Definitions containing the research աղ : 10000 results

Յարաբուղխ

cf. Մշտաբուղխ.

· Calfa

NBHL (1)

Յականակիտ եւ յարաբուղխ աղբերաց (ըմպել). (Սանահն.։)


Յարագայ

cf. Անպակաս.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկաւորն՝ զանազան գոյ կա՛մ յարագայ, եւ կամ լինելոյ։ Իսկ յարագայ կամ մշտնջենաւոր, կամ ապականելի. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Յարագոյ

adj.

always present;
inherent, innate, inborn.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս ամենայնին եւ միշտ յարագոյ է յատուկն, այսպէս եւ անանջատական պատահումն։ Յատուկն՝ միայնում տեսակի յարագո՛յ է, որպէս ծիծաղականն մարդում. (Պորփ.։)

Ընդէ՞ր միայն բանիս (կամ բանականիս) է յարագոյ ծաղրականն եւ լալականն. (Երզն. քեր.։)


Յարադալար

adj. s. ever-green.

· Calfa

NBHL (1)

Զբազմախիտ տնկոցն յարադալար սաղարթաւորաց. (Երզն. քեր.։)


Յարադրեմ, եցի

va.

to appose, to set, to subjoin, to add, to append, to affix.

· Calfa

NBHL (2)

Զսորա (Որփէոսի) զոմանս տաղս յարադրէ աստուածայինս Գրիգորիոս. (Նոննոս.։)

Արիստոտէլ զամենայն գոյսս ի տասն ստորոգութիւնս եգիտ յարադրեալս։ Բե՛ր զարիստոտէլական բաժանումն յարադրեսցուք։ Բե՛ր զառ ի նոցանէ ասացեալսն յարադրեսցուք. (Անյաղթ պորփ.։)


Յարազուարթ

adj.

ever merry, cheerful, joyous.

· Calfa

NBHL (1)

Յարազուարթ պաշտօնքս անդադար, եւ մշտամատոյց աղօթիցս սահման. (Ոսկիփոր.։)


Յարազուարճ

adj.

ever-pleasing;
always green.

· Calfa

NBHL (3)

Յարազուարճ եւ մշտափթիթ՝ լուսեղէն կանաչութեամբ ծաղկեալ. (Խոր. հռիփս.։)

Արգաւանդութիւն գաւառի յարազուարճ լինելով։ Յարազուարճ պայծառութեամբն, եւ քաղցրաճաշակ պտղովն. (Պիտ.։)

Յարազուարճ ձայնիւ օրհնել զԱստուած յաւիտեան. (Տաղ.։)


Յարաթաթաւ

adj.

always soiled or sullied, dirty.

· Calfa

NBHL (1)

Միշտ թաթաւեալ. իսպառ շաղախեալ.


Յարաժամ

adj. adv.

continuous, assiduous;
at every hour, at all times, always, evermore, continually.

· Calfa

NBHL (3)

Ջուր կենդանի յաւէտ ասի, որ յարաժամ բղխէ, եւ աղբերն հոսումն ոչ հատանի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)

Յարաժամ տանջեալ, կամ ըմբռնեալ կշտամբեալ։ Յարաժամ խաղաղականին պարապէ կենաց. (Պիտ.։)

Խնդրել, կամ ժրանալ, կամ կանխել յաղօթս յարաժամ։ Կանխութիւնք յարաժամ աղօթից։ Յարաժամ կանխութիւն աղօթից. (Խոսր.։)


Յարալէզ

adj. s.

always licking;
vampire, blood sucker.

· Calfa

NBHL (3)

ՅԱՐԱԼԷԶ կամ ԱՐԱԼԷԶ. συνδάψος, βλιτύρ ut consumens, exprimens եւ այլն. κένταυρος centaurus. որ եւ ԱՌԼԵԶ. Յար եւ իսպառ լիզանօղ. լափլիզօղ. (գուցէ եւ Արայի լիզօղ) ըստ յն. ծախօղ, ծծօղ. եւ ձիացուլ. Ճիւաղ մտացածին ըստ քերթողաց որպէս զեղջերուաքաղն.

Յիրողութեանցն ոմանք անգոյնք են, որպէս եղջերուաքաղն եւ արալեզն (կամ յարալէզն), եւ որչափ ինչ մերս վերաստեղծէ մտածութիւնս. (Սահմ. ՟Ա։)

Ոմանք անուանեալք, եւ ոչ ենթակացեալք, որպէս արալեզն եւ եղջերուաքաղն. (անդ. ՟Ե։)


Յարածուփ

adj.

always fluctuating, agitated, troubled;
— ի փրփրադէզ կոհակաց, ever beaten by the foaming waves.

