Definitions containing the research օր : 9873 results

Սեւագունդ

adj. s.

composed of a black troop;
black band or troop (of devils, rascals, etc. ).

· Calfa

NBHL (1)

Սատանայ իւրովք սեւագունդ զօրօքն խնդայ (ընդ կորուստ մեղաւորի)։ Դիւրապաշտ եւ սեւագունդ զօրքն պարսկաց։ Որք եկեալ հասեալք լինէին սեւագունդ զօրն պարսից. (Եղիշ ննջ։ Ճ. ՟Բ.։ Շար.։)


Սեւամաղձութիւն, ութեան

s.

melancholy, black choler or bile, hyp, hypochondria.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պարսաւ եւ ի սրտմութեան եւ ի սեւամաղձութան եւ անզգամութեան։ Զօրէն խելագարեալ բնութեանց ի չարախտականս ի սեւամաղձութենէ։ Ի սեաւամաղձութենէն լուսնոտք. (Փիլ. այլաբ.։ Պիտ.։ Տօնակ.։)


Սեւային, այնոյ, ոց

cf. Սեաւ.

· Calfa

NBHL (1)

Մօրն իւրարգանդն էր սեւային, հօրըն բարակ ամենեւին. որդիքն սեաւ ծընանէին, դաշտ ի սպիտակ բընակէին. (Շ. առակք.) (կազամար, գրիչ, գիր)։


Սեւաներկ

adj.

black-dyed, black.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ ծիրանւոյ, մերթ կապուտակի, մերթ սեւաներկ երանգոց. (Վեցօր. ՟Դ։)


Սեւատեսակ

cf. Սեւաթոյր.

· Calfa

NBHL (1)

հանդերձ ծիրանի աղտեղեալ ի սեւատեսակն փոշւոց։ Զսեւատեսակ եւ զաղջամուղջին զկեանս զայսոսիկ իւր բարիս ստորոգէ։ Նոյ օրինակ էր քրիստոսի, ագռաւն սեւատեսակ՝ մահացան թռչնոյն։ Արտասուաց ջրով լուտնայ զսեւատեսակ տիղմն մեղացն. (Սարգ. յկ. ՟Է։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է. ՟Ը։ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)


Սթափ

adj.

awake, sprightly, lively, watchful, quick, prompt, speedy.

· Calfa

NBHL (1)

νήφων, νηφίλιος sobrius. Որ թափեալ է յիւրմէ զթմրութիւն, զքուն, զգինի. զգաստ. արթուն. ժիր. փոյթ. զւարթ. զօրաւոր, եւ ժուժկալ.


Սթափութիւն, ութեան

s.

cf. Սթափումն.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմէին զօրագլխացն՝ սթափութեամբ հասնել ի միջոյ կողման աշխարհիս. զոր լուեալ ճեպէին երթալ ընդնէմ նոցա. իմա՛, որպէս շութափութեամբ, շտապաւ, ստիպաւ։


Սթափումն, ման

s.

awaking;
refreshment, distraction, diversion, pastime;
sobering.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմէին զօրագլխացն՝ սթափութեամբ հասնել ի միջոյ կողման աշխարհիս. զոր լուեալ ճեպէին երթալ ընդնէմ նոցա. իմա՛, որպէս շութափութեամբ, շտապաւ, ստիպաւ։


Սիգաքայլ

adj.

walking or curveting proudly.

· Calfa

NBHL (1)

Չէ արժան սիգաքայլ երիվարօք յօրանալ. (Շ. ընդհանր.։)


Սիկղ, սկեղաց

s.

shekel.

