Definitions containing the research ալ : 10000 results

Շաղախանամ, ացայ

vn.

cf. Շաղախիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞չ ի տիղմ ծագեալ, եւ ոչ շաղախացեալ. (Բրս. ծն.։)


Շաղախեմ, եցի

va.

to cement, to plaster;
to smear, to dirty, to soil, to contaminate;
— զձեռս արեամբ, to imbrue one's hands in blood.

· Calfa

NBHL (4)

Ի բերանոց մանկանց յոլով ի բաց թափեալ ործն զկերակուրն եւ զըմպելին շաղախէ. (Բրսղ. մրկ.։)

Մոխիր հնոցի քացախով շաղախեալ արկին ընդ քիթս նորա. (Ճ. ՟Բ.։)

Յանբժշկելի ախտ շաղախեալ։ Կնոջ, որ շաղախեալ էր մեղօք։ Շաղախեցայ գործով անօրէնութեան։ Ընդ մերձաւոր կեանս շաղախիմք. (Բրս. հց.։ Իգն.։ Սարկ. աղ.։ Բրսղ. մրկ.։)

ἱλύω, εἱλύω oblimo, obduco, inficio προειλύω, -ομαι , μολύνω, καταμολύνω pollyuo, inquino χραίνω coloro, illino, contamino, foedo եւ այլն. Իբր Շաղախով ծեփել. շաղելով շաղել. թաթաւել. թանալ. ներկանել. օծանել. աղտեղել. պղծել. ցեխի մէջ թաթխել, մալակոնել, պլըշտըկել, ցեխոտել, աղտոտել.


Շաղակրատանք, նաց

s.

quackery;
cf. Շաղակրատութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Անհանճարաբան շաղակրատանաց։ Տեսանել զբանս ծփեալ ի շաղակրատանս. (Շ. թղթ.։ Լմբ. սղ.։)


Շաղակրատեմ, եցի

vn.

to prate, to chat, to babble, to tattle, to prattle.

· Calfa

NBHL (2)

Շաղակրատէ շրթամբքն, որում ոչ համաձայնի միտքն։ Ախմարք են, եւ անկարգ եւ յիմար բանից շաղակրատօղք։ Չեմ ես յիմարեալ, որ լռեմս, այլ նոքա՝ որ շաղակրատեն զոր ոչն գիտեն. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. թղթ. առ լեւոն։)

Թողեալ զժամանակ գործոյն՝ յանօգուտ շաղակրատէ. (Երզն. մտթ.։)


Շաղաշար

adj.

entwined, conjoined, united;
s. gr. syllable.

· Calfa

NBHL (2)

Շարակից. յարակից. զօդեալ. միացեալ.

Այլ սակայն բան թրակացւոյն ի յոյնն՝ հայի ի վանկս կազմեալս ի ձայնաւորաց ի եւ բաղաձայնից այլեւայլ առոգանութեամբք։


Շաղաշարեմ, եցի

va.

to entwine, to connect, to combine;
to compaginate.

· Calfa

NBHL (3)

Զթաքուցեալ հաղբսն եւ զվատթարութիւն խռովութեան յինքեանս շաղաշարել. (Յհ. կթ.։)

Շաղաշարեցաւ հիւսուածովք կարգաց ոսկր առ ոսկր։ Ոսկերբքաղաշարեալք քաջապնդուան. (Ճ. ՟Ժ.։)

Զեւս (դիոս) նմանեալ ամփիդրիոնի՝ շաղաշարի ընդ աղկմիոնեայ, եւ ծնանծ ի նմանէ զհերակլէս։ Կամեցաւ շաղաշարել ընդ նմա. (Նոննոս.։)


Շաղաշտութիւն, ութեան

s.

scoundrelism, meanness, bare-facedness, impudence, debauchery, licentiousness, libertinage.

· Calfa

NBHL (1)

Արժակ որչափ ի մատաղութեան Հասակին ըստ աստւածային իմաստուտեանն գնացեալ լինէր, նոյնչափ յաւագութեանն ի լկտութեան ի շաղաշատութիւն հաւատ (հաւատ) Բուզ. (՟Գ. 12։)


Շաղապատ

adj.

twined, twisted, wound round, entwined.

· Calfa

NBHL (2)

Վիշապն կամակոր զմռեալ կապեաց (զադամ) ի շաղապատ մեղացն. (Զքր. կթ.։)

πολύπλοκος multis nexibus implicitus, intricatus. Շաղեալ եւ պատատեալ. մանուածոյ. ոլորեալ. եւ Մանուած. ոլորք. կնճիռն.


Շաղապատեմ, եցի

va.

to twine, to twist;
to implicate, to involve.

