Definitions containing the research օր : 9873 results

Քրովբէագումար

adj.

levied or assembled by cherubim.

· Calfa

NBHL (1)

Քրովբէագումար զօրքն հանդիսից. (Գանձ.։)


Քրովբէապէս

adv.

like a cherub, angelically.

· Calfa


Քրտնեմ, եցի

vn.

cf. Քրտնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ քրտնեացն յերկեղէ, նոյն ընկրկեաց եւ յարուցեալսն ի վերայ։ Քրտնեաց, այլ զքիրտն երեսաց նախահօրն ցամաքեցոյց. (Շ. թղթ.։)


Քրքանք

s.

cf. Քրքիջ.

· Calfa

NBHL (1)

Զայրագնեալ ի վերայ սրբոցն տնօրէն իշխանն յաղագս թշնամանացն, որպէս թէ ի թագաւոր կողմն դարձուցին սրբոքն զքրքանս. (Փարպ.։)


Քրքիջ, քջի

s.

hearty laugh, loud or derisive laughter, burst of laughter;
— բառնալ, to burst out a laughing, to burst into a loud derisive laugh, to laugh outright or immoderately, to roar with laughter;
— կալ, to be laughed at, derided, scorned.

· Calfa

NBHL (1)

Զայրագնեալ ի վերայ սրբոցն տնօրէն իշխանն յաղագս թշնամանացն, որպէս թէ ի թագաւոր կողմն դարձուցին սրբոքն զքրքանս. (Փարպ.։)


Քքուանք, նաց

s.

distraction, upsetting, confusion, agitation, emotion;
groaning, complaint, outcry.

· Calfa


Օ (o)

s.

"the thirty seventh letter of the alphabet, the eighth of the vowels. It was introduced in the Armenian alphabet towards the end of the XIIth century to facilitate or distinguish the two different pronunciations of the syllable աւ, which is generally pronounced ""av"" when followed by a vowel, as աւետարան;
on the contrary, when followed by a consonant, it is pronounced like the English ""o"", as աւգնեմ, աւրհնեմ, աւրէնք."

· Calfa

NBHL (7)

Այլ քանզի կրկնաձայն եւ հոմաձայն է մեզ աւ, զի նախ քան զայլ ձայնաւոր՝ կամ ի վախճան բառից թաւ հնչէ որպէս մօտ ի ավ, զոր օրինակ աւագ, աւազան, աւետիք, աւիշկ, հարաւ, ցաւ. եւ այլն. առ ի գիտել՝ թէ եբր գրի իբր օ՛, սկսան ոմաք ի վերայ տառիս աւ ՝ դնել զյունական ω , օ՛մեկա. Վասն զի տեսին առ հինս եդեալ զայն երբեմն ի վերայ վանկիս ով, ի նշանակ՝ թէ այն վանկ ըստ յունաց գրի տառիւս . ω , օ՛մէկա։ Այլ ելին եւ անհմուտ գրիչք, որ կարծելով թէ ձեւդ օ, յամենայնի լնու զտեղի տառիցս աւ, փոխանակ գրելոյ՝ Դաւիթ, զաւակ, ցաւ, եւ այլն. Գրեցին՝ Դօիթ, զօակ, ցօ, եւ այլն. որպէս համառոտագրութիւն։

Բայց իմաստունք անգամ ստէպ վարանէին եւ ցարդ եւս վարանին, թէ ուր դնի ըստ հին գրչութեան, Աւնան, Սաւսան, Սաւսակիմ, Լաւոդէ, եւ այլն, արդեօք իբր աու՞ վերծանելի իցէ, եթէ իբր օ՛. զոր դիւրին է որոշեալ՝ հայելով յայլ լեզուս. զի հիշելի է ըստ նոցա, անուան, սօսան, սուսակիմ, լօոդէ, եւ այլն։ Որպէս եւ վիպակ սովորութեամբ գրեալքն կամ իբր ռամկօրէն հիշեաւ արտաբերեալքն՝ օգոստոս, աւրեղիոս, պաւղոս եւ այլն։ Եւ չեն ինչ զարմանք. զի եւ իտալացիք՝ որոց լեզուն է ռամկականն լատինականի, ասեն օ՛ռօ, կօտէ՛րէ, բա՛օլո կամ բօ՛լօ, ուտիռէ կամ օտի՛ռէ. փոխանակ լատին ձայնիցս՝ աւռում, կաւտէ՛րէ, բաւլուս, աւտի՛րէ, եւ այլն։

