quite clear, bright, shining, luminous, resplendent.
· Calfa
Անդաստան հոգեւոր, համապայծառ ծաղիկ (սուրբ կոյս). (Շ. տաղ.։)
Համապայծառ ծաղկովք. (Արծր. ՟Ե. 11։)
Քան զսիրամարդ գեղեցիկ չիցես, եւ ոչ այնպէս ծաղկալից համապայծառ թեւս ունիցիս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)
destroying, exterminating all;
— կործանումն, entire destruction, extermination;
— առնել, to exterminate, to root out, to utterly destroy;
— լինել, to be totally exterminated.
· Calfa
Համաջինջ արարին զամբարիշտ իշխանսն պարսից աշխարհին. (Կաղանկտ.։)
brief, short, abridged, concise, succinct, summary;
peremptory;
—, —ս, —աբար, succinctly, briefly, summarily, precisely;
peremptorily;
compendium, abridgement;
final or irrevocable sentence;
— հատանել, to cut short;
— ասել, ասացից, եւ — իսկ ասացեալ, in short, in a word.
· Calfa
Որ ի վերջնում աւուր համառօտի. (Շար. ըստ անյաղթի.։)
Իւրաքանչիւր ի նոցանէ աղաչէր զդահիճսն համառօ՛տ մահ ածել ի վերայ նոցա։ Պետրոս համառօ՛տ ընծայեաց զզղջումն։ Աստուածասաստ բարկութեամբ համառօտ դատել։ Համառօտ ածէ զբարկութիւնն. (Ճ. ՟Ա.։ Ճ. ՟Գ.։ Ագաթ.։ Սարգ. յկ. ՟Ժ։)
to abridge, to diminish, to shorten;
to digest, to resume, to recapitulate;
to reduce, to contract, to extract;
ուղիղ —, to understand thoroughly and cause to be perfectly well understood;
— զօրէնս, to transgress, to break a law;
— քորեպիսկոպոսին զեկեղեցիս, to make a visitation of the diocese.
· Calfa
Թէ զաւուրցս հարստութիւն համառօտեսցես։ Եւ զի մի՛ տաղտկացայց յամեալ ի բանիս, ի համառօտել զսոյն փութացայց. (Նար.։)
ՀԱՄԱՌՕՏԵԼ. Քաղելով բովանդակել, եւ աւարտել.
συντέμνω concido, brevio. Կարճ առնել. բովանդակել. ամփոփել. կարճել. քաղել. ի համառօտն վերածել. ի կարճոյ առաջի դնել. անվրէպ սահմանել կամ ուսուցանել.
produced from the same seed.
· Calfa
(Յակոբ) համասերմ միաբոյս զուգաշաւիղ եղբօրն յաղթեաց. (Նար. մծբ.։)
nourished, brought up together.
· Calfa
Համակրօնութիւն աստուածային՝ որպէս համասնից՝ օրինադրէ նոցա (սուրբ հաղորդութիւնն). (Դիոն. եկեղ.։)
spread, diffused, propagated throughout;
— ծաւալիլ, to be -.
· Calfa
Որք ընդ տիեզերս համասփիւռ քաղցրաձայնութեամբ երգէին (հրեղէն լեզուօք). (Գանձ.։)
ՀԱՄԱՍՓԻՒՌ, ի. ա.գ. Անուն ծաղկի.
Համասփիւռ ծաղիկ։ Այս է մեկնութիւն դիոնեսիոսի իմաստասիրի, որ ականատես եղեւ համասփիւռ ծաղկին. (Բժշկարան. (երկար առասպելք վասն ամենածաւալ ներգործութեանց անգիւտ ծաղկանս։))
to gnaw, to nibble;
to corrode, to canker;
to eat, to consume, to destroy;
to take or carry away.
