Definitions containing the research թ : 10000 results

Զուգաբան, ից

adj.

unanimous, with ono opinion or voice.

· Calfa

NBHL (1)

Զուգաբան թխատեսակ ձիոցն Զաքարիայ. (Վրդն. քրզ.։)


Զուգաբանեմ, եցի

vn.

to agree, to be of one mind.

· Calfa

NBHL (3)

Զի զհոգեւորսն գաղափարս ընդ հոգեւոր ճշմարտութեան զուգաբանեսցեն. (Ճ. ՟Ժ.։)

Ըստ մեծութեան կազմուածոյ շինուածոյն՝ զուգաբանեալ բարձրութեան զհիմն՝ յարուցանեն։ Ըստ սրտին զուգաբանի շրջակայ մարմինն՝ մեծ եւ փոքր. (Վրդն. սղ.։)

Եւ զայս Յովհաննէս յայտնապէս զտեղին եւ զժամանակն համաձայն զուգաբանիւր քարողաց. էր երեկոյ ասէ միաշաբաթոջ աւուրն. (Սկեւռ. յար.։)


Զուգաբարբառ

cf. Զուգաձայն.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի զուգաբար բաժանել ընդ ինքն զջրաբաշխութեան ծաւալումն՝ արդարակ հարթութեամբն. (Պիտ.։)


Զուգաբնակ

adj.

that lives or dwells together, neighbouring, adjacent.

· Calfa

NBHL (5)

Յաղթելով մի ի բազմացն՝ յաղթողին նման լինիցի, նորին զուգաբնակ մնալով. (Պղատ. տիմ.։)

Յամուսնութիւնս եւ ի զուգաբնակութիւնս շարամերձեսցին. (Ճ. ՟Ա.։)

Զամենայն հնար գտանել, որով այսպիսի ամենայն զուգաբնակութիւնս միշտ բարբառիցի. (Պղատ. օրին. ՟Բ. (գրեալ էր, զուգաբանութիւնս)։)

Ի սակս մանկանց զուգաբնակութիւն առնել (լծակցաց). (անդ. ՟Ժ՟Ա։)

ԶՈՒԳԱԲՆԱԿ ԼԻՆԵԼ. ԶՈՒԳԱԲՆԱԿՈՒԹԻՒՆ. συνοικία societas Իմիասին բնակել. բնակակիցն լինել. կենակցութիւն.


Զուգագոյն

adj. adv.

equal, companion;
equally.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ զուգագոյն կայցէ՝ ի խաղաղութեան լինել մեզ ընդ Աստուծոյ, եւ իւրաքանչիւր ընդ անձին եւ ընդ միմեանս. (Ոսկ. ես.։)


Զուգագործ

adj.

that works or labours together, that does the same thing.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ հաւասար գոյր, ես գրէի. թէ զուգագործ գոյր, ես ցուցանէի. (Նար. ՟Ժ՟Ե։)


Զուգախաղաց

adj.

that stirs together, that walks with another.

· Calfa

NBHL (2)

Զուգընթաց. հաւասար ի գնացս.

Զուգախաղաց հասարակութեամբ յառաջանային. (Պիտ.։)


Զուգախառնեմ, եցի

va.

to mix together, to compose, to allay.

· Calfa

NBHL (3)

Յայսոսիկ փոքր ինչ զուգախառնեցից տեսութիւնս պատշաճողս. (Մաքս. եկեղ.։)

Միջակաւ զօրութեամբ յերկոցունցն զուգախառնեաց. (Պղատ. տիմ.։)

Զուգախառնեալք առասպելական պատմութեամբք։ Զուգախառնեաց ի խաղաղական ցնծութիւն. (Նիւս. սքանչ.։)


Զուգախնդիր

s.

competitor.

· Calfa

NBHL (1)

Զմտերմագոյնն տեսանելով սարաս վարդապետութեան, եւ զուգախնդի՛ր՝ զպատուոյն հայցեալ վարկ. (Պիտ.։)


Զուգական, ի, աց

adj. s.

even, alike, equal;
counterpart.