Ի յայտնութիւն իրացս գիտեա՛, զի եւ եբրայեցիք գրեն աւր, աւհ, ատւն, էզւպ, ելւն, եագւպ. եւ ընթեռնուն, օր (լոյս), օ՛հ, ատօն, եզօպ, էլօն, եագուպ. Թուրք զբառսդ օտուն ... գրեն՝ աւտն կամ աւտւն ...

Ձայնաւորք են ութ. ա՛, ե՛, է՛, ը՛, ի, ո, ւ, ով. այլ ի յետին օրինակս փոխանակ վերջնոյն դնի օ՛։

Յորոց յայտ է, թէ սուրբն մեսրոպ որպէս ոչ յօրինաց զտառ ինչ նման լատինականին u, այլ նոյնպէս հնչել ուսոյց զվանկդ ու՛, հանգէտ յունաց՝ որք գրեն ου . ըստ նմին ոչ յաւել զտառն օ՛, այլ ուսոյց ըստ տեղւոյն գրել փոխանակ այնր աւ, կամ ւ. հանգոյն այլոց արեւելեաց համօրէն. որպէս եւ գաղղիացիք գրեն au, եւ վերծանեն օ՛։

Յայտ է ի վախճանի, զի որք սկսանն նախ քան զաւուրս իսկ լամբրոնացւոյն գրել օ՛, իբր աւ, ոչ մուծին նոր հնչիւն, այլ նոր նշանադիր համառօտեալ. գիտելով՝ թէ ամենայն ժողովուրդն գիտէ զնշանակութիւն բառիցս՝ օր, օրհնութիւն, օգնել. հօր, մօր, եղբօր եւ այլն. եւ ոչ ոք այլազգ ընթեռնոյր զգրեալսն յառաջնոց՝ աւր, աւրհնութիւն, աւգնել, հաւր, մաւր, եղբաւր եւ այլն։

Նշանագիր նոր, հնարեցաւ յետ ժբ դարու առ ի դիւրութիւն՝ փոխանակ երկբարբառ գրութեանս աւ, ի փոխ առեալ ի յունէ եւ ի լատինէ. o. որ կոչի ըստ յն. օ՛ միքրօն. այսինքն փոքրիկ կամ սուղ. զի է որպէսօ, փակ եւ բոլորեալ՝ առ առաւել արձակ հնչիւն բացմամբ շրթանց. իսկ մեծ օ, կամ օ՛ մէկա ՝ յունաց, այսինքն երկայն ամանակաւ . ω , է եւ ձեւով նման երկուց տառից . αυ կամ կրկին οο տառից։ Արդ օ փոքրիկ ըստ յունաց՝ միշտ վերածի ի մերս. ո, եւ աւ ՝ որպէս օ. զոր օրինակ՝ յն. πόλις. բօ՛լիս լինի ի մեզ պոլիս, կամ պաւլիս. πέτρος , բէ՛դրոս, պետրոս. ὁνία , օնիա, ոնիա կամ աւնիա. ὅφνι , օֆնի, ոփնի. σοφία , ὁρθοί , սօֆի՛ա, օրթի՛, սոֆիա՝ որթի, կամ սաւֆիա աւթի. κρόνος , գռօ՛նօս, կռոնոս կամ կրաւնոս. եւ այլն։ Իսկ մեծ օ. կամ ω յունաց փոխադրի ի մեզ ով. զոր օրինակ՛ ἱωσήφ, πλάτων, ἱώτα , յովսէփ, պղատովն, յովտ. եւ այլն։


Օգնական, ի, աց

adj. s.

aiding, assisting, helping, auxiliary;
aid, helper, assistant, adjutant, coadjutor, colleague;
— զորք, auxiliary forces, reinforcements, auxiliaries;
— լինել, to help, to aid, to give help to, to succour;
— լինել միմեանց, to help one another;
— իւր առնուլ, to profit by, to avail oneself of զխաւար — առեալ, under cover or favour of the darkness.

