Definitions containing the research աղ : 10000 results

Թռչումն, ման

s.

the flight, the flying.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ ոչ թագաւորն նոցա թռչման առաջնորդեսցէ։ Եթէ ի թռչման աղերսանքն կասեսցին, ողորմութեանն զօրութիւն զնա թեթեւացուսցէ. (Բրս. գորդ. եւ Բրս. ողորմ.։)


Թրեմ, եցի

va. chem.

to knead;
to amalgamate.

· Calfa

NBHL (1)

(արմատ Թրմելոյ եւ Թրջելոյ). φύρω, φυράω macero, subigo, commisceo Զանգանել զալիւր ընդ ջրոյ. շաղել. թանալ եւ ճմլել. շաղուել, ճմռել.


Թրթրակ

s.

good speaking, flattering, fawning, deceitful.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ստէպ թռթռայ. դիւրադարձ. ճարտար, պատիր. սուտակասպաս. քաղցրաբան.

Ճարտարութեամբ եւ թրթրակ լեզուի խաբէութեամբն գորովեն զմեզ. (Կոչ. ՟Դ.) յն. բարելեզուութեամբ, կամ քաղցրաբանութեամբ εὑγλωττία suaviloquentia, facundia։


Թրիք, րքաց

s.

cow's dung;
manure, soil, compost.

· Calfa

NBHL (1)

κόπρος stercus bovis Քակոր եզանց. իբր թրեալ ապաւառ արջառոց. թէզէք. (որպէս եւ գերմ. տրէքց է աղբ. լծ. եւ լտ. սթէ՛րքուս. թ. թէրս. յն. գօ՛բրօս. ռմկ. կիւպրէ, ճիպրէ)


Թրծեմ, եցի

va.

to bake or burn (bricks or earthen vessels).

· Calfa

NBHL (1)

Եկա՛յք արկցուք աղիւս, եւ թրծեսցուք զայն հրով. (Ծն. ՟Ժ՟Ա. 3։)


Թրծուն

adj.

burnt, baked.

· Calfa

NBHL (1)

Պարիսպք Բաբեղոնի ի թրծուն աղիւսոյ եւ ի նաւթոյ կազմեցան. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Թրմեմ, եցի

va. chem.

to wet, to soak, to steep;
to knead or mix with water;
to dilute.

· Calfa

NBHL (3)

Ի յիւղ ւի մեղըր թրմէին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)

Զցորեանն իբրեւ չէր աղացեալ եւ թրմեալ. (Յհ. կթ.։)

φυράω macero, ambigo Թո՛ւրմ առնել. թրջել եւ թրել. զանգանել, շաղել ջրով կամ իւղով. փափկացուցանել. խոնաւացուցանել. շաղուել, կակղցընել, թրջոց դնել.


Թրքաժողով

adj.

gathering manure.

· Calfa

NBHL (1)

κοπρώνυμος, καβαλλήνος Որ ժողովէ եւ կամ տայ ժողովել զթրիք, կամ զաղբ անասնոց. իբր թարգմանութիւն յն. ձայնիցս՝ գօբրօ՛նիմօս, եւ գավալլինօս. որ են թրքանուն, թրքաբաշխ, եւ ձիական կամ գրաստական.


Թքակոծեմ, եցի

vn. fig.

to spit upon;
to scorn, to despise, to shower down abuse on.

· Calfa

NBHL (2)

ԹՔԱԿՈԾ ԱՌՆԵԼ ԹՔԱԿՈԾԵՄ. Իբրու թքովք քարկոծել. թքանելով ձաղել. թուքումուր տալ.

ԹՔԱԿՈԾ ԱՌՆԵԼ ԹՔԱԿՈԾԵՄ. Իբրու թքովք քարկոծել. թքանելով ձաղել. թուքումուր տալ.


Թքանեմ, քի

fig.

vn. va. to spit;
to spit out;
to spit upon, to fling, to cast, to spout;
to vomit, to throw up;
to slight, to disdain, to contemn openly, to treat with scorn, to point one's finger at, to set at nought;
ընդ երեսս՝ յերեսս ուրուք —, to spit upon a person, in his face.

