Definitions containing the research աղ : 10000 results

Հակառակամարտութիւն, ութեան

s.

antagonism.

· Calfa

NBHL (2)

Թողեալ զհակառակամարտն՝ խօսին ի խաղաղութիւն. (Արծր. ՟Գ. 15։)

Ամենայն աղմուկ եւ հակառակամարտութիւն. (Զքր. կթ.։)


Հակառակասիրութիւն, ութեան

s.

love of contention, factious spirit.

· Calfa

NBHL (1)

φιλονεικία rixarum amor, contentio, pertinacia, aemulatio. Սէր եւ ոգի հակառակութեան. որ եւ ըստ յն. ոճոյ՝ Յաղթասիրութիւն.


Հակառակատիպ

adj.

contrary, adverse, opposite.

· Calfa

NBHL (1)

Զի թէ քրիստոս լոյս, ապա հակառակատիպն՝ խաւար։ (Զգալին եւ զիմանալին) զհակառակատիպ զսոսա ջրոյ նմանեցուցանէ։ Եւ ո՛չ զսիրոյն բողբոջս (է տեսանել) ի հակառակատիպ ծաղկանցն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Հակասաբար

adv.

contradictorily.

· Calfa

NBHL (1)

Անկարելին կարելումն հետեւանայ ո՛չ հակասաբար, այլ հակադարձապէս։ Հակասաբար հակադրութիւնք. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Հակասութիւն, ութեան

s.

contradiction.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցի հակասութիւն այսպէս, ստորասութիւն եւ բացասութիւն ... զսորին այսորիկ զսմանէ։ Հակասութիւնք ըստ գոլ կամ ոչ գոլդ. (Պերիարմ.։ եւ Անյաղթ անդ։)


Հակեմ, եցի

va.

to incline, to lean, to bend, to bow.

· Calfa

NBHL (1)

Բնութիւն վայրաքարշ եւ հակեցօղ է ի մեղս. (Սկեւռ. աղ.։)


Հակընդդէմ

adj.

opposed, against.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս առ մովսեսիւ բաղդատութեամբ իբրեւ հակընդդէմ միմեանց լինէին սքանչելագործութիւնքն. (Ոսկ. գծ.։)


Հաճեմ, եցի

va.

cf. Հաճեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստութեամբ զամենայն իրս քաղաքաց հաճիցեն. (Ոսկ. ես.։)


Հաճիմ, եցայ

vn.

to be contented, satisfied, pleased, gratified;
to agree, to acquiesce, to consent, to approve;
to be reconciled, to become friends again;
to deign;
to taste;
չ— ընդ, to disapprove, to dislike;
հաճեալ է նա ընդ քեզ, you please him;
հաճեսցի տէր իմ արքայ, may it please your Majesty.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ կամս բերանոյ իմոյ հաճեա՛ տէր։ Հաճեցար դու ընդ նոսա։ Ընդ ողջակէզս իսկ ոչ հաճեցար։ Ոչ հաճեցայց ընդ այն։ Հաճեցան հաւանեցան ընդ հաշտութիւնն աղեքսանդրի։ Հաճեցան, յանձն առին։ Հաճէի՝ կամէի պագանել զգարշապարս ոտից նորա։ Առաւել եւս հաճեալ եմք ելանել ի մարմնոյ աստի։ Այլ իմ զձեր արծաթն առեալ, եւ հաճեալ եմ։ Ի ճանապարհի՝ յոր եւ հաճեցաւ։ Ի ժողովս նոցա ոչ հաճեսցին միտք իմ։ Յովնաթան հաճեալ էր ընդ դաւթի յոյժ։ Ի՞ւ հաճիցի դա ընդ տեառն իւրում։ Հաճեսցի ընդ ձեզ աստուած.եւ այլն։

Ընդ որս հաճի ոք, առ նոյնս եւ խաղաղութիւն հաստատէ. (Խոսր.։)


Հաճոյ, ից

adj.

agreeable, pleasant, pleasing, complaisant, grateful, acceptable;
— լինել, to please, to humour, to agree, to have pleasure;
զի՞նչ — է ձեզ, what do you think of it ?
որպէս — թուեսցի քեզ, as you please or choose, as you like;
—աչաց հայելոյ, comely to the eye;
— եղեւ նա աչաց իմոց, he or she pleased me;
—թուեցաւ նմա, it pleased him, he thought fit or proper, he approved of it;
—եւս էր նմա, he preferred;
արա նմա զինչ — է առաջի աչաց քոց, do with him as you will.

