cf. Կսկիծ;
causticity, bitterness, sarcasm, taunt, scoff, mockery;
կսկծանաց բանք, sharp, cutting, outrageous expressions.
· Calfa
Կսկծանօք մարմնոյն գայ յուղղութիւ. (Լմբ. առակ.։)
biting, cutting, satiric, poignant, tart;
witty, sarcastic, mordacious, keen, venomous, taunting, virulent, grievous, harrowing;
բանք —ք, keen words, bickering, teazing, taunt, rub, wipe.
· Calfa
Բանս կսկծելիս թշնամանաց։ Բանիւք նախատանաց կսկծելեօք. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 34։ ՟Ժ՟Բ. 14. (յն. ըստ իմաստից։))
Զկսկծելի տուգանս. (Վրդն. յանթառամն.։)
Բեռինս ծանրութեան աղի ի վերայ ողինն՝ դժուարակիրս եւ կսկծելիս՝ բարձեալ բերէր. (Երզն. լս.։)
to smart, to make smart, to cause pain;
to peck at, to bite, to taunt, to scoff;
— զսիրտ, to break a persons heart, to grieve most deeply, to wound, to rend, to harrow;
— զոք բանիւք, to nettle, to sting, to pique one with taunting or satirical words.
· Calfa
Ոչ ողոքել միշտ, այլ եւ կսկծեցուցանել զաշակերտեալսն. (Շ. մտթ.։)
δάκνω, δακνάζω, ὐπονύσσω mordeo, pungo, stimulos subdo, vellico, affligo καταψάω defrico. Տալ կսկիծ մարմնոյ կամ սրտի. կծանել. կիզուլ. խայթել. մորմոքեցուցանել. կիզուլ. խայթել. մորմոքեցուցանել. զկծեցուցանել. կսկծցընել, խշխշցընել, կճել, էրել, տաղել.
cf. Կսկծելի.
· Calfa
Զայս կսկծեցուցանօղ ինքնաբանական նախատինս։ Զայս յանդիմանութեան դատակնիք կսկծեցուցանողականս բանի։ Անիծք ... կսկծեցուցիչք եւ մարմաջողականք. (Նար. ՟Հ՟Բ. ՟Ի՟Բ. ՟Կ՟Թ։)
Զկսկծեցուցիչ բնութիւն աղին ի բաց եդաք. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)
to be in pain, in sorrow or affliction;
to grieve, to take to heart, to mourn for, to feel very sorry, to be too much vexed;
to repine at.
· Calfa
Վասն առաջին ընդարձակութեանն իւրեանց եւ լիութեանն պատմեալ ծանուցանէր նոցա, զի առաւել եւս կսկծիցին. (Նչ. եզեկ.։)
Միշտ այնպէս ընդ այլոց բարիս կսկծէին. (Երզն. մտթ.։)
testator.
· Calfa
Վասն դաշնաւորութեան կտակի, եւ կտակագրացն դիմաց. (Մխ. դտ.։)
Մարդ եթէ մեռանի առանց կտակագրի։ Թէ չառնէ կտակագիր, եւ այլն. (Մխ. դտ.։)
feeding on grain.
· Calfa
Ոսանք (ի թռչնոց) գիշակերք, եւ կէսք կտակերք. (Վրդն. ծն.։)
lin-seed;
cf. Իւղ.
· Calfa
Մարմնոյ մեծութեամբ բակլա եւ սիսեռն պարծէին առ հատ կտաւատի, եւ կնճըթան. (Մխ. առակ. ՟Խ։ Բժշկարան.։ Վստկ.։)
of linen, linen.
· Calfa
Պետրոս զանօթն կտաւի իջեալ տեսանէր. (Խոսր.։)
ԿՏԱՒԵԱՅ ԿՏԱՒԵՂԷՆ ԿՏԱՒԻ. λίνεος, λινοῦς lineus. Որ ինչ է ի նիւթոյ կտաւոյ. կտաւէ, կտաւ.
cf. Կտաւեայ.
