Definitions containing the research միտ : 1780 results

Հուն, հնի

s. bot. adj. adv.

ford, shallow passage, way;
cf. Հոյն;
fordable, passable;
— մի, a little, something;
briefly, succinctly;
ի — ելանել, to obtain one's scope.

· Calfa

NBHL (1)

եւ յայս միտ բերի նաեւ ասելն.


Հպատակ, աց

s. adj.

subject;
vassal, serf;
dependent, inferior, subordinate, obedient, obsequious;
attentive, careful;
— լինել, to be attentive;
— կալ, to be obedient, to obey, cf. Հպատակեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՊԱՏԱԿ. προσκαρτερέων perseverans ἑπιμελής diligens. Որ հանապազորդէ սրտի մտօք, ուշադիր. փոյթ. եւ Միամիտ, հպատակական, կամ հանապազորդեան.


Հպատակօրէն

adv.

dependently, with subjection or submission.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ օրինակի հպատակ կալոյ. միամիտ ծառայութեամբ. հանապազորդելով ի սպասու.


Հպարտ, ից, աց

adj.

proud, arrogant, haughty, lofty, lordly, overbearing, imperious, supercilious, vain.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπερήφανος, ὐβριστής, ἁλαζών superbus, arrogans, jactabundus. (լծ. հյ. Պարծօղ. յն. էբէ՛րթիս կամ իբէ՛րդադօս. ամբարձեալ, եւ վերագոյն. ուստի լտ. սուբէրպուս ). Ամբարտաւան. բարձրամիտ. բարձրայօն. փքացեալ. փառասէր. արմարհոտ. սոնք եւ սէք.


Հրապոյրք

s. fig.

charms, attractions, allurements;
lure, bait, wheedling, cajolery, flattery, enticement, solicitation, seduction;
instigation, suggestion, impulse, incitement;
— գեղոյ, charms of beauty;
— հաճոյից, հեշտութեան, the allurements of pleasure, of voluptuousness;
պատիր —, deceitful baits;
ի —րս ուրուք ըմբռնիլ, ելանել, հարկանիլ, to be seduced, misled, tempted, led astray, allured, enticed, decoyed;
ի —րս ցոփութեան դարձուցանել զոք, to entice to gluttony;
to allure one to debauchery;
արբուցանել ումեք —րս պղտորս, դժնեայս, to administer poison, to poison;
to seduce, to mislead, to pervert, to corrupt, to debauch, to lead astray, to bring into an error.

· Calfa

NBHL (1)

Զի այն հրապոյրք ոչ յայնմանէ են՝ որ կոչեացն զձեզ։ Որ արբուցանէ ընկերի իւրում հրապոյրս պղտորս։ Զհաստատեալ միտսն ի հրապոյրս ցոփութեան դարձուցանել ջանային. (Գաղ. ՟Ե. 8։ Ամբ. ՟Բ. 15։ ՟Բ. Մակ. ՟Զ. 21։)


Հրեշտակութիւն, ութեան

s.

angelic nature;
embassy, message, deputation, delegation;
—ս առաքել, առնել, to send ambassadors, deputies, to depute, to send a commission.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կրկին միտս բերի ասելն վասն քահանայի,


Հինգերորդ, աց

adj. adv. s.

fifth;
fifthly;
the fifth part.

· Calfa

NBHL (1)

Չորրորդ՝ զի միտս առցես ... հինգերորդ՝ զի եւ այլն. (Շ. մտթ.։)


Հիւրութիւն, ութեան

s.

quality of a guest or stranger;
pilgrimage.

· Calfa

NBHL (1)

Որք քրիստոսի եղաք դաշնակիցք հիւրութեան նորա, հարսնազգեստեալ զմիտս մեր պահեսցուք. կա՛մ է մարդասիրութիւն հրաւիրելոյ նորա զմեզ ի հարսանիս, եւ կամ անարատութիւն հրաւիրելոցս իբրեւ օրիորդաց. (զի լծորդ է օրիորդ ընդ հիւրի, իբր յաւերժահարսն։)


Հմտանամ, ացայ

vn.

to be well instructed, informed, versed, experienced.

· Calfa

NBHL (1)

Հմուտ լինել. խելամուտ գտանիլ. քաջ տեղեկանալ. փորձ եւ կիրթ լինել. ուսանել եւ ի միտ առնուլ հասողութեամբ.