· Calfa

NBHL (1)

Կամքն աստուծոյ բարին եւ հաճոյն եւ կատարեալն։ Հաճոյ էր աստուծոյ եւ մարդկան։ Հաճոյ եղեւ ենոք աստուծոյ։ Հաճոյ աչաց հայելոյ։ Զբարին եւ զհաճոյսն առաջի տեառն աստուծոյ քոյ։ Զհաճոյս առաջի նորա արասցես։ Այր իւրաքանչիւր զհաճոյս աչաց իւրոց առնէր։ Առնեմք իւրաքանչիւր զհաճոյն առաջի իւր։ Եղիցին քեզ հաճոյ բանք բերանոյ իմոյ։ Հաճո՛յ լեր առաջի իմ։ Հաճոյ թուեցաւ բանն առաջի յաչս նորա, կամ ի միտս բազմաց։ Հաճոյ թուեցաւ արքայի իրքն։ Հաճոյ եղեւ նմա աղջիկն, եւ եգիտ նա շնորհս առաջի նորա։ Արարէ՛ք զնոսա, զինչ հաճոյ է առաջի ձեր։ Ժառանգութիւն իմ հաճոյ եղեւ ինձ.եւ այլն։


Հաճոյական, ի, աց

adj.

agreeable, pleasing.

· Calfa

NBHL (2)

Վարս ունէիր աստուծոյ հաճոյական։ Խօսել բանս հաճոյականս ըստ ժամանակի։ Ողջակէզ կամ պատարագ հաճոյական։ Հաճոյական ծառայութիւն, կամ աղօթք, մաղթանք, խունկ. (Շար.։ Շ. բարձր.։ Մաշտ.։ Ճ. ՟Բ.։ Խոսր.։ Նար.)

Ոչ ինչ դանդաղեցաւ առնուլ իւր ժառանգորդ վասն առաւել հաճոյական փափագանաց. իբր հաճողական կամ յօժարակամ։


Հաճոյատեսիլ

adj.

graceful, charming, genteel, nice, pretty.

· Calfa

NBHL (1)

Հաճոյ ինձ թուեցեալ հաճոյատեսիլն աղաւնի. (Մագ. ՟Խ՟Ա։)


Հաճոյութիւն, ութեան

s.

satisfaction;
complacency, consent, willingness.

· Calfa

NBHL (3)

Յաղթօղ լինելն խորհրդոյն (այսինքն նպատակի) առ աստուածն հաճոյութեան. (Բրս. հց.։)

Միակամութիւն հաճոյութեան։ Աստուծոյ հօր նոյն կամքն են եւ հաճոյութիւն. (Ոսկ. գաղ.։)

Յաղագս աստուածոցն պատուոյ, եւ նախածնից իսկ հաճոյութեան եւ այժմ ասացեալքս բաւական են. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Հաճութիւն, ութեան

s.

agreement, satisfaction;
accord, approbation, consent, complaisance, acquiescence, compliance;
desire, wish, pleasure, will;
—ք, grace, sweetness, loveliness, amiableness;
առանց քոյին հաճութեան, without your consent, in spite of you;
արա ընդ իս ըստ հաճութեան կամաց քոց, do with me according to your pleasure.

· Calfa

NBHL (2)

Յերկիր խաղաղութիւն, ի մարդիկ հաճութիւն։ Տէր որպէս զինու հաճութեամբ քով պսակեցեր զմեզ։ Արա՛ ընդ իս ըստ հաճութեան կամաց քոց։ Ըստ ամենայն հաճութեան աչաց քոց։ Ըստ հաճութեան իւրում, կամ ըստ հաճութեան կամաց իւրոց.եւ այլն։

Ի քոյդ հաճութիւն օրհնեալդ կամաց։ Ի հաճութիւն կամաց առաքչին մեռաւ։ Արարեա՛ միշտ յաղթօղ զխաբողին հաճութիւնս. (Նար.։)


Համաբնակ

cf. Բնակակից.

· Calfa


Համաբնակից

cf. Բնակից.

· Calfa

NBHL (2)

Համաբնակից է այնր տնկոյ. (Անյաղթ բարձր.։)

Երկնային քաղաքին քաղաքակիցքն, եւ համաբնակիցքն հրեշտակաց. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)


Համաբնութիւն, ութեան

s.

homogeneousness, connaturality, consubstantiality.