· Calfa

NBHL (1)

եբր. շէգլ. (յորմէ միշգէլ. ռմկ. մըսգալ ). σίκλος siclus եւ σταθμός pondus, statera. Ըստ Մենինսքեայ՝ վեզն. Չափ կշռոյ, չորս տրամ արծաթոյ կամ ոսկոյ եւ այլոց իրաց. Կէս ունկի. որ էր չափ սրբութեան կամ տաճարի. Իսկ արքունի սիկզ՝ երբեմն էր նոյն, եւ երբեմն կէսն նորին. տես (Ել. ՟Լ՟Ը։ Թուոց. ՟Գ. ՟Է։ Ղեւտ. ՟Ի՟Է. 3. եւ այլն. եւ Շիր կշռ.) եւ չափ. ուր այլեւ այլ բանք են ի զանազան օրինակս։


Սիղղոբայ, ից

s.

syllable.

· Calfa

NBHL (2)

Փոխատրելով զհայերէն աթութայսն ըստ անսայթաքութեան սիղոբայից հելլենացւոց։ կարգեալ յօրինէր սիբողայիւք եւ կապօք. (Խոր. ՟Գ. 53։ Կորիւն.։)

Միաբան ըստ մովսեսի գրոցն յիշէ զայս ձեւ օրինակ մինչեւ ցսիղոբայս անգամ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Սինկղիտիկոս, աց

s.

senator.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԻՆԿՂԻՏԻԿՈՍ կամ ՍԻՆԿԼԻՏԻԿՈՍ, ՍԻՆԳՂԻՏԻԿՈՍ. Բառ յն. սինգլիդիգօս . լտ. սէնա՛դօր. συνκλητικός senator. Ոմն ի կարգէ սինկղիտիկոսաց՝ այսինքն ծերակուտի. ծեր ատենական. մի յատենակալաց. Տես (Եւս. քր. ՟Բ. ստէպ։) Արք եօթն՝ իշխանք սինկլիտիկոսք հռովմայեսցիք միանձնացան. (Վրք. հց. ՟Է։ 1)


Սիրամայր

s.

affectionate mother.

· Calfa

NBHL (1)

կամ ա. Սիրոյ մայր. կամ սիրօղ մայր. եւ կամ Սիրելի մօր.


Սիրապատար

cf. Սիրալիր.

· Calfa

NBHL (1)

Սակս ծառայական միջնորմ օրինին, եւ տիրական համակցորդ եւ սիրապատար աւետարանին. (Նար. մծբ.) (կայ եւ ձ. տիրապատար)։


Սիրասնունդ

cf. Սիրասուն.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրասնունդ սիրամարգ սխրալի։ Ձայնէր տատրակին՝ սիրասնունդ սիրելւոյն։ Ուրախացիր մայր մանուէլի, այսօր յարեաւ սիրասնունդ որդին։ Երկունք աղեաց քոց եւ ծնունդ, եւ սիրամարգն սիրասնունդ. (Տաղ.։)


Սիրելապէս

adv.

amiably, kindly, lovingly, affectionately, tenderly, courteously;
charitably.

· Calfa

NBHL (1)

Զայսոսիկ իսկ մանաւանդ քան զայնոսիկ սիրելապէս ասացեր. (Պղատ. օրին. ՟Զ։ 13)


Սիրելութիւն, ութեան

s.

loving;
amiability, kindness, love, affection, tenderness, sympathy, fellow-feeling.

· Calfa

NBHL (1)

Որս անուամբ ... բազում է եւ ըստ սիրելութեան որսալն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Սիրեմ, եցի

va.

to love, to be fond of, to have an affection or a liking for, to cherish, to like, to be pleased, to take pleasure or delight in, to delight in;
— զմիմեանս, to love one another, to be fond of each other;
ըստ անձին —, to love as oneself;
— իբրեւ զբիր ական, to love as the apple of one's eye;
— մինչեւ զշունչ վախճանին, to love to one's last breath;
խանդակաթ, տարփանօք, սաստիկ, բոլորով սրտիւ or յամենայն սրտէ, ոգւով չափ, ի վեր քեան զամենայն, անկեղծ սիրով —, to love tenderly, passionately or dotingly, to distraction, with all one's heart, with all one's soul, above all, sincerely;
զմի սէր —, to love with equal affection.

