adj. s. sectarian.
· Calfa
Հայեցեալ ընդ այն քէշակարկատին պարսից ... մարդկօրէն բարուք զքէշն կարկատէ, եւ յղութեամբ եւ ծննդեամբ զկրօնսն կցկցէ. (Եզնիկ.։)
Քէշտակարկատքն հեթանոսաց ի բժշկական արուեստսն տեղեկացեալ, օրէնս իմն հաստատեցին. (Կանոն.։)
winking, blinking of the eye;
twinkling, trice.
· Calfa
Թէ չէր օր (կամ աւուր) եւ քթիթ ական, որ ի սեռէն ոչ հեռացան. (Հին քեր.։)
cf. Քթթելիք.
· Calfa
Թէ չէր օր (կամ աւուր) եւ քթիթ ական, որ ի սեռէն ոչ հեռացան. (Հին քեր.։)
cf. Քթթելիք.
· Calfa
Թէ չէր օր (կամ աւուր) եւ քթիթ ական, որ ի սեռէն ոչ հեռացան. (Հին քեր.։)
space between the tips of the thumb and forefinger;
or.
· Calfa
Քիլք ոմանք չարաբանք։ Քիլքն անօրէնք։ Զքիլսն չարաբանս։ Յընտանեաց տանն քիղք չարաբանք ի վերայ յարուցեալ նորա՝ բամբասանս ապիրատս յօգէին. (Յհ. կթ.։)
revengeful, vindictive, malevolent;
— լինել, ելանել, to revenge oneself;
եղեւ մահու նորա, he revenged his death.
· Calfa
Քինախնդիր մահուանն մօրկայ. (Վրդն. պտմ.։)
cf. Քինութիւն.
· Calfa
Զի մի՛ ննջեսցեն նոքա յայսմ վրիժու խնդրելոյ եւ ի քինութենէ. (Եփր. օրին.։)
resentment, hatred, rancour.
· Calfa
Զի մի՛ ննջեսցեն նոքա յայսմ վրիժու խնդրելոյ եւ ի քինութենէ. (Եփր. օրին.։)
kind of chalk or whiting.
· Calfa
(որպէս թէ՝ քսելու բան մը) Վարի ռամկօրէն որպէս Կաւ՝ զոր ծեփեն ի վերայ պնակտի գրելւոյ. որ եւ թ. քեշ.
s. bot. heathpease, ervum, orobus, bitter vetch, fitch.
· Calfa
Քիսամամբ (կամ քրսամամբ) խնուին զզօրութիւնս (այսինքն զարութիւնս) տանջեցելոց. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 6։)
perspiration, sweat;
fatigue, labour, hard work, toil, hardship;
— մահու, death-sweat, perspiration preceding death;
առատ, կծու, գարշահոտ, թթու —, copious, acrid, fetid, sour or unpleasant perspiration;
ընդ — մտանել or հարկանել ի քրտան լինել, to sweat, to perspire, to transpire, to be all in a perspiration;
ի քրտունս համակիլ, ողողիլ յաւի, քրտան, to be all over in a sweat, to be bathed in perspiration;
քրտամբք երեսաց հայթայթել զկեանս, to earn one's bread or livelihood by the sweat of one's brow;
հարայ ընդ — ցուրտ, I fell into a cold sweat;
— ցուրտ ընդ անդամսն իջանէր, a cold sweat ran from all his members;
cf. Ապաժոյժ;
cf. Թաթաւիմ.
· Calfa
Եսիոդոս ասաց, առ ի չարութիւն ճանապարհն դիւրին եւ առանց քրտանց. իսկ առաքինութեանցն ասէ զքրտինքն առաջի աստուածքն եդեալ են շրջանակի. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
bordered, hemmed, fringed, edged, trimmed.
· Calfa
Արասջիք ձեզ արկանելիս քղանցաւորս եւ ճամուկս դարձիւք. (Եփր. օրին.։)
watch, ambush;
in watch.
