Definitions containing the research աղ : 10000 results

Ջնջան, աց

s. fig.

duster, ruhbing-cloth, rubber;
expiator, atoner, reparer;
— խոհակերոցի, dish-clout.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ ջնջանի (կամ ջնջոցի) եւ ընդ մաշեալ վերարկու մահճաց (զոր տամք աղքատաց) տայ մեզ զբազմականն աբրահամու. (Եփր. պհ.։)

Մին արտասուք լինի ջնջան աղտեղութեան, թէ եւ բազում է կարմրացեալ ի գոյն արեան (կամ որդան). (Տաղ.։)


Ջնջեմ, եցի

va.

to clean, to dust, to purge, to wipe;
to efface, to scratch out, to erase, to cancel, to expunge;
to abolish, to annul;
to destroy, to undo, to suppress;
to extirpate, to exterminate;
— զգաչինս, to cancel, to annul, to make void a contract.

· Calfa

NBHL (3)

Ջնջեցից զամենայն մարմին յերեսաց երկրի։ Ջնջեցան յերկրէ։ Ջնջելով ջնջեցից զյիշատակ ամաղեկայ յերկրէ ի ներքոյ երկնից։ Մի՛ ջնջեսցի անուն հօր մերոյ ի միջոյ ցեղի իւրոյ։ Ծնօտիւ իշոյ ջնջելով ջնջեցից զնոսա։ Մի՛ ջնջեսցի ցեղն յիսրայէլէ։ Ջնջեցից իբրեւ զամպ զանօրէնութիւնս քո։ Ի ջնջել անիրաւութեանց։ Ջնջեսցին հեղեղաւ.եւ այլն։

Զօրականք եւ ի խաղաղութեան զզէնսն ջնջեն. (Բրսղ. մրկ.։)

ἁλείφω, ἁπαλείφω, ἑξαλείφω deleo, abstergo ἑξαίρω aufero, tollo ἁπαλλάττω dimoveo, dimitto ἑξιλάσκομαι expio եւ այլն. Ջինջ առնել. մաքրել. ի բաց սրբել զաղտ, կամ զնիշ ինչ . անհետ առնել զչարիս եւ զչարս. քաւել.


Ջոկադիր

s. gr.

convener, assembler;
compound.

· Calfa

NBHL (4)

Պօղոս ջոկադիր սրբոց։ Ջահ րախական՝ ջոկադիր աղանց . (Ճ. ՟Ա.։)

Մակբայիցս ոմանք պարզք են, եւ ոմանք ջոկադիրք։ Եւ են պարզք, վաղ, նախ. եւ ջոկադիրք են, վաղվա, նախավաղ. (Թր. քեր.։)

Խաչիւ գաղափարեալ, եւ ջոկադիրք եղեալ. (Քեր. քերթ.։)

ՋՈԿԱԴԻՐ. σύνθετος compositus, coagmentatus. Ըստ քերականաց, ի մի ջոկ եդեալ. բաղադրեալ. շարադիր. բարդեալ.


Ջոկաման

adj. gr. copulative, conjunctive.

· Calfa

NBHL (2)

Շաղկապացն ոմանք ջոկամանք են, եւ ոմանք անջատականք. (ջոկոմանք են՝ որ զմեկնութիւն) (կամ զպատմութիւն եւ զզրոյցս) յանհունս արտաբերեն՝ ջոկոմանել. եւ են այսոքիկ, եւ , այլ, իսկ. (Թր. քեր.։)

συμπλεκτικός connectens, conjunctivus, copulativus. Որ մանէ զջոկ ընդ ջոկ . Բառ քերականաց, որպէս զշաղկապ շարամանօղ կամ բաղհիւսական.


Ջոկամանեմ

va.

to connect, to join.

· Calfa

NBHL (1)

ՋՈԿԱՄԱՆԵԼ. Շարամանել. բաղհիւսել.


Ջոշիր

s.

opopanax.

