walled up, enclosed by a wall;
— առնել, to shut up within four walls, to imprison.
· Calfa
Ընդ որմով արգելեալ. բանտարկեալ.
piercing a wall;
theft.
· Calfa
Ի սպանութեան եւ յորմափորութեան զամենայն ժամանակս կենաց իւրոց ծախեալ. (Երզն. մտթ.։)
to wall, to surround with walls, to close up with masonry, to wall up;
to build.
· Calfa
Քաղաք որմեալ՝ պատուիրան ամրութեամբ. (Խոսր. պտրգ.։)
Առեալ զփայտատ, քակեալ զդուռն սենեկին, որ որմեալն էր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է. ձ. (տպ. յոր մտեալն էր)։)
Jupiter's, belonging to Jupiter;
— դիք, Jupiter, Jove, Bacchus;
— տօն, feasts in honour of Castor and Pollux;
— հուր, sacred fire of the Persians;
fire-worship, Persian sect;
— քաղաք, Diospolis.
· Calfa
Որ ինչ սեպհականեալ կամ նուիրեալ իցէ որմզդի, այս ինքն յանուն դիոսի.
Ի քաղաքին լիդէացւոց, որ այժմիկ որմզդական քաղաք կոչեցեալ է. (Կոչ. ՟Ժ՟Է։)
ՈՐՄԶԴԱԿԱՆ ՀՈՒՐ, կամ ՄՈԼՈՐՈՒԹԻՒՆ, է Կրակապաշտութիւն պարսից, կամ կրակն պաշտեալ՝ որպէս մասն արեգական, կամ յորմզդէ ումեմնէ թագաւորէ սահմանեալ, որ եւ վռամական կոչի. եւ կամ որպէս Շանթ արամազդայ.
goat-footed.
· Calfa
Պան (այսինքն ամենայն) կոչեցեալ լինի, զի ի բազմաց եղեւ սերմանեալ. արդ զսա աստուած անուանեցին՝ կոչելով նոխազոտն պան. (Նոննոս.։)
cf. Նողկտամ.
· Calfa
Եւ մի նողկալ ի բաժակէն. (Կանոն.։)
Գինւոյն նեխութիք զսիրտն տաղտկացուցանեն, եւ նեղեն նողկալովն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)
Զի մի՛ ծանրացուցեալ զստամոքսն՝ նողկտայցէ։ Զի մի՛ ձանձարացեալ նողկտայցեն լսողքն. (Շ. թղթ. եւ Շ. ընդհ.։)
Տեսանիցէ զայնպիսիաց զանձինս ի նեղութիւնս նողկացեալս (կամ նողկատացեալս). (Եւագր. ՟Ժ։)
Ոչ անարժանութեամբ մատչել (ի սուրբ խորհուրդն), ոչ նողկալով, ոչ մեղկութեամբ։ Եւ մեք նողկամք եւ հեղգամք, եւ առ ոտն հարկանեմք զայնպիսի երախտագործութիւնն. (Նանայ.։)
Մեղայ նողկտալով՝ սաստիկ կսկծմամբ ընդ արհամարհանս. (Մաշկ.։)
Կր. Սաղտկալի լինել.
Զազիրք են ամենեքին, գարշելիք եւ նողկտալիք։ Զորս եւ տեսանել՝ սրբոց նողկտալի է. (Սարգ. յկ. ՟Գ։ Գէ. ես.։)
Ոչ եւս նողկտալի (այս ինքն քստմնելի) դողմամբ կասկածես յապագայիցն ինչ թողանել. (Անան. եկեղ։)
ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.
cf. Նողկտամ.
· Calfa
Եւ մի նողկալ ի բաժակէն. (Կանոն.։)
Գինւոյն նեխութիք զսիրտն տաղտկացուցանեն, եւ նեղեն նողկալովն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)
Զի մի՛ ծանրացուցեալ զստամոքսն՝ նողկտայցէ։ Զի մի՛ ձանձարացեալ նողկտայցեն լսողքն. (Շ. թղթ. եւ Շ. ընդհ.։)
Տեսանիցէ զայնպիսիաց զանձինս ի նեղութիւնս նողկացեալս (կամ նողկատացեալս). (Եւագր. ՟Ժ։)
Ոչ անարժանութեամբ մատչել (ի սուրբ խորհուրդն), ոչ նողկալով, ոչ մեղկութեամբ։ Եւ մեք նողկամք եւ հեղգամք, եւ առ ոտն հարկանեմք զայնպիսի երախտագործութիւնն. (Նանայ.։)
Մեղայ նողկտալով՝ սաստիկ կսկծմամբ ընդ արհամարհանս. (Մաշկ.։)
Կր. Սաղտկալի լինել.