· Calfa
Պետրոս զանօթն կտաւի իջեալ տեսանէր. (Խոսր.։)
ԿՏԱՒԵԱՅ ԿՏԱՒԵՂԷՆ ԿՏԱՒԻ. λίνεος, λινοῦς lineus. Որ ինչ է ի նիւթոյ կտաւոյ. կտաւէ, կտաւ.
cf. Կտաւեայ;
շապիկ —, linen shirt;
—ք, linen.
· Calfa
Պետրոս զանօթն կտաւի իջեալ տեսանէր. (Խոսր.։)
ԿՏԱՒԵԱՅ ԿՏԱՒԵՂԷՆ ԿՏԱՒԻ. λίνεος, λινοῦς lineus. Որ ինչ է ի նիւթոյ կտաւոյ. կտաւէ, կտաւ.
piece of linen, rag, cloth;
swathing linen.
· Calfa
Թագաւորն յիսուս զկտաւոտեակն զմարդկութիւն (յն. զմարդկութեան) սփածեալ՝ բժշկէր զհիւանդն. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)
λέντιον linteum. Դոյզն կապերտ կամ փերթ կտաւի. աղքատին սփածանելի, զգեստ, խանձարուր, եւ այլն.
portion, dowry, dower.
· Calfa
Չիցէ՞ ձեռնահաս (հարսն) թախանձս եւ կտիրս ի մէջ բերել. (Ոսկ. կողոս. ՟Ժ՟Բ։)
fury, frenzy;
erotic madness;
tickling, titillation;
rutting.
· Calfa
ԿՏՂԱՆՔ կամ ԿՏՂՈՒՑՔ. Խատղանք. խլրտմունք. մարմաջումն եւ կատաղութիւն, կամ անղկիտանալն ի ցանկութիւնիս.
այնչափ զեխութիւնք կտղանաց գիջութիւնք. (Պիտ.։)
Պղծութեան կտղուցք. (Սեբեր. ՟Ժ։)
to become furious, to give up to a frantic transport;
to become mad with love, passionate, frenzied with desire or lust;
to tickle, to titillate;
to be in rutting, in pruriency.
· Calfa
Երիտասարդ մոլեգնեալ կտղեալ ի մարմնոյ ցանկութիւնս։ Մոլեցին կտղիցին եւ աւելի քան զդէպն ջեռնուցուն։ Այնպէս մոլիմք եւ կտղմիմք, զի ո՛չ թէ մոլիցիմք՝ իմանամք։ Յորժամ համարի զգաստանալ, յայնժամ առաւել մոլի եւ կտղի. (Ոսկ. կող. ՟Ժ՟Բ։ Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Բ։ Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Գ։ Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։)
βακχεύομαι, γαργαλίζομαι, παραπαίω, μαίνομαι bacchor, desipio, insanio. Կատաղիլ. մոլիլ, մոլեգնիլ՝ մանաւանդ ի ցանկութիւս մարմնոյ. անկղիտանալ. եւ Խտտղիլ. գրի եւ ԿՏՂՄԻԼ.
keel.
· Calfa
հարկանել բուռն ի գործ տախտակամած յատակաց նաւի, որ է սկիզբն կտուածոյ կազմութեան նաւին. (Վեցօր. ՟Ա։)
τρόπις carina, ima navis pars եւ principium. Կտելն եւ կրկտելն. որպէս սկզբնաւորութիւն կառուցանելոյ զնաւ, կամ ոտնափայտ նորին.
cf. Կտտանք.
· Calfa
Կտուտ տանջանաց (նշանակէ) զանցս հռոմայեցւոցն, զորս անցուցին ընդ հրէայսն. (Երզն. մտթ.։)
Յորժամ հեռիս եմ, եւ ի տանջանս, եւ ազգի ազգի կտուտս ունիմք. (Ոսկ. ՟ա. թես.։)
Զբոլորովին կտուտս վիշապիցն. որպէս թէ կտցելն, խայթելն. (Իսիւք.։)
Այնու առաւել զարդարի, զի զմեծամեծ կտուտսն վասն ճգանցն՝ զորս վասն ճշմարտութեան կրիցէ. (Ոսկ. ես.։)
putting to death cruelly, barbarously;
torturing, excruciating;
— սպանանել՝ սատակել, to kill in a cruel manner, to kill with tortures.