· Calfa

NBHL (3)

Որդի համաբնութիւն է հօր, կամ հօր եւ հոգւոյ, կամ ընդ հօր. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ա։ Սկեւռ. աղ. եւ ես։ Երզն. մտթ.։ Զքր. ծործոր.։)

Սուրբ աստուած եւ տէր՝ հայր, եւ որդի, եւ սուրբ հոգի՝ համաբնութիւն. (Տաղ.։)

Մարդ մարդոյ ո՛չ օրինակ, այլ համաբնութիւն կոչի. այսպէս եւ սա (սուրբ հաղորդութիւնն) համաբնութիւն է աստուծոյ, եւ ոչ օրինակ։ Բանն (մեր ներքին) է առ նմա (առ հոգւոյ մերում) որպէս զհամաբնութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)


Համաբուն

cf. Համաբնեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Զերեքսրբեան օրհնութիւնս քաղցրանուագ երգեն ի փառս համաբուն տէրութեանն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Համագոյական, ի, աց

cf. Համագոյակից.

· Calfa

NBHL (1)

Բաժակ մի ջուր տալ, եւ ի համագոյական աղբիւրէն ըմպել. իմա՛ յանսպառ աղբերէ աստուածութեան։


Համագոյութիւն, ութեան

s.

consubstantiality.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՄԱԳՈՅՈՒԹԻՒՆ. Պիտակ թարգմանութեամբ՝ որպէս Հաղորդակցութիւն, մասնակցութիւն, կենակցութիւն. κοινωνία communio, participatio եւ συνουσία conversatio, conventus, consortium


Համագործութիւն, ութեան

s.

cooperation.

· Calfa

NBHL (1)

Համագործութեամբ կամեցաւ յիւր փառացն հաղորդութիւն վերածել. եղերո՛ւք ասէ գթած, որպէս եւ հայրն ձեր, եւ այլն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ե։)


Համագումար

adj. adv.

assembled, gathered together;
universal, general;
all together, unitedly;
s. arith. sum.

· Calfa

NBHL (1)

Ակումբ առեալ ակն ունէին հօրն աւետեաց՝ համագումար ի վերնատունն յերեք ժամուն. (Տաղ.։)


Համագունդ

adj. adv.

cf. Համագումար;
flocked together, gathered in crowds or in a mob;
in a united company, with all the company, in crowds;
— թռչիլ, to fly in flocks or swarms.

· Calfa

NBHL (1)

Աղաւնեաց համագունդ երամ երամ խաղալոյ. (Եզնիկ.։)


Համադասիմ, եցայ

vn.

to be classified together, placed in the same order.

· Calfa

NBHL (1)

Նըման լուսոյ փայլման սլացեալ, եւ երկնայնոց համադասեալ. (Շ. տաղ ներս.։)


Համադրութիւն, ութեան

s.

synthesis.

· Calfa

NBHL (1)

σύνθεσις compositio եւ այլն. Շարադրութիւն. առընթերադրութիւն. համեմատութիւն. բաղդատութիւն. եւ Կարգադրութիւն. հանդարտութիւն. (յն. եւ լտ. ոճով)


Համազգի, գւոյ, գեաց

adj.

of the same nation, family, kind or sort;
national;
related;
homogeneous.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն զհամազգիս մարդիկ, այլ եւ զայլազգիս եւ զայլաղանդս ապրեցուցանէ։ Փիլ. (լին. ՟Գ. 62։)


Համազգութիւն, ութեան

s.

nationality;
relationship;
homogeneousness.

· Calfa

NBHL (1)

Զմերձաւորսն արեամբ բաւական վարկան համազգութեամբն միայն ունել զհաղորդութիւն սիրոյ առ իրեարս. (Շ. ընդհ.։)


Համազոյգ

adj.

equal, even, alike, similar.

· Calfa

NBHL (1)

Համազո՛յգք սոքա գարուն եւ ամառն ընդ ամենայն սփռեալ տարածին աշխարհ։ Ըստ սմին օրինակի եւ համազոյգս (ձի բաղդատեալ ընդ արջառոյ)։ Զերկուս տարերս համազոյգս՝ զծով եւ զցամաք. (Պիտ.։)


Համախոհ, ից

adj.

cf. Համախորհուրդ.

· Calfa

NBHL (2)

Եղեւ ժողով յեփեսոս վասն չար աղանդին նեստորի ամբարշտի, եւ համախորհիցն. (Ոսկիփոր.։)

Առեալ երկու աղախին համախորհ իւր. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ի՟Է.։)


Համախորհ

adj.

cf. Համախորհուրդ.