Հնարագիւտ

s. adj.

inventor, contriver;
inventive, ingenious, clever;
— լինել, to invent, to contrive, to find out.

· Calfa


Հնարեմ, եցի

va.

cf. Հնարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ռմկ. այսինքն Հնարս խորհել, գտանել. ճարտարեք. որ առ նախնիս առաւել ասի ՀՆԱՐԱՒՈՐԵՄ։ Յայս միտ լինի արդեօք առնուլ զքանի մի վկայութիւնսդ. Փենեհէզ զայս գիւտս նախանձու հնարեաց գտանել վասն պսակելոյ անձին իւրոյ. (Եփր. թուոց.։)


Հնգաշարժ

adj.

having five movements.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ հինգ զգայութեանցն, որով հնգաշարժ ազդացութեամբն միտք ներգործեն. (Պիտառ.։)


Հոգածութիւն, ութեան

s.

cf. Հոգաբարձութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Որ միշտ լուցեալ բորբոքի ի միտս իւր հոգածութեամբն. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ։)


Հոգեպէս

adv.

spiritually, according to the spirit, divinely;
allegorically, mystically.

· Calfa

NBHL (1)

Տարաւ ի տուն իւր զանդամալոյծն, եւ խնամարկեաց զնա հոգեպէս. (եւ հաճէր զմիտս նորա. Վրք. հց. ձ։)


Հոլանեմ, եցի

va. fig.

to undress, to take off one's clothes, to bare, to strip;
to make known or evident, to reveal, to disclose.

· Calfa

NBHL (1)

Ստութեան նորա հոլանիւր կեղծիք։ Որ յայտնապէս աստուստ բացափայլեալ բանիս հոլանիցին միտք. (Խոսրովիկ.։)


Հողաթաւալ

adj. fig.

rolling on the earth, or in the dust;
mundane, worldly.

· Calfa

NBHL (1)

Հողաթաւալ միտք, կամ հոգի եւ մարմին. (Տօնակ.։ Լծ. կոչ.։)


Հողմակոծութիւն, ութեան

s. fig.

storm of wind, squall, tempest;
agitation, trouble.

· Calfa

NBHL (1)

Անձնիշխան միտք յորժամ ոչ ամբոխի ի հողմակոծութենէ լեզուիդ. (Լմբ. պտրգ.։)


Հաւատարիմ, մի, մաց

adj. adv.

faithful, loyal, honest, trusty, trustworthy;
confident;
true, sure, certain, real;
cf. Հաւատարմաբար;
— լինել, to be verified, confirmed, proved;
to be justified;
to be trusted, believed, adopted, or accepted;
— կալ, մնալ, to rest or remain faithful to;
— առնել, to prove, to justify, to verify, to accredit, to give credit to, to make credible;
— առնել զոք, to assure, to cause to believe, to persuade.

· Calfa

NBHL (1)

Լի իմաստութեամբ են ճառքս, որ ոք հաւատարիմ միտ դնիցէ. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Է։)


Հաւատարմանամ, ացայ

vn.

to be faithful;
to be confirmed, verified, justified;
—նայ լուրս, this news gains credit.

· Calfa

NBHL (2)

Հաւատարմանայ բաբելացւոցն՝ զմիտս նոցա յանգուցանելով յինքն. (Նոննոս.։)

Հաւատարմացաւ նմա որպէս արդարեւ միամիտ գործակից. (Խոր. ՟Բ. 81։)


Հաւատարմացուցանեմ, ուցի

va.

to make credible, to give to believe, to persuade, to convince;
to sanction, to certify, to confirm, to affirm, to assure.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջնում նուագին իբրեւ զհամամիտ գործակից եւ զեղբայր սիրելի հաւատարմացուցեալ իւր՝ ընդունէր զնա պատուով մեծաւ. (Յհ. կթ.) այսինքն հաւատարիմ երեւեցուցեալ, կամ հաւատացուցեալ։


Հաւաքեմ, եցի

va.

to assemble, to gather together, to collect;
to amass, to hoard, to accumulate, to heap up;
to infer, to conclude;
to concentrate;
to compile;
to stock;
— զանձն, զխորհուրդս or զմիտս, to retire within oneself;
to collect one's thoughts, to meditate.

· Calfa


Հաւիմ, եցայ

vn. va. to begin.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւեալ աջողակութեամբ ի գերազանցեալ ամբարձաւ աշտիճան։ Ի միտս հաւել քաղաք։ Եւ նախ ի բնակութենէն հաւեսցուք. (Պիտ.։)


Հեզաբարոյ

adj.

mild-tempered, affable, tractable, easy.

