Definitions containing the research վ : 10000 results

Լերանցամէջք

s.

mountain valley, vale, dale, dell;
սառնակոյտ ի լերանցամէջս, glacier.

· Calfa


Լերդ

cf. Լեարդ.

· Calfa


Լերդաբեկեմ

va.

to frighten, to dread, to terrify, to scare.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԵՐԴԱԲԵԿԵԼ. Ահաբեկ առնել յոյժ, որպէս թէ եւ զլեարդն եւ զլեղին պատառել. լեղապատառ ընել, խիստ վախցընել.


Լերդախոտ, ոյ

s. bot. germander.

· Calfa

NBHL (1)

χαμαίδρυς trixago. որ եւ ԶԱՐՕՇ. Խոտ՝ որ ունի տերեւս նման տերեւոց կաղնեաց. վասն որոյ ըստ յն. ասի խամէ՛տրիս, իբրու գետնակաղին. ռմկ. կենարար.


Լերդորակ քար

cf. Լերդաքար.

· Calfa

NBHL (1)

Առ եզերբ ծովուն առեալ ձկանն քար լերդորակ՝ փոխանակ հացի քար տայր նմա. (Մագ. ՟Ժ։)


Լերինաթինդ

adj.

causing the mountains to tremble and quake.

· Calfa

NBHL (1)

Լերինաթինդ խոր վէմ ի վա, ծփին ի նոյն շտապ յորձանաց. (Նար. տաղ.։)


Լերկ, ից

adj. gr.

hairless, bald;
soft.

· Calfa

NBHL (1)

Լերկք (ի բաղաձայն տառս՝) տասն, պ, կ, տ, զ, ն, ծ, չ, մ, ս, ր։ Գիմն (միջակ է) ի մէջ կենի, քէի, եւ խէի. զի քան զկենն թաւ է, եւ զքէն եւ զխէն ղե՛րկ։ Եւ գայն ի մէջ տիւնի եւ թոյի. զի քան ըզտիւնն թաւ է, եւ քան զթոյն լե՛րկ։ Ձա՛յն միջակ է սէի, զայի, եւ ցոյի. վասն զի քան զսէն եւ զայն թաւ է, եւ քան զցոյն լերկ։ Ժէն (ընդ մէջ) շայի եւ չայի, զի քան զշայն թաւ է, եւ քան զչայն լե՛րկ. (Թր. քեր.։)


Լերկամարմին

adj.

whose body or skin is without hair.

· Calfa

NBHL (1)

Լերկ մարմնով կամ մորթով. ամազ. անփետուր. անթեփ. ողորկ.


Լերկամորթ

cf. Լերկամարմին.

· Calfa


Լերկանամ, ացայ

vn.

to become bald, to peel off, to come off.

· Calfa

NBHL (1)

Հերակլ ի ծովայնոյ լերկացեալ. որպէս ասեն, գլխացաւ, երեկորեայ առիւծ անուանեցաւ. (Միսայէլ խչ.։)


Մերկիմաստակք

cf. Մերկիմաստասէրք.

· Calfa

NBHL (1)

Հնդկաց մերկիմաստակացն՝ վասն ծերութեանն խարոյկ կուտեալ՝ զինքեանս այրել. (Փիլ. իմաստն.։)


Մերկիմաստասէրք

s.

gymnosophists (a sect of Indian philosophers who went naked, living in woods and feeding on herbs).

· Calfa

NBHL (1)

Հնդկաց մերկիմաստակացն՝ վասն ծերութեանն խարոյկ կուտեալ՝ զինքեանս այրել. (Փիլ. իմաստն.։)


Մերկոտն

adj.

bare-footed.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ միով պատմուճանաւ, եւ մերկոտն եւս լինել. (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)


Մերկութիւն, ութեան

s.

nakedness;
the naked part.

· Calfa

NBHL (1)

Ծածկեցին զմերկութիւն հօրն իւրեանց։ Ի սով եւ ի ծարաւ եւ ի մերկութիւն.եւ այլն։


Մերկուց, ի —

adv.

naked, bare, quite naked, nakedly.