· Calfa

NBHL (1)

Շաղապատին ընդ յարածուփ կենցաղս. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Յարակայ

adj. adv. s. gr. ast.

ever-living, imperishable, everlasting, permanent, perpetual;
continually, always, incessantly;
constantly, eternally;
epact;
preter-imperfect;
celestial hemisphere.

· Calfa

NBHL (2)

Յարակայ ի կեանս յերկնային քաղաքն առաջնորդես. (Անյաղթ բարձր.։)

Անցեալն ունի զանազանակս չորս, յարաձգական, յարակայ, գերակատար, անորիշ. որոց բաղազանութիւնք են երեք. ներկային ընդ յարաձգին (զոր օրինակ գործեալ եմ), յարակային ընդ գերակատարին (զոր օրինակ գործեալ էի), անորոշին ընդ ապառնոյն (գործելոց գոլ)։ Յարակայի եզական, էկոփէի, եւ այլն. (այսինքն կոփեալ էր իմ, եւ այլն). (Թր. քեր.։)


Յարակայիմ, եցայ

vn.

to be permanent, stable, to continue, to last, to be perpetual, to endure for ever.

· Calfa

NBHL (1)

Յամեալ եւ յարակայեալ ի հոգեւոր հրճուանս աղօթից. (Նար. յիշ. խչ.։)


Յարակէզ

adj.

perpetually burning or burnt.

· Calfa

NBHL (2)

Զառանց լուսոյն եւ զյարակէզն հնացուցանելով զհուր. (Անյաղթ բարձր.։)

Յարակէզ մշտնջենաւոր մատնեալ բոցոյ. (Սկեւռ. աղ.։)


Յարակիրթ

adj.

very erudite, learned.

· Calfa

NBHL (1)

Յարակիրթ ճարտարօքն յունաց. (Կաղանկտ.)


Յարակից, կցի, կցաց

adj. gr.

adjoining, contiguous, joined, united, connected;
accessory;
— մասնիկ, particle, affix, suffix;
—ք, accessories;
attendant circumstances.

· Calfa

NBHL (1)

Խաղայր ընդ յարակից մանկունս քաղաքին. (Հ. յնվր. ՟Ժ՟Թ.։)


Յարակցեմ, եցի

va.

to join, to conjoin, to connect, to league.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն իրօք յարակցէին յինքեանս զկատարեալ խաղաղութեանն դաշինս. (Յհ. կթ.։)


Յարակցութիւն, ութեան

s. chem.

con junction, connexion, coherence, cohesion, adhesion;
affinity;
— գաղափարաց, association of ideas;
— ընտրական, elective affinity.

· Calfa


Յարահետեւիմ, եցայ

vn.

to follow always, inseparably to accompany.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածային խաղաղութեան արժանացեալ բանականքս՝ ի ծագման բանին Աստուծոյ, եւ նմին յարահետեւեալքս. (Ասող. ՟Գ. 21։)


Յարահիւսեմ, եցի

va.

to join, to compound, to connect, to affix;
to weave, to interwine.

· Calfa

NBHL (1)

Յարելով հիւսել. բաղհիւսել. շաղկապել. զօդել.


Յարահիւսումն, ման

s.

conjunction;
texture.

· Calfa

NBHL (1)

Յարահիւսմամբ ճառիս բաղկացաւ. (Նար. մծբ.։)


Յարաձգեմ, եցի

va.

to continue, to prolong, to cause to last.

· Calfa


Յարաձգութիւն, ութեան

s. chem.

continuation, duration, prolongation;
affinity.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ լսելի լեալ (յաղօթս), յերկարելոյ պէտք են, եւ յարաձգութեան։ Կրճտելոյ ատամանց վասն յարաձգութեան ցաւոցն. (Բրս. հց.։)

Ի կանուխն ժամանսութիւն, եւ յանագանն յարաձգութիւն. (Նար. խչ. (իբր յապաղումն յերկարաձգութեամբ)։)


Յարաձիգ

adj.

prolonged, continual;
s. gr. preter-imperfect.

· Calfa

NBHL (2)

Զմեծն եւ զյարաձիգն առ փրկութիւն պատուիրանս լքանել։ Յարաձիգ աղօթիւք, եւ անմեղկելի պահօքն։ Առ ի յաղօթս յարաձիգս։ Նշանակ յարաձիգ խաղաղութեան. (Բրս. հց.։ Ճ. ՟Ա.։ Վանակ. յոբ.։)

Անցեալն՝ յարաձգական, յարակայ եւ այլն։ Բաղազանութիւն ներկային ընդ յարաձգին. (Թր. քեր. ուր կոչի եւ Երկարաձգական։)


Յարանման

adj. adv. quite the same.