Զազիրք են ամենեքին, գարշելիք եւ նողկտալիք։ Զորս եւ տեսանել՝ սրբոց նողկտալի է. (Սարգ. յկ. ՟Գ։ Գէ. ես.։)
Ոչ եւս նողկտալի (այս ինքն քստմնելի) դողմամբ կասկածես յապագայիցն ինչ թողանել. (Անան. եկեղ։)
ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. ) Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.
to be disgusted, to loathe, to feel sick or inclined to vomit;
to abhor, to detest, to turn from with disgust.
· Calfa
Եւ մի նողկալ ի բաժակէն. (Կանոն.։)
Գինւոյն նեխութիք զսիրտն տաղտկացուցանեն, եւ նեղեն նողկալովն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)
Զի մի՛ ծանրացուցեալ զստամոքսն՝ նողկտայցէ։ Զի մի՛ ձանձարացեալ նողկտայցեն լսողքն. (Շ. թղթ. եւ Շ. ընդհ.։)
Տեսանիցէ զայնպիսիաց զանձինս ի նեղութիւնս նողկացեալս (կամ նողկատացեալս). (Եւագր. ՟Ժ։)
Ոչ անարժանութեամբ մատչել (ի սուրբ խորհուրդն), ոչ նողկալով, ոչ մեղկութեամբ։ Եւ մեք նողկամք եւ հեղգամք, եւ առ ոտն հարկանեմք զայնպիսի երախտագործութիւնն. (Նանայ.։)
Մեղայ նողկտալով՝ սաստիկ կսկծմամբ ընդ արհամարհանս. (Մաշկ.։)
Կր. Սաղտկալի լինել.
Զազիրք են ամենեքին, գարշելիք եւ նողկտալիք։ Զորս եւ տեսանել՝ սրբոց նողկտալի է. (Սարգ. յկ. ՟Գ։ Գէ. ես.։)
Ոչ եւս նողկտալի (այս ինքն քստմնելի) դողմամբ կասկածես յապագայիցն ինչ թողանել. (Անան. եկեղ։)
ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.
cf. Նողկանք.
· Calfa
ՆՈՂԿՈՒԹԻՒՆ եւ ՆՈՂԿՏՈՒԹԻՒՆ. Նողկ գոլն. նողկտալին լինել. եւ Գարշումն. տաղտկութիւն. զզուանք. յափրութիւն.
Ըստ որձկացելոցն նողկտութեան ժայթքեալ արտաքս հոսի. (Ասող. ՟Գ. 21։)
cf. Նողկանք.
· Calfa
ՆՈՂԿՈՒԹԻՒՆ եւ ՆՈՂԿՏՈՒԹԻՒՆ. Նողկ գոլն. նողկտալին լինել. եւ Գարշումն. տաղտկութիւն. զզուանք. յափրութիւն.
Ըստ որձկացելոցն նողկտութեան ժայթքեալ արտաքս հոսի. (Ասող. ՟Գ. 21։)
cypress;
cyprus.
· Calfa
Զնոճն, եւ զսօսն։ Սօսիւ, եւ նոճով, եւ մայրիւ։ Զընտիր ընտիր նոճից նորա։ Կանգնեաց զատուն իւր իբրեւ զնոճի։ Ողկոյզ նոճոյ (կամ ծաղկեալ)։ Ծաղկեա՞լ իցէ նոճ (ըստ յն. կիպրոս, կամ բողբոջ). եւ այլն։
ՆՈՃ ՆՈՃԻ. որ եւ ԿԻՊԱՐԻՍ ասի յունական ձայնիւ. κυπάρισσος cupressus. (որոյ ազգ են Սոճի, Շոճի, Թեղօշ. պ. նուզ, նուճ, նաճու, նազու. Փայտ անպտուղ յարադալար՝ ուղղաբերձ բրգաձեւ, մանրատերեւ փնջիւք, տոկուն եւ անուշահոտ իւղային.
ՆՈՃ. ա. ՆՈՃԵԱՅ. ՆՈՃԻ κυπαρίσσινος cupressinus. Կազմեալ ի նոճէ. սէլվիե. սէրվիտէն.
cf. Նոյեան.