· Calfa

NBHL (2)

Դու ինքնին ասացեր՝ զքեզ սիրողին սիրիլ ի հօրէն եւ ի քէն։ Սիրելն զառաքինութիւն՝ զանձն է սիրել (իսկապէս). (Խոսր.։)

Ամենայն մեղք վասն յոյժ անձին իւրոյ բարեկամութեան լինիցի. զի կուրացեալ իցէ առ սիրեցեալն սիրողն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Սիւնակեաց, կեցաց

adj.

stylites, living on a column.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբ հօրն մերոյ սիմէոնի սիւնակեցի։ յիշատակ սուրբ հօրն մերոյ սիմէոնի սիւնակեցոյ. (Ժմ. յն.։)


Սիւնիքոսական, ի, աց

adj.

continuous.

· Calfa

NBHL (1)

Եհաս նմա պատահ խօթութեան սիւնիքոսական ջերման։ Ի մեռիակաան (այսինքն օրական) ջերմութիւն, որ ի սիւնիքոսականին տրամակայի. (Մագ. ՟Կ՟Զ. ՟Հ՟Թ։)


Սլացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to fly swiftly.

· Calfa

NBHL (1)

Աստիճանօք սլացուցանէ ի պահպանելն սիրով զօրէնս. (Լմբ. իմ.։)


Սխալական, ի, աց

adj.

liable to error, fallible, frail.

· Calfa

NBHL (1)

Անկարգօրդ վասն սխալականացս միշտ առաջի քո բարեխօս. (Լմբ. պտրգ.։)


Սխալականութիւն, ութեան

s.

fallibility.

· Calfa

NBHL (1)

Զի վերայ բուսեալ առաքինութեան զօրութիւն որ յոգւոջն էր՝ քակեաց հնութեան սխալականութիւննն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 7։)


Սխրագործ

adj.

working or doing wonders, enchanting, astonishing, wondrous, prodigious, stupendous.

· Calfa

NBHL (1)

Զմիածին որդին աստուծոյ զսխրագործն օրհնեալ. (Կիւրղ. առ կոստանդ։)


Սխրալի

adj.

wonderful, surprising, admirable, charming.

· Calfa

NBHL (1)

Սխրալի մարդասիրութիւն։ Սխրալի ամենեցուն երեւեր։ Սխրալի է պատիւ փառանց աստուածամօրն. (Նար. ՟Ծ՟Ը։ Սկեւռ. ի լմբ.։ Ճ. ՟Ժ.։)


Սխրանամ, ացայ

vn.

to admire, to be charmed, astonished, to marvel, to wonder, to be extremely surprised, wrapped in wonder, amazed, to stand thunderstruck.

· Calfa

NBHL (2)

Զարմացաւ սխրացաւ, վասն զի ետես զզօրագլուխն. (Եփր. թագ.։)

Յորժամ ուրախացուսցէ զծնողս, պատուօք սխրասցի աստուած. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա.) պիտի ընթեռնուլ,


Սկախառն

adj.

slimy, oozy, muddy, miry, sloughy;
սկախառն խոնաւութիւն, cf. Ճահիճ.

· Calfa

NBHL (2)

τελματιαῖος coenosus, palustris. իսկ Սկախառն խոնաւութիւն, τέλμα locus coenosus, lacuna. Խառն ընդ սիկ. ցեխոտ, ցխոտ. մօրուտ. տղմուտ. կաւուտ. մրրախառն. դէջ. ճախնուտ. ճահիճ.

Ոչ մօրք եւ ոչ ջրաշեղջ, եւ ոչ սկախառն խոնաւութիւնք։ Գորտք եւ ճանճք եւ մժիխք ի սկախառն խոնաւութենէ բղխեցին. (Վեցօր. ՟Է։)


Սկահաձեւ

adj. s.

cup-shaped;
— ornament.