· Calfa

NBHL (5)

Զդիւրութիւնն դժուարութեամբ շաղապատեաց։ Զայն՝ որ որսայրն, յիւրումն շաղապատեաց թակարդս։ Բազում աղտիւք շաղապատեալ։ Իբրեւ ի հարկէ եւ ի կապոյ իմեմնէ, աղապատեալք. (Փիլ.։)

Եթէ կեանք էր շաղապատեալ ընդ մահումահ ոչ լուծանէր։ Իւդեալք ի մահ նորա եւ շաղապատեալք ընդ նմա՝ պատուաստեցաք հաւատոյն արմատովք. (Սանահն.։)

Ի տոռունս մեղաց շաղապատեալ եղէ. Որ ոչն յիշէ զմահ, ընդ բազում մեղս շաղապատի։ Մեղայ շաղապատելով յաշխարհիս շատխօսութիւնս։ Շաղապատին ընդ յարածուփ կենացաղս. (Բենիկ.։ Վր Հշ. ձ։ Մաշկ.։ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)

Ետես յերազի աղէքսանդրոս զամսն ընդ ոլոմպիադայ զրկապատ ընդ խառն շաղապատեալ. (Պտմ. աղեքս.։)

συμπλέκω, περιπλέκω, -ομαι connecto, copulo, -or, adhaereo, conjungor, concumbo. Շաղելով պատել, կմ շարապատել. պատատել. փաթութել. ոլորել. բաղհիւսել. խառնել. կր. շաղիլ պատատիլ. միանալ. շաղախիլ. եւ Փարիչ. շաղաշարիլ


Շաղաւաշուրթն, շրթանց

adj.

insinuating, false, double-tongued;
cheating, fraudulent.

· Calfa

NBHL (1)

στρεβλός τοῖς χεῖλεσιν perversus labiis κόλαξ assentator . իբր Շեղեալ շրթամբք, կամ շաղաւ (որպէս ռմկ. շէլլաֆ ) ի շուրթն. յն դիւրաշրջիկ շրթամբք. եւ Փաղաքուշ, որպէս Շաղակրատ. շաղփաղփ աղճատաբան. շատախօս. շողոմարար. քծնօղ. Հին բռ. թեթեւամիտ, կամ ցոփտխօս.


Շաղեմ, եցի

va.

to implicate, to involve;
to mix, to mingle, to knead;
to dilute;
to soil, to stain.

· Calfa

NBHL (10)

Որ շաղեն եւ պատեն զոդի։ Շաղեն եւ պատեն զոգիս եւ զմարմինս. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։ Շաղեսցի ի թակարդի։ Դարձեալ ընդ նոյնս շաղեալք՝ պարտիցին։ Ի տոռունս մեղաց իւրոց ընդ այնպիսին շաղի. Յոբ. ՟Ժ՟Ը. 8։ ՟Բ. Պետ. ՟Բ. 20։ Առակ. ՟Է. 22. ՟Ի. 3։)

Զհաւատն թողեալ՝ ընդ խնդիրս (կամ խտիրս) շաղիմք. (Առ որս. ՟Գ։)

Ճաշակելիք ոչ զգայ այլազգ, եթէ ոչ շաղեսցի ընդ զգալոյն։ (Նիւս. բն.)

Ի թակարդսն շաղէին։ Ոտք երիվարին շաղեալ ընդ փոքր թուփ մի։ Որսացան զիս անօրէնութիււնք, եւ կամ շաղեալ անարձակ կապովք. (Պիտ.։ Արշր. ՟Գ. 12։ Սարկ. աղ.։)

Նստէին անդրէն ի տան՝ յառաջին արտասուսն շաղեալք. (Մամբր.։)

Ընդ երկիր պչնուցու, եւ զգործօք սորա շաղեալ պատէ ինքն զինքն օձաձեւաբար ... միաբա շաղեալ պատին սոքա հնգեքեան (զգայարանք). (Եղիշ. յես.։)

Նոյն ջրովն օրհնութեան շաղեն կիր եւ կողմիտր։ Զգուշութիւն փակեն զտեղն կրովն, զոր նախ օրհնեալ ջրովն շաղեցին. (Մաշտ. կիլիկ.։)

Արտեմբն շաղեալ զերկու սեամսն, եւ զեկուս բարաւորսն. (Զքր. կթ.։)

εἱλύω, ἐλίσσω volvo, involvo, voluto συμπλέκω, -ομαι implico, complico, connecto, -or κυκλόω circumdo, cingo σφίγγω stringo προσομηλέω admoveor. Շաղապատել. պատատել. ոլորել. գալարել. կաշականդել. պլչել. փաթթել. կր. պատիլ կապիլ. յարիլ. կռուիլ. մխիլ. վարակիլ. պատաղիլ.

ՇԱՂԵԼ. φύρω, φυράω misceo, macero, subigo. Զանդել. թրել. եւ Շաղախել. թաթաւել. շաղուել. պլըշտըկել. մալակոնել.


Շաղկապ, աց

s. gr.

junction, bond, union;
conjunction.