· Calfa
Հրամայեցաք քմինս գնել, եւ մահու գործեցաք նոցա։ Կայր ի քմին յիսուն արամբք։ Բազում զօրօք ի քմին կայր։ Կացուցանէր քմինս ի բազում տեղիս. (Ուռհ.։)
bed, couch, sleepingroom, dormitory;
grave, tomb;
— մանկան, crib, cradle.
· Calfa
κοιμητήριον coemeterium;
locus in quo dormitur. Տեղի ի քուն լինելոյ. որպէս անկողին, օրոց.
sleepy, drowsy;
lethargic.
· Calfa
Դռնապան քնէած։ Սոքա են քնէածք ի բերեաց։ Զարթուցիչ է քնէածից եւ պղերգաց։ Ի սատակումն քնէածիցն (կամ քնածիցն) գալոց է օրն այն։ Օգուտ եղեւ նոցա սաստն, եւ զարթոյց զմիտս քնէածս. (Նար. ՟Ժ՟Զ։ Մծբ. ՟Ժ՟Թ։ Յճխ. ՟Ժ՟Ա։ Ոսկ. մտթ.։)
to examine, to study, to investigate, to discuss;
to censure, to control;
to meditate, to consider, to think;
cf. Տեղեկագոյն.
· Calfa
Զիա՛րդ զԱստուած քննել մարթիցէք։ Քննեցէ՛ք զգիրս։ Քննեա՛ եւ տե՛ս։ Քննեցին զանօրէնութիւն, պարտասեցան ի քննել զքննութիւն։ Իբրեւ զգանձս քննեսցես զնա։ Քննեսցէ զխորհուրդս։ Արտեւանունք նորա քննեն զորդիս մարդկան։ Զչաւեղս իմ եւ զվիճակս իմ դու քննեցեր. Միտք ղբանս քննեն։ Ունկն քննէ զզարդ առակաց։ Իսկ որ ինչ յերկինս է՝ ո՞վ քննեսցէ։ Իբրեւ զոսկի ի բովս քննեաց զնոսա։ Ի վերայ դատաստանի արեան նորա կացցեն քննել։ Զի եթէ զանձինս քննէաք, ապա ոչ դատապարտէաք։ Առ ի քննել ձեզ զլաւն. եւ այլն։
examination;
research, discussion;
inquiry, inquest, inquisition;
control;
thorough investigation;
— խղճի, self-examination;
ի — մտանիլ, to examine;
ընդ քննութեամբ անցանել, to pass the censorship;
ընդ քննութեամբ արկանել, to examine, to control;
to criticize, to censure.
· Calfa
Ի քննել զքննութիւն։ Չիք քննութիւն իմաստութեան նորա։ Ի վերայ զօրաւորաց զօրաւոր քննութիւն հասանէ.եւ այլն։
Զքննութիւն արարածոց յօրինեաց որպէս զգիր դպրութեան։ Յայտնի էր առանց քննութեան։ Աստ քննութեան պէտք են. (Յճխ. ՟Է։ Իգն.։)
examination.
· Calfa
Եթէ անօրէն եւ խիստ իցէ (իշխանն), ի խրատ անօրինաց եւ ի քննումն արդարոց տուեալ լինին նա. (Եփր. հռ.։)
fly-flap, fan;
keshotz, flabellum, ringing-instrument agitated by the deacons during the Armenian and Greek Mass.
· Calfa
Քշոցացն հարումն զօրինակ ունի սրբոց սերովբէիցն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
veil, cover;
— հարսանեաց, nuptial veil.
· Calfa
Մովսէս արկանէր քող ի վերայ երեսաց իւրոց։ Մինչեւ ցայսօր ժամանակի նոյն քող ձգեալ կայ ի վերայ ընթերցողածոց հին կատակարանաց։ Քօղ արկ զերեսօք իւրովք։ Դու՛ստր բարելացւոց ընկեա՛ զքող քո.եւ այլն։
to discover, to unveil, to unmask.
· Calfa
Զերկուց բնութեանցն շարայարումն՝ատկանելով ի անօրէնութեան բանին աստուծոյ՝ խորհուրդն քողախնդրէր. (Կանոն.) (զի նեստոր դնէր չարայարումն, եւ ոչ միաւորութիւն)։
to veil, to conceal, to hide, to cover.
