chief of footpads.
Զինուորքն ընդ դասապետսն, եւ դարանապետքն ընդ զօրագլուխսն։ Ի դարանապետաց եւ ի դասապետաց։ Երկրորդ իշխանքն դարապետք (կամ դարանապետք) եւ դասապետք լինելով. (Փիլ.։)
to lie in ambuscade, to be on the watch, to suborn, to circumvent;
to hide one's self.
Ուր հին վիշապն դարանելոցն էր. (Վրդն. ծն.։)
Յանդգնեաց զեղբարսն վանուցն դարանել վասն գործոյն այնորիկ. (Վրք. հց. ՟Ը։)
river-bank.
Շարժեցաւ դարափն գետոյ (կամ գետիւն). եւ սկսաւ աղուէսն գալ ի դարափն ի վայր ի գետն. (Վրդն. առակ.։)
cf. Դարափոս.
cf. ԴԱՐԱՓՈՍ. Խորափիտ. գետնափոր վայր. քարանձաւ. ծերպ. մազարայի պէս տեղ.
to forge.
forge, smithery, smithy.
to roost, to perch;
to remain, to stay.
Իբր Ի դարի ուրեք նստել, զկայ առնու. դղալ. կամ թառիլ որպէս զհաւս. յորմէ Դադարել, որպէս դարելով դարել.
return;
relapse;
new fall;
— առնել, to turn or return several times.
Կրկին վերստին դարձ. նորոգումն. եւ Յետադարձութիւն. յետս նահանջումն.
Դարձադարձ առնելով պատերազմէին. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Խռովութիւն ընտանեաց դարձադարձ առնէ անդրէն. (Եւագր. ՟Է։)
Առանց դարձադարձի յաւագամեծար տաճար անդր պնդեալ ժողովէին. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 11.) յն. անվերադարձաբար ἁνεπιστρέπτως
of routine, habitual.
Որ վերստին առնու զիմն. կրկնօղ. յամառ. ունակացեալ.
turned, returned;
converted.
again, anew;
moreover, besides, otherwise, even, likewise;
bis;
also.
πάλιν iterum, rursus, denuo, praeterea Դառնալով, դարձ առնելով. այսինքն Վերստին. անդրէն. միւսանգամ. երկրորդ անգամ. երկրորդ. եւ եւս. կրկին. եւ միւս եւս նորանց, մէյմալ
Եւ դարձեալ իսահակ փորեաց զջրհորսն։ Դարձեալ արածեցից։ Եւ դարձեալ ժողովեսցէ։ Դարձեալ ա՛ռ դու այլ քարտէս։ Դարձեալ՝ լուարուք, զի ասացաւ։ Դարձեալ նման է արքայութիւնն երկնից։ Եւ դարձեալ՝ թէ ուրա՛խ եղերուք։ Եւ դարձեալ՝ թէ.եւ այլն։
Կամ ἁναπάλιν , իբր դարձեալ վերստին. iterum, vel e contrario
Մեծարի ի նմանէ յոյժ, նախ՝ վասն ... դարձեալ՝ զի ... ։ Նախ՝ վասն փեսայի նորա համազասպայ. դարձեալ եւ վասն եւ այլն. (Խոր. ՟Գ. 51։)
to pass by;
to return running.
ԴԱՐՁԸՆԹԱՑ ԼԻՆԵԼ. Դարձ իմն առնել յընթացս. ըստ յն. քերել հարեւանցի. քովէն անցնիլ
circuit, return;
reward, retribution;
answer, report, signification;
— բանից, phrase, sentence, style.
Յառաջագոյն գիտէր զկամացն փոփոխումն եւ զբնութեանն դարձուած՝ ըստ իւրոյ վճիռն տալոյ. (Կիւրղ. ծն.։)
ԴԱՐՁՈՒԱԾ. Փոխադարձութիւն բանի. պատասխանի բանիւ կամ գրով.
to return, to turn;
to avert;
to restore;
to bring or carry back, to reinstate;
to bring back, to recall;
to return, to send back;
to make over again;
to reduce;
to distract;
to abate;
to resolve;
to convert;
— յետս or ի բաց —, to revoke;
to reject;
to reflect;
— անդրէն, to cede, to resign, to yield;
— զերախտիս, to remunerate;
— զմաղձ, to vomit.