· Calfa

NBHL (2)

Եղեւ ժողով յեփեսոս վասն չար աղանդին նեստորի ամբարշտի, եւ համախորհիցն. (Ոսկիփոր.։)

Առեալ երկու աղախին համախորհ իւր. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ի՟Է.։)


Համակամ, աց

adj.

of the same will, concordant;
obedient to the will of, resigned.

· Calfa

NBHL (1)

Յակոբ համակամ եղեւ ընդ մօր իւրոյ, եւ զյաւիտենական օրհնութեան ընկալաւ զպտուղ։ Յեսու եւ քաղէբ համակամ եղեն, եւ միայն ժառանգեցին զերկիր աւետեաց. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)


Համակամիմ, եցայ

vn.

to agree, to be of one mind, to consent with;
to be resigned, to submit oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Յեսու եւ քաղէբ համակամեցան, եւ միայն ժառանգեցին զաւետեաց երկիրն. (Եփր. աւետար.։)


Համակերտ

adj.

similar, like;
—ք, all beings, all creatures.

· Calfa

NBHL (1)

Համակերտ օրինակութիւնք առ չքնաղ ընտրութիւն սրբոցս. (Նար. մծբ.։)


Համակիմ, եցայ

vn.

to be affected, filled or covered with, immersed, sunk in;
to array, clothe or invest oneself with, to bury oneself in;
յոսկի — եւ ի քարինս պատուականս, to be completely covered with gold and precious stones;
ի թախծութիւն, ի խոր տրտմութիւն —, to give oneself up to melancholy, to be filled with sadness;
— ի սուգ, to dress in mourning;
cf. Թուխ;
պաճարք —կեալք ի գիրութեան, fatted cattle.

· Calfa

NBHL (2)

Համակ շուրջ պատիլ. բոլորովին ընկղմիլ, դեգերիլ, շաղիլ, զգածիլ. զգենուլ. թաթխուիլ.

Ի մշտնջենամռունչ սաղմոսս համակէր։ Համակէր միշտ ի չար խորհուրդս։ Համակեալ մեծաւ զգուշութեամբ. (Յհ. կթ.։)


Համահամ

adj.

cf. Համադամ.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցր եւ դառն ասի, որ համահամ քմացն ճանաչի։ Ըստ համահամ քմացն խորտկաց եւ ըմպելեաց։ Այլ զհամեղութիւն ճաշակացն համահամ քմացն տայ. (Յճխ. ՟Ե. ՟Ժ. ՟Ժ՟Ա։)


Համահայր, հօր

adj.

born of the same father, consanguineous;
— եղբայր քոյր, half-brother, half-sister, by the father's side.

· Calfa

NBHL (1)

Վաղենտինիանոս մանուկ համահայր. (Սոկր.։)


Համաձայն

adj. mus. adv.

concordant, consonant, conformable;
in unison;
unanimously.

· Calfa

NBHL (3)

Վկայէ սողոմոն, եւ դաւիթ սաղմոսէ աստուծոյ՝ համաձայն. (Լծ. կոչ.։)

Սրբաբանիցըն համաձայն՝ տո՛ւք օրհնութիւն քովբէական. (Շ. տաղ.։)

Զի հրեշտակացն համաձայն՝ ըզքեզ օրհնեմք յաւիտեան. (Տաղ կուսի.։)


Համաձայնեմ, եցի

va. mus.

to accord, to bring to agree;
to conciliate, to reconcile;
to tune.

· Calfa

NBHL (2)

Քարոզին համաձայնի եւ աղօթիցս բան. (Խոսր.։)

Ուսանիմք՝ մարդկան լաւ զհամաձայնելն իրերաց՝ քան զանհաղորդ լինելն. (Լմբ. ժղ.։)


Համաձայնիմ, եցայ

va. mus.

to agree, to concord with, to be agreed;
to grant, to come to terms, to comply with;
to be in tune.