· Calfa

NBHL (2)

Զի մի՛ իսկոյն ի բաց թքցէ զծաղիկն գունոյն. (Ոսկ. գծ.։)

Յորոց սարսէինն, զնոսա թքեալ արտաքս ծովուն՝ մերկս անզէնս, անթաղս տեսանէին. (Ոսկ. ես.։)


Թօթափումն, ման

s.

quake, shock;
— սրտի, palpitation;
— ական, wink of the eye.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ շաղախիցիս ի թօթափման նորա. (Սիր. ՟Ի՟Բ. 15։)


Թօն, ից

s.

humidity, wet;
rainy weather, rain;
shower.

· Calfa

NBHL (2)

Ծաղիկքն ծառոց ի թօնից եւ ի հողմոց վնասին. (Բրսղ. մրկ.։)

(լծ. ընդ թանալ) ἑξομβρία imbris copia, humoris abundantia Անձրեւ յորդ եւ անչափ, ջաղբ. տեղատարափ. հեղեղ. խոնաւութիւն յոյժ. գիջութիւն. հակառակն Երաշտի, եւ խորշակի. թաթաւ, թացութիւն.


Կարգաւոր

adj. s.

well ordered, regular, methodical;
ecclesiastic, clergyman.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենեսեան կարգաւորս առնէ խաղաղութիւն եւ սրբութիւն. (Ոսկ. եբր.։)


Կարգաւորեմ, եցի

va.

to order, to set in order or to rights, to regulate, to arrange, to array, to dispose.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՛րդ պարտ էկարգաւորիլ քաղաքի. (Սահմ. ՟Ի։)


Կարեկցութիւն, ութեան

s.

compassion, pity;
շարժել ի —, to move one's compassion, to excite pity.

· Calfa

NBHL (1)

Նշանակէ ցորեանն զկարեկցութիւն հարկաւորացն պիտոյից ըստ մարմնոյ աղքատաց. (Շ. մտթ.։)


Կարեմ, եցի

va.

to sew, to join or unite with thread;
— հարեւանցի, to tack, to baste.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ամենայն կարելի զներհականսն կարէ (առնել). (Անյաղթ պերիարմ.։)


Կարեվէր

adj. adv.

severely, seriously or mortally wounded;
cruelly, grievously, to death;
— խոցել, առնել, to wound mortally or to death, to give a death blow or mortal wound.

· Calfa

NBHL (1)

Ախտացեալ են, այլ դու բժիշկ ես. կարեվէրք են, այլ դու ամենահնար ես. (Սկեւռ. աղ.։)


Կարեւոր, աց

adj. adv.

necessary;
urgent, pressing, important, serious;
grave, considerable;
essential, expedient;
devoted, attached;
intimate;
much;
—ք, the needful or essential, necessaries, what is necessary;
—ք or — անգամք, the private parts;
— հարկ, great, absolute necessity, urgency;
— սիրելի, a very amiable person;
— բարեկամ, intimate friend;
— եւ —, of great importance, very necessary;
— պէտք, the real wants;
—ք բնութեան, կենաց, the wants of nature;
the necessities of life;
զրկիլ ի —աց, to want the needful;
— համարել, դատել, to deem necessary;
— զանձն ընծայեցուցանեմ, to make oneself necessary;
— լինել, to be necessary, wanting, needfuul;
— է զի, it is important that;
— է մեզ յոյժ զի, it is of the highest importance to us all that;
առցուք սուղ ինչ —, let us take a little food, let us eat a little.

· Calfa

NBHL (2)

Կարեւոր աղօթից պետք են, եւ բազում արտասուաց. (Ոսկ. եբր. ՟Թ։)

Ի ծաղկանցն զկարեւորսն ի մաղուոցն բերեն. (Յճխ. ՟Զ։)


Կարեւորութիւն, ութեան

s.

necessity;
importance, urgency.