· Calfa

NBHL (2)

Իամստասիրութիւնին առաւել շաղկապ ընտանութեան, որ հարաղատութեան ծնօղ. (Մագ. լ։ Շաղկապ զչունչ ի մէջ եդեալ. Շար.։)

Որակութեամբ խայրին իբր շաղկապաւ յօդեալունին զմիմեանս. (Երզն. մտթ.։)


Շաղկապեմ, եցի

va.

to join together, to conjoin, to unite.

· Calfa

NBHL (2)

Այսլպիսի կցորդութեամբ շաղկապեալ։ Երից հարիւրոց եւ տասանց վեցից յօդիւք շաղկապեցար։ Որ զսիրոյն յօդուած շաղկապէ ի մի առ եկեղեցի. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Խ՟Զ։)

Ետես շաղկապեալ (կամ շաղկապատեալ ըստ յն. περιπεπλεγμένον ) զնովաւ զամոնայ (չաստուածն). (Պտմ. աղեքս.։)


Շաղկապումն, ման

s.

conjunction, connection, concatenation.

· Calfa

NBHL (2)

Շաղկապութեամբ կապեալ են առ իրեարս. (Լմբ. պտրգ.։)

Մտցէ ձայնդ այդ Աստուածարեալ ընդ պատուաստ յօդիցս շաղկապութեան։ Յարմատոյն Դաւթի ընծիւղեալ մարմնով՝ անճառ շաղկապմամբ յանեղ ածուիդ. (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ ՟Լ՟Բ։)


Շաղղագործութիւն, ութեան

s.

butcher's calling.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր դիցես եւ զպելլոպեայ շաղղագործութիւնն, եւ զքաղցեալ աստուածսն կերակրեալով. (Ածաբ. յայտն.։)


Շաղղակեր, աց

adj.

sarcophagus, carnivorous;
voracious.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զգազանս շաղղակերս եւ արիւնարբուս։ Ի գազանաց շաղղակեարց։ Ի վայրագ շամբշեալ շաղղակերաց. (Եղիշ. ՟Ը։ Սարկ. աղ.։ Յհ. կթ.։)


Շաղղակերութիւն, ութեան

s.

sarcophagy, devouring carrion;
voracity.

· Calfa

NBHL (2)

Շաղղակերութեամբ կեցեալ. (Խոր. ՟Բ. 56։)

Յարբեցուիւն եւ ի շաղաղակերութիւն հարեալ. (Ոսկ. ես.։)


Շաղփաղփեմ, եցի

vn. va. cf. Շաղփաղփիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Սքանչանամ, որո՞վ ամօթով դու առաջի թագաւորիդ շաղփաղփիս։ սոքա տեսանին զինքեանս պարտեալս, արդ շաղփաղփին։ Անուսմնութեամբ ձերով զայդպիսիդ զօղջեալ շաղփաղփիք. (Ճ. ՟Բ. եւ Ճ. ՟Գ.։)

ՇԱՂՓԱՂՓԵՄ ՇԱՂՓԱՂՓԻՄ. ληρωδέω, ληρέω , ληραίνω, ἁδολεσχέω nugor, deliro, ineptio, garrio Շաղփաղփ բանս խօսել. շաղկարատել. բարբաջել. բանդադուչել. բաջաղել. ցնորիլ. աղճատ. անամօթիլ. փուճ ու մուփ խօսիլ, շփանալ, խեղեփնալ.


Շաղփաղփիմ, եցայ

vn.

to talk nonsense, to tell idle stories, to babble, to gossip, to cackle, to tittle-tattle;
to dote, to rave.

· Calfa

NBHL (2)

Սքանչանամ, որո՞վ ամօթով դու առաջի թագաւորիդ շաղփաղփիս։ սոքա տեսանին զինքեանս պարտեալս, արդ շաղփաղփին։ Անուսմնութեամբ ձերով զայդպիսիդ զօղջեալ շաղփաղփիք. (Ճ. ՟Բ. եւ Ճ. ՟Գ.։)

ՇԱՂՓԱՂՓԵՄ ՇԱՂՓԱՂՓԻՄ. ληρωδέω, ληρέω , ληραίνω, ἁδολεσχέω nugor, deliro, ineptio, garrio Շաղփաղփ բանս խօսել. շաղկարատել. բարբաջել. բանդադուչել. բաջաղել. ցնորիլ. աղճատ. անամօթիլ. փուճ ու մուփ խօսիլ, շփանալ, խեղեփնալ.


Շաղփաղփութիւն, ութեան

s.

cf. Շաղփաղփանք;
ի շաղփաղփութիւն զառածիլ, to rave, to be delirious or frenetic.