· Calfa

NBHL (6)

Զի՞նչ ինչ այնպիսի աւետեաց լինիցի զուգական։ Զի՞նչ այնմ պատուոյ զուգական կայցէ։ Այս բարբառ այնր բարբառոյ զուգական է. (Ոսկ. մտթ.։)

Չի՛ք ինչ զուգական խոնարհութեան. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Է։)

Գանձու իմաստութեան ո՛չ է գտանել ումեք գովեստ զուգական. (Սարկ. խրատ ուսմ.։)

Զուգական Աստուծոյ կամեցաւ լինել (Ադամ)։ Լինել զուգական Աստուծոյ տենչային. (յն. զուգաստուած. այսինքն հաւասար Աստուծոյ։) Զի՞նչ այլ ինչ զուգական կայցէ այնպիսի խնամոց։ Զի ամենայն ուրեք զզուգական հաւասարութիւնն զիւր ընդ Հօր յայտ առնիցէ. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ. ՟Ա. 15։)

Զզուգական պատիւ Երրորդութեանն ի մի բերեալ փառաւորութիւն ըստ օրհնութեան սրբոց Սերովբէիցն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Տեսե՞ր զանզանազանութիւն փառաց սրբոյ եւ զուգական Երրորդութեանն. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Թ։)


Զուգակարգեմ, եցի

va.

to put in order, to dispose;
to put into verse.

· Calfa

NBHL (1)

Զտարերս զուգակարգեցեր առ ի կենդանութիւն արարածոց քոց. (Մաշտ.։)


Զուգակից, կցի, կցաց

adj. s.

alike, equal, same;
spouse (man or woman).

· Calfa

NBHL (5)

Պարզամիտ բնութիւն եւ դիւրահաւան՝ զուգակցիս (Եւայի). (Պիտ.։)

Մինչ զուգակիցն ի գերութիւն էր. (Կանոն.։)

Ո՞ր վիշապ զիւր զուգակիցն կամի թէ կորիցէ. (Ոսկ. հերոդ.։)

Զա՛յն (զգիրն Զ) զուգակից սմին ծանի՛ր, որ միշտ ասէ՝ թէ զօրացի՛ր. (Շ. այբուբ.։)

Որ թէպէտեւ յայլսն հանգիտացաւ սմա իւրն լծակից, սակայն նուազանալ յայսմ երեւել քան զզուգակիցս. (Պիտ.։)


Զուգակշիռ

adj. s.

equivalent, equipollent;
just, equal;
equilibrium;
compensation.

· Calfa

NBHL (6)

Որդիք Սիովնի պատուականք, եւ զուգակշիռք ոսկւոյ՝ երթեալք ի գերութիւն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)

Զուգակշիռ հաւասարութիւն, կամ հետեւումն, կամ ընթացք. (Պիտ.։ Նար. ՟Ի՟Ը. եւ Նար. խչ.։ Վրդն. ծն.։)

Զառաւելութիւն գործոյն բանիւ ցուցանել զուգակշիռ. (Ոսկ. լուս. ի Ճ. (իսկ տպ. զառաւելութիւն իրին բանի ցուցանել զուգական)։)

ԶՈՒԳԱԿՇԻՌ. գ. որպէս Զուգակշռութիւն. համեմատութիւն.

Փո՛քր արդեօք՝ ամենայն աշխարհ ստացուածոց երեւեալ լինէր առ քո առաքինութիւնդ զուգակշիռ. կա՛մ իմա՛ զուգակշռեալ, եւ կամ՝ առ քո առաքինութեանդ զուգակշռութիւն։

ἱσοστάσιος, ἑπιστάθμος ejusdem ponderis, aequalis, aequus Հաւասարակշիռ. հանգիտակշիռ. համաչափ. համեմատ. հաւասար յո՛ր եւ է կարգի. հաւսար ծանրութեամբ, աղէկութեամբ.


Զուգակրօն

adj.

of thesame religion.

· Calfa

NBHL (2)

Հաւատարիմ եւ զուգակրօն աշակերտօքն յաղօթս ապաւինեալ. (Կաղանկտ.։)

Հանդիպեցաւ Փերմեղիանոսի ... աշակերտեալ ի Կապադովկիա՝ զուգակրօն ըստ սովորութեանն. (Նիւս. ի սքանչ.։)


Զուգակցեմ, եցի

va.

to join together.

· Calfa

NBHL (2)

Զոմանս ապիրատս զուգակցեալ զրաբան չարիմացութեանն. (Յհ. կթ.։)

Որ հողանիւթ բնութեամբն զուգակցեալ ընդ Սուրբ Հոգւոյն. (Շար.։)


Զուգահասակ

adj.

of equal age;
of the same height.