· Calfa

NBHL (1)

Տենչամք արեգակնային եւ արփիականն բաղկացուցանելոյ զյոքնականն կարեւորութիւն. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)


Կարթահարեմ, եցի

va.

cf. Կարթակոտոր՞՞՞առնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զեպիսկոպոսն սուրբ վաղակաւորօքն կարթակոտոր առնէին՝ իբրեւ տապարօք շեշտակի շեշտեալ զծառ. (Յհ. կթ.։)


Կարթեմ, եցի

va. fig. vn.

to fish with a hook or line, to angle;
to allure, to entice;
to decoy, to inveigle;
to change one's direction, to turn out of one's way, to deviate, to swerve.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՐԹԵԼ. չ. ἁποσπάομαι recedo, procul abeo. Ի բաց երթալ. խաղալ ընդ ճանապարհ ոլորեալ՝ կամաւ խուսափելով. կրզել. սափմագ.


Կարիք, րեաց

s.

passion, mental or bodily affection;
grief, sorrow, affliction, torment, trouble;
pain, illness;
necessity, want, indigence, constraint, extremity;
propinquity, nearness;
— որովայնի, մարմնոյ, excrement;
անհրաժեշտ —, pressing need, urgent necessity, utmost distress;
ելանել արտաքս վասն կարեաց, to go to the privy or to stool;
կարեօք հասանել ի վերայ, to assail, to assault or attack in force, to fall upon in crowds;
կարիս առնել, to pity, to commiserate, to compassionate, to regret, to be sorry for;
ի կարիս իմ, in my troubles, during my adversity.

· Calfa

NBHL (5)

Մեք ձեզ նմանօղք կարեօք մարդիկ եմք։ Կարիք մեղաց, կամ անարգութեան։ Կարեօքն եւ ցանկութեամբք. (գծ. ՟Ժ՟Դ. 14։ Հռ. ՟Ա. 26։ ՟Է. 5։ Գաղ. ՟Է. 24։)

Քաղցնուլն եւ ծարաւելն եւ վաստակելն ննջելն՝ մարմնոյն. իսկ պոռնկութիւն եւ պղծութիւն եւ անռուկութիւն՝ այն կարիք մեղաց են. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Եւ ոչ կարիք աղօթից կալաւ զիս, այլ զամենայն յինքենէ արարի որպես տէր. (Ոսկ. յհ.։)

Յեզականն գտանի ԻԿԱՐՒՈՋ, իբր ի կարիս, յաղէտս թշուառութեան. կամ Կարւոջ, այսինքն կարեաց, վշտաց.

πάθος, πάθη, πάθημα passio, adfectio, adflictio, morbus corporis vel animi. Կիրք մարմնոյ եւ հոգւոյ. ախտ. զգածմունք. չարիք. չարչարանք. աղէտք. վիշտ. ցաւ. մարդկային տկարութիւն.


Կարծեալ

adj.

remarkable, considerable, conspicuous;
acoredited, authorized;
—ն իմաստունք, self-styled, would be or self dubbed wise men, pretended philosophers.

· Calfa

NBHL (2)

ԿԱՐԾԵԱԼ որ եւ ԿԱՐԾԵՑԵԱԼ. δοκοῦν, -τες, -τα qui vel quod videtur aliquod esse. Համարեալն մեծ ոք կամ մեծ ինչ. մեծահամբաւ. անուանի. երեւելի։ տե՛ս (Գաղ. ՟Բ. 2=9։)

Կարծեալ զօրութիւն, կամ խաղաղութիւն. (Յճխ. ՟Ժ՟Դ։ Արծր. ՟Է. 4։)


Կարծեցեալ

adj.

thought, believed, supposed, conjectured, imagined;
so called, so styled;
cf. Կարծեալ.