· Calfa

NBHL (2)

ՄԵՐԿՈՒՑ կամ Ի ՄԵՐԿՈՒՑ. ἑπὶ γυμνοῦ super nudo. Մերկ գոլով. ի մերկութենէ. ի վերայ մերկ մարմնոյն.

Այծիս զգեցեալ էր թագաւորն մերկուց ի վերայ մարմնոյն. (Ուռհ. ՟Լ՟Ե։)


Մերձակայ, ից

adj.

near, nigh to, neighbouring, bordering on, adjacent;
present;
coming, next;
imminent.

· Calfa

NBHL (1)

Բայց ես հոգւով գոլ բացակայ, մարմնով չօգտիմ թէ մերձակայ. (Յիսուս որդի.։)


Մերձաւոր, աց

adj. s.

near, nigh, next;
neighbouring, bordering on, adjacent, contiguous;
approximate;
akin, consanguineous;
neighbour, friend, acquaintance;
relation;
— ազգական, near relation.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրութեամբ հեռաւոր խոստմանցն յաղթեցին մերձաւոր տանջանացն. (Եփր. վկ. արեւ.։)


Մերձաւորեմ, եցի

va.

cf. Մերձաւորեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Թէեւ հեռաւոր իցէ, իշխան է վարդապետն եւ մերձաւորի մերձաւորիչ (կամ մերձաւոր ինչ) մերձաւորեցուցանել. (Կանոն.։)


Մերձաւորեցուցանեմ, ուցի

va.

to approach, to draw or bring near;
to hold, take, possess, inherit or appropriate any thing in right of relationship.

· Calfa

NBHL (1)

Թէեւ հեռաւոր իցէ, իշխան է վարդապետն եւ մերձաւորի մերձաւորիչ (կամ մերձաւոր ինչ) մերձաւորեցուցանել. (Կանոն.։)


Մերձաւորիմ, եցայ

vn.

to approach, to go or come near, or towards, to go closer to;
to be allied, related by marriage, to intermarry with, to marry into.

· Calfa

NBHL (1)

προσεγγίζω accedo. Մերձենալ. մատչիլ. յարիլ. զհետ երթալ. մօտեւորիլ, մօտենալ, քովը մօտիկնալ.


Մերձաւորիչ, չի, չաց

s.

near relation.

· Calfa


Մերձաւորութիւն, ութեան

s.

proximity, neighbourhood, contiguity;
approximation;
familiarity;
affinity, alliance by marriage;
relationship, kindred;
copulation.

· Calfa

NBHL (3)

Ապա եթէ առ նովաւ այլ (կին) առնուցու, զօրէնն եւ զհանդերձ նորա եւ զմերձաւորութիւն (կենակցութեան) մի՛ հատցէ ի նմանէ. (Ել. ՟Ի՟Ա. 10։)

Երանի՛ մեզ վասն սոցա մերձաւորութեանս առ մեզ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ասեն զօձէ, եթէ ընդ միւռինէս զեռնոյ՝ որ ի ծովու է, ի խառնակումն մերձաւորութեան գայ. (Ղեւոնդ.։)


Մերձենամ, եցայ

vn.

to approach, to accost, to draw near;
to touch;
to keep company with, to join, to be united;
to know, to have carnal connection with.

· Calfa

NBHL (2)

Մերձեցաւ աբրամ մտանել յեգիպտոս։ Մինչեւ մերձենալ առ եղբայրն իւր։ Մինչեւ ի մահ մերձեցաւ։ Մերձեսցի ի լեառնն։ Մատամբ միով ի բեռինսն ոչ մերձենայք։ Ոչ կարէին մերձենալ առ նա յամբոխէ անտի։ Մերձեցարո՛ւք առ աստուած, եւ մերձեսցի առ ձեզ։ Մերձենալ ի սեղանն, կամ ի սրբութիւնս. կամ ի դրօշակ հանդերձի, ի հանդերձս, յաչս. եւ այլն։

Եւ Բուռն հարկանել ի վնասել.


Մերձումն, ման

s.

approach, access, admission.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ սրբութիւն՝ առանց խոստովանութեան եւ ապաշխարութեան ի հոգեւոր հուրն մերձումն. (Խոսր. պտրգ.։)


Մերունակ

adj.

our;
cf. Մերակերպ.