· Calfa

NBHL (2)

Զօրութեամբ եւ հասակաւ զանազանք ... Ժամանակաւ ամուսինք (համասնունդք) եւ զուգահասակք։ Զուգահասակ են՝ որ շուրջ զաստուծովն են զօրութիւնքն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)

Մի են հոգի եւ մարմին՝ զուգահասակք եւ հանգիտապատիւք։ Զարդարել խոհական իմաստութեամբ եւ զուգահասակ դստերօք կուսիցն շնորհաց. (Երզն. մտթ.։)


Զուգահաւասար

adj.

equal, just, equivalent;
alike, same.

· Calfa

NBHL (6)

Զուգահաւասար Երրորդութիւն. (Ճ. ՟Ա.։)

Յանհաւասարս զզուգահաւասարն դնես գոյացութիւն (կամ ենթակայութիւն)։ Զուգահաւասար առ երկոսին դնելով թշնամութիւն. (Յհ. իմ. երեւ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)

Զթոռն քո Վարդան՝ կարգեսցէ ի վերայ Հայոց զուգահաւասար թագաւորին. (Խոր. ՟Գ. 64։)

Որ կենօք եւ աւուրբք զուգահաւասար նմա էին. (Յհ. կթ.։)

Ճշմարիտ խաղաղութեանն ոչինչ է զուգահաւասար յէիցս բարեաց. (Շ. թղթ.։)

Առ նմա մահ եւ կեանք զուգահաւասար ի միասին ընթանային. մարմնով մեռեալ, եւ կենդանի Աստուածութեամբն. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Բ։)


Զուգահաւաքումն, ման

s.

assemblage.

· Calfa

NBHL (2)

Գտաւ ոմն մի առ ի նոցունց իսկ առաքելոցն սրբոց նուազեալ առ ի թուոյ նոցա ի ժամանակի զուգահաւաքմանն (ի փոխումն կուսին). (Դիոն. թղթ. ՟Ժ՟Ա.)

Որք զՍաբելի զուգահաւաքմանն ի միասին՝ զդսրովելի ախտն ախտանան. այսինքն խառնակութեան երից անձանց. (Կանոն.։)


Զուգահեռագիծ, գծի

s.

parallelogram;
— զօրութեանց, — of forces;
— յօդաւոր, parallel joint.

· Calfa


Զուգաձայն

adj. adv. mus.

correspondent, equal, unanimous;
joining in accord;
of one accord;
— գտանիլ, to come to terms, to agree, to be of one mind;
to be in tune.

· Calfa

NBHL (6)

Երբեմն անյարմար բերելով ի ձեռն աննմանութեանն, եւ երբեմն զուգաձայնք ի ձեռն նմանութեանն։ Զուգաձայն, եւ ընդդիմաձայն. (Պղատ. տիմ. եւ Պղատ. օրին. ՟Է։)

Արիոսի եղեալ գտանիս չարապաշտութեանն զուգաձայն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Փառաւորեսցո՛ւք արժանաւոր զուգաձայն սրբաձայնութեամբ զանսկիզբն հայր, եւ այլն. (Աթ. ի ստեփ.։)

Զսուրբ Երրորդութիւնն փառաւորելով ... զուգաձայն սրբաբանութեամբ. (Նար. ՟Լ՟Դ։)

Զուգաձայն յարմարութեամբ ... խնդալից զուարթանան. (Փիլ. տեսական.։)

Եւ ἁντίφωνος contra sonans, alternans Համաձայն ըստ փոխաձայնութեան. զուգաբարբառ.


Զուգաձայնիմ, եցայ

vn. mus.

to agree with, to correspond;
to sing in concert.

· Calfa

NBHL (2)

Զուգաձայնիմք առ միմեանս ամենայն քաղաքս ի յընտրութիւն Աղեքսանդրու. (Նիւս. ի սքանչ.։)

Ընդ նոսա եւ զուգաձայնեալ երգաբանէ։ Ընդ որս եւ զերեքսրբեանն զուգաձայնեալ երգակցեն զսրբասացութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Զուգամասն

adj.

participant.

· Calfa

NBHL (4)

Ի նայել ուղղանկիւնեացն առ տրամագիծն միջին, զամենայն հարթ, արդակ, զուգամասն ... յարմարեալ անվնաս պահէ. (Շիր.։)

Ըստ կարի ստացական բնութեանս՝ նորին զուգամասնայց (կամ զուգամասնեայց) տնտեսական մարմնաւորութեանն. (Բրս. ՟խ. մկ.։)

Ի միասին զզուգամասն պայազատեալ գահընկալ թագաւորական զարմ. (Արծր. ՟Գ. 11։)

Զաստուածածնին չքնաղ կազմուած սքանչելաշուք բնակութեանն՝ զուգամասն կրօնից բարեզարդն եպիսկոպոսութեան կառուցեալ. իմա՛, հանգէտ, դիպող, կամ կից եպիսկոպոսարանի։


Զուգանամ, ացայ

vn.

to be united, to join.