· Calfa

NBHL (3)

Կարծեցեալ ճաճանչ. (Շար.։ Անյաղթ բարձր.։)

Համեմատեալ նշանի (սուրբ խաչին) լուսոյն՝ կարծեցեալ ասին այլք լուսաւորք, յաղագս սքանչելի երեւմանն. (Շ. բարձր.։)

Զանյարմարն առ նա կարծեցեալ զսաղմոսին բարեբանութիւն։ Զկարծեցեալն մաքուր՝ իրաւամբք քննեալ դատիս. (Նար. ՟Խ՟Ը. ՟Ծ՟Գ։)


Կարծեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to believe, to persuade.

· Calfa

NBHL (1)

Ի թագաւորել ճշմարտութեան լռեսցէ կարծեցուցանօղ զօրութիւն. (Անյաղթ բարձր.։)


Կարկամութիւն, ութեան

s. fig.

bending, curvature;
retraction, retiring, contraction, shrivelling;
tenacity, sordid avarice, niggardliness;
— երեսաց, wrinkle.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ արատ, ոչ սպի մեղաց, ոչ կարկամութիւն սեւութեան։ Ի բա՛ց թօթափեցէք զթոշետեսակ կարկամութիւն յոգւոց ձերոց։ Մի իւ իք կարկամութեամբ մեղաց զկնի մկրտութեանն աղտեղանալ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ը։)

Նուաղութիւն տեսնելեաց, կարկամութիւն ընթացից, դողդոջումն ձեռին. (Սկեւռ. աղ.։)

յն. պէսպէս, եւ ῤυτίς ruga. Կարկամիլն. կնճռումն. կծկումն. խորշ կամ խորշոմութիւն մորթոյ. եւ պնդութիւն. խստութիւն. արատ. աղտ. եւ Յետնութիւն. տարտամութիւն. եւ ժլատութիւն. կծկըտիլը, քաշուիլը, կռնճմըտիլը, եւ կամկարութիւն, եւ ագահութիւն.


Կարկաչ, է

s. fig.

noise;
prate, chitchat, babble, chatter, tattle;
— ջուրց, murmur, gurgling, purling, babbling;
— թռչնոց, warbling, twittering, chirping;
— հաւուց, clucking, cackling;
— աքաղաղի, crowing;
— հնդկահաւու, gobbling;
— ագռաւուց, cawing;
— գորտոց, croaking, croak.

· Calfa


Կարկաչեմ, եցի

vn. fig.

to make a noise;
to cackle, to prattle, to chatter, to babble;
to burst out laughing, to roar with laughter;
to roar with laughter;
— ջուրց, to murmur, to purl, to gurgle, to babble;
— թռչնոց, to warble, to twitter, to chirrup, to pip, to chirp;
— հաւուց, to cackle, to cluck;
to crow;
to gobble;
— ագռաւուց, to caw;
— գորտոց, to croak.

· Calfa

NBHL (2)

Նման լինելով խաղալկացն եւ հացկատակաց եւ որք ի ծիծաղելն այլայլեն զդէմս, եւ կարկաջեն անմտաբար. (Շ. ընդհ.։ (Իծիծաղելն)կարկաջել ձայնիւ, եւ եռալ մարմնով առանց հաճոյից՝ ոչ առն փորձի է նա. Բրս. հց.։)

ԿԱՐԿԱՉԵՄ կամ ԿԱՐԿԱՋԵՄ. Կարկաջ հանել. կռնչել, շռնչել. եւ Քրքջել. բարձրաձայն ծիծաղիլ. որպէս յն. ἑγκαυκάζω cachinnor.


Կարկաջահոս

adj.

rushing or .running with a murmuring noise.

· Calfa

NBHL (3)

Ծով իւր ալեօքըն ցնծայ՝ կարկաջահոս վտակօք. (Տաղ.։)

Ջուր կարկաջասահ հոսեալ՝ յանծայրածաւալ ծուէն. (Շ. տաղ.։)

Եւ ջուրց (ասեմք ի գովութիւն), քաղցրաճաշակ, կարկաջասահ, ականակիտ. (Երզն. քեր.։)


Կարկաջասահ

cf. Կարկաջահոս.