· Calfa

NBHL (2)

Յորժամ մարմնովըն մերունակ՝ ծագէ յերկնից որպէս փայլակ. (Շ. այբուբ.։)

Մերունակ բնութեամբս, կամ մերունակ բնութեանս. (Մամբր.։ Խորշ վրդվռ։ Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Մերօրէն

adv.

like us, after our manner.

· Calfa


Մեցամէս

cf. Մեցոտ.

· Calfa

NBHL (2)

Ստէպ թօթափեն զհանդերձսն, զի մի՛ ցեցակեր մեցամէս լինիցին։ Է՞ր վասն բազում հանդերձս ժողովեալ՝ ցեցակեր մեցամէցս առնես. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 22. եւ Ոսկ. եփես. ՟Բ. (յն. լոկ, ցեցակեր։))

Մէցն՝ գիջութեան է անուն ... իսկ ամէսն թուի թէ իբրեւ յօդ իմն ըստ պատշաճի անուանցդ, որպէս յիմովսանն եւ յիւրեանցայոցն ... իսկ ուտիճն (որ եւ ցեց) կերիչ է եւ վատնիչ, թերեւս զգէճսն եւ զցամաքս, զոր կարծեմ միանգամայն խառնելով՝ ցեց մեցամէս կոչէ, յայտնելով զչոր եւ զդալար, որպէս թէ զոսկր եւ զմարմին։


Մեքենայեմ, եցի

va.

to contrive, to form, to project;
to machinate, to plan, to plot, to intrigue, to cabal.

· Calfa

NBHL (1)

եւ չ. ՄԵՔԵՆԱՅԵՄ կամ ՄԵՆՔԵՆԱՅԵՄ. μηχανεύω, μηχανάομαι machinor, excogito, struo, agito, molior. որ եւ ՄԵՔԵՆԱՅԱՆԱԼ. ՄԵՔԱՆԱՆԱԼ. Արուեստակել. հնարել. հայթայթել. ջանալ. ճարտարել. խորհել վնասել. որոգայթ լարել. մեքենայս կազմել.


Մեքենաւոր, աց

adj.

furnished with machines;
mechanical;
full of contrivances;
industrious, dexterous, handy, adroit;
artful, sharp, sly, intriguing.

· Calfa

NBHL (1)

Մեքենաւոր գործիք (որսորդութեան)։ Մեքենայաւոր (կամ մեքենաւոր) արհեստիւն իմաստութեան զնաւին ուղեգնացութիւն եւ զվաճառաշահութիւն գործէ։ Զոմանս առագաստիւք, եւ զոմանս արձակս ի մենքենաւոր կապոցն. (Պիտ.։)


Մեքենաւորութիւն, ութեան

s.

contrivance, invention, machination, artifice, cunning, wile, piece of cunning.

· Calfa

NBHL (1)

μηχάνησις, μηχάνημα machinatio, machinamentum, molitio, stratagema. որ եւ ՄԵՔԵՆԱՅՈՒԹԻՒՆ. ՄԵՔԵՆԱՅԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. Ճարտարութիւն. արուեստ. հնարք. պատրանք. վարպետութիւն.


Մզանք, նաց

s.

membrane, pellicle;
secundine, after-birth;
cf. Մզումն.

· Calfa

NBHL (1)

Յովհաննէս մկրտիչ չեւ ելեալ ի սաղմաբոյն մզանացն՝ խաղայր ցնծայր ընդդէմ կուսորդւոյն։ Արուեստ կոչեմ զոստայնանկութիւնն, մինչ զի զհանդերձս (եւ) վերարկուս առնիցէ, եւ ոչ մզանց եւ սարդի ոստայնից նման. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 24։)


Մզեմ, եցի

va.

to press, to extract by pressing or squeezing, to squeeze out, to express;
to filter, to distil.