ἁποστρέφω, ἁναστρέφω, στρέφω , ἁποδίδωμι averto, converto, verto, reddo Տալ դառնալ ի նախկին վայր կամ ի վիճակ. շրջել. փոխել զդէմս յայլ կողմն, եւ զիրս յայլ ինչ. զառեալն յետս տալ. զտուեալն յետս առնուլ. դարձընել, ետ խաւրել, փոխել.
Դարձոյց զամենայն աւարն, եւ զժողովուրդն։ Դարձուցանելով դարձուցի՞ց զորդի քո յերկիրն՝ ուստի ելեր։ Զարծաթն այսրէն կշռով դարձուցաք։ Ոչ դարձոյց զերեսս իւր յինէն։ Դարձոյց զերեսս իւր յորմն։ Դարձո՛ զոտն քո ի ճանապարհէ չարէ։ Դարձոյց զթիկունս իւր։ Դարձուսցէ զբարկութիւն իւր ի նմանէ։ Դարձոյց զվէմն ի վտակս ջուրց։ Դարձուցից զսուգ նոցա ի խնդութիւն։ Դարձոյց զմիտս իւր։ Կենաց ի կեանս դարձուցանէ։ Զամենայն զօրսն ի փախուստ դարձուցանէին։ Դարձոյց զարծաթն առ մայր իւր։ Դարձուցաւ ինձ այսրէն արծաթն։ Եւ զյափշտակութիւնն դարձուցանիցէ։ Դարձուցից քեզ զամենայն անդս սաւուղայ.եւ այլն։
to nourish, to sustain, to feed;
to fodder;
to cherish, to foment;
to physic, to dress, to heal;
to repair.
careful of;
who nourishes.
Ի դարմանիչսն վայելել. (Եզնիկ.։)
cf. Դարման.
Առաջին բարութիւնքն՝ մարմնականք, եւ վերջինքս՝ ոգւոց դարմանութիւնք. (Ոսկ. ես.։)
scabrous, scraggy.
factious;
contriver.
Դաւաբեր թշնամի։ Դաւաբեր վտանգ. (Պիտ.։)
fraudulent, fallacious, disloyal;
impostor;
felon, cheat, prevaricator, sycophant, traitor.
Յովսէփ դաւաճանիցն եղբարց ոչ պահէր ոխս. (Դիոն. թղթ.։)
Խաբէութեամբք եւ դաւաճանօք վարատեալ. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)
to betray, to defraud, to deceive, to prevaricate.
Դաւաճանեսջիք զեգիպտացիսն. (Ել. ՟Գ. 22.) իմա՛, հնարիւք կողոպտեսջիք՝ խնդրելով զպէտս ճանապարհի, փոխանակ ծառայութեան։
cf. Դաւաճան.
Դաւաճանող վիշապ. (Շար.։)
treason, deceit, intrigue, rebellion, fraud, prevarication;
stratagem;
ambush.
Չեւ եւս գիտելով զառ ի նմանէ դաւաճանութիւնն. (Խոր. ՟Ա. 27։)
that holds the same faith.
Հաւատակից. ուխտակից. ձայնակից. խոստովանողակից.
Լե՛ր դաւանակից ինձ ուղիղ այսու բառբառով, զոր ուսաք ի տեառնէ. (Սարկ. հանգ.։)
that has or gives the confession of faith.
Դաւանօղ. խոստովանօղ.
to confess, to avow, to profess, to protest.
ԴԱՒԱՆԵՄ ԴԱՒԱՆԻՄ. ὀμολογέω confiteor, profiteor Հաւան լինել, եւ յանձն առնուլ զիմն իբրեւ ճշմարիտ. խոստովան լինել. վկայել, խոստանալ զհաւատարմութիւն. հաստատել՝ զոր հաւատայ կամ ընդունի.