· Calfa

NBHL (1)

Երկոցունց զուգացելոց՝ եպիսկոպոսին եւ թագաւորին, յանձն առեալ դպրութեանն հնազանդելոյ. (Կորիւն.։)


Զուգաշար

s. gr. syllable.

· Calfa

NBHL (2)

Յաղագս հասարակ շաղաշարաց, որ ասի զուգաշարաց, այսինքն շարեցելոցն ի հասարակաց խօսս զրուցատրութեան, եւ բանից պատմութեան. (Երզն. քեր.։)

συλλαβή syllaba Շաղաշար. այսինքն փաղառութիւն. վանկ. սիւղղոբայ.


Զուգաշաւիղ

adj.

that holds the same course, companion on the road.

· Calfa

NBHL (2)

Ճանապարհակից. ընթացակից. հաւասար յընթացս. համանման. ծննդակից. սննդակից. ընդակից.

Իբր պատկերակիցք՝ միատեսակք՝ զուգաշաւիղք։ Բազմամեղ ... ինձ զուգաշաւիղ։ Զուգաշաւիղք մաքրութեան վարուցն Մելքիսեդեկի։ Զուգաշաւիղք պարագրողին։ Համասերմ միաբոյս զուգաշաւեղ եղբօրն յաղթեաց. (Նար. ՟Ժ՟Թ. ՟Խ՟Ը. եւ Նար. առաք. եւ Նար. մծբ.։)


Զուգապատիւ

cf. Հանգիտապատիւ.

· Calfa

NBHL (4)

Աստուածութեամբն զուգապատիւ եւ հաւասար գոլ. (Շ. բարձր.։)

Ոչ եթէ զուգապատիւ զինքն դնէ (Քրիստոսի Յովհաննէս). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 28։)

Զուգապատիւ բնակութիւն։ Զուգապատիւ բաժանումն. (Պիտ.։)

Ո՞րքան ինչ պարտ իցէ համազգեացն եւ զուգապատուոցն, որ մինչեւ անբանիցն պահանջեալ է (օգնել)։ Մի՛ մախասցիս ընդ վախճանս զուգապատիւս՝ զուգապատուացն նմանապէս առաքինութեամբն։ Ոչինչ գովեմք որ զկնի որկորիցն զուգապատուացն, մանաւանդ եթէ անպատուացն։ Յոյժ հեռաւորուեանն՝ չարութիւն (Սաբելի եւ Արիոսի), եւ զուգապատիւ ամբարշտութիւնն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. մակաբ. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Ը. եւ Ածաբ. մկրտ.։)


Զուգապարիմ, եցայ

vn.

to mix in the same company or circle.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդիսակից գոլ հրեշտակաց, եւ ընդ նոսին զուգապարիլ. (Զքր. կթ.։)


Զուգապէս

adv.

equally, alike, likewise.

· Calfa

NBHL (4)

Զուգապէս զերկաքանչիւրոցն մերձ դնել շահեկանութիւն։ Բաժանէին զուդապէս՝ ցուցանելով զձեւ արդարութեան. (Պիտ.։)

Արդ զուգապէս անուն նորա ունի զթիւն վեց հարիւր վաթսուն եւ վեց. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)

Միասնական Երրորդութիւնն Հայր եւ Որդի եւ Հոգին Սուրբ զուգապէս եկեալ ի վերայ ջուրցն Յորդանանու. (ՃՃ.։)

ԶՈՒԳԱՊԷՍ. καταλλήλως congrue, convenienter Յարմարաբար. ի դէպ եւ Զուգաչափութեամբ. համաչափ թուով.


Զուգաստուած

adj.

equal to God;
(the Man-God).

· Calfa

NBHL (5)

Կատարեալ՝ ո՛չ վասն Աստուածութեանն միայն, քան զոր ոչինչ է կատարելագոյն, այլ եւ յաղագս առելոյն եւ օծելոյ աստուածութեամբն, եւ եղելոյ՝ որպէս որ էօծն, եւ համարձակիմ ասել՝ զուգաստուած. (Ածաբ. ի պասեքն. որ ի Լծ. գրի նաեւ Զոյգաստուած, եւ մեկնի խառն ընդ ՟Ա նշ.)