· Calfa
Նախ ընդ երկուս բաժանել (զաշխարհն հայոց) երկու թագաւորօքս արշակունօք՝ զորս կացուցաք. ապա եւ ընդ նոսա կրծել ջանսցուք՝ աղքատացուցանել։ Բազում գաւառք կրծեալք հատեալք այսր անդր. (Բուզ. ՟Ե. 1։)
double, doubled, iterated;
doubly, two-fold, twice, as much again;
— անգամ, afresh, again, anew;
— եւ —, repeatedly, many times;
— մեծ, twice greater;
— թուով, two;
— գոչել՝ կարդալ, to encore, to demand the repetition.
· Calfa
Պիղծ է առաջի տեառն չափ կրկին. իմա՛ կրկնադիմի, մեծ եւ փոքր։ Կրկին հարուածով։ Կրկին ողորմելի։ Կրկին աշխար։ Կրկին սկաւառակք։ Կրկին ճոխութեամբ։ Զկրկին խաղաղութիւն։ Յոյսս կրկինս. (Նար.։)
կրկին կենաց խոստմամբք յորդորէ։ Մատնելով կրկին մահու։ Ի կրկին աղքատութեանց զերծանիցի. (Նախ. առակ.։)
to say again, to repeat, to twaddle, to say over & over again.
· Calfa
Կրկնաբանէ զառ յեսուաւ եւ եղելոց իրացն ի քաղեբայ. (Նախ. դտ.։)
Եւ կրկնաբանէ՝ յաղագս կրկնակի դերութեան նոցա. (Մխ. երեմ.։)
Ոչ յագի ի կրկնաբանելն։ Կրկնաբանելով զողորմութեան մաղթանսն՝ զխնդրուածսն գթալի առնէ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
useless repetition, idle twaddle, tautology;
anaphora.
· Calfa
Սրտի այրեցելոյ է ծուխ՝ կրկնաբանութիւնս։ Տաղտկութիւն լսողաց՝ կրկնաբանութիւնն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
writing again;
twice written, transcribed, copied, written in duplicate.
· Calfa
Եզր սաղաթիէլ՝ Կրկնագիր դպիր օրինաց եւ եւ մարգարէից. (Մխ. այրիվ.։)
cf. Կրկին;
binary;
binary scale.
· Calfa
Ի կրկնակէ մի ըստ միոջէ շարադրեցան։ Ի կրկնակին ՟Ա. (՟Բ. ՟Գ. ՟Ը. լինին սոքա հնդետասան։ Բաղկանայ ի քառաց եւ ի միակաց կրկնակաց. Փիլ. լին. ՟Գ. 42. 56։)
ԿՐԿՆԱԿ, կամ ԿԸՐԿԸՆԱԿ" ըստ քերականաց, որ եւ ԿՐԿՆԱՒՈՐ, են Բաղաձայնք կիսաձայնք, որք փակեն յինքեանս զզօրութիւն երկուց տառից. զոր քրինակ են ըստ թրակացւոցն ի յն. ζ, ξ, ψ . ուր հայ թարգմանն յարմարեալ է ի մեզ այսպէս.
Կրկնակք են ութ. զ. լ. խ. չ. ջ. ռ. շ. ց։ Եւ կրկնակք ասին, զի մի մի իւրաքանչիւր ոք ի սոցանէ յերկուց ձայնակցաց (այսինքն բաղաձայնից) բաղկացեալ է. քանզի բաղկանայ զայ ի սէէ եւ ի գայէ. եւ այլն. ուր այլք ի մեկնչաց յաւելուն եւ զսոսա. ժ. ձ. ղ. ճ. եւ այլն։ Այլ տիրապետ խօսելով՝ ի մեզ չի՛ք կրկնակ, եթէ ոչ գուցէ ռ, իբր կրկին րր. եւ ց, իբր ձս, կամ սձ։ Բայց յայլ լեզուս իրաւամբք կրկնակ կարծին եւ շ, խ, ղ, ձ, ժ, եւ այլն. զի կրկին տառիւք հնչեն եւ գրեն, զոր օրինակ ի լտ. sc, ch, ll, ts, zz եւ այլն։ Թող զտառդ փ, իբր բհ. որ ի լտ. ph, հնչեալ ֆ, ի յունական բառս։
having two springs;
ուղխք — աղի արտասուաց իջանէին յաչաց նորա, two torrents of bitter tears;
աչք նորա — աղբիւրք արտասուաց, her eyes had became two fountains of tears.