· Calfa

NBHL (1)

Զայսոսիկ եւ զսոցուն յարանմանսն օրէնսդրեալ յաղագս քահանայիցն. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)


Յարանունութիւն, ութեան

s.

denomination;
affinity or resemblance of words, paronomasia.

· Calfa

NBHL (3)

Կոչի եւ օրինակաւ յարանունութեամբ աղօթարանս այս եւ տաճարս ձեռագործ՝ եկեղեցի. (Վրդն. աւետար.։)

Յաղագս յարանուանութեանց ... յաղագս յարանուանութեան. (Դամասկ.։)

Սահման յարանունութեան է, որ հաղորդութիւն տայ անուան եւ իրի՝ վասն փոխաձեւութեան յանդակի փաղառութեան. (Սանահն.։)


Յարաշարժութիւն, ութեան

s.

perpetual motion;
mutation, alteration.

· Calfa

NBHL (1)

Զշրջանս տարեւոր կենցաղոյս յարաշարժութեամբ իւրով նմանեցոյց դրաց. (Համամ առակ.։)


Յարառնում, առի

va.

cf. Յարառոցեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Իսկ այլքն ի բառից փոխանակ բաղկացուցչաց զանազանութեանց յարառոցեալք գոն. (Սահմ. ՟Գ։)

(Տարբերութիւնք հասարակք եւ յատուկք) յենթադրութեան յարառոցին. իսկ յատկեղքն ի սահմանս. (Անյաղթ պորփ.։)


Յարառոցեմ, եցի

va.

to assume together;
to employ, to make use of continually.

· Calfa

NBHL (2)

Իսկ այլքն ի բառից փոխանակ բաղկացուցչաց զանազանութեանց յարառոցեալք գոն. (Սահմ. ՟Գ։)

(Տարբերութիւնք հասարակք եւ յատուկք) յենթադրութեան յարառոցին. իսկ յատկեղքն ի սահմանս. (Անյաղթ պորփ.։)


Յարացոյց, ցուցի

s.

example, model;
idea, design;
prototype;
paradigm.

· Calfa

NBHL (3)

Յորժամ հաւասարաւն զհաւասարն ցուցանեմք, յայնժամ յարացոյց կոչի։ Վասն զի դժուարիմանալիք են ասացեալքն, յարացուցիւ հաստատեսցուք զնոյնս. (Անյաղթ պորփ.։ եւ Սահմ. ՟Ա։)

ՅԱՐԱՑՈՅՑ. Օրինակ նախատիպ. գաղափար. որ եւ ՏԵՍԱԿ, եւ ՏԵՍՈՒԹԻՒՆ կոչի. յն. իտէ՛ա.

Յաղագս յարացուցից։ Յարացոյց ասեմք գոլ, զոր աստուածաբանութիւնն (Սուրբ Գիրն) նախասահմանութիւնս կոչէ, եւ աստուածային եւ բարի կամս՝ էիցս որոշողականս եւ արարողականս. (Դիոն. ածայ.։)


Յարափթիթ

adj.

ever-shooting or blossoming.

· Calfa

NBHL (2)

Մշտափթիթ. միշտ ծաղկեալ եւ փթթեալ.

Լուսասաղարթ ոստովք քաջուղէշ եւ յարափթիթ պտղաւետեալք. (Խոր. վրդվռ.։)


Յարափոխեմ

va.

to change successively.

· Calfa

NBHL (1)

Զանազան հեշտութեամբ յարափոխեմք զկենցաղս, եւ յետոյ լի վշտօք եւ արտասուօք ելանեմք. (Մաշկ.։)


Յարաքարշեմ

va.

to attract.

· Calfa

NBHL (1)

Երկաքանչիւրոցս այսոցիկ առ ինքն յարաքարշելով։ Ասի դիտաւորութիւն յարաքարշել զմեզ առ ինքն ... պիտանացուն ասի յարաքարշել զմեզ առ ինքն. (Անյաղթ պորփ.։)


Յարգ, ի

s.

price, value;
valuation, estimation;
esteem, consideration, high value or opinion, credit, merit, repute, reputation, fame;
importance, weight;
— դրամոյ, standard, quality.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ կահին երեք սկեղք էին. խոփոյ եւ կացնոյ եւ մանգաղի յարգ հանգոյն նմին. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 21։)


Յարգանք, նաց

s.

respect, veneration, deference, reverence, consideration, esteem, regard;
honour;
compliments.