· Calfa

NBHL (1)

Արար ի սուրբ եկեղեցւոջ միաբանութիւն գազանամիտ եւ հեզաբարու արանց. (Վրդն. ծն.։)


Հեզագնաց

adj. adv.

soft, gentle, slow;
softly, gently.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԵԶԱԳՆԱՑ իբր Հեզաբարոյ. միամիտ.


Հեզահոգի

cf. Հեզամիտ.

· Calfa


Հեղգ, աց

adj.

idle, lazy, slothful, sluggish, tardy, dull, slow, lukewarm, cowardly;
listless, careless.

· Calfa

NBHL (1)

Աշակերտք հեղգ առ ի յուսումն, եւ փոյթ առ ի վարդապետել. (Խոր. ՟Գ. 68։ Հեղգ յաղօթս, եւ երկմիտ ի խնդրուածս. Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Հեղգասիրտ

adj.

heavy-hearted;
— ի հաւատալ, slow of heart, slow to believe.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ անմիտք, եւ հեղգասիրտք ի հաւատալ. (Ղկ. ՟Ի՟Դ. 25։)


Հեղձուցանեմ, ուցի

va.

to suffocate, to choke, to strangle, to drown;
to oppress.

· Calfa

NBHL (1)

Զհանապազորդ տրտմութիւնս, որ զմեր միտս հեղձուցանիցեն. (Ոսկ. ես.։)


Հեշտաբար

adv.

easily, commodiously, with pleasure, willingly.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրաւ եւ հեշտաբար ի միտ առցեն ռամիկք եւ տգէտք։ Մի՛ ընդունել հեշտաբար յամենեցունց պատիւ. (Ճ. ՟Ա. եւ Ճ. ՟Բ.։)


Հեշտալի, լւոյ, լեաց

cf. Հեշտալից.

· Calfa

NBHL (1)

Պա՛րտ է քան զհեշտալիս զգայութեանց գեր ի վերոյ ամբառնալ զմիտս. (Նախ. ժող.։)


Հեշտական, ի, աց

adj. s.

easy;
delicious, delightful, pleasing;
—ք, pleasures, delights.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառայ հեշտական. այսինքն ըստ մտի. բարեմիտ. մտերիմ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)


Հեշտասէր

adj.

voluptuous, libidinous, sensual, lewd.

· Calfa

NBHL (1)

Հեշտասէր ցանկութիւն, կամ բարք, բնութիւն, խորհուրդք, միտք. (Փիլ.։ Խոսր.։ Սարգ.։ Լմբ.։ Մաշկ.։)


Հեշտացուցանեմ, ուցի

va.

to make easy, to facilitate;
to rejoice, to divert, to cheer;
to delight, to please, to charm.

· Calfa

NBHL (1)

Այսու հեշտացոյց զնոսա, եւ յօժարամիտս արար. (Բրսղ. մրկ.։)


Հեռ, իւ

s. adj.

discord, strife, wrangling;
hate, spite, ill-will, rancour;
spiteful, rancorous, quarrelsome;
stubborn.

· Calfa

NBHL (1)

Հեռն եւ սնափառն պառակտի եւ բաժանի յեղբարց։ Մի՛ հեռ, մի՛ նախանձոտ, մի՛ չարայուշ։ Անմիտք էաք, որպէս եւ նոքայն, եւ հեռք էաք ըստ նոցա նմանութեան. (Ոսկ. փիլիպ.։ Եփր. պհ. եւ Եփր. տիտ.։)


Հեռատես

adj.

far-sighted, presbyte;
— միտք, witty, subtle, ingenious, perspicacious, sharp;
provident.

· Calfa


Հեռացուցանեմ, ուցի

va.

to remove, to put or set aside, to scatter, to avert, to keep off;
—ցո՛ ի քէն զկագ, avoid quarrelling.