· Calfa

NBHL (1)

Արտասուք դմա օգնական ըստ դմա։ Բայց ադամայ ոչ գտաւ (ի կենդանիս) օգնական նման նմա։ Անուն երկրորդին եղիազար. ասէ, աստուած հօր իմոյ՝ օգնական իմ։ Օգնական ի թշնամաց եղիցես նմա։ Որ ոչ արար զաստուած իւր օգնական։ Խաղաղութիւն քեզ, եւ խաղաղութիւն օգնականաց քոց։ թագաւորք օգնականք նորա։ Օգնական լինել (ի պատերազմի)։ Որպէս ձիւնաբեր ամարայնի՝ տօթացելոց օգնական է (այսինքն օգնէ, օգտէ. ὡφελεῖ prodest ) եւ այլն։


Օգնականութիւն, ութեան

s.

cf. Օգնութիւն;
alliance, league cooperation, collaboration.

· Calfa

NBHL (3)

Այլուստ լինի օգնականութիւն եւ փրկութիւն հրէից։ Մի՛ հեռի առներ զօգնականութիւն քո յինէն։ Օգնականութեամբ լցեալ բարձրելոյն։ Յուսացեալ յօգնականութիւն տեառն։ Զօրէնս յօգնականութիւն ետ։ Հազիւ կարացաք ըմբռնել զմակոյկն, զոր առեալ՝ յօգնականութիւն կապէին ընդ նաւն. եւ այլն։ Զմիմեանս օգտեցուցանել աննախանձ օգնականութեամբ. (Յճխ. ՟Ժ՟Է։)

Առաքեցի քեզ զօր յօգնականութիւն. (Խոր. ՟Գ. 5։)

Զոր օրինակ ի բժշկացն օգնականութիւնս բազում բանջարս առնուն՞ եւ մի դեղ կազմեն. (Ոսկ. եբր. ՟Թ։)


Օգնութիւն, ութեան

s.

aid, succour, assistance, help, furtherance, support, stay, prop;
favour, relief, resource, means;
forces;
դրամական —, pecuniary aid, relief, subsidy, grant;
փութալ, հասանել յ— ուրուք, to hasten to a person's aid.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեսցէ քեզ տէր օգիութիւն։ Ի տեառնէ է օգնութիւն սրբոյն իսրայէլի՝ թագաւորին մերոյ։ Որ հանապազօր զօգնութիւն իւր ոչ առնէր պակաս ի նմանէ՝ եւ այլն։


Օգտեմ, եցի

vn.

to profit, to boot, to be advantageous or profitable, to fructify.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ կարասցե՞ն ինչ օգնել, եթէ կարասցե՞ն կազդուրել։ Դիցուկ օրէնս մի, որպէս արժան իցէ օգտել վասն ձեր. (Ես. ՟Ժ՟Է. 12։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 36։)


Օգտիմ, եցայ

vn.

profit, to derive use or advantage from, to take advantage of, to turn to account, to reap benefit from.

· Calfa

NBHL (1)

Զի օգտեցայց (այսինքն շահեցայց) զանօրէնսն յարդարութիւն. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Օդախաղաց

cf. Օդագնաց.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի պատմել զսքանչելիսն, որ ի յօդախաղաց թռչունս գտանին. (Վեցօր. ՟Ը։)


Օդամուտ

adj. s.

open, aired, ventilating;
air-hole, casement, window, door.