· Calfa

NBHL (1)

Ոպոպանիկոս, ջոշիր (կամ ջոխիր). (Գաղիան.։)


Ջովանամ, ացայ

vn.

to become rank, thick, to flourish, to shoot forth, to grow.

· Calfa

NBHL (1)

Գին ջովացեալ էր, եւ կաաւն ի ծաղկի էր. (Եփր. ել.։)


Ջորդան

s.

gutter.

· Calfa

NBHL (1)

ՋՈՐԴԱՆ կամ ՋՐՈՐԴԱՆ, ՃՐՈՐԴԱՆ. Բառ ռմկ. որ եւ ճոլստրան. Ուրդ կամ անցք ջրոյ. խողովակ՝ ընդ որ հոսի ի տանեաց անձրեւաջուրն, որպէս եւ քաղցուն ի հնձանէ ի կարաս. (Վստկ. -ճիպ։)


Ջորեակ, եկաց

s.

grub, caterpillar.

· Calfa

NBHL (1)

Բրուքոս (յն. վրուխօս). ջորեակ. (Գաղիան.։)


Ջութակ, աց

s.

violin, fiddle;
violoncello;
— հարկանել, to play the violin or fiddle.

· Calfa

NBHL (1)

Սկզբնապար նախընթացութեան աղէյարմար ջութակաց. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Ջրաբաբ, ոյ

s. bot. water-cresses.

· Calfa

NBHL (3)

Սպեթլոն. բաղբաք, որ է ջրաբաբոյ, կամ ջրաբաբ, որ յաղբեր լինի. (Գաղիան.)

ՋՐԱԲԱԲ կամ ՋՐԱԲԱԲՈՅ. որ եւ բաղբաք. Բանջար ինչ, կարծեցեալ յոմանց՝ Ջրկոտիմ. ... եւ յայլոց՝ Սամիթ. կամ Տուղտ, կամ մոլոշ.

Բաղբակ, Սամիթ։ (Բժշկարանի) Ի յն. բռ. կայ՝ ἠμιόνιον . որ մեկնի ի լտ. herba quaedam, aspledon alias dicta.


Ջրաբուղխ

adj.

springing, gushing or spouting out water, watery.

· Calfa

NBHL (1)

Աղբիւր ջրաբուղխ։ ի ջրաբուխ եւ ի տղմալից եւ ի խոնաւուտ անդաստան։ Դարանաղեաց գաւառ՝ լերամբք ծաղկաւէտ, եւ ձորովք ջրաբուղխ. (Սեբեր. ՟Ժ՟Գ։ Կանոն.։ Երզն. լս.։)


Ջրախոտ, ոյ

s. bot. nasturtium indicum, indian cress, aeriviola, cardamindum.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ բուն հաստ տակին երկու քթոց ջրախոտ, եւ խոզի աղբ ած. (Վստկ.։)


Ջրածին

adj.

cf. Ջրածնունդ;
s. chem. hydrogen.

· Calfa

NBHL (1)

Վէմ ջրածին, գաւազան ծաղկեալ. (Պետր. սիւն. ի կոյսն.։ Ճ. ՟Գ. Սկեւռ. աղ.։ Տօնակ.։)


Ջրածնունդ

adj.

born of water, aquatic.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովային ջրածնունդ կետային՝ երեքօրեայ թաղմանդ քո նախանշան յովնան մարգարէն. (Ժմ. յն.։)


Ստուար, աց

adj. gr.

large, great, voluminous;
thick, dense;
strong, lusty;
harsh, close;
— գունդ, բանակ, numerous, powerful army;
— ծանրութիւն, great weight.