· Calfa

NBHL (1)

Հեռացուցանել զնա ի միջագետաց, կամ զաշխարհս յերկրպագութենէ աստուածոց. կամ զմիտս նոցա յերդմանէ կռոց. (Խոր. ՟Բ. 23։ Ճ. ՟Ա.։ Մանդ. ՟Բ։)


Հերիւն, րան, րեան

s.

bodkin;
awl, pricker.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ կապեսցին միտք քո ընդ այդ հերուն, որով կարես դու. (Վրք. հց. ՟Է։)


Ձախողիմ, եցայ

vn.

to be unsuccessful, not to attain one's end, to find oneself woefully disappointed, to go to rack and ruin, to endure, undergo or suffer failure, to experience misfortune, to be unfortunate.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ ի միտ առնուցու ոմն, եթէ որով իւիք ինքն ձախողեցաւն, մարթ էր եւ նմա նովին պատուով եւ մեծարանօք վայելել. (Ոսկ. ես.։)


Ձաղադէմ

adj.

shame-faced, ashamed, confused.

· Calfa

NBHL (1)

Յանկարծ առնել զնոսա այնպէս դժմիտս եւ ձաղադէմս առաջի սիրելեացն իւրեանց. (Փարպ.։)


Ձառադէմ

adj.

grim-faced, surly, crabbed, horrid;
impudent, brazen-faced.

· Calfa

NBHL (1)

Դժմիտ, ձառադէմ. (Թր. քեր.։)


Ձգտեցուցանեմ, ուցի

va.

to stretch, to extend, to distend, to draw;
to tighten, to stiffen.

· Calfa

NBHL (1)

Ձգտեցուցանել զինքն, զինքեանս, զուժգնութիւնն. զխորամանկութիւն, զիրն, զմիտսն, զքննութիւնս, զբամբասանս, զոգին ի նպատակն. (Պիտ.։ Փիլ.։ Եւս. պտմ.։ Ոսկ. յհ.։ Լմբ. պտրգ.։ Սարգ. յուդ. ՟Բ։ Բրս. հց.։)


Ձեռաձիր

s.

small present, drink-money;
bribe.

· Calfa

NBHL (1)

Զոմանց ձեռաձիր ընծայիւք զմիտս հաճեալ։ Առատ ձեռաձրիւք եւ պատարագօք ընծայեալ զնա. (Յհ. կթ.։)


Ձեռնտուութիւն, ութեան

s.

succour, aid, assistance;
cooperation;
means.

· Calfa

NBHL (1)

ՁԵՌՆՏՈՒՈՒԹԻՒՆ. իբր Անձնատուրն լինել. յարումն. հակամիտութիւն.


Ձեւանամ, ացայ

vn.

cf. Կերպարանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բան մեր աներեւոյթ ի միտս՝ ձեւանայ գրով եւ քարտիսիւ. (Շ. բարձր.։)


Ձոխիմ

vn.

to err, to stray.

· Calfa


Ձուկն, ձկանց

s. ast.

fish;
Pisces;
կապոյտ —, silurus, sheat-fish;
կարմիր —, gold-fish;
— ծովու, salt-water fish;
ձկան ականջ, մահարար, cf. Ձկնականջ, cf. Խռնդատ;
ծովու ձկան արիւն, cf. Կոնքեղ;
սակառի, սոսինձ, տապակ, փամփուշտ, թեփ, մորթն ձկան, fish basket, fish glue or isinglass, fish kettle, fish maw, fish scale, fish skin;
— որսալ, to fish, to go a fishing;
— խորովել, to grill, to broil fish.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ ՁԿԱՆ ԱԿԱՆՋ, ՁԿԻ ԱԿԱՆՃ. ասի ռմկ. խեցեմորթն այն, որ կոչի եւ միտեա։


Ձրի, ձրոյ

s. adj. adv.

gratuitousness;
gratuitous, voluntary;
for nothing, gratis, free of cost, scot free, gratuitously;
—ք, gifts, presents.

· Calfa

NBHL (1)

Զմիտս ի տունս եւ ի շահս եւ յայլ ձրի բանս շրջելով. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)


Մտադիւրագոյն

adv.

cf. Մտադիւր.

· Calfa

NBHL (1)

Խրախամիտ լիցին, մտադիւրագոյն շրջիցին։ Մտադիւրագոյնս ներքուստ արտաքս մարտնչէին. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 26։ ՟Ժ՟Բ. 27։)


Մտադրեմ, եցի

vn.

cf. Մտադիր լինիմ.

· Calfa

NBHL (1)

προσέχω attendo. Մտադիր լինել. միտ դնել. ուշ ունել. ունկն դնել.


Մտաթափ

adj.

brainless, giddy-brained, giddy-pated, crack-brained, foolish, mad.

· Calfa

NBHL (1)

Թափեալ ի մտաց. թափեալ ուղեղ. անմիտ.