· Calfa

NBHL (1)

Բունն եւ ստեղունքն եւ սկահքն եւ գնդակքն (աշտանակին)։ Երեք սկահաձեւք ընկուզազարդք յօրինեալք ի միում ստեղանն (աշտանակի). Չորք սկահաձեւք ընկուզազարդք։ Զստեղունս նորա եւ զսկահաձեւսն. (Ել. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Է։ 3)


Սկեմ, եցի

va.

cf. Հսկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԿԵՄ կամ ՀՍԿԵՄ. (որպէս ըսկել. լծ. ընդ Զգալ անձին). Տխնիլ. արթուն կալ. եւ Ուշ ունել. (յն. ղրիղօրէօ. ուստի գրիգոր՝ հսկօղ).


Սկզբնաժառանգ

adj. s. the first heir from all eternity.

· Calfa

NBHL (1)

Նստաւ ճոխութեամբ յաթոռն իւրական՝ սկզբնաժառանգ հօրն հաւասարութեան. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Սկզբնական, ի, աց

adj. s.

primitive, original, radical, pristine, primordial, first, initial;
elementary;
cf. Մեղք;
—ն, beginning.

· Calfa

NBHL (2)

Զսկզբնականի եւ թագաւորականի երրորդութեան զաստուածութիւն։ Ի վերջին ժամանակս մուտք ծոցածինն սկզբնականի անդրանկանն։ Սկզբնական կենացն զօրութեամբ դիմեաց ի դժոխս. (Ածաբ. կիպր.։ Պիտ.։ Եղիշ. դտ.։)

Եղիցի զերծեալ ի չար կապանաց արկածից՝ սկզբնականաց, վերջնոց, եւ միջոց։ Զնորայն (զադամայ) քաւեսցէ զսկզբնական օրինազանցութիւն։ վասն սկզբնական մեղաց. վասն ներգործական մեղաց. (Նար. ՟Ի՟Ը։ Հ. կիլիկ.։ Ոսկիփոր.։)


Սկզբնահայր

cf. Նախահայր.

· Calfa

NBHL (2)

Նախահայրն ադամ. հին նահապետ. եւ Առաջինն յիմիք կարգի. հեղինակ. գտակ. սկզբնապատճառ, նախաշաւիղ. նախկին օրինակ.

Պատուիրանի սկզբնահօրն դաւանութեան։ Իսկ զբնահայրն սկսեալ մինչեւ ի սպառումն ծննդոց նորա։ Շիրմի սկզբնահօրն պաշտպան. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ղ. ՟Ղ՟Գ։)


Սկզբնատիպ

cf. Նախատիպ.

· Calfa

NBHL (1)

ἁρχέτυπος, -ον archetypus, originalis, -le;
primigenius, -um. Նախատիպ. առաջին գաղափար. բուն եւ նախկին օրինակ.


Սկզբնաւոր

adj.

commenced, created, primitive, first.

· Calfa

NBHL (2)

Եղական է աշխարհս, եւ սկզբնաւոր։ Մի դնիցես անսկիզբն սկզբնաւորս։ Զիա՞րդ քննել կարիցեմք սկզբնաւորք զանսկզբնականէն. (Նախ. ծն.։ Վեցօր. ՟Ա։ Ագաթ.։)

Քեզ միայնոյ՝ սկզբանդ եւ անսկզբանդ (հօր), ընդ սկզբանդ (որդոյ), եւ սկզբնաւորիդ սկզբանց (հոգւոյդ սրբոյ). (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Սկզբնաւորեմ, եցի

va.

cf. Սկսանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Անսկիզբ բանն յանսկզբնական ի հօրէ, եւ սկզբնաւորեալ ի կուսէն մարմնոյ զգեցմամբ։ Անսկզբանն սկզբնաւորել, անժամանակին սկսանիլ. (Շար.։ Սկեւռ. ես.։)


Սկզբումն, ման

s.

beginning, outset, opening, initiative, first steps, first appearance;
priority.