· Calfa

NBHL (1)

Երկուս դուրս օդամուտս արարեալ էր։ Ըստ օդամտի խցկանդ երեւեալ. (Վեցօր. ՟Թ։ Եւագր. ՟Ի՟Գ։)


Օդայած

adj.

wandering in the air, in space.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր օրինակ թռչունքն օդայածք են. (Փիլ. լիւս.։)


Օդի, օդւոյ, օդիք, օդեաց

s.

sheep.

· Calfa

NBHL (1)

Մի օր՝ օդի սհիտակացեալ երեւիս, եւ մի օր այծի սեւաթոյր. (Մանդ. ՟Ի՟Բ։)


Օթեակ, եկի

s.

cf. Օթ;
bivouac;
—ս առնել, cf. Օթեվանեմ;
to bivouac.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ անօրինաց մտեալ (յեկեղեցի՝) օթեակս ոչ առնեն, հրամանաւ եպիսկոպոսին սրբեսցէ։ Ո՛չ է արժան օթեակս առնե կնոջ ի թատերս կամ ի վաճառս. (Կանոն.։)


Օթեգանամ, ացայ

vn.

cf. Օթագայանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զմի օր կամ զմի ժամ, այլ զգիշերս ընդ տիւս միաբանեալ՝ օթեգանաս արտաքոյ. (Իսիւք.։)


Օթեկ

adj.

stale, hard.

· Calfa

NBHL (1)

Ապա թէ երկօրեայ նշխարօք մատուցանէ ... իսկ եթէ օթեկ ջրով ի պատճառս ծուլութեան կազմեսցէ զնշխարն, եւ այլն. (Կանոն.։)


Օթեկան

cf. Օթեկ.

· Calfa

NBHL (1)

Ապա թէ երկօրեայ նշխարօք մատուցանէ ... իսկ եթէ օթեկ ջրով ի պատճառս ծուլութեան կազմեսցէ զնշխարն, եւ այլն. (Կանոն.։)


Օթեվան

s.

inn, hostelry;
dwelling, lodging, habitation, convent;
a day's journey;
երանաւէտ — արդարոց, the happy abode of the just;
օթեւանս առնել՝ առնուլ՝ ունել, to lodge in, to dwell in, to reside in, to live in, to inhabit;
ո՞ւր են —ք քո, where do you live ? հեռի երեսուն —օք, thirty days journey distant.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զպանդուխտ յերկրի, կամ իբրեւ զբնակ երկրի՝ որ դառնայցէ յօթեվանս։ Ո՞ տայր ինձ յանապատի դոյզն օթեվանս։ Ու՞ր են օթեւանք քո։ Ի տան հօր իմոյ օթեւանք բազում են.եւ այլն։


Օթոց, աց

s.

sleeping-place, bedroom;
blanket;
carpet, tapestry, hangings, arras;
cf. Վերարկու.

· Calfa

NBHL (1)

Օթոցն, եւ վերածածկութից, եւ բնակուեանց. (Պղատ. օրին ՟Գ։)


Օժանդակ, աց

adj.

aiding, helping, assisting, auxiliary, subsidiary;
confer derate, allied;
— — բայ, auxiliary verb.

· Calfa

NBHL (2)

Մեծդ միքայէլ եւ գաբրիէլ ... հօր միածնիդ յիսուսի դուք խորհրդոցն օժանդակք. (Լմբ. տաղ հրեշտ.։)

իմա՛ ի վերայ սպանողաց, որք զօրէնս օժանդակ առնուն. (Երզն. մտթ.։)


Օժանդակեմ, եցի

va.

to aid, to succour, to assist, to protect, to favour, to support, to sustain.

· Calfa

NBHL (4)

Ձեռն իմ ասէ օժանդակեսցէ նմա, եւ բազուկ իմ զօրացուսցէ զնա։ Զնոսա երդմնեցուցանելով՝ յամաքինութեանն կենցաղ օժանդակէ. (Նիւս. երգ. (ըստ յն. ներդ)։)

Ոյժ կամ ձեռն տալով զօրացուցանել. ձեռամբացի առաջնորդել. բարգաւաճ առնել. պաշտպանել. պատսպարել. ամրացուցանել. յանձանձել.