· Calfa

NBHL (3)

Ծով իւր ալեօքըն ցնծայ՝ կարկաջահոս վտակօք. (Տաղ.։)

Ջուր կարկաջասահ հոսեալ՝ յանծայրածաւալ ծուէն. (Շ. տաղ.։)

Եւ ջուրց (ասեմք ի գովութիւն), քաղցրաճաշակ, կարկաջասահ, ականակիտ. (Երզն. քեր.։)


Կարկառեմ, եցի

va.

to hold out, to stretch forth, to tender, to offer, to present;
to heap up, to accumulate;
— զձեռն, to stretch forth the hand;
ձեռն, ձեռն օգնականութեան — ումեք, to offer a helping hand, to lend assistance, to help, to succour;
— զմիտս, զխօրհուրդսի, to fix one's mind on, to contemplate intently.

· Calfa

NBHL (3)

Ձեռն յաղքատն եւ ի անանկնոչ կարկառէին (առ ունելոյ). (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 49։)

Սուրն կարկառեալի վերայ երուսաղէմի. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Զ. 16։)

Ի կարկառուլ ձեռաց մովսէսի՝ կոտորեաց յեսով զամաղեկացիս. (Եփր. ել.։)


Կարկառիմ, եցայ

vn.

to be presented, tendered, stretched out, to move, to bend or lean forward, to stand out, to project.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր աղաչէ ոք, պա՛րտ է զամենայն ի բաց թողուլ, եւ ի նա միայն կարկառիլ. (Երզն. մտթ.։)


Կարկատեմ, եցի

va. fig.

to mend, to darn, to patch, to piece;
to unite, to join;
to invent, to imagine, to contrive, to fabricate.

· Calfa

NBHL (3)

Ժամանակ պատառելոյ, եւ ժամանակ կարկատելոյ։ Կարեն կարկատեն զբարձկնեարդ։ Հողաթափք իւրեանց հնացեալք եւ կարկատեալք։ Կտրեալ օդն՝ վաղվաղակի յինքն կարկատեցաւ։ Կարկատեսցի անդրեն ջուրդ. ((յն. վերադարձիլ). Ժող. ՟Գ. 7։ Եզեկ. ՟Ժ՟Գ. 18։ Յես. ՟Թ. 5։ իմ. ՟Ե. 12։ Ել. ՟Ժ՟Դ. 26։)

Զնոյն բաջաղանս այլովք պատմութեամբք կարկատեցին։ Նստի՝ առասպելս կարկատէ. (Եզնիկ.։)

Բաղայս ստութեան կարկատեալի վերայ՝ կալան զամենեսեան. (Ղեւոնդ.։)


Կարկեմ, եցի

va.

to disconcert, to dumfound, to dumb, to impose silence on, to put to silence, to hush, to quiet, to still.

· Calfa

NBHL (2)

Զդեւս կարկեցեր. (Տաղ.։)

Զանդուռն լեզուն կարկեցուցանել։ Կարկեցոյց զհրէայսն։ Կարկեցոյց զիշխանն մահու։ Ըմբերանալ եւ կարկեցուցանել զնոսա. (Պրպմ. ՟Լ՟Ը։ Նար. յովեդ։ Տաղ.։ Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Կարկեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կարկեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Զդեւս կարկեցեր. (Տաղ.։)

Զանդուռն լեզուն կարկեցուցանել։ Կարկեցոյց զհրէայսն։ Կարկեցոյց զիշխանն մահու։ Ըմբերանալ եւ կարկեցուցանել զնոսա. (Պրպմ. ՟Լ՟Ը։ Նար. յովեդ։ Տաղ.։ Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Կարճաբանեմ, եցի

vn.

to speak concisely, to say in few words;
to abridge, to retrench.

· Calfa

NBHL (1)

Կարճաբանէք յաղագս իրացդ. (Ածաբ. պենտեկ.։)


Կարճագի

s.

scorpiure.