· Calfa

NBHL (2)

Քարոզին համաձայնի եւ աղօթիցս բան. (Խոսր.։)

Ուսանիմք՝ մարդկան լաւ զհամաձայնելն իրերաց՝ քան զանհաղորդ լինելն. (Լմբ. ժղ.։)


Համաձայնութիւն, ութեան

s. fig. mus. gr.

concord, unison, consonance, concordance;
conformity, unanimity, union;
unison, tune;
concordance.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչինչ է հաւասար միակամութեան եւ համաձայնութեան։ Որպէս հերձուածն քակողական է, այսպէս համաձայնութիւնն՝ շաղկապական. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 31. 35։)

Գովէ զհամաձայնութիւն. զի աստուած զմարդն հաղորդ կենդանի ստեղծ։ Զվահանայ հայրապետին զհամաձայնութիւնն առ մեծ եկեղեցին հոռոմոց. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. ատ.։)


Համաձեւութիւն, ութեան

s.

configuration.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոյն համաձեւութիւն ի մի թախանձ մաղթանաց աստանօր եդից։ Զկանոն համաձեւութեան օրինին փոխեցեր. (Նար. ՟Ի՟Է. եւ ՟Հ՟Ը։)


Համամտութիւն, ութեան

s.

unanimity, concord, consent, conformity of opinion.

· Calfa

NBHL (2)

Խաղաղութիւնն է ամենայնի միաւորական, եւ ամենեցունց համամտութեան եւ բնակցութեան ծնողական եւ գործաւորական. (Դիոն. ածայ.։)

Համամտութեամբ եւ խաղաղութեամբ. (Պրպմ. ՟Խ՟Գ։ եւ Գերմ. թղթ.։)


Համայարկ

adj.

cohabitant;
dwelling under the same roof.

· Calfa

NBHL (1)

Օտարք, եւ ոչ համայարկ։ Զմիամիտն թռչուն (զաղաւնի) եւ զհամայարկն արձակէ. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. ծն.։)


Համանգամայն

adj. adv.

whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.

· Calfa

NBHL (2)

Յաղագս համանգամայնց։ Համանգամայնք են, որոց լինելութիւն ի նմին ամանակի։ Իսկ բնութեամբ համանգամայնք, որք միանգամ հակադարձին ըստ գոլոյն հետեւութեան. (Արիստ. ստորոգ.։)

Արտադրութիւն նախկնիցն ծնանել ինձ թուի զհամանգամայնցն յեղանակս. (Անյաղթ անդ։)


Համանիւթ

adj.

of the same matter.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնոյն (ըստ երկրաչափից) հա՛րկ է ի համանիւթոյ կա՛մ երեւութեամբ եւ կամ գծիւ բաժանեալ գոլ։ Երեւեցաւ մակերեւութիւն եւ գիծ բաժանել զհամանիւթս մարմնոյ. (Անյաղթ առած.։)


Համանունութիւն, ութեան

s.

homonymy.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ կարողութեան՝ աստուածականին համանունութեան արժանաւորի։ Սերովբէին համանունութեամբ կոչելն (զերեւեալն եսայեայ), յաղագս կիզողութեան ի մեղացն ջնջումն. (Դիոն.։)


Համաշխարհ, ի

s.

the whole country, the public;
countryman.

· Calfa

NBHL (2)

Նախ քան զհամաշխարհի խաղաղութիւնն եկեղեցւոյ (քրիստոսիւ). (Ճ. ՟Ժ.։)

Ոչ վասն անձին ամենատէրն (հանէր զգիշերն ի գլուխ յաղօթս), այլ համաշխարհի յուսումն զայն գործէր. (Կորիւն.։)


Համաշխարհական, ի, աց

adj.

universal, general, common, public.

· Calfa

NBHL (2)

ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱԿԱՆ. χωρικός regions πάνδημος publicus, vulgaris եւ այլն. Գաւառական. ազգային. քաղաքական. հանդիսական. աշխարհաժողով՝ իբր բազմաժողով. եւ Ռամկական կամ հասարակ.

Ի համաշխարհական աւուրն յարութեան. (Կաղանկտ.։)


Համաշխարհիկ

adj. s.

of the same country;
countryman.

· Calfa

NBHL (1)

ὀμόχωρος ejusdem regionis, popularis, vicinus. Որ է ի նմին աշխարհէ կամ յերկրէ. գաւառակից. քաղաքակից այր աշխարհիկ. եւ Ինչ մի իւրոյ երկրի.


Համաշնչութիւն, ութեան

s.

unanimity.

· Calfa

NBHL (2)

Կարէ ընդ բազումս համաշնչութեամբ յաղօթելն՝ լինել միայն. (Կլիմաք.։)

Քնարք են մտաւորական հոգւոյն ընդ զգալի ձայնին համաշնչութիւն։ Նոյն եւ քնարաց զքաղցրութիւն եւ զհամաշնչութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. յայտն.։)