· Calfa

NBHL (2)

Հարկանել զնա բրօք ստուարօք։ Բասան ստուարս եւ երկայնս ունի կաղնիս։ Ստուար ծանրութիւն բեռանցս մեղաց։ Ստուար տէգ զինու մխելոյն ի կող ստեղծչին ադամայ. (Ճ. ՟Բ.։ Գէ. ես.։ Նար. ՟Ծ՟Ը. ՟Կ՟Զ։)

Բաղաձայնք ստուարք ինն. (Թր. քեր.։)


Ստուարաձայն

adj. gr. harsh, hard.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք (ի բաղաձայնից) ստուարաձայնք են, եւ ոմանք նրբաձայնք. (Երզն. քեր.։)


Ստուարանամ, ացայ

vn.

to thicken, to grow thick or large, to enlarge;
to become or grow larger, bigger, stouter, fatter;
to increase in size, to grow.

· Calfa

NBHL (1)

Հեռացո՛ զթախիծն ստուարացեալ. (Սկեւռ. աղ.։)


Ստուգաբանեմ, եցի

vn. va. to tell the truth;
to verify, to explain;
to trace the etymology or derivation of a word.

· Calfa

NBHL (2)

Յաղագս տեղւոյն ստուգաբանէին (խտրանօք)։ Տեսանելով զգանձսն՝ որ ի նմա, ստուգաբանէ։ Զոր առանձինն խօսէին՝ ի մէջ ածէր ստուգաբանելով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 39. եւ 4։)

ՍՏՈՒԳԱԲԱՆԵԼ. ըստ քերականաց. ἑτυμολογέω rationem originis duco (vocis). Ստուգիւ զննել եւ գտանել զկազմութիւն կամ զարմատս բառից՝ առաւել ի խրթին բարդութիւնս եւ ի բաղադրութիւնս.


Ստուգաբանութիւն, ութեան

s.

truthfulness, veracity;
etymology.

· Calfa

NBHL (2)

Ստուգաբանութիւն է լուծումն փաղառութեանց ի կատարեալ սեռ նախատիպ բառիցն։ Ստուգաբանութեան ձեւք են երեք. յիրէն, յարուեստէն, եւ ի ձայնէն. եւ յարացոյց առաջնումն՝ սափոր (որպէս թէ սափոր). երկրորդին՝ փայտատ (իբր հատ), եւ երրորդին՝ ճնճղուկ (որ ձայնէ ճը՛ն ճը՛ղ). (Երզն. քեր.։)

Անդարձն անկշռելի կոչի ստուգաբանութեամբ. (Վրդն. պտմ.) (գուցէ որպէս պիթէրաղի իմանայ զբառդ պրս. էնտէրզ )։


Ստուգաբար

adv.

truly.

· Calfa


Ստուգապէս

adv.

certainly, truly, verily, in truth, without doubt.

· Calfa

NBHL (1)

Սպուգապէս փայտ բնաւորեցար կենաց։ Մեծ է ստուգապէս։ Ստուգապէս յօրինուածով կարգեալ դրոշմեաց։ Զպատուիրեալսն ի մօրէն իւրոյ ստուգապէս կատարեաց. (Անյաղթ բարձր.։ Իգն.։ Փարպ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Ստուեր, աց

s. fig.

shadow;
shadow, figure, sign;
—ք, shade, manes, ghost, spectre, spirit;
սին —, vain shadow;
—ք մահու, shades of death;
the dark grave;
—ք գիշերոյ, the shades of night;
— երեկորին, the evening shades;
— եւ լոյս ի նկարս (լուսաստուեր), light and shade in painting, chiaro-oscuro;
— արկանել ի նկարս, to shade a drawing;
իբրեւ զ— անցանել, to pass away like a shadow;
իբրեւ զ— են կեանք մարդոյ, life is but a fleeting shadow.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ Շուք. յն. սքիա՛. σκιά umbra. Մթագին նիշ դիմահար մարմնոյ խափանողի զլոյս. նսեմութիւն պատճառեալ ի մարմնոյ ընդ մէջ անկելոյ. հովանի. եւ Ուրուական տեսիլ. աղօտ նմանութիւն. երեւոյթ.