· Calfa

NBHL (1)

Ինձք եւ վագերք եւ կարճագիք եւ փիղք. (Պտմ. աղեքս.։)


Կարճակեաց

adj.

short-lived, ephemeral.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցին կարճակեացք, եւ վաղամեռք. (Եփր. թագ.։)


Կարճահաս

adj.

obtuse, dull, stupid.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եթէ իւրեանց կարճահաս իմաստութեամբն հասեալք չքնաղգիտութեանն աստուծոյ. (Ագաթ. (ռմկ. իրենց կարճ խելքովը։))


Կարճահասակ

adj.

short, little, of short stature;
dwarf.

· Calfa


Կարճամիտ

adj.

impatient, intolerant;
pusillanimous;
short-witted, silly, simple, foolish, ignorant, dull, stupid, stolid.

· Calfa

NBHL (1)

Կարի իմն տկար եւ կարճամիտ է ազգ մարդկան, եւ յաղագս այսորիկ ոչ հաւատայ խոստման իրիք առանց գրոյ. (Բրսղ. մրկ.։)


Կարճամտութիւն, ութեան

s.

cf. Կարճամտութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ վասն մարդկային ահի, կամ յաղագս անտեղի կարճամտութեան. (Առ որս. ՟Թ։)

Խոնարհութիւն քո յաղթեաց կարճամտութեանս իմոյ. (Վրք. հց. ՟Ը. ձ. (տպ. կարճամտութեանս։))


Կարճժամանակեայ

cf. Կարճատեւ.

· Calfa

NBHL (1)

Զստորին կենցաղս կարճժամանակեայ սահմանեաց։ Որ առաւելն է (ճգնութիւն), կարճժամանակեայ է. եւ որ կարճժամանակեայն է. վնասի՛ է, եւ ո՛չ օգուտի. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է. եւ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Բ։)


Կարճմտեցուցանեմ, ուցի

va.

to tease, to provoke, to put out of patience.

· Calfa

NBHL (2)

Արկանել ի կարճմտութիւն, յանհամբերութիւն. տաղտկացուցանել.

Հեղգացոյց յաղոթից, կարճմտեցոյց ի ժուժկալութենէ. (Լմբ. սղ.։)


Կարճմտութիւն, ութեան

s.

pusillanimity;
impatience.

· Calfa

NBHL (1)

Դիմելոց էին կարճմտութեամբ ի մախաղս իւրեանց. (Իգն.։)


Կարճնովին

adv.

rooting or plucking up with the roots, radically, thoroughly, entirely.

· Calfa

NBHL (2)

ԿԱՐՃՆՈՎԻՆ կամ ԿԱՐՃՈՎԻՆ. Այս բառ Մաղ. ՟Կ՟Է. 22. դնի իբր Կարշնովին. Կաշիովին, կամ գագաթովին, այսինքն հանդերձ մորթով գլխոյն՝ յոր տնկեալ են արմատք հերաց.

Ի սաղմոսին ընթեռնուս, եթէ զգագաթն հերոյն գերելոցն յանօրէնութեան իւրեանց ջախջախեսցէ տէր. գագաթն հերոյ, ոչ կատարեալ հեր։


Կարճունչ

adj.

short-nosed.

· Calfa

NBHL (1)

Այր կաղ, կամ կոյր, կամ կարճունչ. (Ղեւտ. ՟Ի՟Ա. 17։)


Կարմրախայտ, ի

s. icht. trout.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրէր իմաստասիրել յաղագս ձկանց. եւ առաքէր նմա կարմրախայտ։ Խոստացար առաքել ղուղակս, եւ այն յատուկ կարմրախայտ։ Պարարտութիւն կարմրախայտիդ. (Մագ. ՟Թ. ՟Ժ՟Ա։)


Կարմրակտուց

adj.

red-beaked.

· Calfa


Կարմրաձորձ

cf. Կարմրազգեստ.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞վ է սա, դիմեալ գայ յեդովմայ, կարմրաձորձ ի բոսորայ, գեղեցիկ պճնեալ աստուածազարդ լուսով. (Նար. տաղ.։)