· Calfa

NBHL (2)

Զինչ են սկզբմունք ծննդեանն, հոգին սուրբ, եւ զօրութիւն բարձրելոյն հովանաւորելով. (Բրս. ծն.։)

Զաստուած անուանելով իբրու զիշխող ամենայն սկզբման (այսինքն իշխանութեան). (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Սկի, կւոյ

s.

cup, bowl;
chalice.

· Calfa

NBHL (1)

Օրհնութիւն սկոյ եւ մաղզմայի։ Եւ ի սկիհն ասէ. օրհնեա զբաժակ խորհրդական քո նուիրացն. (Մաշտ.։)


Սկիզբն, կզբանց

s.

beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.

· Calfa

NBHL (4)

Ի սկզբանէ արար աստուած զերկին եւ զերկիր։ Եւ եղեւ սկիզբն թագաւորութեան նորա բաբելովն։ Դու զօրութիւն իմ եւ սկիզբն որդւոց իմոց։ Ամիսս այս եղիցի ձեզ սկիզբն ամսոց։ Սկիզբն աւետարանի։ Ես եմ սկիզբն եւ կատարած, առաջին եւ վերջին։ Ի սկզբանէ աշխարհի.եւ այլն։

Ոչ, եթէ դժուարինս առ սկզբանն լուիցէ, երկնչել պարտ է. (Պղատ. օրին. ՟Ծ։)

Սկսեալք ի հօրէ ի միոյ սկզբնէ, եւ այն յանսկզբնէ. (Վահր. երրորդ. որ հայի ի յաջորդ նշ։)

Զի թէպէտ սուղ է որդի, վասն զի սկիզբն (այսինքն է ի հօրէ), նոյն փարթամ, վասն զի պատճառ է հոգւոյ ելողութեան։ Հոգին սուրբ սուղ եւ հարուստ. զի թէպէտ սկզբունք՝ վասն ընդ պատճառաւ, այլ՝ եւ անսկզբունք, վասն ոչ ընդ ժամանակաւ։ Որպէս ի սկզբանցն եւ յասկզբանցն երեւեցուցաք։ Զսկզբունս եւ զանսկզբունս, զզգալիս եւ զիմանալիս. (Քեր. քերթ.։)


Սկսանիմ, սայ

vn.

cf. Սկսնում.

· Calfa

NBHL (1)

Սկսաւ մարդիկն բազմանալ։ Յայնմհետէ սկսաւ քարոզել յիսուս։ Եւարդ սկսի՛ր օրհնել զտուն ծառայի քո։ Տու՛ր նոցա վարձս՝ սկսեալ ի յետնոցն մինչեւ ցառաջինսն։ Ուսուցանէ ընդ ամենայն հրէաստան՝ սկսեալ ի գալիլէէ մինչեւ ցայսր.եւ այլն։


Սկսուած, ոց

cf. Սկսումն.

· Calfa

NBHL (1)

Յայսմ սկսուածոյ՝ որ ունի կատարումն։ Սկիզբն ճանապարհի ոչ ճանապարհ է, եւ ոչ սկսուած տանն՝ տուն։ (Վեցօր. ՟Ա։)


Սղացուցանեմ, ուցի

va.

to shorten, to make brief;
to raise the price of.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ կամի սղացուցանել ըստ այսմ օրինակի զվանկն ձայնաւորի ... փոխէ զբնութիւն՝ սղացուցանելով. (Երզն. քեր.։)


Սղեմ, եցի

va.

cf. Սղացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ կամի սղացուցանել ըստ այսմ օրինակի զվանկն ձայնաւորի ... փոխէ զբնութիւն՝ սղացուցանելով. (Երզն. քեր.։)


Սղութիւն, ութեան

s.

brevity;
exiguity;
dearness, costliness, high price.

· Calfa

NBHL (1)

Զմանանայն սղութեամբ եւ չափով հրամայէր, եւ ոչ որչափ ախորժէին. (Վրդն. օրին.։)


Սնամէջ

adj.

empty, void.