Ի ձեռն վեհիդ սպասաւորութեան զտկարս օժանդակելով։ Օծ արքայութիւնս, օժանդակեաց թագաւորս։ Իբր առ նուազ՝ լաւ օժանդակեաց։ Հոգելի զօրութեամբդ օրհնեալ օժանդակեսցես կատարելապէս զայս պատճէն տառի։ Զորդւոյն գարշապարս օժանդակեաց. (Նար. Ե. ԼԴ. եւ մծբ։ Կոլ։)

Օգնիլ. եւ Պաշտպանիլ. կամ զօրանալ. պատսպարիլ. ամրանալ. ապաւինիլ. իմտատ պումագ, վէ սըղենմագ.


Օժընդակ

s.

cf. Օժանդակ;
courier, runner.

· Calfa

NBHL (2)

Զարանցզառաքինութիւնս եւ զհաւատս ա՛ռ քեզ օժանդակ։ Ահա եւ այլս բազումս գտանես օժընդակ զօրու գուրգենի։ Գտեալ օժընդակ չար եւ սադրիչ՝ անօրէն մտածութեանն իւրում այր մի ի տոհմանէն սիւնեաց. (Արծր. ՟Գ. 17։ Փարպ.։)

տալ օժընդակ իւրոյ օրինացն զհրամանս զայս ահաւորս. (Մխ. դտ.։)


Օծանեմ, օծի, օծ

va.

to anoint;
to consecrate;
— ոսկւով, to gild;
— արծաթով, to silver;
— զանձն իւղով անուշիւ, to pomatum, to perfume one's person.

· Calfa

NBHL (3)

Մինչեւ ցօծեալն առաջնորդ։ Վասն տեառն, եւ վասն օծելոյ նորա։ Ծնաւ ձեզ այսօր փրկիչ, որ է օծեալ տէր.եւ այլն։

Փրկիչ, որ է օծեալ տէր. եւ արդ է ըստ (այլոց) լեզուաց այսպէս. Ծնաւ ձեզ այսօր յիսուս, որ է տէր քրիստոս. (Իգն.։)

Օծեալ օծելոց։ Ձեռնադրեցան այսօր օծմամբ սրբութեան ի յօծելոյն մեծէ. (Տաղ.։)


Օծումն, ման

s.

cf. Օծութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Րաբունք հոգեւորք ձեռնադրեցան այսօր՝ օծմամբ սրբութեան ի յօծելոյ մեծէ. (Տաղ։)


Օձաձեւ

adj. s.

snake-shaped, snaky;
full of turnings & windings, going or running winding about, zigzag, crankling;
zigzag, crankle.

· Calfa

NBHL (1)

Ել ի ծոցոյ հօր, եւ էառ զօձաձեւ բնութիւնս. (Եղիշ. ծն. առ Վարդանայ. եւ Եղիշ. առ Ապար.։)


Օձամարտ, ից

adj. s.

inimical to serpents;
ophiomacus;
ichneumon.

· Calfa

NBHL (1)

յառակս օրինակաց բուսոցն բարուց օձամարտ պատերազմին. (Եւագր. ՟Ե։)


Օձտեմ, եցի

va. vn.

to divide, to disunite, to separate, to detach, to sever, to part, to distract, to divert from;
to dissipate, to disperse, to scatter;
to sow discord or strife;
to tear, to lacerate;
to be divided, dissipated, to dissent.

