Definitions containing the research լի : 10000 Results

Համեստութիւն, ութեան

s.

modesty, moderation, reserve, temperance, probity;
politeness.

· Calfa

NBHL (2)

Ի զգաստ համեստութեանցն լիցին եկեալ քաջաբարութիւն. (Պիտ.։)

Նազելի համեստութեամբ զարդարեալ. (Արծր. ՟Ե. 3։)


Համիմաստ

cf. Համամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Համիմացք, եւ համացեղ պիղծ դիւացն լինին. (Դիոն. եկեղ.։)


Համիմաց

cf. Համամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Համիմացք, եւ համացեղ պիղծ դիւացն լինին. (Դիոն. եկեղ.։)


Համոզեմ, եցի

va.

to persuade, to induce, to gain or bring over;
to impel, to urge;
to calm, to appease, to reconcile.

· Calfa

NBHL (1)

եւ փիլիմ։ Ի Հին բռ. որպէս փաղանուն դնին, Համոզել, ամոքել, ողոքել, միջնորդել։


Համրանամ, ացայ

vn.

cf. Համրիմ.

· Calfa

NBHL (2)

ἁποκωφόομαι obmutesco, retriceo. Համր լինել. պապանձիլ. կարկիլ. լեզուն կապուիլ.

Համրանամ սի՛րելիք, յորժմա յանդիման ինձ նկատեմ ղլեալ իրսն հերովդի. (Բաբիղ. ի յհ. մկ.։)


Համօրէն

adj. adv.

whole, total, entire, universal;
all, entirely, totally, wholly;
ընդ — աշխարհ, throughout the world;
— կալ ի վերայ, understand perfectly, to know to the bottom, to penetrate deeply, to pierce to the inmost parts.

· Calfa

NBHL (1)

Համօրէն ազանց, կամ ախտացելոց, յանցաւորաց։ Ի համօրէն աշխարհէ աստի։ Ընդ համօրէն աշխարհ քարոզել։ Զհամօրէն զվնասակարացն զգունդ։ Ո՛չ եղերանօք ջայլից համօրէն։ Համօրէն աւետարանին։ Համօրէն աւետիս. (Նար.։)


Հայադաւան

adj.

armenizing, having religion, persuasion, the policy, the customs of the Armenians.

· Calfa

NBHL (1)

Հայադաւան ազգաց։ Հայադաւան եւ հայասէր լինել. (Վրդն. պտմ.։)


Հայասէր

adj.

fond of Armenians, philarmene.

· Calfa

NBHL (1)

Մեռաւ քաջն եւ յոյժ հայասէրն։ Հայասէր լինել. (Վրդն. պտմ.։)


Հայաստանեայք, եայց

s.

the Armenians.

· Calfa

NBHL (1)

Շրջապատեալ զբոլոր հայաստանեօք, իբրեւ զպարիսպ պղնձի՝ անմերձենալի պահէր յերկիւղէ. (Արծր. ՟Ե. 11։ Իսկ Խոր. ՟Բ. 82.)


Հայարան

s.

the sight, the eye-sight.

· Calfa

NBHL (1)

(իբր Հայեցարան. գործի հայելոյ) Տեսանելիք. որ եւ տեսարանք. ազգք.


Հայեցի

adj.

Armenian.

· Calfa

NBHL (2)

Ազատ ոմն հայեցի զօրաց վասլին որդի տաճատայ իշխանին տարոնոյ։ Խատապ եւ վասիլակ իշխանք հայեցիք (զօրավարք յունաց՝ իբր հայհոռոմք). (Ուռհ.։)

Դաւիթ անյաղթ փիլիսոփայ՝ ազգաւ հայեցի, իմաստիւ հելլենացի. (Ոսկիփոր.։)


Հայեցիկ

adj.

serving to see or to look.

· Calfa

NBHL (1)

διαπαρακύπτων ubique perspiciens. Ընդ որ լինի հայել. լուսանցոյց. շուրջ հայելի.


Հայեցող

s.

contemplator.

· Calfa

NBHL (2)

(զի ոչ լինի ասել, Հայօղ) Որ հայի. նայեցօղ, նայօղ.

Մարմնականացն մեռումն՝ տեսութիւն ախորժելի աստուծոյ, եւ ի վերուստ հայեցողիս արժանի. (Մեկն. ղեւտ.։)


Հայեցողութիւն, ութեան

s.

contemplation;
speculation;
theorem.