· Calfa
Եւ նոյեան խաչանշանն, որ (կամ նոր) տապանիւ ապրեցուցեալ. (Մագ. ոտ. խչ.։)
of Noah.
· Calfa
Եւ նոյեան խաչանշանն, որ (կամ նոր) տապանիւ ապրեցուցեալ. (Մագ. ոտ. խչ.։)
to say over and over again, to repeat, to tautologize.
· Calfa
Նոյնաբանեալ՝ զնոյն բանս գտակաւ խօսի. (Ոսկ. եբր.։)
identically;
uniformly, equally.
· Calfa
Նոյնաբարս խոստովանիմք (զերիս անձինս) եւ՛ բաժանմամբ, եւ՛ միաւորութեամբ. իմա՛ զանազանեալ եւ մի, նոյն եւ նման, կամ անփոփոխ։
Միակն ի միոյն յանսկիզբն էին անեղ ծնեալ նոյնաբար՝ անժամանակ որդին. (Շ. տաղ.։)
cf. Համազգի.
· Calfa
Առաջին ծառոցն նմանեալ, որ զնոյնազգեաց զնոյնահաս պտուղս վարդապետութեան բերեալ. (Բուզ. ՟Դ. 4։)
cf. Միակերպ.
· Calfa
Կայծակ իմն անդուստ նոյնակերպ հրաշաբուսեալ. (Խոր. վրդվռ.)
equally wonderful.
· Calfa
Նոյնօրինակ հրաշալի.
Անդ Մովսէս նախկին հայելի անորակ անմատոյց լուսոյն ... եկեալ ողջունէր նոյնահրաշ կերպիւ. (Խոր. վրդվռ.։)
conform;
likewise.
· Calfa
Ընդ լուսերամիցն յափշտակեսցուք նոյնատիպ աստուածացեալ կերպիւ. (Խոր. վրդվռ.։)
even, equal, same;
cf. Նոյնպէս.
· Calfa
Զառաջին բարբառն զնման ամենեցուն նոյնգունակ լացեալ. (Իմ. ՟Ե. 3։)
Երկու եւս նոյնպիսիք նոյնգունակ եղեալք (ծնեալք)։ Իւրոց ծառայիցն նոյնգունակ երեւելով։ Ընդէ՞ր բամբասէր չարի անուամբ. որ զբնութիւն նոյնգունակ՝ որպիսի եղեւն՝ պատէր. (Եզնիկ.։)
identity, sameness.
· Calfa
Յանշարժ նոյնութեան յարամնայաբար կառուցեալ։ Առ փափագումն բարւոյն նոյնութիւնքն եւ ծայրութիւնքն։ Ըստ միոյն եւ միականի բոլոր նոյնութեան գերունակ պատճառք։ Յիւրմէ նոյնութենէն անփոխաբնապէս. (Դիոն.։)
Անդուստ մինչեւ ցայժմ ի նոյնութեան միշտ զաշխարհ պահելով՝ խնամեալ. տածէ։ Օրինաւոր կրօնիւք զհասարակութիւն ի նոյնութեան զուգեցելոցն առնել (որպէս մի մարմին եւ մի հոգի). (Պիտ.։)
Զի ոչ եթէ ի նոյնութեան միշտ կեայր (կամ կայր), այլ եւս առաւելեալ լինէր ի բարիսն՝ գնալով ի զօրութենէ ի զօրութիւն։ Ոչ յառաջադէմք լեալ ի յանդիմանութեանցն, այլ ի նոյնութեան կացեալք անզղջանալի. (Վրք. ոսկ.։)
after the same manner, in like manner, equally, as much as, as well as, also, idem;
նոյնպիսի —սւոյ սեաց, even, like, equal, alike, the same.
· Calfa
ὠσαύτως eodem modo, itidem, pariter, aeque ὀμοίως similiter. Նոյնապէս. նոյնաբար. նոյնօրէն. նոյնօրինակ. միօրինակ. նմանապէս. անոր պէս, անանկ ալ.
likewise.
· Calfa
Եւ նոյնօրէն յառասանիցն այն պարպատեալ զմէջս եւ զկողս. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)
in the same day;
immediately, forthwith.
· Calfa
Նոյն օրին երթեալ պատմեաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Նոյն օրին իսկ, իբրեւ իջուցին զնա անդր, ի տեսլենէ օձիցն սատակեալ իցէ. (Ագաթ.։)
like, the same;
—, զ—, cf. Նոյնպէս.