· Calfa

NBHL (3)

Յարգանս իմն յաճախէ։ Այն գովութիւն եւ յարգանք են զնոցանէ։ Յարգանս իմն յաւելու քաղաքին. (Ոսկ. կող.։)

Յաւէտ գերազանցեալ աղաւնիս երթեալ տանի զմեծագոյն յարգանացն երիցութիւն. (Պիտ.։)

Նա եւ զաղքատս մեծացուցանեն փոքր ինչ յարգանօք. (Ագաթ.։)


Յարգուն

cf. Յարգի.

· Calfa

NBHL (1)

Յարգունից զօրութեանց (հոգւոյ) խաղաղացելոյ. (Նիւս. կազմ.։)


Յարդատեսակ

adj.

like straw.

· Calfa

NBHL (2)

Ի կաւոյն եւ յաղիւսոյն աղատիմք, եւ ոչ որքան յարդատեսակ խորհրդով ի յոլովից ըմբռնեալք. (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)

Զյարդատեսակ եւ զմթին աղխս չարին խորհրդոյ յաղթական զօրութեամբն Աստուծոյ առ ոտն կոխեսցուք. (Նար. յովէդ.։)


Յարդար

adj.

fitted up, adorned, furnished, arranged, contrived.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յարդա՛ր էին կերպարանք աղաչանացն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 3։)


Յարդարեմ, եցի

va. mus.

to fit up, to arrange, to adjust, to put in order;
to fine, to refine;
to form, to fashion, to dispose;
to adorn, to embellish;
to ameliorate, to improve, to better the condition;
to make, to do;
to tune, to put in tune, to accord;
— զսեղան, զճաշ, to get ready, to prepare, to get dinner ready;
— զանկողին, to make the bed;
— զսենեակ, to do the room;
— զեղնգունս, to pare one's nails;
— զճրագ, to snuf the candle;
— զհերս, to adjust, dress or deck one's hair;
— զելս իրացն, to organize, to regulate, to put in order;
ճակատ առ ճակատ —եալ, drawn out in battle-array;
սեղան կազմ եւ —եալ, table ready covered, a well spread table.

· Calfa

NBHL (1)

Մաքրեալ եւ յարդարեալ։ Յարդարեսցէ զճանապարհ քո առաջի քո։ Յարդարեաց զնոսա իբրեւ զերիվար գեղեցիկ պատերազմի։ Ի նմանէ դիտեաց, եւ ի նմանէ յարդարեաց։ Բարեկամս Աստուծոյ եւ մարգարէս յարդարէ (կամ առնէ)։ Իբրեւ սաղմոսարանաւ իւրաքանչիւր յարդարեալ ձայնիւք (կամ ձայնիւ յարմարեալք).եւ այլն։


Յարդարիչ, չի, չաց

adj. s.

putting or setting in order, fitting up, preparing;
adorning;
orderer, regulator;
refiner;
— ճրագի, snuffers.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեաց զԱնտիոքոս յարդարիչ իւրոյ պաղատանն հազարապետ. (Խոր. ՟Գ. 5։)


Յարդգող, ի

s.

galaxy, milky way.

· Calfa

NBHL (2)

Յարդգողիդ ծիր յո՛յր սակս եղեւ. ոմանք կարծեն լուսոյ աղամողումն, զոր աստեղքն փայլակեն, ոմանք զգերիոնայ զանդւոցն զճանապարհ, ընդ որս Երակլէս ած (զանդեայս եւ զյարդս ի պէտս նոցա). եւ այլք ի գաղակտացւոց (այսինքն ի կաթանց) երայ վերայ տարածեցելոց ստեանցն։ Կամար շութափ արագընթաց յարդագողի։ Կաթինն ծիր. ( ի լս. յարդագող). (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Յաղագս կաթին ծրոյ. ոմանք յառաջնոցն հայոց ասացին, թէ ի խիստ ձմերան Վահագն նախնի հայոց գողացաւ զյարդ Բարշամայ ասորեստանեայց նախնոյ. զոր եւ մեք սովորեցաք բնախօսութեամբ՝ յարդգողի հետ անուանել. (Շիր.։)


Յարեմ, եցի

va.