· Calfa

NBHL (1)

Իմանալի հայեցողութեամբ։ Հայեցողութեամբն առ աստուած։ Իմդ եղբօր տկարացեալ է հայեցողութիւն առ ի նոցայն հայել ճշմարտութիւն։ Արտաքոյ մնաց յիշմանն եւ հայեցողութեանն աստուծոյ եւ ոչ ոք. (Լմբ. ժղ. Լմբ. սղ. Լմբ. պտրգ.։)


Հայթայթանք, նաց

s.

cf. Հայթհայթանք.

· Calfa

NBHL (3)

ՀԱՅԹՀԱՅԹԱՆՔ ՀԱՅԹԱՅԹԱՆՔ. իբր κατασκεύασμα molimen եւ այլն. գրի եւ ՀԵԹԵԹԱՆՔ, ՀԱԹԱՅԹԱՆՔ, եւ ԽԱՅԹԱՅԹԱՆՔ. Հնարք. ջանք. նիւթելն. գիւտք. ելի աղանդք, պաճարանք. դարման, ըստ որում դեղ, եւ պարէնք. հիտոյք. եւ Պատճառանք, կցկցումն, կրկտումն. ճար, ճարակ.

Եթէ աստուծոյ կամք էին, զի՞նչ պիտոյ էին հայթայթանքն (հնարից)։ Զի փոքր մի ինչ հայթայթանք լիցին ի ցաւոցն. (Կիւրղ. ծն. եւ Կիւրղ. թագ.։)

Որ ինչ գտանէր ի ձեռին ուրուք հայթայթանք, ընդ անձին իւրոյ ոչ լինէր բաւական գնոյ. (Ղեւոնդ.։)


Հայթհայթանք

s.

invention, expedients, means, shift, device, way;
provisions, food, victuals;
relief, solace;
pretext, subterfuge, pretence;
— կենաց, subsistence, means, necessities of life;
cf. Հնարք.

· Calfa

NBHL (3)

ՀԱՅԹՀԱՅԹԱՆՔ ՀԱՅԹԱՅԹԱՆՔ. իբր κατασκεύασμα molimen եւ այլն. գրի եւ ՀԵԹԵԹԱՆՔ, ՀԱԹԱՅԹԱՆՔ, եւ ԽԱՅԹԱՅԹԱՆՔ. Հնարք. ջանք. նիւթելն. գիւտք. ելի աղանդք, պաճարանք. դարման, ըստ որում դեղ, եւ պարէնք. հիտոյք. եւ Պատճառանք, կցկցումն, կրկտումն. ճար, ճարակ.

Եթէ աստուծոյ կամք էին, զի՞նչ պիտոյ էին հայթայթանքն (հնարից)։ Զի փոքր մի ինչ հայթայթանք լիցին ի ցաւոցն. (Կիւրղ. ծն. եւ Կիւրղ. թագ.։)

Որ ինչ գտանէր ի ձեռին ուրուք հայթայթանք, ընդ անձին իւրոյ ոչ լինէր բաւական գնոյ. (Ղեւոնդ.։)


Հայթայթեմ, եցի

vn. va. to invent, to find the means or a way to do any thing, to contrive, to devise;
to provide, to provision, to procure;
to solace, to assuage;
to pretend.

· Calfa

NBHL (1)

Հայթայթէ եւ հնարի գտանել. (Փիլ. լին.։)


Հայկաչափ

adj.

gigantic.

· Calfa

NBHL (1)

Հսկայք (ասէ), կամեցեալ ցուցանել առաւելութիւն մեծութեան մարմնոց, եւ հայկաչափաց. (Փիլ. լին. ՟Ա. 92։)


Հայկաւ

s.

Armenian bole.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՅԿԱՒ կամ ՀԱՅՈՑ ԿԱՒ. βῶλος ἁρμένιος bolus armeniacus. ռմկ. քիլ էրմէնի, թին թրմանի, քիլի սուրխ. Ազգ ընտիր եւ կարմրորակ կաւոյ ի հայս։ Բժշկարան.։ (Ոմանք գրեցին՝ Հայկաւակ։)


Հայհոյեմ, եցի

va.

to curse and swear, to blaspheme;
to talk scandal;
to revile, to abuse, to slander, to traduce, to defame, to speak ill of.