· Calfa
Երկին ի վերայ սորա զօրէն ձեղուան քօղարկեալ (յն. կամարեալ). (Նիւս. կազմ.։)
belonging to thy religion.
· Calfa
Որ ինչ հայի ի քո կրօնս՝ օրէնս՝ կարգաւորութիւն. Զյոքնահաւաք աւանդս ուղղութեան քոյինակօն լծոյդ քաղցրութեան. (Նար. ՟Լ՟Գ։)
ordered or imposed by thee or by thyself.
· Calfa
Օրէնս յարկայս օրհնաբանելիս ... քոյինահրաման պատուէրս կենաց. (Նար. ՟Զ՟Ե։)
to be infected with the itch.
· Calfa
Խորշանկեալ քոսոտեալ ցամաք երեւի կեղեւն. (Վեցօր. ՟Ե։)
cubic.
· Calfa
մասն ընդունել թուոյ քուականի (ուրօրեայ թլփատութեամբ). (Փիլ. լին. ՟Գ. 49։)
purse, little bag, satchel;
pack, packet;
— արծաթոյ, purse, flat-purse, money-bag, billcase, portfolio;
— հասարակաց ունել, to have the same, or a common purse.
· Calfa
Կնքեցեր զանօրէնութիւնս իմ ի քսակի։ Քսակ ասարակաց ստասցուք։ Զքսակն արծաթոյ ի ձեռին իւրում առեալ։ Որ արկանէք ոսկի հանգանակ ի քսակէ։ Մի՛ բառնայք զքսակ, եւ մի՛ մաղախ, եւ այլն։ Ոսկի գտեալ ուրուք՝ ի քսակ րկանէ. (Խոսր.։)
թ. քէսէ, քիսէ. քիյսէ. եբր. սաք. յն. լտ. սա՛քքօս, սա՛քքուս, սա՛քքուլուս . μαρσήππιον, βαλάντιον, σάκκος marsupium, saccus, sacculus ἕνδεσμος ligamentum, involucrum. Պարկ. Քուրձ փոքրիկ. պայուսակ դրամոյ եւ ծրար. եբր. ծօրէր.
cf. Քսանամեան.
· Calfa
Արեւորելոյ վաթսնամենի, կամ մօրուս արձակելով քսանամենի. (Նիւս. բն.։)
twenty years old;
of twenty years.
· Calfa
Արեւորելոյ վաթսնամենի, կամ մօրուս արձակելով քսանամենի. (Նիւս. բն.։)
plants, vegetables.
· Calfa
այլեւ յանշունչս գտանես այսպիսի զօրութիւնս ի բոյսս եւ ի քսինս. ի յն. դնի.
tale-bearing, story, report, tale, delation, secret accusation.
· Calfa
Քսութիւն մատուցանէ զնմանէ արքայի։ Վասն քսութեան հօր նորա, զոր առնէր ի տանէն արքայի առ սմբատ։ Եգիտ պատճառս քսութեան. (Խոր. ՟Բ. 23. 44։ ՟Գ. 22։)
cf. Քստմնիմ.
· Calfa
Որպէս մերթ խաղաղօրէն ձեւով քստմնեալ ծածանիս (ծովդ). (Պիտ.։)
cf. Քստումն.
· Calfa
Յորժամ սսէպ ոք յօրանջիցէ, սարսափիւն գայ զսսկերօքն, եւ քստմունք դնան ընդ անդամսն. (Եզնիկ.։)
thrill, great dread, cold shiver or shudder of horror.
· Calfa
Յորժամ սսէպ ոք յօրանջիցէ, սարսափիւն գայ զսսկերօքն, եւ քստմունք դնան ընդ անդամսն. (Եզնիկ.։)
like a christian, christianly;
— կեալ, to live, to lead a life worthy of a christian.
· Calfa
χριστιανικῶς ut christianus κατὰ χριστιανισμόν christianorum more. Քրիտոնեապէս իբրեւ զքրիստոնեայ. ըստ օրինակի քրիստոնէից եւ քրիստոնէութեան.
christian;
*catechism.