· Calfa
to double, to redouble, to increase;
to fold, to plait, to turn down or in;
to tell or say again, to repeat, to reiterate;
to reply, to rejoin, to resume;
ստէպ — զբանն, to inculcate;
— ցաւոց, to relapse.
· Calfa
Կրկնեալ պարանոց։ Ծունր պաղատանաց կրկնեցի։ Զկապն երեքկին սովիմբ կրկնեցեր։ Կրկնեսցի ի նոյն կարգ բանի։ Զի մի՛ կրկնեսցին կրկին քեզ չարիք. (Նար.։)
նոսին կրկնեսցին նետք իւրեանց. այսինքն՝ որ երթեալն էր նա. կրկնեցաւ եկն նա յաղեքսանդրիա. այսինքն դարձաւ. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 16։)
Եբաց զբերանն կրկնել ոչ կարաց (այսինքն տալ պատասխանի). (Կաղանկտ.։)
mantle, cloak;
hooded cloak;
pilot-coat.
· Calfa
որ եւ ասի ԿՐԿՆԱԿԻ. Կրկնեալ կամ երկրորդ զգեստ ի վերայ առաջնոյն. վերարկու. արկանելիք. քղամիդ. փիլոն. աղաբողոն, թիկնոց։
Պճնումն հանդերձից՝ իշխանաց է, եւ կրկնոցաց՝ քաղաքացեաց. (Մաշտ. սքեմ.։)
bigamy contracted in ignorance.
· Calfa
որ եւ ասի ԿՐԿՆԱԿԻ. Կրկնեալ կամ երկրորդ զգեստ ի վերայ առաջնոյն. վերարկու. արկանելիք. քղամիդ. փիլոն. աղաբողոն, թիկնոց։
Պճնումն հանդերձից՝ իշխանաց է, եւ կրկնոցաց՝ քաղաքացեաց. (Մաշտ. սքեմ.։)
fold, plait;
joint, articulation, juncture;
— ցաւ, relapse return of unfavourable symptoms.
· Calfa
(Մեղուքն զփոշի ծաղկանց) ի կրկնուածս ոտիցն ընդունին, կամ սեւեռեն. (Առ որս. ՟Դ։ Ճ. ՟Ե.։)
καμπή, κάμψις flexura, flexio ἅρθρον articulus. Ծալք. րօդք. ծալուած, խաղ.
to seek, to search, to rummage;
to sift, to dive into, to examine, to explore.
· Calfa
Քաղել որպէս զկրկուտ, կամ կտել կտտել կրկին եւ կրկին զնոյն իրս. զի նշանակէ, Ի խնդիր ելանել կամ քաղել. հետազօտել. մանր զննել. փնտռտել, տնտղել.
docked, cropped, short-tailed;
mutilated;
circumcised.
· Calfa
Մերկացաւ սուր զկրճատին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
to castrate;
to circumcise;
to cut off, to amputate, to mutilate, to crop, to dock, to curtail, to maim;
— զձայնաւոր, to make an elision, to elide, to cut out.
· Calfa
Ընդդէմ եկաց քեզ ի ճանապարհին, եւ կրճատեաց զվերջն քո. (յն. զպոչ քո)։ Ելանէին յամենայն քաղաքաց, եւ կրճատէին զնա. (Օր. ՟Ի՟Ե. 18։ ՟Ա. Մակ. ՟Է. 46։)
Եթէ կրճատեսցի երկոտանին. այսինքն կարեսցին կամ ծայրաքաղ լիցին ոտք նորա. (Պորփ.։)
interval, space, bar, division;
difference, distinction;
objection, resistance, embarrassment, let, hinderance, obstacle, hitch;
ի — մեծ արկ զանձն, to bring oneself into trouble, into a scrape, to be in an intricate, embarrassed or entangled state.