Դաւանեցեր զբարւոք դաւանութիւն առաջի բազում վկայից. (՟Ա. Տիմ. ՟Զ. 12։)
Առնելով արասցուք զդաւանութիւնն մեր՝ զոր դաւանեցաք. (Երեմ. ՟Խ՟Դ. 25։)
Դաւանիմք (կամ դաւանեմք) ընդ սրովբէից զկենդանարդ համայնից։ Լուսաւոր ձայնիւ յերկնից զքեզ դաւանեաց հայր էակից. (Շար.։)
Յանդիմանեցին զնա վասն ուրանալոյն զքրիստոս, եւ դաւանելոյն ի կուռսն. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ՟Թ.։)
confession or declaration of faith.
ὀμολογία confessio, professio Խոստովանութիւն հաւատոյ. եւ Հաստատելն բանիւ բերանոյ՝ զոր ունի ի սրտի. իգրար. Տե՛ս (՟Ա. Տիմ. ՟Զ. 12. 13։ Երեմ. ՟Խ՟Դ. 25։)
Քրիստոսաւանդ, կամ խոստովանողական դաւանութիւն։ Դաւանութեան բարեաց ուսուցիչք։ Ըստ բանի աստուածազգացիկ քում դաւանութեան։ Զհերձուածողականն խիստ դաւանութիւն. (եւ այլն. Նար.։)
cf. Դաւ.
Զխոստովանութիւն մերոյս դաւանից։ Բարեկամ ձեր դաւանիցդ. (Ոսկիփոր.։)
ԴԱՒԱՆՔ, նաց. գ. Իբր Դաւ. դաւումն. դաւաճանութիւն. վնաս. խաբէութիւն, զրկանք.
to defraud, to cheat, to contrive.
Դաւ գործել. դաւաճանել. նենգել. վնասել կամ սպանանել չարարուեստ հնարիւք. խաբել.
fraud, deception, cheat.
Ստահամբաւ դաւողութեամբ զամենեսեան ի մի վայր գումարէին. (Յհ. կթ.։)
cf. Դաւողութիւն.
Շրջեալ զդաւումնն՝ ի վնաս նոցա յառնէր։ Որ եղբարց թերեւս լինելոց է դաւումն. (Փիլ. սամփս. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
to tap, to stamp with the foot, to scrape the ground.
Դաբր հատեալ վրնջէր. (Մագ. ՟Լ՟Է։)
cf. Դրգալ.
ԴՐԳԱԼ կամ ԴԳԱԼ կամ ԴՔԱԼ կամ ՏԱՐԳԱԼ. Մի ի սպասուց ի վերայ սեղանոյ առ ըմպելոյ զթան կամ զօշարակ. գործի գոգեալ կիսաբոլոր կամ կէս ձուաձեւ, մեծ կամ փոքր.
Երեւէր այրն սկաւառակովն, եւ տայր նմա երիցս անգամ դքալով. (Հ=Յ. մայ. ՟Ի՟Զ.։)
frequenting company;
evagation, distraction, dissipation.
Խափանեալ՝ եղեւ դեգեր առ յոլով քաղաքօք. (Ոսկ. գծ.։)
διατριβή commoratio Դեգերիլն. դեգերումն. թարթափումն, ընդերկարելն. յարանելն. պարապումն. զբաղումն. եւ Տատանումն վարանմամբ.
Ի միայնանոց վայրի առնէ իւր դեգերանս. (Փիլ. իմաստն.։)
to frequent company;
to trifle;
to wander, to recreate one's self.
Դեգերեցան ի բանս ինչ։ Դեգերիլ ի ներբողումն, կամ ի բանս գովեստից, կամ ի նմին պատմութեան. (Յհ. կթ.։)
cf. Դեգերանք.
Ասպականին ընդ շունս եւ ընդ գազանս առնէ զիւր զդեգերումն վարուց։ Յիմաստասիրութեանն արարեալ զդեգերմունս շրջելոյ։ Ո՜վ յերկինս աստուածային դեգերմանցն (մտօք). (Փիլ.։)
to vacillate, to stagger, to totter.
Դեդեւեաց զնոսա իբրեւ զալիս ծովու. (Սիր. ՟Ի՟Թ. 24։)
to vacillate, to totter, to waver, to shake, to fluctuate.