· Calfa

NBHL (2)

Օցտիցեն քերթողքն զյարմարութիւն իսկ եւ ձձեւս առանց դաշանց սոսկ բանս առ չափս դնելով. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)

Ոմն ի մէնջ ներդաշնակապէս, եւ ոմն օցտելով առ այսոցիկ շարժեցի. (Պղատ. օրին. ՟Է. յն. անցանելով ըստ չափ։)


Օճան, ի

s.

assistance, favour, protection, goodness, grace;
առնուլ —, to gain one's cause.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծաւ պատուով եւ բարի օճանաւ ընդունի զնա։ Բարեզգեաց բանիւք եւ բարի օճանաւ զնոսա ածել յուղղութիւն։ Զօրութեանց եւ քաջութեանց, եւ բազում բարի օճանից. (Յհ. կթ.։)


Օն

s. int.

cheer, shout of encouragement;
— առնում, to cheer up, to pluck up courage;
Օ՛ն առ, Օ՛ն առեալ, now! come! cheer up! courage! bravo! օ՛ն անդր, oh fie! for shame! pshaw! avaunt! back ! stand back ! off or away with you! օ՛ն անդր, իբաց կաց, be off! go away! begone! get you gone! օ՛ն արի, rise up! come! օ՜ն եկայք, come along ! օ՜ն եկայք եւ մեք, let us go too;
օ՜ն արիք, arise! get up! օ՜ն եւ օն, so, in this or that way, thus, such;
certainly, to be sure, assuredly;
օ՛ն եւ օն արասցէ ինձ Աստուած եւ օ՛ն եւ օն յաւելցէ եթէ ոչ մահու մեռանիցիս, may God strike me if you die not ! օ՛ն եւ օն արասցեն դիք աստուածք եւ օ՛ն եւ օն յաւելցեն եթէ, the gods do so unto me, more also, if...;
օ՛ն եւ օն արասցէ ինձ Աստուած եւ օ՛ն եւ օն յաւելցէ եթէ, may the gods load or afflict you withevery evil if ...;
օն իբաց թողցուք, oh too much! leave off ! have done !

· Calfa

NBHL (2)

Օն ա՛ռ, կացուսցուք սմին յանդիման զհեզ ոք եւ զհանդարտ։ Օ՛ն ա՛ռ, զայն բան երկրորդեսցուք։ օ՛ն ա՛ռ, զթագաւորն իսկ եւ զկալանաւորն ընդ միմեանս հարցուք։ Օ՛ն առ՝ եւ զմշակացն եւս դասս դիմեսցուք։ Օ՛ն առեալ՝ մտադիր յերրորդն դիմեսցուք։ Օն առեալ՝ այսօր զմնացեալսն արկանիցեմք ի հարց եւ փորձ։ Օն առեալ՝ եւ օրինակ ինչ ուղղութեան հնարեսցուք. (Ոսկ. մտթ. ստէպ։)

Ծիւրեալք ի ցաւս ախտանային, օ՛ն անդր եւ աստ մեռանէին։ Եւ օ՛ն անդր միտքն ձգէին՝ ի յօրըն մեծ աներեկին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Օշարակ, աց

s.

syrup, sherbet.

· Calfa

NBHL (1)

Ըմպելի յօրինեալ ի պէսպէս հիւթ ց՛յախորժ արբումն, եւ ի պէտս դեղոց.


Օտարաբար

adv.

strangely;
like a stranger.

· Calfa

NBHL (1)

ἁλλοτρίως, ξένως aliene, alia ratione, peregrine. Իբրեւ օտար. օտար օրինակաւ՞ տարօրինակ. եւ Պանդխտաբար.


Օտարակերպ

adj.

of another form or appearance, diverse, different.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծ միջոցաւ օտարակերպք էին ի բնաւ ազգեաց։ Միւս եւս ազգք օտարակերպ ի սոցանէ։ Այլեւ իշխանն (հովիւն կենդանեաց) օտարակերպ է յիշխեցելոցն. (Պիտ. Վեցօր. ՟Է։ Վրդն. ծն.։)


Օտարահալածութիւն, ութեան

s.

inhospitaly.

· Calfa

NBHL (1)

Օտարահալածութեամբն վարելով, եւ եղանակօք՝ որ են յանդգունք. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Օտարաձայն, ից

adj.

of a different language;
disagreeing, dissenting;
— ուսմունք, strange doctrines.