Հաւասարաստուած (ասէ) զմարդկութիւնն միաւորեալ ընդ աստուածութեան. փոխանակ ասելոյ՝ միանգամայն Աստուած.

Արար զուգաստուած՝ վասն անճառ միաւորութեանն. այն է, զոր այլուր ասաց նա ինքն Աստուածաբանն,

Աստուած մարդացաւ, մարդն աստուածացաւ. այսինքն Աստուած էառ զմարդկութիւն, որով մարդկութիւնն անձնաւորեցաւ Աստուածային ենթակայութեամբ բանին. նմին իրի ոչ յաւելաւ թիւ յերրորդութեան։

Ի մեզ ո՛չ վարի որպէս յն. ἱσόθεος deo par Հաւասար Աստուծոյ. այլ դնի փոխանակ այնր՝ Զոյգերկնային, եւ Զուգական Աստուծոյ. բայց վարի որպէս յն. ὀμόθεος simul deus այսինքն Համանգամայն Աստուած. որ զՔրիստոսէ եւեթ ասի.


Զուգատուն

adj. ast. in the same constellation.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց մի է աստեղատուն. որ ունի զնոյն համաստեղութիւն ընդ այլում։ (Շիր.։)


Զուգաց

adv.

together, conjointly;
— նստել, to sit beside, contiguous;
— —, by two and two, in pairs.

· Calfa

NBHL (1)

Թերեւս երեքեան (խաչքն) զուգաց կալ (թաղեալ ի Գողգոթա)։ Ո՛չ զուգաց նստէին (հրեշտակք առ գերեզմանին). այլ զատ ի միմեանց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 38. 39։)


Զուգաւորեմ, եցի

va.

to join together, to couple, to pair, to match, to tie or put two by two, to unite, to join;
to liken, to compare;
to marry, to join in wedlock.

· Calfa

NBHL (7)

Զտարերս զուգաւորեցեր ի կենդանութիւն արարածոց. (Ճշ.։)

Զբնութիւնս կանգնեցեր ի գլորութենէ, եւ առ քեզ վերստին զուգաւորեցեր։ Ելեալ յորդահոս վտակն վարդագոյն արեան քո՝ զուգաւորէր ընդ կողահոս արեանն Քրիստոսի. (Գանձ.։)

Զուգաւորի ընդ նմա (ընդ փերմեղիանոսի) յաշակերտութիւն Որոգինի. (Նիւս. ի սքանչ.։)

Զուգաւորեալ շարամանին նոր պատուիրանք ընդ հնոյն. (Վրթ. քերթ.։)

Զուգաւորեա՛ ընդ իս օրինաւոր ամուսնութեամբ. (Ճ. ՟Ա. ի յուլիանէ.։)

Կամ Առընթեր կալ, դեգերիլ. կենակից լինել. συγγίνομαι versor

Եւ Լծակցիլ. զուգիլ ամուսնութեամբ. ζεύγνυμι conjungor


Զուգաքանակ

adj.

the same measure, equal, equivalent.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւասար քանակաւ. զուգաչափ. զուգաթիւ.


Զուգեմ, եցի

va. math.

cf. Զուգաւորեմ;
to sum up;
— զկերակուրս, to season, to flavour;
— զսապատ, to make basket-work;
— զոք ընդ աշխարհ, to join in wedlock.

· Calfa

NBHL (12)

Զոր Աստուած զուգեաց, մարդ մի՛ մեկնեսցէ. (Մտթ. ՟Ժ՟Թ. 6։ Մրկ. ՟Ժ. 9։)

Պահք զուգէ ո՛չ ընդ Ռեբեկայ ողջախոհի, այլ ընդ զգաստութիւն պարկեշտութեան. (Տօնակ.։)

Զուգեցան ընդ հեթանոսս. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 16։)

Եւ զիղձս փափագանաց ընդ աղօթելն ոչ զուգեսցուք. (Լմբ. պտրգ.։)

Զմարմնաւոր հիւանդութիւնս պէսպէս տեսանեմք, եւ զուգեմք նմա դեղս։ Արար զկէս ձկանն խարշատեալ, եւ զկէսն կարի ազնիւ, եւ յուտելն՝ ասաց աւերելոյն, լա՛ւ է հա՛յր. եւ երբ զազնիւ զուգեալն ուտէին, ասաց. կարի զազիր եւ աւե՛ր է հա՛յր. (Վրք. հց. ձ։)