· Calfa
Զի մի՛ ի քիստոնէական անուանէդ որոշեսցիս։ Եւ որ այլ եւս կարգք են քիստոնէականք։ Զօրէնս քիստոնէական հաւատոց։ Ի քիստովնական հաւատոցն. Քրիստոնէական զարմից։ Քիստոնէական փրկաւէտ կոչմանս։ Քրիստոնէական կարգովս եւ կրօնիւք։ Զգիրս սրբոյս քիստոնէականս. (Մանդ. ՟Ա։ Խոսր.։ Յհ. կթ.։ Ճ. ՟Ա.։ Ոսկիփ.։ Նար. ՟Լ՟Բ։ Լմբ. սղ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)
Christ, the Anointed, Jesus Christ, Messiah, the Saviour of the world.
· Calfa
Երկուց քրիստոսաց ժողովումն առնէ անօրէնն (նեստոր). (Պրպմ. ՟Լ՟Ե։)
like Jesus Christ.
· Calfa
ա. Իբրեւ զքրիստոս. ըստ օրինակի քրիստոսի տեառն մերոյ. եւ Քրիստոսական.
assembled by J.-C.
· Calfa
Որ է գունդ քրիստոսի իբրեւ զօրագլխի հաւատոց. ի քրիստոսէ գնդեալ՝ խմբեալ՝ հաւաքեալ.
established or ordered by J.-C.
· Calfa
Ընդ լծով քրիստոսագի հաւատոցն։ Քրիտոսագիր արդար օրինացն։ Քրիստոսագիր կէտ, կամ կիտիւն։ Քրիսոսագիր աւանդիցս. (Ճ. ՟Ա.։ Ագաթ.։ Կորիւն.։ Յհ. կթ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)
saved by J.-C.
· Calfa
Վերացեալք խառնեալք ի զօրս քրիստոսակեցոյց գնդին. (Ագաթ.։)
called or invited by J.-C.
· Calfa
Մինչեւ յօր քրիստոսակոչ հանգստեան իւրո վախճանին. (Ագաթ.։ Բուզ. ՟Գ. 2։ Կորիւն.։ Ճ. ՟Բ.։)
cf. Քրիստոսադաւան;
living like a christian.
· Calfa
Քառասուն վկայքն՝ միահաւատ, քրիստոսակրօն՝ միագունդ զօրականք. (Սիսիան.։)
warring against J.-C, antichristian.
· Calfa
Ո՛վ հրէայ քրիստոսամարտ։ Ըստ քրիստոսամարտիցն մոլորութեան։ Ու՞ր քրիստոսամարգ լեզուն. (Վեցօր. ՟Թ։ Կիւրղ. գանձ.։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)
offered, consecrated to J.-C, holy, divine.
· Calfa
Դարձուցանել զնոսա ի քրիստոսանուէր օրինացն յանօրէն օրէնս իւրեանց։ Քրիստոսանուէր մերն աստուածային դաւանութիւն։ Որ քրիստոսանուէր կոչմամբն ծագեցար ոպէս զարեգակն. (Յհ. կթ.։ Մագ. ՟Ա.։ Շար.։)
fond of J.-C., loving J.-C, devout, pious.
· Calfa
Ի մէջ քրիստոսասիրաց զքրիստոսէ խոստացայ ճառել. զի եւ եւս ըստ իմում չափու քրիստոսասէր եմ։ Առն քրիստոսասիրի։ Որ քրիստոսասիրացն յայտնելոց է։ քրիստոսասէր զօրաց եւ զօրապետաց։ Կեղծաւորին լինել քրիստոսասէրք։ Զմիմեանս ատեն, եւ քրիստոսասէրք այնու զանձին վարկանին. (Սեբեր. ՟Ա. Կորիւն.։ Սարգ. Շար.։ Կոչ. ՟Զ։ Լմբ. սղ.։)
selling or betraying J.-C.
· Calfa
χριστοκάπηλος qui christum cauponatur. Վաճառօղ զքրիստոս ըստ օրինակի կրպակաւորաց որպէս յուդայ, սիմոնականք, եւ այլն.