· Calfa

NBHL (3)

Սէր սուրբ՝ ձիթենի պտղալից, մզելով զձէթ ի լուսաւորութիւն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Գեղմնն ասու, զոր խնդրեաց տեղալ ի վերայ նորա միայն անձրեւ ... մզեցաւ, եւ լցաւ ի նմանէ կրաւ միով ջուր. (Եփր. դտ.։)

Զքաղցր ցօղքն բջիջքն բղխեն, իշխանութիւն ունելով զնոսա պարզաբար մզել։ Որպէս ի լերին ձիւն, ի խոնարհ կոյս յերակսն մզելով. (Նիւս. ի մկ. բեթղ. եւ կազմ։)


Մզկիթ, կթաց

s.

mosque.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԶԿԻԹ կամ ՄԶԳԻԹ, մանաւանդ ՄՍՔԻԹ. Բառ արաբ. մէսչիտ. Աղօթատեղի հագարացւոց՝ փոքր. զի մեծն կոչի ճամի, ժողովարան.


Մզնաձեւ

adj. s.

membranous;
choroides.

· Calfa


Մէգ, միգի, գաւ, գով

s.

mist, fog, haze;
թանձր —, dense fog, thick mist.

· Calfa

NBHL (4)

Եղեւ խաւար, եւ մէգ, եւ մութ։ Մովսէս եմուտ ի մէգն, ուր էր աստուած։ Եդ զամպն եւ զմէգ ի մէջ մեր եւ ի մէջ եգիպտացւոցն. Տէր ասաց հովանի լինել միգով։ Եւ ոչ միգով սատակեսցէ զիս։ Կամ թէ ի միգի դատիցի։ Եդի նմա զմէգ ի հանդերձ, եւ զմառախուղ նմա ի խանձարուրս։ Եւ զմէգ որպէս փոշի ցանեաց.եւ այլն։

Մթացան երկինք միգօք. (Նար. յովէդ.։)

Թմրութիւն մեղաց եւ զանմեղս եւս ընդ միգով իւրվ լծեալ ծնգէր. (Յհ. կթ.։)

γνόφος caligo ὀμίχλη nebula. պ. միյզ, միւծ. սանս. մէկհա. դաղմ. մղլա. Մառախուղ. բալ. ամպ վայրիջեալ. մռայլ. մութ. շամանդաղ. մշուշ.


Մէն, մենի

adj. adv.

one, only, sole;
alone;
only, solely;
— մի, each, every one, each one.

· Calfa

NBHL (5)

Եւ իւրաքանչիւր. մի մի. որպէս մէն մի (յամենայն հոլովս).

Մէն չորս արձանս սեամս կանգնէր. (այսինքն միոյ միոյ չորս։) Բազմութեան զօրացն մէն սակաւ սատարեալ՝ շինեցին տալ, եւ եզինս իւրաքանչիւր ումեք մէն՝ վեց. (Պտմ. աղեքս.։)

Բարւոյն՝ հանդերձ գիտութեամբն վայելել ի գործն. եւ զչարին՝ գիտել մէն զգործն։ Յեբրայեցին աստ մէն կայ, թէ զմտա՛ւ ած. (Կիւրղ. ծն.։)

Ասի եւ ռմկ. ոճով.

ՄԷՆ ՄԻ. ա.գ. (անհոլով իբր յամենայն հոլովս) Իւրաքանչիւր. մի մի, զմի մի, միոյ միոյ. ըստ մարդաթուի. ամմէն մէկը՝ մէյմէկ, մէկիկ մէկիկ, ամմէն մէկուն, մարդ գլուխ .... յն. եւ լտ. պէսպէս ոճով.


Մէջերկրայ

cf. Միջերկրեայ.

· Calfa

NBHL (2)

μεσόγαιος mediterraneus. Եղեալն ի միջին վայրս երկրի կամ ցամաքի.

ՄԷՋԵՐԿՐԱՅՔ րայց. գ. μεσογεοτικίς mediterranei μετογειότης mediterraneae regiones. գրի եւ ՄԷՋԵՐԿՐԵԱՅՔ. որ եւ ՄԻՋԵՐԿՐԱՅՔ, րայք. Բնակիչք միջին վայրաց երկրի՝ հեռի ի ծովէ. սահմանք ցամաքի. ցամաքակողմն.


Մէջնակէտ, կիտի

s.

centre.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս մէջնակէտ հաստատելով մի հաւասարակողմ եռանկիւն. (Պղատ. տիմ.։)


Մէջօրեայ, րէից

s. adj.

midday, noon, noon-day;
of noon.