Փոխեցին զնշխարսն յարծաթի տապանի զուգեալ ոսկւով եւ արծաթով եւ ակամբք. (Հ=Յ. մարտ. ՟Ժ՟Է.։)

Որք այնպէսն զուգեցին զհիւղէ՝ աստուծոյ, համեմատել զաննմանն ընդ մեծասքանչ իմաստութեանն. (Վեցօր. ՟Բ։)

Եւ գետք նմանեալ զուգին մեծի լայնութեան ծովուդ։ Սպասաւորացն՝ ի պաշտօն տիրասէր. եւ տերանց՝ ի հեզութիւն եւ ի զգօնութիւն. ի ձեռն որոյ զուգի անզոյգն. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Այսմ երանութեան զուգեալ ինչ ոչ կարասցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 4։)

Ո՛չ թագաւորութեան քո հաւասարին թագաւորք ազգաց, ոչ ընդ իմաստութեան քո զուգին. (Մխ. երեմ.։)

Թեթեւ եւ ըմբռնելի՛ յանցանք. զուգեսցի՛ եւ ապաշխարութիւն (ըստ նմին չափոյ). (Բրս. հայեաց.։)

Մի՛ աղօթեր քոց կամացդ կատարել. քանզի ո՛չ իսկ զուգին կամացն Աստուծոյ». յ. ձայնակցիլ. (Նեղոս.։)


Զուգիցս

adv.

in like manner, likewise, equally, as much;
twice, double.

· Calfa

NBHL (2)

ἵσακις pariter ուստի Զուգիցս զոյգ. ἵσακις ἵσος pariter par որպէս թ. պառ պարապար. Հաւասարապէս, նոյնչափ. կրկնակի. կրկնակ.

Երեւեցուցանէ եւ զչորեքանկիւնին զչորրորդն՝ զուգիցս զոյգն (այսինքն երկիցս երկու). եւ սակայն եւ քուէն զութն, որ է զուգիցս զոյգ (այսինքն երկիցս չորք). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Զուրավաստակ

cf. Զրավաստակ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԶՐԱՎԱՍՏԱԿ;
Ի զուրավաստակ ճանապարհացն խափանել։ (Ագաթ.)


Զուրկ

cf. Զիրկ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԶԻՐԿ;
Զրկեալ. անմասն. անբաժ. սին;
շագասըզ;
Զուրկ եւ ունայն ի ճշմարիտ գեղեցկութեանցն։ (Ուռպ.)


Զոփամ, ացայ, ացի

vn.

to tremble, to shudder, to shake, to quiver, to take fright, to be scared, startled;
to be uneasy, alarmed, to concern one's self;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold.

· Calfa

NBHL (6)

σφαδάζω, δυσανασετέω, ὁδυνόμαι , ὁδύρομαι angor, palpito, agre fero, doleo, moereo, lamentor στενάζω ingemisco եւ այլն. Ի զովոյ կամ իբր ծփմամբ տագնապիլ՝ դողալ. ի դող մահու հարկանիլ յետին ցրտութեամբ կամ յետին տագնապաւ. սարսռալ. եւ Վշտագնիլ. վարանիլ. նեղիլ. դժուարիլ. ստրջանալ. զայրանալ. հեծել. տատամսիլ. հոգալ. տրտնջել.

Զոփալով թաղեալ իբրու ի Պիսիդոնի (ի ծովու). (Մագ. ՟Լ։)

Դաւիթ զոփայր եւ ասէր. (Կիւրղ. ծն.։)

Զչարչարանս եւ զտրտմութիւնն եւ զզոփալն Աստուծոյ բանին ասեմ ո՛չ բնութեամբ աստուածութեանն, այլ միաւորութեամբ տնօրէնութեանն. (Թէոդոր. մայրագ.։ եւ Յհ. իմ. երեւ. ի Բարսղէ։)

Զոփալ ախտիւ ցանկութեան, կամ ցանկութեամբ, խղճմտութեամբ ի մեղս, ամբարհաւաճութեամբ. (Փիլ.։ Լմբ.։ Երզն.։)

Զանձն անիծանէ. եւ զոփայ։ Զանձն ստգտանէ, եւ զոփայ։ Զի՞ լայցես եւ զոփայցես։ Վասն որոյ եւ յոյժ իսկ զոփամ, զի որք հրեշտակաց՝ մանաւանդ թէ տեառն իսկ հրեշտակաց առաք հրաման նմանօղ լինել, մեք սատանայի նախանձաւորք լինիմք. (Ոսկ. մտթ.։)


Զչարանամ, ացայ

vn.

to be exasperated, irritated, to put one's self in a passion, to take offence, to resent, to be vexed, to bear malice;
to grieve, to complain, to lament.