· Calfa
Վասն այնորիկ զնա կտտամահ սպանեցեն. (Ագաթ.։)
Դառն նեղութեամբ կտտամահ սատակեցից զքեզ։ Կտտամահ տանջանօք զրաւ կենաց նոցա առնել. (ՃՃ.։)
cruel torment, torture, rack;
biting calunny, stinging outrage or insult, outrageous sarcasm.
· Calfa
Ի դառն կտտանաց։ Բախմունս կամ զբոհմունս կտտանաց։ Սաստիկ եւ դառն կտտանօք։ Ի կտտանս դատապարտութեան (մահու) զնա դաւեալ. (Յհ. կթ.։)
to torture, to excruciate, to tear, to lacerate, to set on the rack, to torment atrociously;
to abuse, to harass, to ill-treat, to vex, to outrage;
to play on, to touch;
to ring;
— զդաշնակ, to play on the piano;
կտտած գինի, soured wine.
· Calfa
Դառն տանջանացս՝ որ կտտեն զիս։ Կտտել զքեզ ընդ երկար. (Ագաթ.։)
Զօրացն պարսից կտտողացն թունաւորաց զիա՞րդ համբերեցից. (Նար. ՟Է։)
κεντέω stimulo μαστίζω flagello, vexo եւ այլն. Կտուտս ի վերայ ածել. որպէս թէ կտցել, կտուել, կտել. կծանել. խայթել. ծակոտել. խոշտանգել. թոպել. լլկել. կտցել, կճել, խօթել, խայթել, ծակծըկել, չարչրկել.
cut, cutting, incision;
cut, shape, fashion;
cut out.
· Calfa
Իբրու կտրած մի որթոյ է նա մերկ. (Եփր. աւետար.։)
յորժամ մայրքն կտրին, կամ նման կտրածքն լինել բնակութիւն մեղուոց. քանզի ոչ եւս այլ արձակենշառաւիղս ի կտրածէն. (Վեցօր. ՟Ե։)
to cut, to cut off, to lop, to cut down;
to divide, to separate;
to take away, to discontinue, to retrench;
to shear sheep;
to cut hair;
to castrate, to geld;
— ընդ մէջ or յերկուս, to divide in halves;
— ի չորս մասունս, to cut in quarters, to quarter;
— զանդամս մարմնոյ, to cut off, to amputate, to maim, to mutilate.
· Calfa
Կտրել զծայրս ձեռաց եւ ոտից. զգրատս ի միջոյ մինչեւ ցեզր։ զլեզուն. զծառ. զուռ որթոյ. զմանուկն կամ զծառայն ընդ մէջ. զյղիս։ կտրեալ օդն՝ վաղվաղակի յինքն կարկատեցաւ, եւ այլն։
կտրել զփրկութեանն վստահութիւն, զյուսոյն փրկանակ։ Արկարութիւն յուսոյն կարեցեալ։ Կտրեսցի լար, կամ ապաւանդակին պարան։ Առ սովորութեանն կտրիլ։ Զդաշն կործանողին կտրեցի. (Նար.։)
Կտրել զգլուխ, զարմատս ցաւոց, զպատճառն. (Կանոն.։ Երզն. մտթ.։ Նանայ.։)
Եթէ ոք ի քահանայից կտրիցէ զանձն իւր։ Որ զինքն կտրեաց, մի՛ լիցի քահանայ, զի անձնասպան է. (Կանոն.։)
Իշաւարեաց քինացելոց զարու յաւանակս ի մատաղութեան կարելոյ. (Եզնիկ.։)
decisive;
peremptory.
· Calfa
Զկտրողական եւ զյանդիմողական զբանն վասն ոգւոցն բժշկութեան ընդունել. արժան է. (Բրս. հց.։)
knife;
scissors;
— դահեկանաց, clippings, shearings of coins, sizel.