· Calfa
Կրճիմն եւ ցանդ եդաւ։ Կրճիմն խաղաղութեան մեղքն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
heel;
back, hind part;
ընդ — դառնալ, դարձ ընդ — առնել, to fall or go retreat back, to recede, to go backwards, to retreat;
յետս ընդ — դառնալ, to turn back, to retrace one's steps;
cf. Կորանամ.
· Calfa
Սա ընդ կրուկն գայ. (Լմբ. առակ. իմա՛, ի ստորէ ի վեր խաղայ.)
cf. Կրպակաւետ.
· Calfa
կրպակաւորն շահիցն աղագաւ զկրպակսն բազմացուցանէ. (Լմբ. պտրգ.։)
religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.
· Calfa
Նախ վասն կրօնից, եւ ապա վասն վարուցն ցուցանէ. (Ոսկ. գաղ.։)
Ի բաց թողուլ զաղտեղի դիցն զոհամատոյց կրօն. (Կաղանկտ.։)
ԿՐՕՆ ԿՐՕՆՔ. (որպէս թէ կրեալ եւ պահեալ, կամ կրելի օրինօք) πρόσταγμα, θεσμός, ἕθος ordo, ritus, mos νόμος, νόμισμα, δικαίωμα , κρίμα lex, jus θρησκεία religio δόγμα doctrina. Կարգ եւ կանոն եւ օրէնք. պատուէր. բարեկարգութիւն. հաւատք. աստուածապաշտութիւն. Դեն. աղանդ. վարդապետութիւն. պաշտօն. արարողութիւն. սովորութիւն. կերպ կելոյ. կեանք եւ վարք. եւ Միանձնական կարգ. վիճակ կրելոյ կամ համբերութեան.
dogmatic.
· Calfa
Ի խրատն մխեալ՝ դարձեալ զկրօնականսն խօսի. (Ոսկ. գաղ.։)
friar, monk, cenobite;
— նորընծայ, novice;
— ուխտեալ, professed monk;
— լինել, to enter a convent, to take the cowl, to turn monk.
· Calfa
Զգեստացեալ կրօնաւոր վարիւք. (Կաղանկտ.։)
cf. Կրօնաւոր լինիմ;
to accustom oneself to the monastic life;
to deprive oneself, to abstain.
· Calfa
Վասն կարեաց եւ ցանկութեանց յաղթելոյ ի կերակրոցն կրօնաւորեցաւ. (Եզնիկ.։)
monastic life;
religion, piety;
թողուլ զ—, to throw off the cowl.
· Calfa
Առաքելական կամ հրեշտակական կրօնաւորութեամբ քաղաքաւարեալ. (Ճ. ՟Ժ.։ Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)
θρησκία religio, vita monastica ἑγκράτεια temperantia. կրօնաւորն գոլ. հրաժարական կեանք. ժուժկալութիւն. առաքինի քաղաքաւարութիւն. ճգնութիւն. կրօնք.
to join, to unite, to tie, to bind, to fasten;
to reunite, to tie again, to rejoin;
to insert, to annex, to add;
to proceed, to repeat;
եւ ես կցէի զամէնն, amen I replied;
— զվէրս, to close, to cicatrize;
to accompany.
· Calfa
Այլ թէ երկու սաղմոսաց կամ երից կցիցէք, լուծանիք մեղկիք. յն. ստորաձայնել. տակէն երգել. կամ ձայնակցել. (Ոսկ. մ. ՟ա. 11։)
to conjoin, to bind together, to tie up;
to affect, to invent, to forge, to shuffle, to quibble, to quirk, to trump up, to borrow.
· Calfa
Պատմուճան աղտեղի ի զանազան մեղաց ոստայնանկութենէ կցկցեալ. (Շ. յուդ. ՟Ի՟Բ։)
participating, partaking, having part or share in;
party, companion, associate;
partaker, partner, consort;
cf. Կցուրդ;
կենաց —, living together;
consort, husband, wife;
կարեաց —, compassionate;
assisting, helping, relieving;
արեան —, consanguineous, related;
— չարեաց, accomplice, accessory;
— առնել, to impart, to acquaint with, to inform, to oommunicate;
— լինել, cf. Կցորդիմ.