· Calfa

NBHL (1)

Օտարաձայն այլամիտ խորհուրդս ունել նմա ընդ օրէնս արքունի։ Յուսմունս պէսպէս եւ յօտարաձայնս դանդաչէք. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 16։ Եբր. ՟Ժ՟Գ. 9։ Օտարաձայն բանից. զի՞նչ օտարաձայն ինչ է՝ զոր մեք պատմեմք։ Յաշխարհս հեռաւորս եւ օտարաձայնս առաքէի զքեզ։ Եւ ոչ այլ ումեք օտարաձայնից. Կոչ. ՟Ժ. ՟Ժ՟Բ։ Կանոն.։ Գէ. ես.։ Ոսկիփոր.։)


Օտարապէս

adv.

cf. Օտարաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս օտարոք. օտար օրինակաւ. օտարաբար. նորօրինակ. հրաշափառապէս.


Օտարասիրութիւն, ութեան

s.

kindness to strangers, hospitality.

· Calfa

NBHL (1)

Իջեւանք առ տաճարսն գոլ՝ օտարասիրութեամբ մարդկան պատրաստեալք. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Օտարացեղ, ից

adj.

of another tribe, foreign, heterogeneous.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս այլասեր եւ օտարացեղ առնել զնա (զորդի ի հօրէ). (Կիւրղ. գանձ.։)


Օտարացուցանեմ, ուցի

va.

to alienate, to estrange;
to alienate from affection, to disaffect, to avert, to turn aside or away, to detach, to wean;
— յիւրմէ աշխարհէ, to send from home, to remove, to send abroad, to expatriate.

· Calfa

NBHL (2)

Զի մի՛ օտարացուցանելով օտարացուսցուք զորդի ի հօրէ. (Կոչ. ՟Ժ՟Ա։)

Կարի օտարացուցանեն զայս կարծիս։ Լեառն ասել զխաչս՝ չօրարացուցանէ ի բանէս։ Ոչ օտարացուցին զսոյն (գիրս իմաստութեան) ի սողոմոնէ. (Իգն.։ Շ. բարձր.։ Լմբ. իմ.։)


Օտարոտի, ոտւոյ, տւոց

adj.

strange foreign, alien;
new, strange, extravagant;
diverse, different.

· Calfa

NBHL (1)

Յօրէնս օտարոտիս. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 46։)


Օտարուհի

s.

stranger, foreigner.

· Calfa

NBHL (1)

Տանջելով միշտ զանիրաւեալն, զծառայ եւ զաղախին, եւ զօտար եւ զօտարուհի. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Ֆ (fé)

s.

the thirty eighth letter of the alphabet, and the thirtieth of the consonants;
It was taken at the time of the Crusaders from the Greek, in order to facilitate the writing of foreign words. The ancients used in its stead the letter փ;
φνσιϰος as փիւսկեան;
It is consequently pertinent only to modern Armenian, and if found in some early writers, the words are of foreign derivation.

· Calfa

NBHL (1)

Նոր այս նշանագիր՝ ձայնեալ ըստ այլ լեզուաց ֆէ, ֆի, էֆֆէ, չիք ի մեր բարբառ. այլ փոխանակ նորին վարիմք զտառդ փ, երբեմն եւ վ, ւ. որպէս եւ լատինք, թէպէտեւ ունին F, բայց զյունական բառս գրեալս տառիւն Φ , վերածեն ի փհ, ph հնչելով ֆ։ Իսկ եբրայեցիք եւ այլ արեւելայք՝ է՛ զի տարաբերեն ֆ, եւ է՛ զի փ։ Ի մեզ յետ ՟Ժ՟Ա. կամ ՟Ժ՟Բ. դարու ի լատինացւոց առին կիլիկեցիք՝ զայլոց բառս դրոշմել ֆ նշանագրով. զոր օրինակ.