· Calfa

NBHL (2)

Շաղփաղփութիւնք առ ոսկւոյ եւ արշաթոյ ասացեալքն գեղեցիկ իրողութիւնք. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)

Ոչ եւս ներեմ քեզ վասն շաղփաղփութեանդ։ Ծերութեան հասակդ քո ի շաղփաղփութիւն է զառածեալ Ճ. (՟Ա. եւ ՟Գ։)


Շամանդաղաձեւ

adj.

obscure, dim;
like an atom.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ անօսր օդս սփռեալ շամանդաղաձեւ. (Անյաղթ բարձր.։)


Շամանդաղիմ

vn.

to get muddy, dim.

· Calfa

NBHL (1)

Յափշութիւն շամանդաղեալ մտածութեամբ՝ միգապտա նսեմացեալ։ Մրրկեալ ծխոյ շամանդաղեալ մակաւասարշինից եւ քաղաքաց։ Մագ. (՟Ի՟Ը. ՟Խ՟Ը։)


Ուսումնատեցութիւն, ութեան

s.

hatred for study;
gross ignorance.

· Calfa

NBHL (1)

Մանաւանդ ուսումնատեցութեան. զի ասացին, թէ ինքեանք չեն ուսեալ, եւ զորդիս իւրեանց ի դպրոց ոչ ունին. (Կանոն.։)


Ուսուցանեմ, ուցի

va.

to teach, to instruct in, to lecture, to be a teacher or professor of, to profess, to enlighten, to form, to make erudite or wise.

· Calfa

NBHL (4)

Զլռութիւն հաւանութիւն լեալ ուսուցանէ առակն. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)

Կամեցաւ ուսուցանել զտգէտսն՝ զծած կեալ խորհուրդսն». իմա՛, տգիտաց. (Կոչ. ՟Ժ՟Ա. (հին տպ. զտգէտսն՝ տալով նոցա)։)

Զանկարծականն ուսուցանիցիս։ Որք զհաւատալն ի մի աստուած հայր ամենակալ ուսուցեալ լինին. (Սեբեր. ՟Դ։ Կոչ. ՟Ժ։)

διδάσκω, ἑκδιδάσκω doceo, edoceo. Տալ ուսանել եւ գիտել. վարդապետել. վարժել. կրթել. սորվեցնել.


Ուսուցիչ, չի, չաց

s.

cf. Ուսուցող.

· Calfa

NBHL (1)

Մի է ձեր ուսուցիչ։ Մի՛ կոչիցիք ուսուցիչք. զի ուսուցիչ ձեր քրիստոս է։ Ուսուցիչ, անոխակալ, եւ այլն։


Ուստեք

adv.

from some place;
— —, from several places, in all directions;
ամենայն —, on all sides;
from all quarters;
այլ —, այլուստ —, from another side, elsewhere, in or from another part;
բազում —, յոլով —, from many places;
often, in many ways;
ոչ —, ոչ — այլ —, from no other place, from no other part;
երկիւղ եւ ոչ —, no fear;
ոչ — է իշխանութիւն, եթէ ոչ յաստուծոյ, there is no power but from God;
ոչ գոյր — նմա պատերազմ, no war was undertaken in his time.

· Calfa

NBHL (6)

Ո՞րպէս, կամ ո՞ւստ զայլ գտցուք բան՝ թողեալ զսա. քանզի ո՛չ գոյ։ Ո՞ւստ անուանեցան այսոքիկ։ (Պղատ. տիմ.։)

Զամենեցուն զո՛ւստն եւ զզիա՛րդն յայտնելով։ Առ ասէ, եւ ստեղծ. զո՛ւստ էառն, եւ զո՛վ էառն ուսար։ Ո՛չ զո՛ւստն, եւ ոչ զորպէսն նշանակեալ բանին. (Խոր. ՟Ա. 1։ Ոսկ. ծն.։ Նիւս. կազմ.։)

Եւ որ ուստեք ուստեք եկեալ հասեալ էին ի թիկունս օգնականութեան։ Ոմանք ուստեք ուստեք եկեալ ժողովեալ են։ Մոգպետք՝ որք գային ուստեք ուստեք. (Ագաթ.։ Զենոբ.։ Ճ. ՟Բ.։)

Ուրանօր ի միասին ընթացեալ կուտեցան ամենայն ուստեք։ Ամենայն ուստեք ահից յաճախութիւն լինի. (Յհ. իմ. պաւլ.։ Խոսր.։)

Փրկեալ ի ձեռն նորա յերկրէն եգիպտացւոց, եւ այլ ուստեք բազում անգամ։ Այլ ուստեք առնու մարմին, եւ այլ ուստեք զպատմուճանն։ Վասն առնս այսորիկ այլուստեք ցուցանել ինչ որ ունիմք. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։ Ճ. ՟Գ.։ Իգն.։)

Որպէս բազում ուստեք, եթէ կամիցին, գոյ ուսանել։ Որպէս բազում ուստեք ցուցանէ առաքեալ. (Ածաբ. պենտեկ.։ Բրս. հց.։)


Ուստի

adv. conj.

whence, of which, of what;
whence ? from where ? from what place ? from whom ? from what ? so, for that reason, on that account;
well, then, consequently, in consequence;
— ճանաչես զիս, how comes it that you know me ?
— գաս, whence comest thou ?
— ես, whence are you ?
— է ինձ այս զի, how is it that it happens to me ? how is it that ?
— եւ, — եւ իցէ, from any place whatever, where you like.