· Calfa
Հոգին սուրբ ընդ հօր, փառացն հաղորդ, եւ տէրութեան կցորդ. (Խոսր.։)
Սաղմոսելով, եւ կցորդս ասելով ըստ ամենայն տեղիս. (Փարպ.։)
Յօրինեալ բարբառովք՝ ազգի ազգի կցորդիւք. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ (յն. տաղիւք, կամ մեղեգեօք։))
κοινωνός, συγκοινωνός particeps, consors, socius. իսկ Կենաց կցորդ, συμβιωτής conviva. Որ կից գտանի իւիք ընդ այլում. մասնակից. հաղորդ. հաւասարորդ, գործակից. ձայնակից. կենակից, եւ այլն.
ԿՑՈՐԴ ԵՄ կամ ԼԻՆԻՄ. κοινωνέω communico, participo. Կցորդ գտանիլ կցորդիլ. հաղորդիլ.
communication, participation, relations, connexion, association;
accompaniment, concert;
— կենաց, company, society;
— արեան, consanguinity, affinity;
— չարեաց, the being an accomplice;
ճանապարհ կցորդութեան, roads, means of communication;
— ունել ընդ ումեք, to be connected, in communication with, to form a connexion with;
in compliance with.
· Calfa
սպիտակն յարանունաբար ասի, քանզի ունի կցորդութիւն անուան եւ իրաց. (Անյաղթ ստորոգ.։)
Տարագրեաց զնա ի հաղորդութենէ կցորդութեան։ Կցորդութիւն սրբութեան, կամ օրհնութեան, հոգւոց, արեան, բնութեան, մարմնոյ, եւ այլն։ Կցորդութեամբ ժողովրդեանն, կամ կցորդութեամբ դպրի իմոյ պօղոսի (այսինքն միաբան, զոյգ ընդ), եւ այլն. (Եւս. պտմ.։ Ագաթ.։ Նար. Լմբ.։ ՃՃ.։)
ԿՑՈՐԴՈՒԹԻՒՆ κοινωνία communio, consortium, participatio. որ եւ ԿՑՈՐԴԱԿՑՈՒԹԻՒՆ. Կցորդն լինել. հաղորդութիւն. մասնակցութիւն. ձայնակցութիւն. գործակցութիւն. միաբանութիւն.
joining, union, joint;
insertion, annex.
· Calfa
Ի ջուրցն՝ որ պաղեալ խստանան մեծաւ հաստատուն կցուածով. (Վեցօր. ՟Գ։)
anthem.
· Calfa
μέλος membrum եւ carmen ἁντίφωνον antiphona, responsio եւ այլն. կցուած երգոց կամ ռազմոսաց. տուն մի սաղմոսի կցեալ ի խորհուրդ աւուրն. որում կցի եւ սկիզբն նորին զկնի, եւ Յաւելուած երգոց. երգաբանութիւն. զի եւ Կցել՝ է նաեւ երգել. Կցուրդ ասելով. Ձայն տեառն ի վերայ ջուրց։ Կցուրդս գեղեցկանուագս։ Սաղմոսելն կցուրդիւ, Զգործս ձեռաց մերոց։ Սկսանիլ եպիսկոպոսին զսաղմոսն կցրդիւն, Տէր սիրեցի զվայելչութիւն։ Դարձեալ կրկնել կցրդիւ, Բա՛ց մեզ տէր բա՛ց, հառաչանք է սրտառուչ մարգարէիցն։ Զսուրբ աստուածն՝ հանդերձ սրբոյ աստուածածնին կցրդիւն. (Յհ. իմ. ատ. եւ եկեղ։)
to curve, to bend, to bow.
· Calfa
Իսկ աղեքսանդրի կքեցուցեալ զոտսն՝ վազեաց ի վերայ նորա. (Պտմ. աղեքս.։)
cf. Կքեմ.