· Calfa

NBHL (1)

Ցօղունն վասակայ ամենեւին փոր եւ սնամէջ է. քանզի չիք ծանրութիւն ի գլուխ նորա։ Անհաստատ եդեալ հիմունսն խճոյ եւ սնամէջս, որ է անիրաւ դատաստան եւ հպարտութիւն. (Վեցօր. ՟Է։ Վրդն. օրին.։)


Սնանիմ, սնայ

vn.

to be nourished, fed, maintained;
to be brought up, reared, educated, instructed.

· Calfa

NBHL (1)

Եկն ի նազարէթ, ուր սնեալ էր։ Սնաւ ի տան հօր իւրոյ ամիսս երիս։ Ի խանձարուրս սնայ եւ ի հոգս. (Ղկ. ՟Դ. 16։ Գծ. ՟Է. 20։ Իմ. ՟Է. 4։)


Սնապարծ, ից

cf. Սնապարծիկ.

· Calfa

NBHL (3)

Զօրականք սնապարծք. (Խոր. ՟Գ. 68։)

Խրատելով զսնապարծս, որք յազգք եւ ի տեսակս եւ ի զօրութիւնս պարծին. (Նար ՟Ծղ։ Մխ. առակ. ՟Ի՟Դ։)

Ըզսուտ եւ զսնոտի եւ զսնոտապարծ բանս։ Զնապարծ իմաստութիւնն յունաց ճշմարիտ վարվարդապետութեամբ եղծանէր։ Զանլուռ բերան բազմախօսին, եւ եւ ըզսնապարծ բան յիմարին. (Վեցօր. ՟Ա։ Ճ. ՟Գ.։ Յս. որդի.։)


Սնապարծիկ

adj.

vain-glorious, conceited, vain, boastful, bragging, swaggering, bullying.

· Calfa

NBHL (1)

Ըզսուտ եւ զսնոտի եւ զսնոտապարծ բանս։ Զնապարծ իմաստութիւնն յունաց ճշմարիտ վարվարդապետութեամբ եղծանէր։ Զանլուռ բերան բազմախօսին, եւ եւ ըզսնապարծ բան յիմարին. (Վեցօր. ՟Ա։ Ճ. ՟Գ.։ Յս. որդի.։)


Սնափառութիւն, ութեան

s.

avidity of vain or false glory, pride, ambition, vanity, self-conceitedness, foppishness.

· Calfa

NBHL (1)

Փախչել յամենայն ի սնափառութեան օրինակէ։ Մի ինչ ըստ գրգռութեան, եւ կամ սնափառութեան։ կարծեմ սնափառութիւն լինել, որ յընդունայն իրս խնդրէ զփառս. եւ փառասիրութիւն՝ որ առնէ իրս փութոյ. (Բրս. հց.։)


Սննդական, ի, աց

adj.

nutritive, nutritious, alimentary.

· Calfa

NBHL (2)

Ջուր՝ ամենայնի սննդական է, եւ այնոցիկ մանաւանդ՝ որ առ պարտէզսն են. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)

Երեք մասունք են որդւոյ. է որ սննդական է, եւ է որ զգայական, եւ է որ բանական։ Տունկք ամենայն զսննդականն եւ շարժողականն ունին կենդանութիւն ի բարւոյն։ Զանկոյ սննդականս եւ աճողոկանս զօրութիւն ի վեր շարժէ։ Զմարմինս դարմանէ սննդականաւն. (Փիլ. լին.։ Դիոն. ածայ.։ Շիր.։)


Սննդակից, կցի, կցաց

adj. s.

nursed, bred or brought up together, coetaneous;
familiar, friend, comrade, fellow.

· Calfa

NBHL (1)

զհողմս՝ որ ջուրցն սննդակից են, այնոցիկ՝ որ յերկրէ բխեն. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)