· Calfa

NBHL (6)

Եղիսէ ասէ ցգեհեզի. ուստի՞ գայիր, իբր ոչ եթէ չգիտեմ զուստին, այլ սուգ առեալ ունիմ զուստիոյդ (այսինքն վասն ուստի՛ գալոյդ). (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)

Դարձայց ի տուն իմ, ուստի ելի։ Գնացին յանտիոք, ուստի էին, յանձն արարեալ շնորհացն աստուծոյ։ Իջեալ ի սիրակուսա՝ եղեաք աւուրս երկուս. ուստի գնացեալ՝ հասաք ի հռեգիովն։ Ժողովես՝ ուստի ոչ սփռեցեր. եւ այլն։

Ի նոյն բլուր՝ ուստի էջն, վերջոտնեալ ելանէ. (Խոր. ՟Ա. 10։)

Ուստի պարտ էր զարմանալ զնմանէն, նոքա անգոսնէին. (Իսիւք.։)

Հաճոյ թուեցաւ հերովդի, ուստի եւ երդմամբ խոստացաւ տալ նմա եւ այլն. (Մտթ. ՟Ժ՟Դ. 7։ Տե՛ս ՟Բ. 17։ ՟Գ. 1։ Իմ. ՟Ժ՟Բ. 23. եւ այլն։)

Ընդհանուր աշխարհ ի նմանէ վարդապետեալ ուսանի, ուստի եւ ոսկիբերան կոչեցին զնա. (Խոր. ՟Գ. 57։)


Ուստր, տեր, տերք, տերաց

s.

son, boy, child.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջալերեա՛ց, զի եւ այդ եւս քո ուստր է։ Մի՛ երկնչիր, զի ուստր ծնար։ Ծնաւ ուստերս եւ դստերս։ Զդուստր քո մի՛ տացես ուստեր նորա, եւ զդուստր նորա մի՛ առնուցուս ուստեր քում.եւ այլն։


Ուտելի, լւոյ, լեաց

adj. s.

eatable, comestible;
eater;
—ք, food, eatables.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենայն ծառ, կամ զամենայն փայտ ուտելի։ Ամենայն ուտելի կերակրոց։ Ի մէջ ուտելեացն կենդանածնաց, եւ ի մէջ չուտելեացն անասնոց։ Մովսեսի չէր հրամայեալ ուտելի առնել զվասն մեղացն.եւ այլն։

Ուտելեաց եւ ըմպելեաց պարապեալ. (Խոր. ՟Բ. 21։)


Ուտեմ, կերի, կերայ, կեր

va. fig.

to eat;
to run through, to squander, to eat up, to waste, to consume;
to eat away or up, to corrode;
to fret;
to consume, to devour;
անյագաբար —, to eat greedily, to eat up, to devour;
եկեր զամենայն կեանս իւր, he lavished or squandered away all his fortune.

· Calfa

NBHL (3)

Ուտէին զպարգեւսն՝ զոր տայր նոցա փարաւոն։ Եթէ ուտելով կերեալ էր յաւարէ թշնամեաց. եւ այլն։

Երիթացեալ զերեսս, զմիտս եւ զսիրտս ուտիցէք.

ն. եւ կր. ուտի, ուտիցի, կերիցի. կերաւ, իբր կերեալ եղեւ - (լծ. յն. լտ. էտօ, կամ է՛տօմե ). ἕδω , մանաւանդ ἕδομαι, φάγω, φάγομαι edo, comedo τρώγω rodio ἑσθίω, ἕσθω vescor καταφάγω, καταβρώσκω , κατεσθίω, κατέδομαι (որպէս չարաչար ուտել). devoro, consumo եւ այլն. Դնել զկերակուր ի բերան, ծասկել, եւ կլանել. ճաշակել. ճարակիլ. եւ Ծախել. վատնել. հալել, մաշել. ուտել եէմէք ... խօրտէն. (որպէս եւ եուտմագ ՝ է կլանել)


Ուտեստ, ից

s.

food, nourishment, victuals.

· Calfa

NBHL (1)

Տուեալ էր զնոսա յուտեստ (յն. ի տուրս անտիոքիդեայ հարճի թագաւորին. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 30։)


Ուտիք

s.

flesh-day, meat-day;
— ուտել, to eat meat;
ոչ ամենայն օր —, եւ ոչ երկիցս զատիկ, Christmas come but once a year.