· Calfa
Իսկ աղեքսանդրի կքեցուցեալ զոտսն՝ վազեաց ի վերայ նորա. (Պտմ. աղեքս.։)
to be bent, folded;
to be humbled, dejected.
· Calfa
Իսկ աղեքսանդրի կքեցուցեալ զոտսն՝ վազեաց ի վերայ նորա. (Պտմ. աղեքս.։)
to make head against, to cope with, to withstand, to face, to dare, to brave, to beard, to set at defiance;
ընդդէմ —, to oppose, to resist, to withstand;
թշնամի —, to declare oneself enemy, to bear enmity.
· Calfa
Ծիծաղեսցիս զնոքօք, յորժամ զինուք չարեաց ընդդէմ քո կըքրին։ Կքրի հալածել։ Աստուածաշունչ գրոց ընդդէմ կքրել։ Թշնամի ընդդէմ կքրեցաւ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ատ.։)
Քաղաքն կորեաւ, եւ արդ այսուհետեւ երթեալ կքրեալ (գուցէ կըքեալ) նստիցիս ընդ արուք հովանովք. (Ոսկ. ես.։)
boot;
shoe;
drink-money;
ներկել՝ մաքրել զ—, to black, to polish or clean boots or shoes;
ագանել —ս , to put on one's boots or shoes;
հանել զ—ս, to take or pull off one's boots.
· Calfa
Կօշկաւ բազում ինչ աղտեղի իրս կոխէ մարդ։ (Կիւրղ. յես.։)
pronunciation.
· Calfa
Տառ բաղաձայն՝ կիսաձայն, հագագային ըստ կերպի հեւալոյ, եւ հառաչելոյ, անուանեալ Հո, կամ Հոյ. ձայմակից ընդ եբր. հէ, կամ լատ. H, որ եւ ըստ յն. ի. իբր եւ է եւ ը. մինչեւ յոմանց չհամարիլ տիրապէս տառ, այլ նշանակ թաւաձայն առոգանութեան, զի թանձրացուցանէ զյարակից տառն, առաւել քան զտառն յ։ Եւ որպէս ի մեզ յ, հասարակօրէն չտայ ձայն ի յանգս, թէ եւ գրեսցի գայ, երթայ, տայ, եւ այլն. նոյնպէս եւ առ եբրայեցիս հէ՝ ի վերջ բառից իբր անձայն մնայ։
Հ. Լծորդ է եւ ընդ խ, կակուղ. զոր օրինակ. կոհակ, կոխակ. խոյ, հոյ. հաղբք, խաղբք. նախապետ, նահապետ. այլ առաւել Վանեցի գրիչք ստէպ փոխանակ հ, տառի դնեն խ. որպէս է տեսանել ի գիրս թովմայի արծրունւոյ։
Հարաւոյ կողմանէ։ Հայրենի ծոցոյ ճանապարհորդեալ։ Զխոցուած կողիցս հաւատ նմին ետու շօշափել։ Եւ իմ զերծեալ հաղբից նոցին. այսինքն ի հարաւոյ, ի հայրենի, ի հաւատ, ի հաղբից։
to become addicted, to give oneself up, to yield;
to cram oneself, to feed well, to feast.
· Calfa
Խանծեալք եւ հագածեալք. այսինքն մոլեալք եւ կատաղեալք։ Հագածելի՝ այսինքն ցնորելի գործեն զբարւոք ուսումն. (Լծ. փիլ. (որ են ընդարձակ բացատրութիւնք)։)
Յաղագս որովայնամոլութեան հագածեալք ի փափուկ կերակուրս. (Սարկ. հանգ.։)
Զգածիլ. համակիլ. շաղիլ. ամոքիլ. եւ անյագաբար ուտել՝ լափել, շուայտիլ. λεμαργέω ingurgito.
rhapsody;
passage or extract from, part of a poem, canto;
book, chapter.