· Calfa
Ոչ առաւելեալ եւ ոչ նուազեալ, այլ մի եւ նոյնօրինակ է յամենայնի. (Ճ. ՟Ժ.։)
Զնոյն օրինակ ծառայք հանդերձ տերամբք տանջեալ։ Զբացական տեսիլն՝ զնոյնօրինակ քանդակեցին եւ դրօշեցին. (Իմ. ՟Ժ՟Ը. 11. եւ ՟Ժ՟Դ. 17։)
Մի՛ եւս ձեզ զնոյնօրինակ գնալ, որպէս եւ այլն հեթանոսք գնան. (Եփես. ՟Դ. 17։)
recently conceded or granted;
— տօն, the new year.
· Calfa
Նոր եւ այն ինչ բերեալ, ի լոյս ընծայեալ, պարգեւեալ.
cf. Նորաբոյս.
· Calfa
Նորաբողբոջ բուսովք եւ ծաղկօք ի վեր փթթեալ։ Նորաբողբոջ շառաւիղօք ծաղկեալ դալարացաւ գաւազանն գեղեցկութեան. (Վրդն. լուս.։ Ճ. ՟Ը.։)
recently bought.
· Calfa
νεότητος nuper emptus, novitius (servus). Այն ինչ գնեալ. դեռ գնոց առեալ. նոր գնած.
new-fangled, newly invented or discovered, new, recent, modern.
· Calfa
Նորոգ գտեալ. այն ինչ ի ձեռս բերեալ. նորահնար. ցանկալի իբր անգիւտ. նոր անլուր.
Զնորագիւտ դաստակերտս քո (զհաւատացեալ մոգպետն) բարեխօս առնեմք վասն անձանց մերոց. (Եղիշ. ՟Ը։)
Նորագիւտ եւ դեռահասակ ժամանակն ստիպէր առնել այնպէս։ Զստեղծեալ առ ի քէն նորագիւտ բանս եւ իրս. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)
Ստորասուզեալ նորագիւտ մեղօքն անջրելեօք. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)
newly made, new, novel, fresh;
strange, surprising, curious, paradoxical.
· Calfa
Մտեալ նորագործ կազմածօք ի տուն հզօրին. (Եղիշ. դտ.։)
Նորագործ աստուածապէս ճարտարապետեալ զերկիրս երկին արար. իբր մ. նորագործելով, կամ հրաշակերտութեամբ։
νεουργός, νεοεργής, νεόκτιστος nuper factus, noviter creatus, recens conditus. Նորոգ գործեալ. նորաստեղծ. նորահնար. անլուր. զարմանալի. հրաշափառ.
to renovate, to renew;
to restore;
to do something new, extraordinary, miraculous.
· Calfa
Զառ ի մեղացն ապականեալն ապաշխարութեամբն վերստին նորագործէ։ Զհնացեալ բնութիւնս նորագործեալ ծննդեամբ։ Զտուն խարխարեալ՝ վերստին ուղղել եւ նորագործել. (Բրս. ապաշխ.։ Ճ. ՟Գ. եւ ՟Ժ։)
Նորագործ աստուածապէս ճարտարապետեալ. արդարեւ ներգործեաց, զի զերկիրս երկին արար. (Խոսր. պտրգ.։)
Զարմանալի իմն հրաշս սքանչելեաց ներգործեսցէ. (Երզն. լուս.։)
Զարմացաք զայսպիսի զմուտ նորա առ մեզ ներգործեալ. (Ոսկ. նոր կիր.։)
Արտատեղի տարակոյսք աղետից եւ նորագործեալքն վասն մեծին ջրհեղեղի։ Զնզովեցին զնորագործեալսն այլափոխեաց յառ ընդ. դէմսն շարժումն (հուր տեղալով). (Փիլ.։)
renewing;
a miracle, an extraordinary or marvelous thing, deed or act.
· Calfa
Մին աստուածային նորագործութեամբ, եւ միւսն՝ հաղորդութեամբ ընտանեգունի բնութեան։ Նա զայսոսիկ եւ կանխաւ սքանչելագործեաց, որպէս զի դիւրին մեզ յեղելոցն լինիցի հաւատալ այսմիկ նորագործութեան. (Սարկ. աղ. եւ Սարկ. մարդեղ.։)
καινούργησις, καινουργία, καινούργημα innovatio. Նորագործելն, իլն. նոր գործ անակնկալ.