· Calfa

NBHL (2)

(ի ձայնէս Հա՛յ հո՛ւյ, յա՛յ յո՛ւ. պրս. հայահույ, հայահայ. իբր ղավղա. կագ) βλασφημέω blasphemo. իբր կագ) Թշնամանել, անարժան բանիւք անարգել, նախատել զաստուած, կամ զմարդիկ. որ եւ Անիծանել. յիշոցնատու լինել. ասի եւ եբր. ոճով Օրհնել. քֆրել, գէշ բան զուրցել.

Եկեալ հայհոյէին. ել հրեշտակ քո, եւ եհար զնոսա։ Հայհոյէին զաստուած որդիք նորա։ Որ հայհոյէ զհայր կամ զմայր, շիջցի լոյս նորա։ Նոքա հայհոյէին զնա, եւ ասէին. դո՛ւ լիջիր նորա աշակերտ. եւ այլն։


Հայհոյութիւն, ութեան

s.

blasphemy, swearing;
abuse, slander, scandal, backbiting, defamation.

· Calfa

NBHL (1)

Զառ ի քեզ հայհոյութիւնն անքաւելի քարոզեաց. (Նար. ՟Լ՟Գ։)


Հայրաբարոյ, ից

adj.

like or resembling his father, following in the steps of his father;
like a father.

· Calfa

NBHL (1)

Անանիաս այր սուրբ եւ երեւելի, հայրաբարոյ ժառանգաւորաց եկեղեցւոյ. (Կորիւն.։)


Հայրանամ, ացայ

vn.

to be or become a father.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՅՐԱՆԱԼ. Հայր լինել.


Հայրապետ, աց

s.

patriarch, pontiff.

· Calfa

NBHL (2)

Իշխանք հայրապետաց որդւոց յուդայ. կամ ի հայրապետաց իսրայէլի. փոխանակ թարգմանելոյ նահապետ. (՟Բ. Եզր. ՟Ա 5։ ՟Գ. 12։ ՟Դ. 2։ Նեեմ. ՟Է. 76։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Թ. 8։)

Երիցս երանելի հայրապետն աբրահամ։ Ի մեծ հռչակեցելում հայրապետին. (եւ այլն. Պիտ.։)


Հայրապետանամ, ացայ

vn.

to become patriarch, pontiff, bishop.

· Calfa

NBHL (1)

Հայրապետ կամ պատրիարգ, կաթողիկոս կամ եպիսկոպոս լինել.


Հայրապետութիւն, ութեան

s.

patriarchate, pontificate.

· Calfa

NBHL (2)

Որ առաջի երթային, հայրապետութիւնք, մարգարէութիւն ... Իսկ զկնի՝ երանելի առաքեալքն. (Մեկն. ղկ.։)

Արտաքս համբարձեալ քան զամենայն հայրապետութիւն եւ որդեպետութիւն. իմա՛ նախահայրութիւն կամ երեւելի եւ հին հայրութիւն նահապետական։


Հայրենատուր

adj.

left by a father, transmitted from the ancients;
paternal, ancestral.

· Calfa

NBHL (1)

Վրթանէս՝ լի հայրենատուր շնորհօք, եւ բանիւ վարդապետութեամբ. (Կաղանկտ.։)


Հայրենաւանդ

adj.

transmitted or inherited from one's father or forefathers, hereditary.

· Calfa

NBHL (1)

Հայրենաւանդ լուսափայլութիւն, որպէս հասանելի է մեզ, հայեսցուք. (Դիոն. երկն.։)


Հայրենիք, նեաց

s.

native country, native-land, country, birth place, home;
parentage;
patrimony, paternal property, fortune;
հող —նեաց, fatherland;
սէր, յիշատակ —նեաց, patriotism;
remembrance of one's native land;
անձուկ, կարօտ —նեաց, longing for home;
home-sickness, nostalgia;
վտարել զոք ի —նեաց, to expatriate;
ելանել ի —նեաց, to go abroad, to leave one's native land;
թողուլ զ —նիս, to quit one's country;
երթալ, դարձ առնել ի —նիս, to return to one's country;
մտանել ի —նիս, to return home, to regain one's native land;
արժանի լինել —նեաց, to deserve well of one's country;
ծառայել —նեաց, to serve one's country;
նուիրել զանձն —նեաց, զանձն դնել ի վերայ —նեաց, to devote oneself to the service of one's country, to consecrate oneself to one's country's welfare.