cf. Յարեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յարեն տուն ի տուն։ Յարեցի զձեզ առ իս։ Յարեսջի՛ք ի ձեզ զամենայն օրինակիրս օրինաց։ Զկնի Տեառն Աստուծոյ ձերոյ երթիջիք, եւ ի նա յարեսջիք։ Ի գէտս մի՛ յարիցիք։ Յիւրաքանչիւր ժառանգութիւն յարեսցին։ Սահմանք Մանասէի յասեր յարեսցին (կամ յա՛ր իցեն)։ Աղէ դուք եկա՛յք յարեցարո՛ւք ամենեքեան։ Յարեա՛ց յաղջկունս իմ. եւ յարեցաւ հռութ յաղջըկունսն Բոոսայ քաղել հասկ։ Յարեա՛ց ի կառսդ։ Բորոտութիւնն Նեեմանայ յարեսցի ի քեզ։ Ի միմեանս ոչ յարիցին (կամ ո՛չ յարիցեն), զոր օրինակ ոչ խառնի երկաթ ընդ խեցի. եւ այլն։


Յարընթաց

adj.

running or flowing always.

· Calfa

NBHL (1)

Մշտախաղաց. մշտահոս.


Յարկ, աց

s. fig. adv.

roof;
ceiling;
story;
roof-tree, roof, home, house;
shelter, refuge, cover;
— բնակութեան, abode, dwelling;
ընդ —աւ, under shelter, under cover, in security, secure or sheltered from;
— ի վիմի, tomb, sepulchre;
բառնալ զ—ն, to unroof.

· Calfa

NBHL (1)

δίαιτια habitatio, domicilium στέγη (լծ. դստիկոն, եւ ձեղուն) tectum, tegmen ὅροφος, ὁρόφημα tectum, camera (լծ. շէնք), σκήνωμα scena, tabernaculum, tentorium σκέπη tegumentum, operimentum եւ այլն. Շինուած ի վերայ արկեալ բնակչաց. բնակարան. տուն. տաղաւար. խորան. ապարանք. տաճար. եւ Ծածկոյթ տան, ձեղուն. եւ Իւրաքանչիւր դստիկոն եւ սենեակ տանց մինչեւ ի վերնայարկս. շէնք, տուն, տան ծածք, տանը խաթ.


Յարկաբնակ

adj.

dwelling under a roof;
— ծածուկ, roofed, covered by a roof;
under cover or shelter;
buried in ruins.

· Calfa

NBHL (1)

Լեռնականաց եւ դաշտականաց, յարկաբնակաց, եւ բացօթեգաց. (Կաղանկտ.։)


Յարկանեմ, յարկի

va.

cf. Յարկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յորոց (յեղեգանց) եւ քաղաքին ամենայն ձեղունքն յարկեալ էին. (Պտմ. աղեքս.։)


Յարկաւոր

adj.

roofed;
storied, with stories.

· Calfa

NBHL (1)

Եկաք յարքունիսն. եւ էր տուն մեծ յարկաւոր. (Պտմ. աղեքս.։)


Յարձակ յարձակ

adv.

frankly, boldly, intrepidly;
— խաղալ, to advance rapidly, at double step.

· Calfa


Յարձակիմ, եցայ

vn.

to assail, to affront, to attack, to storm the breach;
to dash, rush or fall upon, to pounce upon with violence, to dart or fall on;
— ի ներքս, to enter violently, forcibly, impetuously;
արտաքս —, to make a sortie;
— ի դարանացն, to leap from one's hiding-place;
cf. Զհետ;
— յոք, to attack one;
to affront, to provoke;
յիրեարս —, to attack each other, to fall upon one another.

· Calfa

NBHL (2)

ὀρμάω impetum facio, irruo, appeto ἑκπηδάω, ἑξάλλομαι insilio ἑπιτρέχω, ἑπέρχομαι incurro, supervenio եւ այլն. Արձակիլ անձամբ կամ սաստկութեամբ. դիմել. ի վերայ վազել. խաղալ. խոյանալ. սրանալ. արշաւել. վրայ վազել, վրան կամ էտեւէն երթալ հասնիլ, նետուիլ.

Յարձակեցան դարանամուտքն։ Յարձակեցար դիմել ի վերայ աւարիդ։ Կորիւն առիւծու. եւ յարձակեսցի ի Բասանայ։ Յարձակեցաւ ի վերայ գնդին, յաջ եւ յահեակ կոտորեաց։ Յարձակեցան ի ներքս ի քաղաքն։ Ամենայն հեթանոսաց յարձակելոց ի վերայ Երուսաղէմի. եւ այլն։


Յարձակումն, ման

s.

assault, attack;
aggression, invasion;
առնուլ —կմամբ, to storm, to carry by storm;
յինքն ընդունել զ— ուրուք, to sustain an assault, to resist an attack.

· Calfa

NBHL (1)

ὀορμή, ὄρμημα impetus. Դիմեցումն. սաստիկ խաղացումն. ուժգին բերումն. թափ.