· Calfa

NBHL (1)

Պահք է՝ բնաւին կերակրոյ ոչ հաղորդիլ. (իսկ ուտիք է՝ կերակուր ուտել. եւ զատիկ է՝ պարարտ կերակրովք ուրախանալ. Երզն. մտթ.։)


Ուրախաբեր

adj.

bringing joy, rejoicing, diverting.

· Calfa

NBHL (1)

Աւետալուր եւ ուրախաբեր ձայն հրեշտակապետին առ կոյսն մարիամ. (Թէոդոր. կուս. որպէս եւ Պիտ.։ եւ ՃՃ.։)


Ուրախակից

s. adj.

sharer in a person's joy;
congratulating;
— լինել, to rejoice with;
to congratulate, to felicitate, to wish joy to, to compliment;
to feast together, to treat one another.

· Calfa

NBHL (3)

Ուրախակի՛ց ինձ եղերուք, զի գտի զդրամն կորուսեալ. (Ճ. ՟Գ.։)

Ուրախակից լինիցիմք, եւ ընդունիցիմք զխաչեալն փառօք. (Սեբեր. ՟Զ։)

ՈՒՐԱԽԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. συγχαίρω, συνευφραίνομαι congaudeo. որք ստէպ թարգմանին, ուրախանալ ընդ. Ուրախ լինել միաբան. խնդակից լինել.


Ուրախացուցանեմ, ուցի

va.

to rejoice, to give joy, to enjoy, to enliven;
to revive.

· Calfa

NBHL (3)

Ընկալար զիս, եւ ոչ ուրախացուցեր զթշնամին իմ յիս. (Բրս. հց.։)

Ուրախացուցանէ եւ տեսութիւն մտացն զմաքրեալսն. (Խոսր.։)

εὑφραίνω exhilaro, laetifico, delecto. որ եւ ՈՒՐԱԽ ԱՌՆԵԼ. Տալ ուրախանալ, եւ զուարթացուցանել. ուրախացնել.


Ուրախաւէտ

adj.

cf. Ուրախարար.

· Calfa

NBHL (1)

Ուրախալից. ուրախարար.


Ուրախութիւն, ութեան

s.

rejoicing, joy, gaiety, mirth, merriment, pleasure;
feast, festivity, entertainment;
ուրախութեամբ, joyfully, cheerfully, with pleasure;
ուրախութեամբ ուրախ լինել, to overflow with joy;
առնել — մեծ, to give a great banquet.

· Calfa

NBHL (1)

Անսպառ լերուք յուրախութեան։ Ածեր զմոլորեալս զայս յանանց ուրախութիւնսդ. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Ը։)


Ուրանամ, ացայ

vn.

to deny;
to disavow, to disown, to disclaim;
— զհաւատս or — ի հաւատոց, to abjure one's faith, to apostatize, to turn apostate, to renounce, to forswear;
— զանձն, to renounce, to deny oneself.

· Calfa

NBHL (8)

Ստիպէր ուրանալ զճշմարիտն աստուած. (Եղիշ. ՟Բ։)

Զփափուկ ինչ կերակուրս բացէ ի բաց հալածեն եւ ուրանան. (Մանդ. ՟Գ։)

Ի հաւատոցն ուրացեալ է, եւ չար եւս քան զանհաւատսն է. (՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 8. (յն. զհաւատսն)։)

Սպառսպուռ ուրացան յօրինաց եւ ի մարգարէից. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 28։ Որ ի դրանց անտի ուրացեալ է, զիա՞րդ առ հայր մտին արժանի լինիցի. Կոչ. ՟Է։)

Որք ուրացեալ էք ի նմանէ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Իսկ ուրացեալն վասակ, եւ այլն։ Զվնաս գործոյն արկանէր զուրացելովն։ Ածէին եւ խառնէին ի գունդս ուրացողացն. (Եղիշ.։)

հյց. խնդ. ἁρνέομαι, ἁρνοῦμαι, ἁπαρνέομαι nego, abnego, repudio ἁπέπω (ապասել) ἁποποιέομαι abdico, amoveo, rejicio. (լծ. յն. արնէ՛օմէ, արնո՛ւմե. եւ հյ. հեռանալ, կամ իբր ո՞ւր այն ասել՝ կամաւ անգիտանալով). որ եւ ՅՈՒՐԱՍՏ ԼԻՆԵԼ կամ ԿԱԼ. Ժխտել զճշմարիտն. բացասել ընդդէմ ճանաչման. մերժել. հրաժարել, չընդունել. չճանաչել. օտարանալ ի բանից կամ խոստմանց, ի բարեկամաց, եւ յաստուծոյ.

ՈՒՐԱՑԵԱԼ ցելոյ, ոց. ա. ՈՒՐԱՑՈՂ. παραβάτις, ἁπαρνήτης praevaricator, abnegator ἁποστάτης apostata, religionis christianae desertor. Անկեալն ի սուրբ հաւատոց. անցեալն ի մոլար դեն. առաւել սեպհական անուն յուլիանոսի, եւ վասակայ. մուրթատ.