· Calfa

NBHL (6)

Այրն այն թէպէտեւ զչարացաւ. եւ այլն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8։)

Բարիատեացն եւ մեղսասէր բանսարկուն զչարացաւ. (Աթ. անտ.)

Զի մի՛ յայտնի բանիւս ե՛ւս զչարասցին. (Ոսկ. ՟բ. թես.։)

Մի՛ զչարասցիս տէր զօրութեանց շատ խօսելոյս իմոյ. (ՃՃ.։)

Հրէայքն զչարեալ գրոյն, որ յայտնապէս աղաղակէր զնորա թագաւորութենէն. (Ճ. ՟Թ.։)

ԶՉԱՐԱՆԱՄ ԶՉԱՐԻՄ. ἁγανακτέω, δεινῶς ἑνέχω , δυσχεραίνω indignor, aegre fero, gravor ἁμύνομαι vindico որ եւ իբր ռմկ. ՉԱՐԱՆԱԼ ասի. այսինքն Զայրանալ, զայրագնիլ. դժուարիլ, դժկամակիլ. եղելոցն չար թուիլ յաչս, եւ խորհել չարիս հասուցանել. չարակնութեամբ վառիլ ի վրէժ քինու. դժարը գալ, հինհինալ.


Զչարիմ, եցայ

vn.

cf. Զչարանամ.

· Calfa

NBHL (6)

Այրն այն թէպէտեւ զչարացաւ. եւ այլն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8։)

Բարիատեացն եւ մեղսասէր բանսարկուն զչարացաւ. (Աթ. անտ.)

Զի մի՛ յայտնի բանիւս ե՛ւս զչարասցին. (Ոսկ. ՟բ. թես.։)

Մի՛ զչարասցիս տէր զօրութեանց շատ խօսելոյս իմոյ. (ՃՃ.։)

Հրէայքն զչարեալ գրոյն, որ յայտնապէս աղաղակէր զնորա թագաւորութենէն. (Ճ. ՟Թ.։)

ԶՉԱՐԱՆԱՄ ԶՉԱՐԻՄ. ἁγανακτέω, δεινῶς ἑνέχω , δυσχεραίνω indignor, aegre fero, gravor ἁμύνομαι vindico որ եւ իբր ռմկ. ՉԱՐԱՆԱԼ ասի. այսինքն Զայրանալ, զայրագնիլ. դժուարիլ, դժկամակիլ. եղելոցն չար թուիլ յաչս, եւ խորհել չարիս հասուցանել. չարակնութեամբ վառիլ ի վրէժ քինու. դժարը գալ, հինհինալ.


Զսպեմ, եցի

va.

to bind, to tie close, to press;
to subdue, to hold, to hinder;
to draw, to draw again.

· Calfa

NBHL (9)

Արեգակն ոչ համբերեալ ... զճառագայթն յինքն զսպեաց. (Պրպմ.։ Ագոյց զսպեաց զնա. Ոսկ. ես.։)

Բազպանս զսպեսցէ զձեռսն, եւ պատրաստ սպասաւորութեան արասցէ. (Լմբ. պտրգ.։)

Ածել զողջախոհութեան գօտի, եւ ամփոփել եւ զսպել զմեզ յերկրաւորացս։ Զսպեալդ յամենայն երկրական զբաղմանց. (Տօնակ.։ Ճ. ՟Գ.։)

Հասարակաց զուղեւորութիւնն զսպել. (Բրս. հց. այսինքն արգելուլ։ Տե՛ս եւ Նար. ՟Լ՟Բ. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)

Նախ քան յանչափութիւն զեղանել անիրաւութեանն՝ զսպեաց. (Բրս. չար.։)

Զսպեաց զնոսա երկիւղիւ։ Զի խրատեսցէ զնոսա տանջանօքն զսպիլ յաւելորդացն։ Ի լայն եւ ի հարուստ մեկնութենէ՝ զսպել զերկարութիւն բանիցն համառօտ կարգաւ. (Ոսկ. գծ.։)

Փրկիչն՝ որ կացոյց զխորհուրդ պատարագին, ոչ զսպեաց զկարողութիւնն իւր ի մի նշխար, կամ ի մի քահանայ, եւ կամ ի մի սեղան. (Մխ. ապար.։)

Զսպեալ ամփոփէ զԱստուծոյ պարգեւացն առատութիւնն. (Սարկ. հանգ.։)

στέλλω, περιστέλλω, ὐποστέλλω convolvo, contego, conprimo, comparo cadaver, amicio, contraho, substraho Զուսպ կացուցանել. ամփոփել. ժողովել, պարուրել. պատել, պնդել, կծկել. չթողուլ, արգելուլ. ժողվըտել, քաշել, փաթութել, պատնել.