Պատճառ ներգործութեան հնացեալ պատկերին աստուծոյ. (Վրդն. սղ.։)
to write anew.
· Calfa
Ընկա՛լ եւ այժմ զնորագրեալս (մատեան) ի ձեռաց մերոց. (Մաշտ.։)
cf. Նորահաւատ.
· Calfa
Այն ինչ դարձեալ ի սուրբ հաւատս. նորահաւատ. նորատունկ. մատաղատունկ.
new and merry;
pleasant, grown green or flowering anew.
· Calfa
Զուարճացեալ կամ ուռճացեալ նորօրինակ. նորափթիթ. նորաբողբոջ. առոյգ. եւ Ուրախարար.
Նոր արեւ հարաւ ի նորազուարճ առաւօտի։ Նորազուարճ խնդութեամբ բերկրեա՛ ցնծալով սուրբ եկեղեցի։ Նոր իմն աւետեաց բարբառ՝ նորազուարճ ձայնիւ այսօր գոչէր Գաբրիէլ իւղաբեր կանանցն. (Շ. տաղ.։)
newmade.
· Calfa
Նոր թեքեալ. իբր նորաստեղծ, նորակերտ, եւ նորադարձ. կամ նորատիք.
newsmonger.
· Calfa
Քորք նորախնդիր արտաշնչեալ արտաբերեալ զերիզապարգեւ (զեղբայրն իւրեանց) ... Քորք նորախնդիրք յառաջ ելեալ փրկչին. (Նար. տաղ.։)
just beheaded.
· Calfa
Տեսանէին զնորախողխող գլուխն արեամբ զանդեալ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)
νεόσφαγος recens mactatus, amputatus. Նորոգ խողխողեալ՝ զենեալ՝ գլխատեալ.
wounded recently.
· Calfa
νεοτρώτος nuper feritus, vulneratus. Այն ինչ դեռ խոցեալ.
to be regenerated.
· Calfa
Նորա ծնեալք ի հաւատոց անտի Աբրահամու. (Եղիշ. դտ.։)
Այնքան բիւրք ի միում աւուր նորածնեալ յորդէգրութիւն աստուածութեան. (Ճ. ՟Ե.։)
regeneration.
· Calfa
Որդիք լուսոյ եղիջիք՝ ըստ նորածնութեան արժանի եղեալ։ Շնորհացն՝ որ տուեալ է մեզ յաւազանէն նորածնութեամբ. (Մաշկ.։)
lately finished or ended;
young, raw, inexpert.
· Calfa
νεοτελής adhuc perfectus, rudior. Դեռ այն ինչ կատարեալ. թերակատար համբակ. նորընծայ.
lately recruited.
· Calfa
νεόλεκτος modo electus, conscriptus, tyro. Նորոգ մտեալ ի դասակարգ զինուորաց. նորընտիր համբակ. տիւռովն.
newly built or constructed;
strange, stupendous;
newly ordained.
· Calfa
Նորոգ կերտեալ՝ կազմեալ. նորաշէն. նորագործ. նոր. նորահրաշ. հրաշափառ. (յն. պէսպէս).
Թագաւորական նորակերտ զարդարեալ ձորձ. (Ոսկիփոր.։)
Իբրեւ զձիթենի կանաչագեղ նորակերտ դալարացեալ զկնի հատանելոյն. (Ճ. ՟Բ.։)
ՆՈՐԱԿԵՐՏ. Նոր ձեռնադրեալ. նորընծայ օծութեամբ.
cf. Նորագործեմ.
· Calfa
Զերկինս ինձ լուսաւորօքդ հրաշագործ խորան նորակերտեր։ Երկնից երկինք յերկիր նորակերտեալ (զեկեղեցի). (Պիտ.։ Անան. ի պետր.։)
Ճարտարապետեալ նորակերտէ. (Ժող. շիրակ.։)
Ի յարութեան ամենեքեան նման հրեշտակաց եւ որդիք աստուծոյ նորակերտին։ Երեւեալ ճարտարապետ համօրէն եղականացս ի սակս նորակերտել զարարածս. (Զքր. կթ.։)
cf. Նորակնուք.
· Calfa
ՆՈՐԱԿՆԻՔ եւ ՆՈՐԱԿՆՈՒՔ. Նոր կնքեալ. նոր մկրտեալ, եւ դրոշմեալ, եւ ձեռնադրեալ. նորածնեալ. նորընծայ.