· Calfa
Հայր սուրբ, ա՛ռ յինէն զկարոցս։ Առ զկտրոցն, եւ յապաւեալ զհերսն՝ զգեցոյց նմա զձեւ խոնարհութեան. (Ժող. հռոմկլ.։)
τομίς culter, et forfex, vel forceps. Կտրիչ, ըստ որում գործի կտրելոյ. դանակ փոքր. զմելին. եւ մանաւանդ Ձեւիչ, այսինքն մկրատ. եւս եւ Աքցան, ... եբր. մաքլէթ.
cut, cutting.
· Calfa
Կտրումն հերաց, չափաւոր զգեստ՝ հպարտութիւն տանջէր. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)
s. ornith. wood-cock.
· Calfa
Կաքաւ, ըտցար, եւ սարեկ ի հեշտութիւնս են. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)
to peck.
· Calfa
Փանաքի եւ դուզնաքեայ հաւքն (այսինքն թռչունք) ի վերայ երկրի նստին կտցելով (զերկիր, կամ բազէից). (Փիլ. լիւս.։)
carrying fire;
igneous;
ardent, fiery.
· Calfa
Իջուցեալ կրակաբեր անձրեւս. (Ագաթ.։)
ՄԻ՛ մնասցէ կրակաբեր տանն եսաւայ. (Աբդ. ՟Ա. 18.) ի յն. ոմանք ընթեռնուն πυροφόρος . որ է անխտիր՝ կրակաբեր, կամ ցորենաբերծ, եբր. սարիտ, մնացորդ։
burning embers, live-coal.
· Calfa
Կրակամոխիր շաղախեալ գազախով արկին ի քիթսն. (Ճ. ՟Զ.։)
passive.
· Calfa
Օդն կրական գոլով զօրութեամբ, եւ ամենապէս այլայլական. (Արիստ. աշխ.։)
Կրականք որակութիւնք ասին՝ ո՛չ վասն սոցուն ընդունակացս կրել ինչ, այլ վասն ըստ զգայութեանցս իւրաքանչիւր ասիցելոցս որակութեանցն ախտիցն գոլ արարչական։ Կրականք որակութիւնք ասին. քանզի քաղցրութիւն կիրս իմն ըստ ճաշակելացս առնէ, եւ ջերմութիւն ըստ շօշափելաց. (Արիստ. որակ.։)
Առնելն եւ կրելն էութիւն իմն է ներգործականի եւ կրականի. (Դամասկ.։)
fire-worshipper.
· Calfa
անհաւատ եւ հեթանոս կրակապաշտ. (Փարպ.։ Խոր. ՟Գ. 60։ Յհ. կթ.)
fire-lighting.
· Calfa
Տաղ կրակաւառի. (Քրիստոս փառաց թագաւորն այսօր եկեալ յընծայումն. Գանձ.։)
fire-place, hearth, heart-stone;
brazier, chafing-dish or chafing-pan;
stove, furnace;
chimney;
fire-temple.
· Calfa
կրակարանն՝ կայծականց անօթ է, եւ փայտն՝ հրոյ կերակուր. (Լմբ. առակ.։)
Ի կրակարանաց զաղահումն յափշտակեալք ուտէին. (Յհ. կթ.։)
Զհրապաշտ կրակարանին զեօթնադուռն թագաւորական տաճարին. (Անան. եկեղ։)
Աներեւոյթ կրակարան տապոյ բորբոքմամբ մեծաւ անզովանալի. (Նար. ՟Ի՟Զ։)
πυρεία, πυρία igniarium, receptaculum ignis, acerva, focus. Անօթ ընդունարան կրակի. վառարան, եւ կասկարայ նորա. կրակի աման. մանղալ.
subject to the same passions or weaknesses.
· Calfa
Խորհրդակիցն հոգին կրակից լինի ... զգենու զինքեամբ զբազմութիւն չարաչար կրիցն. (Շ. յուդ. ՟Ի՟Բ։)
Որպէս եւ հուր ընդ երկաթոյ ... հոգի կրակից մարմնոյ գոլով. (Շ. խոստով.։)
caw, croak.
· Calfa
Ագռաւքն կրա՛ս կրաս ասեն. իսկ կրաս յաւառնաց լեզուն զայս ասէ, թէ վաղիւն տեսցես զփառս աստուծոյ. եւ ի վաղիւ օրն պատմեցաւ մահն յուլիանոսի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
passive;
— բայ, — verb;
— քուեայ, — voice.