Ստուերաբանեմ, եցի

vn. va. to speak darkly, with a veiled meaning.

· Calfa

NBHL (1)

Խօսել ստուերաբար՝ աղօտ նմանութեամբ.


Ստուերագրեմ, եցի

va.

to sketch, to rough-draw, to delineate, to trace;
to draw, to represent, to figure.

· Calfa

NBHL (1)

σκιαγραφέω, σκιογραφέω adumbro, delineo, significo. Գրել նկարել ստուերաբար կամ աղօտաբար. օրինակել՝ նշանակել իբրեւ ի ստուերի զնմանութիւն ճշմարտութեան.


Ստուերական, ի, աց

adj.

shady, shadowy, obscure;
figurative, symbolical;
cf. Ստուերանիստ.

· Calfa

NBHL (3)

Ի բա՛ց արա ի մէնջ զմէգն եւ զխաւարն սուերական գիշերոյ. (Եփր. աղ.։)

Ամենայն ինչ՝ որ ստացական է, չէ մնացական, այլ ստուերական է, փոփոխական եւ ապականացու։ Հայել ի մեծութիւն ստուերականս, եւ ի փառս ծաղկընկէցս։ Հովիտ հանճարոյս ստուերական։ Ի սուտ եւ ի ստուերական գիտութենէ շինեն աշտարակ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ Բրսղ. մրկ.։ Նար. ՟Հ՟Ը։ Եւագր. ՟Լ՟Ա։)

σκιερός, σκιόεις umbrosus, opacus եւ adumbrativus եւ այլն. Սեպհական կամ նման ստուերի. ստուերակերպ. ուրուական. նսեմ. աղօտ. եւ Օրինակական. եւ Դիւրաշրջիկ որպէս զստուեր. եւ Նստեալն ի ստուերի.


Ստուերակերպ

adj.

shadow-like;
figurative.

· Calfa

NBHL (1)

Ստուերակերպ քահանայութիւն, կամ օրէնք, կամ երջնոց մատուցումն, կամ գծագրութիւն, կամ տիպ. (Ճշ.։ Կիւրեղ. խչ։ Պտրգ.։ Սարկ. քհ. Սկեւռ. աղ.։)


Ստուերամարտութիւն, ութեան

s.

sciamachia.

· Calfa

NBHL (1)

Նմանեալ զըմբշամարտկացն անփորձայաղթսն, որք առ հեռիսն ի նոցանէ արիաբար ստուերամարտիկ եղեալ, եւ զօդն դատարկ քաջասրտաբար վիրօք դադարեցուցանել. (Դիոն. ածայ.։)


Ստուերանամ, ացայ

vn.

to be covered with shadow, immersed in shade, darkened, obscured;
to grow cloudy, dark.

· Calfa

NBHL (2)

Փառացն վայելչութիւն ստուերացաւ։ Մի՛ լիցի ստուերացեալ լուսոյդ երախտիս։ Գիշերոյ նմանեալ ստուերանամք յայնպիսի լուսոյնյ։ Սեռն եւ ճշմարիտ լոյս, եւ ստուերանալ ոչ ունի որպէս զգալի լոյսս։ Զի մի՛ յայն ամենավայելուչ հայացողութենէն ստուարեսցի։ Աղաւաղեալ ստուերանայ։ Եղէ ստուերացեալ, որպէս մնասցէ սակաւ ինչ նշմար աւերածի. (Նար. ՟Ի՟Դ. ՟Հ՟Ը։ Սարգ. յկ. ՟Դ։ Լմբ. առակ. եւ Լմբ. պտրգ.։ Ճ. ՟Ա.։)

σκιάζομαι obumbror σκοτάζω tenebresco. Ստուերամած լինել. մթագնիլ. նսեմանալ. աղօտանալ. խաւարիլ. անշքանալ.