· Calfa


Հայրիկ

s.

dear father, papa;
ընդէ՞ր ոչ ուտես —, dear papa, why don't you eat?.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր՝ Ո՛վ հայր քաղցրիկ, սիրուն. կամ Պատկառելի դու ծեր. իմ հայրիկս.


Հայրութիւն, ութեան

s.

paternity.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբ եղիցի անուն քո. յիս ասէ սուրբ եղիցի քոյ հայրութեանդ անուն, առ ի վայելչական զիս լինել գործոց ըստ քում հրամանի հայրութեան. (Կիւրղ. ղկ.։)


Հայրօրէն

adv.

cf. Հայրաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Առ խաչօղսն տեառն իւրոյ, եւ ծարաւիսն արեան իւրոյ հայրօրէն գթովք խօսեցեալ լինէր. (Ոսկ. գծ.։)


Հայց

s.

demand, request;
ընդ — անկանիլ, — եւ խնդիր լինել, to ask, to demand, to request, to be in search of, to look for.

· Calfa


Հայցեմ, եցի

va.

to request, to ask;
to entreat, to beg earnestly, to beseech, to implore, to solicit, to pray;
to seek, to search;
— օգնութիւն, to implore aid or succour;
շնորհ —, to entreat a favour.

· Calfa

NBHL (3)

ՀԱՅՑԵԼ ἑξαιτέω exposco. Խնդրել տիրաբար. պահանջել. կամիլ՝ զի լիցի. ուզել.

Հայցել աղօթոս եւ օրհնութիւնս ի նմանէ։ Հայցել առնուլ զպատանդս ի կայսերէ։ Հայցէին կցորդակից ինքեանց լինել. (Յհ. կթ.։)

(Բանսարկուն) հայցէ երկրպագութիւն։ Որկորստութեամբն հայցէ եւ ի մէնջ՝ որպէս ի տեառնէ՝ զքարինս հաց լինել։ Հայցէ ըստ ագահութեանն ախտի. (եւ այլն. Շ. մտթ.։)


Հայցումն, ման

s.

the asking;
exaction;
proof.

· Calfa

NBHL (1)

Անխնամելի հայցմամբ դատաստանն յինէն պահանջի. (Նար. ՟Ի՟Դ։)


Հանանիմ

vn.

to be driven or cast away.

· Calfa

NBHL (2)

Հանելով հանիմ, ի դուրս հանեալ լինիմ. ի դուրս կամ ի բաց ձգիլ, ելանել. որպէս յն. ἑξαντλάομαι emergor ἑξωθέομαι dejicior διασπάομαι avellor.

Իմանալի բնութիւնն (մտաց), ոչ առաւելեցելոյ մարմնոյն, արտաքս մղեալ հանանի։ Ոչ ամենայն իրօք ի բաց կորզեալ հանանի սորա ըստ զգայութանն զօրութիւն. (Նիւս. կազմ.։)


Հանապազածին

adj.

continually proceeding, arising.

· Calfa

NBHL (1)

Որ միշտ ծնեալ լինի, անդադար գոյաւորեալ.


Հանապազամեռ

adj.

daily mortifying.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զի մեր հանապազամեռ մեղօք լինելով. (եւ այլն. Խոսր.։)


Հանապազասուտ

adj.

always lying, mendacious.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դասելոյ նորին սանատրկոյ, եւ այլոց ոմանց հանապազասուտ արանց աղուանից սպանին զերանելին. (Խոր. ՟Գ. 3։)


Հանապազատես

adj.

always visible.

· Calfa

NBHL (2)

Հանապազ տեսանելի, տեսեալ. միշտ ակներեւ.

Հանապազատես յիշատակ երեւեալ տեառն յակոբեան զաւակին փայլիցէ. (Ագաթ.։)


Հանապազորդ, աց

adj. adv.

quotidian, daily;
continual;
assiduous, frequent;
cf. Հանապազ;
— պատարագ, perpetual sacrifice.