Ֆռանգ

cf. Փռանկ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՖՌԱՆԿ, cf. ՖՐԱՆԿ, cf. ՓՌԱՆԿ, ի բռ. յտկ. ան։ Այլ գտանի դրոշմեալ եւ երբէմն ըստ կամի գրչաց՝ եւ ֆ տառիւ ի գիրս Մագիստր. Շ. Լմբ. Մխիթ. գոշ. Վրդն. եւ հետագայից. որպէս եւ ի լուսանցս օրինակաց սուրբ գրոց առ կիլիկեցւովք դնի սկիզբն լատին գլխակարգութեանց գրովս ֆ. այսինքն ըստ Ֆռանկաց, իմա՛ լատինացւոց։


Ֆրեր

s.

brother;
—ք, Crusaders;
Templars, Knights templars.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՖՌԷՐ;
ձայն գաղղիական ի լատինականէս ֆռա՛դեր. պրս. պիրատէր . այսինքն Եղբայր։ (ի յետին օրինակս թղթոյ դաշանց. որ ըստ հին գրչութեան ունի լինել Փրեր։) Իսկ ի Պատմ. մատթէի ուռհայեցւոյ եւ Գրիգորի երիցու՝ Ֆրեր կամ Փրեր կոչին խաչակիր զօրք լատինացւոց։ Որպէս եւ Երզնկացին ի յիշատ. քեր. ասէ.


Ազգակցապէս

NBHL (1)

Քեւ զանծանօթն հօր տէրութիւն ազգակցապէս օրհնաբանեցաք. (Նար. կուս.։)


Ակն, ական, կունք, կանք

NBHL (8)

Ակն ընդ ական։ Ոչ դարձցի ակն իմ ի տեսանել զբարին։ Եւ ական չէր տեսեալ զիս։ Խռովեցաւ ի սրտմտութենէ ակն իմ։ Պահեա՛ զիս որպէս բիբ ական։ Ակն իմ իջոյց արտասուս, կամ արտօսր։ Միով ակամբ քով։ Ճրագ մարմնոյ ակն է։ Զի՞ տեսանես զշիւղ յական եղբօր քոյ։ Զոր ակն ոչ ետես եւ այլն։

ՅԱԿՆ ԱՆԿԱՆԻԼ. Երեւիլ աչաց այլոց. աչքի երեւնալ. կէօզի իլիշմիք, կէօրիւնմէք.

Միայն ակն ածէին ի մուրացանէն Արգամայ, զի այր քաջ էր։ Ակն ածէր որպէս արդարեւ ի թշնամւոյ։ Ի ծերութենէ հօրն ակն ածելով. (Խոր.։)

Մի՛ ակն առնուցու որդի՝ հօր պատուոյ. (Եղիշ. Գ։)

Ընդ ակամբ հայէր Սաւուղ (ի Դաւիթ) յօրէ յայնմանէ եւ առ յապա։ Եւ որ շուրջ զմեօք՝ ընդ ակամբ հայէին ի մեզ։ Ընդ այնոսիկ մի՛ խորհիր դու, որ ընդ ակամբ նայիցին ի քեզ. (Ա. Թագ. ԺԸ. 9։ Բ. Մակ. Թ. 25։ Սիր. ԼԵ. 8։)

ԸՆԴ ԱԿԱՄԲ ՀԱՅԵԼ. Խեթիւ կամ խոժոռ աչօք հայել. ծուռ աչքով՝ խոլոր մոլոր նայիլ. խօր՝ էյրի պագմագ, քէմ նազար իլէ պագմագ. ὐποβλέπομαι torve aspicio, subddole observo

Ծով է ակն գլխաւոր՝ ջուրցն օդոց։ Ակն ջուրց։ Ելանելն Եղիսէի յականս ջուրցն. (Վեցօր. Դ։)

Զնոյն լոյսն վառեաց ակն յարեգակն. (Վեցօր. Զ։)


Ակօսաձեւ

NBHL (1)

Քաղաքս ակօսաձեւս հրապարակօքն եւ փողոցօք. (Վեցօր. ՟Զ։)


Աղբիւրացուցանեմ, ուցի

NBHL (1)

Զորս եւ աղբեւրացոյց օրհնութեամբքն. (Արշ. ՟Զ։)