Ստուերացուցանեմ, ուցի

va.

to cover with shadow, to shadow, to shade, to darken, to obscure;
to hide, to veil, to overshadow;
to give shade.

· Calfa

NBHL (1)

Այլանդակ իրացն շամանդաղ ստուերացուցեալ ծմակեցոյց (զաչս)։ Թանձր ծխով զշուրջանակի վայրսն ստուերացուցեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ստութիւն, ութեան

s.

falsehood, untruth, story, fib, falseness, falsity;
ցուցանել զ—, to give the lie to;
to belie.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրէք զստութիւն։ Բորբոքէ զստութիւն վկայ անիրաւ։ Յուսացեալ իցեն զուր ի ստութիւն։ Ուրախ արարին ստութեամբ իւրեանց զիշխանս։ Պաշարեաց զիս ստութեամբ եփրեմ։ Քաղցրացաւ առն հաց ստութեան։ Եթէ ճշմարտութիւնն աստուծոյ յիմում ստութեանն առաւելաւ.եւ այլն։


Ստունգանեմ, եցի

vn.

not to like listen to, or consent to, to disobey, to contravene.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ եւ զնա ստունգանել, եւ զբան ոչ առնել թուեսցի։ Ո՛վ բանաքաղ մարկիոն, որ զմին լսէ, եւ զմիւոն ստունգանէ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 202։ Եզնիկ.։)


Ստռոբիլոս

s.

water-sprout;
top, whipping-top, peg-top.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՏՌՈԲԻԼՈՍ կամ ՍՏՐՈՎԲԻՒՂ. Բռ յն. սդռօ՛վիլօս. στρόβιλος strobilus vortex, turbo, trochus, pinus. Պտոյտք. յորձանք, ազդ մրրկի կամ փոթորկի. եւ Դարձդարձիկ խաղալիկ տղայոց. գա՛յ.


Ստրկածին

adj.

born of a slave.

· Calfa

NBHL (1)

Ծնեալն ի ստրկէ կամ յաղախնոյ՝ ի ծառայութիւն.


Ստրկապէս

adv.

like a slave, slavishly, servilely.

· Calfa

NBHL (1)

Որովայնի ստրկապէս կալ ի սպասաւորութիւն. (Սկեւռ. աղ.։)


Ստրկութիւն, ութեան

s.

slavery, bondage, yoke, servitude, subjection.

· Calfa

NBHL (2)

Մատնեաց զմեզ ի ստրկութիւն ամենայն թագաւորաց։ Փոխանակ ազատութեանն մատնեցաւ ի ստրկութիւն։ Ահաւասիկ կայ աղախին քո ի ստրկութիւն լուանալոյ զոտս ծառայից տեառն իմոյ. (Բարուք. ՟Բ. 4։ ՟Ա. Մակ. ՟Բ. 11։ ՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ե. 41։)

δουλεία servitus. Վիճակ ստրկաց. ստրուկն գոլ. ծառայութիւն. աղախնութիւն. գերութիւն.


Ստրոբողոն

cf. Սոճի.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ սարդ, ո՛չ ստրոբողոն, ոչ կաղնի. (Եփր. երաշտ.։)


Ստրջանամ, ացայ

vn.

to repent, to regret, to rue, to be seized with repentance, touched with contrition.

· Calfa

NBHL (1)

Ուսի՛ր որպէս վասն անհնարին մեղաց ստրջանալ (ի վերայ նախանձու), եւ ապաշխարել. եւ եթէ այնպէս ստրջանայցես, վաղվաղակի զերծանիցիս յախտէն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 15։)


Ստրջացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to repent.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ աղքատն ստրջացուսցէ զքեզ ողորմել յիրաւունսն. (Մաշտ.։)


Սրագլուխ, լխի

adj.

long-headed;
sharp-witted;
— լեառն, pinnacled mountain.