Ուրանօր

adv.

where;
— եւ կամիցիս, where you like, wherever you please.

· Calfa

NBHL (2)

Տէրն ուրանօր զհինն աւարտեալ կնքեաց, անդանօր եւ իւրումն հիմն ձգեաց նորոյ ուխտի։ Երթալ ունիս, մինչեւ ուրանօր արժանն իցէ երթալ. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)

Որպէս բասիլ ասէ, թէ ուրանօր հոգին սուրբ, անդ հայր եւ որդի ճանաչի բնակեալ. (Նար. երգ.։)


Ուրար, ի

cf. Քող.

· Calfa

NBHL (4)

Զահեակ ուսովն արկեալ (սարկաւագաց) զուրարն. (Մխ. դտ.։)

Զարդարեալ զպարանոցս եւ զկուրծս ուրարով։ Դիցէ զպարանոց իւր ընդ ուրարովս այսուիկ. (Մաշտ.։)

Դիպեցաւ նոցա կին ոմն աստուածապաշտ, զոր տեսեալ պօղոսի՝ ասէ ցնա. տո՛ւր ինձ զուրարդ քո ... (եւ կինն ետ ցզօրականս՝ ասելով) այդուիկ փակեղամբ պատեցէ՛ք զաչս գորա. (Ճ. ՟Բ.։)

ՈՒՐԱՐ ՈՐԱՐ ՈՒՐԱՐՆ. Նոյն եւ յն. օրա՛րիօն. լտ. օրա՛րիում , որ եւ ՓԱԿԵՂՆ. յն. ֆա՛գէլլօս. լտ. ֆա՛սչիս, ֆա՛սչիա. ὠράριον orarium եւ φάκελλος fascis, fascia եւ στολή stola. Կտաւ երկայն կամ պաստառակ պատատելի՝ որպէս գօտի, պէսպէս գունով եւ զարդուք, արկեալ զանձամբ՝ աշխարհականաց, զուսով՝ եկեղեցականաց, զգլխով կանանց կամ զմիջով.


Ուրացական, ի, աց

adj.

negative.

· Calfa

NBHL (1)

Երդումն՝ ուրացական կոչի, յորժամ ասէ, զաստուած ուրացեալ եղէց, եթէ չէ այնպէս. (Տօնակ.։)


Ուրացութիւն, ութեան

s.

cf. Ուրացումն.

· Calfa

NBHL (3)

Ընտրեցաք զմահ աստուածպաշտութեամբ, քան զկեանս ուրացութեամբ։ Որ ստիպէր չարաչար յուրացութիւն։ Ուրացութեամբ փափկանալ յիւրաքանչիւր շինուածս. (Եղիշ. ՟Գ։)

Մերով ուրացութեամբ ումեք ի հաւատացեալ կապելոցն մի՛ լիցի արձակումն։ Խնդրեն յաստուծոյ զմեր վասն աստուծոյ զվախճանն քան թէ զկեալն մեր ուրացութեամբ. (Փարպ.։)

ἅρνησις, ἁπόβασις negatio, recusatio παράβασις praevaricatio, transgressio. Ուրանալն. ուրացումն. յուրաստն լինել. հաւատադրժութիւն. եւ Ժխտումն. եւ Բացասութիւն. հրաժարումն. ինքեար. տե՛ս եւ ԱՊԵՐԵՒՈՒԹԻՒՆ, ԱՊԱՍՈՒԹԻՒՆ.


Ուրացումն, ման

s.

denial, negation, disavowal;
abjuration, apostasy;
— անձին, self-denial, abnegation.

· Calfa

NBHL (1)

Պա՛րտ է թաքչել քան տալ զանձն ի վիշտս ուրացման. (Բրսղ. մրկ.։)


Ուրացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to deny or abjure.

· Calfa

NBHL (3)

Տալ ուրանալ. ապստամբեցուցանել կամ շրջել ի հաւատոց.

Որ հայհոյէրն զքրիստոս, եւ ուրացուցանէր ի նմանէ զամենայն հաւատացեալս. (Եղիշ. ՟Գ։)

Ուրացուցիք բազումս յօրինաց։ Ի հաւատոցն ուրացուցեալ։ Զորդիս գերեցին եւ ուրացուցին. (Մծբ. ՟Ժ՟Ը։ Շ. վիպ.։ Գանձ.։)


Ուրացօրէն

adv.

like an apostate.

· Calfa

NBHL (2)

Ուրացութեամբ. իբրեւ ուրացեալ. որպէս ուրացող ոք.