· Calfa

NBHL (2)

Պատմեցից ձեզ զհանապազորդ լինելոցսն. (Առակ. ՟Ը. 21։)

Այդ լիցին քեզ խորհուրդք, եւ ճառք հանապազորդք. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։)


Հանապազորդեայ

adj.

cf. Հանապազորդ.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՆԱՊԱԶՈՐԴԵԱՅ ՀԱՆԱՊԱԶՈՐԴԵԱՆ. որ եւ ՀԱՆԱՊԱԶՈՐԴ. ὐπερούσιος, καθημερινός quotidianus, assiduus. Որ ինչ լինի անդադար օր ըստ օրէ. հանապազօրեայ. յաւէժական. ամմէն օրւան, շարունակ.


Հանապազորդեան

adj.

cf. Հանապազորդ.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՆԱՊԱԶՈՐԴԵԱՅ ՀԱՆԱՊԱԶՈՐԴԵԱՆ. որ եւ ՀԱՆԱՊԱԶՈՐԴ. ὐπερούσιος, καθημερινός quotidianus, assiduus. Որ ինչ լինի անդադար օր ըստ օրէ. հանապազօրեայ. յաւէժական. ամմէն օրւան, շարունակ.


Հանապազորդեմ, եցի

vn.

to continue, to persevere, to last, to endure;
to frequent;
ոչ —, to discontinue, to interrupt, to cease;
— յաղօթս, to continue instant in prayer.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՆԱՊԱԶՈՐԴԵԼ իլ. ն.կ.ձ. ἑνδιατρίβω frequentius utor διατελέω continuo. Անընդհատ առնել, եւ լինել. յերկարել, իլ.


Հանապազորդութիւն, ութեան

s.

assiduity, perseverance, persistence.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջադէմ լիցի հանապազորդութեամբ օր ըստ օրէ. (Ագաթ.։)


Հանապազօր

adv.

every day, always.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազօր ձանձրացուցէք զլսելիս իմ. (Եղիշ.։)


Հանապազօրեայ

adj.

quotidian, daily.

· Calfa

NBHL (2)

quotidianus. Որ ինչ լինի օր ըստ օրէ. հանապազորդեան. ամմէն օրուան.

Կարգեաց զհանապազօրեայս իւրաքանչիւր ուրուք. իմա՛ զօր ըստ օրէ զգործս, կամ զառնելիս։


Հանգանակաւոր

adj.

rated, contributed, clubbed together.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ հանգանակաւ լինի ի միաբանելոց.


Հանգանակեմ, եցի

vn. va. to rate, to club, to contribute, to club together, to subscribe;
to contribute, to have a share in, to be accessory to.

· Calfa

NBHL (1)

Զգալիքն խառնուածք են ի բազմաց հանգանակեալք. (Փիլ. ել.։)


Հանգիստ, գստեան

s. fig. adj. adv.

repose;
refreshment, relaxation, recreation;
ease, tranquillity;
convenience, wellbeing, leisure;
pause, rest, intermission, truce, cessation;
station, abode;
tomb;
repose, sleep, death;
quiet, tranquil, peaceful;
—գստեամբ, conveniently, comfortably;
at one's ease or leisure, leisurely;
—գստեան ժամ, compline;
—գստեան շարական եւ աւետարան, hymns and gospel in burial service;
—գստեան պաշտօն, requiem;
— առնուլ, to take rest, to be at rest, to repose;
— տալ, to rest, to repose;
թողուլ ի —գստեան, to leave or let alone;
— առնել բանի, to end a discourse.

· Calfa

NBHL (4)

Ուստի ՀԱՆԳՍՏԵԱՆ ԺԱՄ կամ ԺԱՄԵՐԳՈՒԹԻՒՆ՝ է Եկեսցէն, եւ որ ինչ ի մուտս գիշերի աղօթք լինին յազգս յազգս։ (Ժմ.։)

ՀԱՆԳԻՍՏ. որպէս Կատարումն հաճոյիցն աստուծոյ. եւ Լրումն բաղձանաց մարդոյն, կամ երանութիւն երկնից. եւ Ամենայն ինչ ախորժելի, դիւրիչ, զուարթարար, եւ հանգուցիչ սրտի.

Յերանելի հանգիստն ժողովէ. (Յճխ. ՟Գ։)

Փայլին արդարքն յարքայութեան, եւ ճգնաւորքն ի հանգստեան. (Շար.։)