.

Նախ զառաքեալս. երկրորդ՝ զմարգարէս, երրորդ՝ զվարդապետս. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 28։)


Երրորդական, ի, աց

adj.

ternary.

· Calfa

NBHL (1)

τριαδικός, τρισσός trinus Ուր գտանի ինչ երեք թուով. երրեակ.


Երրորդեմ, եցի

va.

to treble, to triple, to repeat three times.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոյն եւ այժմ երրորդէ։ Երրորդեաց զխրատ գոհութեանն։ Այս ուխտս յաստուծոյ՝ որ առ աբրահամ եւ իսահակ, երրորդեցաւ առ յակովբ. (Լմբ. սղ.։)


Երրորդութիւն, ութեան

s.

Trinity;
triplicity.

· Calfa

NBHL (3)

Ի սոյն յարմարեալ ... զպսակօղ եւ զնորոգօղ անուան էութեան ամենազօր սուրբ Երրորդութեանն ... Հայր, Որդի, Հոգի, ի մի շար դասեալ՝ զթիւն պատուեալ եւ օրհնաբանեալ երիցն ազգակցաց՝ երկոտասան վերանկարէ. (Նար. առաք.։)

ԵՐՐՈՐԴՈՒԹԻՒՆ, կոչի նիւթապէս Ուր կայցեն երեք թիւք. որպէս, Փիլոն երրորդութիւն ձայնէ զանուանս ենովսայ, ենովքայ, նոյի. եւ դարձեալ աբրահամու, իսահակայ, յակոբայ. եւ զերիս հրեշտակս երեւեալս աբրահամու։ (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)

Երրորդութեանս մերում խաղաղութիւն առնելով՝ զճմարիտ խաղաղութիւնն խաղաղանայցեմք. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)


Երփնագեղ

adj.

having good colours.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցիկ երփնիւ, գունով.


Երփնագոյն

adj.

of many colours, variegated.

· Calfa

NBHL (1)

Որք զծիրանիսն ներկեն, այլովք ոմամբք զընդունակսն ներկուածոյն պատրաստեն, զի մի՛ արտաքս թքցէ զերփնագոյն ծաղկերանգսն». յն. զծաղիկն. (Ոսկ. գծ.։)


Եւս

conj. adv.

also, still, more;
— առաւել, the more so;
— քան զ—, more and more, instantly.

· Calfa

NBHL (9)

Եւ բուսոյց եւս։ Եւ ստեղծ եւս։ Եւ դադարեաց եւս աւուրս ստեղծ եւս։ Եւ դադարեաց եւս աւուրս եօթն։ Եւ դադարեաց աւուրս եօթն եւս։ Միթէ եւ դատաստա՞ն եւս դատել. այժմ եւ զքեզ եւս չարչարեսցուք։ Զի՞ եւս տակաւին դատիցիմ։ Զի՞ եւս աշխատ առնես։ Զի՞նչ եւս պիտոյ են մեզ վկայք։ Միւս եւս ջրհոր։ Միւս եւս պակաս է քեզ։ Միթէ գո՞յ եւս մեր այսուհետեւ բաժին. եւ այլն։

Արդ եթէ ե՛ւս (այսինքն դեռ) վհատիցես վասն լուծ եւ բեռն լսելոյ. (եւ այլն. Ոսկ. մ. ՟Բ. 13։)

ԵՒ ԵՒՍ. շ. եւ մ. ի մի զօդեալք որպէս նոյն ընդ վերնոյն, կամ ընդ Եւս եւ. καὶ ἕτι, ἕτι δὲ, ἕτι καὶ ἕτι et adhuc, atque etiam. Երբեմն զատուցեալ, զոր օրինակ.

Այսինքն թէ՝ եւ վասն խաղաղութեան դարձեալ ա՛յլ աղաչանս աստուծոյ մատուսցուք»։

ԵՒՍ. իբր անուն հոլովական՝ նշանակութեամբ շաղկապի.

Եւ ստեղծ եւս տէր աստուած ... Ոչ վարկպարազի կայ առ էստեղծն՝ եւսն. (Փիլ. այլաբ.։)

Ե՛ւս ի խոնարհ։ Ե՛ւս ի վերուստ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Վկայութիւն մեծ եւս քան զյովհաննու։ Մեծ եւս քան զայս սէր ոչ ոք ունիցի։ Մեծամեծս եւս քան զսոյնս ցուցանէ նմա զգործս։ Երանելի եւս էք, կամ է.եւ այլն։

Եւ սովն ե՛ւս քան զեւս սաստկանայր». յն. լոկ, սաստկանայր. (Ծն. ՟Խ՟Գ. 1։)