Դեդեւի, եւ անկանի։ Այսր եւ անդր դեդեւելով։ Վեր ի վայր դեդեւեալ։ Ոգւոցն շարժել եւ դեդեւել. (Փիլ.։)
Այս օրէն է վարդապետի, զի ոչ դեդեւի, եւ ոչ սայթաքէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
vacillating, wavering.
Ծերն ... դեդեւկոտ մարմնով. (Լծ. նար.։)
vacillation, unsteadiness, uncertainty, irresolution.
Դեդեւիլն. տատանումն. վարանք. անհանդարտութիւն.
Յորժամ ոչ է ըստ աստուծոյ եւ վասն աստուծոյ գործն, միշտ ի դեդեւումն է գործօղն. (Լմբ. առակ.։)
apothecary;
that prepares tinctures, physic or poison.
ԴԵՂԱԳՈՐԾ. Գործօղ դեղով ներկոց. նկարիչ.
who applies a plaister or administers medicine;
hair-pencil to dye the eyes.
Միայն զտեսսն պատուեալ անշուշտ, որպէս հարօր ի վար, կամ դեղադիր ի դեղոցի. (Յհ. կթ.։)
spice, aromatic or medicinal drug.
Զցօղն յիւղ դարձուցանէ ... եւ այլովք բանջարօք ի դեղախունկս. (Սեբեր. ՟Ը։)
poisoned;
դեղակուր առնեմ, to poison, to give poison, to infect with poisoned;
դեղակուր լինիմ, to be poisoned.
ԴԵՂԱԿՈՒՐ ԼԻՆԵԼ. Մահադեղով թունաւորիլ եւ մեռանիլ. զէհիրոտիլ
pill, bolus;
cf. Դեղատու.
Զթովիչսն, եւ զդեղահատսն։ Դեղահատուացն։ Հմայիւք, յուռթիւք, դեղահատիւք. (Կանոն.։)
painted in colours.
Դեղով ներկոց նկարեալ. երանգօք յօրինեալ. ներկով քաշուած.
that gives medicaments;
poisoner;
sorcerer, bewitcher.
Ո՞վ է թովիչն, կամ ո՞վ է իմաստուն դեղատուն. թովիչ իմաստուն քահանայն է, եւ ճարտար դեղատու՝ աստուած. (Եփր. քրզ.։)
cf. Դեղատութիւն.
Տեղի տալով, որպէս բժիշկ՝ հիւանդաց, զի դեղատութիւնս ընկալցի (այսինքն ընկալեալ լիցի), արուեստիւ դեղ տուեալ. (Առ. որս. ՟Զ։)
Ոչ կարօտանաս սպեղանեաց, ոչ սրագործութեան, ըստ երկրաւորս դեղատուութեան, առ որս միշտ է վրիպութիւն. (Նար. ՟Խ՟Գ։)
Երկակի գոլով այսպիսի չարաչար դեղատուութեանս (կամ դեղատութեանս) ... Այս ինչ օրէն յաղագս այսպիսի դեղատուութեանս. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)
cf. Դեղադիր.
Դեղդրով ի յաչքն դի՛ր. (Վստկ. ՟Մ՟Կ՟Թ։)
to poison;
to infect with poison;
to physic;
to dye.
φαρμακεύω, φαρμάσσω, -ττω medicamento utor Դեղատուել. բժշկական դեղով դարմանել. բուժել.
Դեղել զհիւանդոտս։ Դեղելն դադարեցուցանէ՞, եթէ խեղդէ։ Զջիլն հատանեն սրով՝ դեղել զայն կարծելով։ Դառնագոյն դեղեալ ի բժշկաց. (եւ այլն. Մագ. ՟Ի՟Ը. եւ ՟Ի՟Ե։)
Մտամոլորն չարութիւն զանզգամացն դեղելով զբնական բարսն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
ԴԵՂԵԼ. καταχρόω coloro Գունել. ներկանել գունովք դեղոց.
Կենդանագրացն ոչ կատարած ունել իրողութիւն՝ թուի առ ամենայն կենդանիս, դեղելոյն, եւ ոչ դեղելոյն. այսինքն ներկով կամ աններկ նկարելոյն. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
empoisoner;
sorcerer.