· Calfa

NBHL (1)

Թերսիտէս էր, կաղ, լերկ, սրագլուխ։ Թերսիտեայ նմանեալ կաղի եւ սրագլուխ. (Նոննոս.։ Խոր. ՟Գ. 19։)


Սրազէն

adj.

armed with sharp weapons;
— կառք, chariots armed with scythes.

· Calfa

NBHL (1)

Սրով, եւ սո՛ւր գործեօք զինեալ. գերանդաղէն.


Սրաթեւ

adj.

acute-winged;
cf. Սրաթռիչ

· Calfa

NBHL (1)

Մաքուր ամբիծ սրաթեւ աղաւնի։ Սրաթեւ արագնթաց աղաւնի. (Գանձ.։ Տաղ.։)


Սրաթռիչ

adj.

flying swiftly.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբամատոյց եւ սրաթռիչ որ առ աստուած աղօթիւք. (Դիոն. թղթ.։)


Սրահակ, աց

s.

small hall;
small curtain, hanging, tapestry, arras;
— հարսանց, curtained bed.

· Calfa

NBHL (2)

Սարսեալ սասանէր թմբրեալ՝ վէմն (պետրոս) ի ծագմանէ արփւոյն, խորհէր յօրինել սրահակս՝ էին ընդ եղեալս՝ երրեակ. (Շ. տաղ.։)

καταπέτασμα . Սրահ փոքրիկ. եւ Տաղաւար.


Սրամ

vn.

to desire earnestly, to long for, to sigh after.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանեն աչօք, եւ առ սրալն ոչ յագին. ա՛յլ ձ. առ զաղատալն. լս. զաղաւ։


Սրանամ, ացայ

vn.

to be pointed, sharp, to end in a point;
to pass rapidly, to fly, to go quickly, to fleet away, to rush on, to precipitate, to rush on headlong;
to be soured, exasperated, to chafe at;
ի բաց —, to disappear, to fly away, to vanish.

· Calfa

NBHL (3)

Վասն էր փախչիք, ընդէ՞ր սրանայք։ Վաղվաղակի սրացաւ ի մարմնոյն։ Ի կենաց սրանայցես։ Ամենեքեան սրանայք։ Ամենայն ինչ ընթացեալ սրանայ. (Ոսկ. ես. Ոսկ. մտթ. Ոսկ. փիլիպ. Ոսկ. եփես. Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Իբրեւ ի մահաբեր ինչ աղիտէ սրացեալ. (Պիտ.։)

Փախուցեալ սրացայ ի բաց անմտաբար յուրախացուցիչ կամաց քոց. (Սարկ. աղ.։)


Սրավար, աց

adj.

moving quickly, rapid, swift, impetuous, violent.

· Calfa

NBHL (2)

Սահեալ ի վերայ արշաւասոյր ալեացն սրավարաց մոլեգնելոց։ Ոչ եթէ ծայրաքաղ ինչ արարեալ՝ օդաբանս կամ սրավարս (կամ օրավարս, աւրավարս) ինչ խօսեցաւ. (Ագաթ.։)

Երիվարս սրավարս։ Սրավար երիվարօք խաղացեալ յայսկոյս յայնկոյս. (Յհ. կթ.։)


Սրափուշ

s.

bramble, briar.

· Calfa

NBHL (1)

ժանտափուշն, տափափուշն, սրափուշն. (Ագաթ.։ Տե՛ս եւ ծոր. որ ի բառս Գաղիանոսի մեկնի Լափրի։)


Սրբաբան, ից

adj.

singing the Trisagium.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբաբանիցըն համաձայն՝ տո՛ւք օրհնութիւն քրովբէանակ. (Շ. տաղ.։)


Սրբաբանութիւն, ութեան

s.

Trisagium, hymn.

· Calfa

NBHL (1)

Զսուրբ երրորդութիւնն փառաւորելով զուգաձայն սրբաբանութեամբ։ Օրհնութիւնք երգոց, սրբաբանութիւնք սաղմոսաց. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Ղ՟Գ։)