Մի՛ ծածկապէս պաշտեսցէ զաստուած՝ ահիւ կեալ ուրացօրէն գաղտաբար. (Յայսմաւ.։)


Ուրեմն

conj. adv. prep. adj.

then, consequently;
some where, in some place;
about, near;
some, certain;
աստ —, here;
անագան —, too late, in the end, at last, after much time, finally;
վաղ —, already, before;
վերագոյն —, above;
before;
զքառասնամենիւք — էր, he was about forty years old.

· Calfa

NBHL (9)

Ապա եթէ հոգւով աստուծոյ հանեմ ես զդեւս, ուրեմն հասեալ է ի վերայ ձեր արքայութիւնն աստուծոյ։ Ուրեմն մոլորեցաք։ Ուրեմն կին քո էր.եւ այլն։

Աստուածքն մեր ուրեմն եկեալ իջեալ են ի բանտս. (Եղիշ. ՟Ը։)

ՈՒՐԵՄՆ. τις, τι, τινα, τινι quidam, quaedam, quoddam եւ այլն. Որպէս անուն մասնական, Իմն. ինչ. այն ինչ. (ի յետնոց վրիպակաւ գրեալ Ուրումն) մը, մի.

Մտանէր ի գեղ ուրեմն։ Դատաւոր մի էր քաղաքի ուրեմն։ Հաստատութեամբ ուրեմն պահեն զօրէնս՝ որ ի նմանէ կալեալ է.եւ այլն։

Գնաց յագարակ ուրեմն։ Բնակել կամ երթալ ի տեղի ուրեմն։ Ի վանք ուրեմն. (Վրք. հց. ստէպ։)

Ասէ ուրեմն քրիստոս, հա՛յր փառաւորեա՛ զորդի քո։ Ասէ ուրեմն դաւիթ։ Ասէ ուրեմն դարձեալ երանելին յովհաննէս։ Սաղմոսէ ուրեմն եւ երանելին դաւիթ. (Կիւրղ. գանձ.։)

Ի վախճան ժամանակիս երեւեալ նմա, եւ խօսեալ ընդ մեզ նովաւ, ասէ ուրեմն որ ասացն. (Մագ. ՟Ե։)

Որ առաքեալ ի թագաւորէն ուրեմն (տպ. ուրեք) ի սպասաւորութիւն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Զոր աստ ուրեմն յետոյ ոմանք բարձին։ Իսկ աստ ուրեմն յարուցեալ գունդս։ (Պատմէ) ապա ուրեմն զպատերազմն հնդկաց։ Յետոյ ուրեմն արժանաւորեցան առնուլ. (Խոր. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 7. եւ. ՟Ա. 17. 22։)


Ուրեք

adv. adj. s.

somewhere, in some place;
one, some, certain;
some place;
ոչ —, no where;
թէ — գայցէ ի տուն, if he ever returns home;
ի քաղաքի —, in a city;
ի տեղւոջ —, in a place;
ամենայն —, every where;
— —, in some places;
— —, է —, sometimes;
բազում —, in many places.

· Calfa

NBHL (4)

Ոչ ուրեք գտանեմք ասացեալ նորա ի նորումս. (Եզնիկ.։)

Է՛ ուրեք՝ զի քաջապէս յաղթեցաք թշնամեացն. եւ է՛ ուրեք՝ զի նոքա մեզ յաղթեցին։ Է՛ ուրեք, զի եւ յամէ զտալն առ սէր բարերարութեանն իւրոյ. (Եղիշ. ՟Ե։ Խոսր.։)

Ուրեք ուրեք գտեալ աշխատութեամբ։ Որ եւս ուրեք ուրեք ի ծածուկ յիշխանութեան պարսից ունէին զքրիստոնէութիւն. (Խոր. ՟Ա. 1։ Եղիշ. ՟Բ։)

Որք ի կորիթոս, եւ որք ի կողմն մի ուրեք ծովակալք տիրեցին. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ուրիշ

adj.

other;
cf. Որիշ.

· Calfa

NBHL (1)

իբր Որիշ. χωρίς seorsim. Ուրոյն. մեկուսի. ի բացեայ, յորիշ վայր. յորոշեալ տեղի.


Ուրկանամ, ացայ

vn.

to have the elephantiasis.

· Calfa

NBHL (2)

Եթէ ուրուք կին ուրկանայցէ (կամ ուրուկանայ)։ Եթէ ուրկանայցէ այր կամ կին։ Բորոտի կամ ուրուկանայ։ Նոյնպէս եւ կանայք ընդ արս ուրկացեալս. (Կանոն.։)

Որոց ոդիքն ուրկացեալ, եւ բազմապատիկ ախտիւք վտանգեալք. (Ի գիրս խոսր.։)


Ուրկոտութիւն, ութեան

s.

cf. Ուրկութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ լիցի ուրկոտութիւն կամ բորոտութիւն։ Ախտ ուրկոտութեան։ Ախտանալ ուրկութեամբ եւ կամ բորոտութեամբ. (Մխ. դտ.։)