· Calfa
Սկաւառակքկրկին կրաւորականք համոց։ Կրաւորական երկկերպեան պատկերաց երկնի եւ երկրի էութեան. (Նար. լ. եւ Նար. խչ.։)
Ըստ քերականաց՝ Նշանակիչ կրից կամ կրողի. որ եւ Կիր ասի՝ հակադրեալ ներգործութեան. παθητικός passivus, passioni obnoxius.
wearable;
portable;
bearer, carrier;
litter;
mother.
· Calfa
Ի կրելիս. իբր ի բեռնաբարձութիւն։
weak, subject to the passions
· Calfa
ենթակայ կրից. կրօղ.
Մարդ ես (ո՛վ թագաւոր), որպէս մեք ամենեքեան, կրիչ ամենայն չարչարանաց եւ աշխատութեանցն. (Պիտառ.։)
անկաւ ի փառացն, եւ եղեւ կրիչ ամենայն ցաւոց եւ չարեաց եւ մեղաց եւ մահու եւ ապականութեան. (Լծ. կոչ.։)
penitent;
bigot;
beating the breast.
· Calfa
Կրծաբախ հառաչմամբ։ Ի կրծաբախ ճակատահար ճայթմանց. (Ճ. ՟Ա.։ Արծր. ՟Դ. 12։)
pectoral, breast-plate;
— քահանայապետին, —, — of the high-priest;
— կանանց, stays.
· Calfa
Եւ որ առ լանջօքն, զոր կրծանոց անուանեաց։ Վերագոյն՝ յորում տեղւոջ ակունքն, որ կոչի կրծանոց, արկնի նմանութիւն ունի. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. քհ.։)
περιστήθιον pectorale λογεῖον rationale. ռմկ. կրծեալ, կրծքկալ. թ. ... Պահպանակ կրծոց. լանջապանակ. եւ Տախտակն դատաստանաց ի լանջս քահանայապետին. որ եւ կոչի բանակ.
corruptible;
cf. Նեխ.
· Calfa
ՆԵԽ որ եւ ՆԵԽԱԿԱՆ. Ունակ նեխութեան. նեխեալ. ժահահոտ.
(Զջուրն) զնեխականն եւ զանհամականն եւ զպղտորն պարզեսցէ. (Ագաթ.։)
putrified, stinking, fetid.
· Calfa
Որ ունի զնեխութիւն շաղղի՝ մարմնոյ մեռելոյ.
Ընթացեալ կուտեցան որպէս անգեղք ի նեխաշաղիղ ինչ գէշ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
fetid or stinking places.
· Calfa
σηπεδών putredo. Նեխեալ վայրք կամ մասունք. ըստ յն. նեխութիւնք.
to putrefy, to corrupt, to rot.
· Calfa
Փտեալ նեխեցաք զմարմինն Ղազարու. (Զքր. կթ.։)
(Անձրեւ) յորդն եւ անչափն նեխէ եւ ապականէ եւ կորուսանէ. (Ագաթ.։)
to become putrid, to be corrupted, spoiled, rotten, stinking.
· Calfa
Նեխեսցին մարմինք նորա։ Զթաղումն իշոյ թաղեսցի, նեխեալ ընկեսցի արտաքոյ դրանն Երուսաղէմի։ Պտուղ նորա նեխեսցի։ Նեխեցան եւ փտեցան վէրքիմ։ Նեխեսցի գետ ... նեխեցաւ գետն կամ երկիրն։ Եռաց ի նմա որդն, եւ նեխեցաւ.եւ այլն։
cf. Նեխ.
· Calfa
Ի նեխութենէ նորա ելցէ շառաւիղ իւր. (Յոբ. ՟Ը. 16։)
Նեխութեամբ ապականեցան. (Շ. ընդհանր.։)
Որդունք եւս ծնանին ի թարախս նեխմանցն. իսկ մինչ արկանի աղ ի նմա (ի միսն), սատակին որք ի նեխմունս են որդունքն. (Վրք. հց. ՟Գ։)