· Calfa

NBHL (1)

Նստէր առ դուրս խորանի իւրոյ ի մէջօրէի։ Խարխափեսցես ի մէջօրէի։ Մտցէ արեգակն ի մէջօրէի։ Ծածկոյթ ի խորշակի, եւ վերարկու ի մէջօրէի. ((յն. ի մէջօրէէ). Ծն. ՟Ժ՟Ը. 1։ Օր. ՟Ի՟Ը. 29։ Ամովս. ՟Ը. 9։ Սիր. ՟Լ՟Ա. 19։)


Մթագին

adj.

obscure, dark, gloomy, dingy.

· Calfa


Մթագնիմ, եցայ

vn.

to grow dark, gloomy, to be obscured or darkened, to darken;
— աչաց, to grow dim.

· Calfa


Մթագոյն

adj.

dark, dark coloured.

· Calfa

NBHL (1)

Գետ մթագոյն եւ հրեղէն հոսի ի վերուստ ի վայր. (Ոսկ. ի նեռն.։)


Մթազգածութիւն, ութեան

s.

darkening, darkness.

· Calfa


Մթանամ, ացայ

vn. fig.

to darken, to grow dark, to become dusk;
to dim, to obscure;
to tarnish;
— օդոյ, to begin to lower;
— աստեղաց, to be eclipsed;
— մտաց, to grow dim.

· Calfa

NBHL (3)

συσκοτάζω, συσκιάζομαι obtenebror, tenebris et caligine obducor. Մթով պատիլ. մթագնիլ. նսեմանալ. խաւարիլ. թխանալ. այլագունիլ. մթնել, մթնալ, մթըննալ.

Երկինք մթացան ամպովք, եւ հողմով. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 45։)

Ընդէ՞ր մթացեալ հանդերձք քո. (Նար. յովէդ.։)


Մթապատ

cf. Մթազգած.

· Calfa

NBHL (2)

Մթով պատեալ. մթազգած. մթագին.

Արկանել ի վիրապս մթապատս. (Ճ. ՟Բ.։)


Մթարութիւն, ութեան

s.

obscurity.

· Calfa

NBHL (1)

Լնու խաւարազգած մթարութեամբ զոգւոյս լուսաւորութիւն։ Ամպ խտացեալ մթարութեամբ անջրպետելով ի միմեանց զբանակեալսն. (Պիտ.։)


Մթացուցանեմ, ուցի

va. ast.

to darken, to obscure, to cloud, to dim;
to blacken, to offuscate;
to eclipse;
— զտիւ ի գիշեր, to change day into night.

· Calfa

NBHL (2)

Զտիւ ի գիշեր մթացուցան. (Ամովս. ՟Է. 8։)

Խաւար է արդարեւ թշնամին մեր. մթացուցանէ զմեղաւորս՝ հանելով յերեսաց լուսոյ. (Իսիւք.։)


Մթերած, ոց

s.

heap, mass.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովեաց զջուրս մթերածոյս ի ծովս ջրկայս։ Զկայանս ջուրցն մթերածոյ՝ կոչեաց ծովս։ Ի մթերածոյ անտի խօսին շրթունք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Մթերածոյ, ից

adj.

heaped up, amassed, accumulated.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովեաց զջուրս մթերածոյս ի ծովս ջրկայս։ Զկայանս ջուրցն մթերածոյ՝ կոչեաց ծովս։ Ի մթերածոյ անտի խօսին շրթունք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Մթերեմ, եցի

va.

to hoard up, to amass, to accumulate, to heap together;
to warehouse, to house;
to provision, to victual;
— ոխս, ոխս —րեալս ունել, to bear a grudge, to have a spite against one;
զ—րեալ թոյնսն թափել ի բաց, to give vent to one's spite, to breathe out one's anger.

· Calfa

NBHL (2)

Եկին մթերեցան զցան չարիք նորա. յն. ի վերայ եղեն (իբր զեղան)։

παρατίθημι appono եւ այլն. Ժողովել ի մթերս կամ մթերս. ամբարել, շտեմարանել. գանձել, դիզել կուտել. յաւելուլ. պահել.