· Calfa
Հագներգութիւն ըստ հոռոմին լսի գաւազաներգութիւն. կամ ի հագնելոյ կարկատուն սանս. կամ է հագներգութիւն՝ ելք շնչոյ հագագին, զոր երաժշտականութեամբ նուագեն ի տաղս պարանցիկ երգոցն. կամ ի հագուցանելոյ ընդ միմեանս, եւ կարկատելով բանս՝ յիրեարս յեռել. կամ հագնին փայտ է անուշահոտ, որպէս սարդենին՝ որով երգէին. (Երզն. քեր. (ի զանազանից յայլ եւ այլ օրինակս)։)
Հոմերականաց հագներգութեանցն. (Անյաղթ պորփ.։)
Հագներգութիւն անուանէ զաստուածեղէն քերթողութիւնս, կամ զսաղմոսն։
Որպէս յն. րաբսօտի՛ա. ῤαψῳδία rhapsodia որ մեկնի յոմանց գաւազաներգութիւն , եւ յայլոց կարկատերգութիւն. (զի րավտօս է գաւազան, եւ րա՛բդօ կարեմ կարկատեմ). իսկ ի մեզ ոմանք ի հագնի բառէ ածանցեն, եւ այլք ի հագնելոյ, կամ ի հագագէ, կամ յագուցանելոյ։ Ո՛րպէս եւ է, նշանակէ՝ Քերթուած. տաղ. վէպ կամ վիպասանութիւն.
cough;
անընդհատ, չոր —, — հիւծիչ, a continual, dry, churchyard cough;
շնչարգել — մանկանց, hooping or chin cough;
—ի դեղ, tussilago, colt's foot, horse-foot;
նեղիլ ի —ոյ, to suffer from a -;
դառն — կալաւ զիս, I caught a violent -.
· Calfa
Ի դառն հազոյն կոտորէին աղիքն. (Ճ. ՟Գ. ի պտմ. եւսեբ.։)
thousand;
immense, innumerable;
—, —ս, thousand times;
—ք —աց, million;
—ս հինգ արանց, five thousand men;
զօրութեամբ —օք, with an army a million strong;
քոյր մեր, եղիցես ի —ս եւ ի բիւրս, o sister! may your posterity be as the sand of the sea-shore;
— եւ բիւր դէպ եթէ գտցի ոք, if by chance, it happens;
ամն արժանի յիշատակաց — ութ հարիւր եօթանասուն եւ ութ, the memorable year one thousand eight hundred and seventy eight.
· Calfa
Ո՞վ ոք ընդ մի չարեացն հազարս չաւաղեաց. (Նար. ԻԹ։)
ՀԱԶԱՐ 2 (ոյ.) գ. θρίδαξ lactuca. Եղէգ ուտելի. բանջար զովացուցիչ, կամ խաւարտ բազմաթերթ. (Գաղիան.։ Բժշկարան.։ Վստկ.։)
ՎԱՅՐԻ ՀԱԶԱՐ. θριδακίνα որ եւ ՀԻՆԳՔ ասի. cf. ԵՂԵՐԴ։ (Գաղիան.։)
s. bot. cos lettuce;
վայրի —, lettuce.
· Calfa
Ո՞վ ոք ընդ մի չարեացն հազարս չաւաղեաց. (Նար. ԻԹ։)
ՀԱԶԱՐ 2 (ոյ.) գ. θρίδαξ lactuca. Եղէգ ուտելի. բանջար զովացուցիչ, կամ խաւարտ բազմաթերթ. (Գաղիան.։ Բժշկարան.։ Վստկ.։)
ՎԱՅՐԻ ՀԱԶԱՐ. θριδακίνα որ եւ ՀԻՆԳՔ ասի. cf. ԵՂԵՐԴ։ (Գաղիան.։)
cf. Հազարամեան.
· Calfa
Հազարամեայ աղճատանքն ի դրախտին փափկութեան։ Օտարոտեացն եւ հերձուապետացն հազարամեայ առասպելք. (Առ որս. ՟Ժ։ Միսայէլ խչ.։)