Զտեմ, եցի

va.

to clear, to cleanse, to fine, to refine;
to clarify, to filter, to purify;
to rectify;
to revive.

· Calfa

NBHL (6)

Իբրեւ զարծաթ զտեալ. (Յոբ. ՟Ի՟Բ. 25։)

Սպիտակացան իբրեւ զկաթն, զտեցան իբրեւ զականս շափիղայ. յն. հրաշէկ եղեն. (Ողբ. ՟Դ. 7։)

Նովաւ փորձեալ զարդարս՝ զտեսցէ։ Ի փորձութիւնսն նորա իբրեւ ի բովս զտին. Եզնիկ.։

Այրեսցէ զմեղս ձեր, եւ զտեսցէ զանձինս ձեր յուրախութիւն. (Ագաթ.։)

Չքնաղ քան զբան, եւ ի մթութենէ երկեւանութեան խաւարի զտեալ։ Նշուլազարդ մաքրութեամբ զտեալ զմռայլս մեղաւորիս. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Խ։)

καθαίρω purifico πυράζω եւ πυρόω եւ πειράζω igne probo, examino, purgo Զուտ կացուցանել. պարզել հրով. մաքրել. յստակել. ջինջ եւ անխառն առնել. խալլ էթմէք (իբր հալելով զատել)


Զտիչ

s. adj. chem.

refiner;
depurative;
— սիւնակ, refiner, beater.

· Calfa

NBHL (1)

Ըմպել զբաժակ մարտիրոսութեան զզտիչ հրոյն (կամ հրովն) ընտրութեան. (Ագաթ.։)


Զրաբան, ից

adj. s.

that speaks uselessly or unjustly;
everlasting or great talker, chatterer;
accuser.

· Calfa

NBHL (1)

Զրախօս. որ խօսի բանս ունայնութեան եւ զրպարտութեան. բամբասասէր.


Զրաբանեմ, եցի

va. vn. to speak uselessly or unjustly, to talk nonsense;
to calumniate.

· Calfa

NBHL (3)

Զայս ամենայն զրաբանեալ խօսեցան. (Զքր. կթ.։)

Իշխանացն անգամ զհայրապետն, եւ նորա զնոսա զրաբանեալ. այսինքն զրպարտութեամբ բամբասեալ. (Սամ. երէց.։)

Զրաբանէ եւ զբերան ոսկի եւ զբասիլիոս, թէ գրեալ են եւ այլն. (Նչ. խնդ.։)


Զրադատ

adj. adv.

that judges uselessly;
false, untrue;
falsely, wrongfully.

· Calfa

NBHL (3)

Ո՛չ զրադատ ինչ գօսութիւն ծառոյն հասուցանէր. (Ագաթ.։)

Զրադատ վկայ, կամ տուգանք. (Յհ. կթ.։)

Զրադատ ինչ երեւեսցի յաղթութիւնն. (Բուզ. ՟Դ. 8։)


Զրադեշական, ի, աց

adj.

that belongs to Zoroaster.

· Calfa

NBHL (1)

Սեպհական աղանդապետի մոգութեան պարսից, որում անուն էր զրադաշտ կամ զրադեշտ կամ զրադեշ. պ. զերտիւշթ, զէրատիւշթ. յն. լտ. զօրօա՛սդէր.


Զրախնդիր

adj.

that seeks uselessly;
vain, inquisitive.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդէ՞ր այժմ զրախնդիր լինիս հեղուլ զարիւն իմ. (Յհ. կթ.։)

Ոչ էին զրախնդիրք կորնթացիքն, որպէս աթենացիքն. (Ոսկ. գծ.։)


Զրախորհուրդ

adj.

that thinks uselessly, vain, foolish.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ ընդունայնամիտ զրախորհուրդ հեթանոսք պարծեսցին առաջի սնոտեաց իւրեանց. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 9։)


Զրախօս

adj.

cf. Զրաբան.

· Calfa

NBHL (1)

Զրախօսք են, զի ոչ ճշմարտութիւն գոյ ի նոսա, եւ ոչ զօրութիւնս եւ նշանս գործեն։