Definitions containing the research լի : 10000 Results

Սաղարթապատ

adj.

covered with leaves.

· Calfa

NBHL (2)

Ի խանձարուրս պատի, զի զսաղարթապատ եւ զմաշկեղենն հանդերձ պատառեսցէ։ Սաղարթապատ լինին ի մեջ անտառախիտ ծառոց դրախտին. (Զքր. կթ.։)

Ոչ ունելով ոստ տերեւալից, եւ ոչ ուռս սաղարթապատս. (Շ. բարձր.։)


Սաղարթատունկ

s.

green tree.

· Calfa

NBHL (1)

Արմաւենիք ծաղկեալք ի յերկրէ, սաղարթատունկք ի լիբանանէ. (Գանձ.։)


Սաղարթաւոր

adj.

leaved, leafy.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զսաղարթս. սաղարթալի. վարսաւոր.


Սաղարթուն

cf. Սաղարթալի.

· Calfa


Սաղարութիւն, ութեան

s.

generalship.

· Calfa

NBHL (1)

Որ եպիսկոպոս կամի լինել ... եւ սաղարթեան ցանկանայցէ, կամ գաւառաց կամ գեղից. (Կանոն.։)


Սաղմաբոյն մզանք

sn.

amnios, secundine, after-birth;
matrix, womb, uterus.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՂՄԱԲՈՅՆ ՄԶԱՆՔ. νηδύς, μήτρα matrix, uterus, vulva. Միզն կամ մզանք՝ որ լինի բոյն սաղմին. արգանդ մօր.


Սաղմնառեմ, եցի

vn. va. to conceive, to be with child;
cf. Յղանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Աղօթիւք ծերոյն ետ աստուծո զխնդրելին, եւ սաղմառեաց կինն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

ՍԱՂՄՆԱՌԵՄ կամ ՍԱՂՄԱՌԵՄ. συλλαμβάνω concipio. Սաղմն առնուլ կնոջ. ըմբռնել զսերմն, յղանալ. ծոցւորիլ. կր. յղացեալ լինել.


Սաղմոսակից

adj.

singing psalms together.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնայինք երեւէին, եւ սաղմոսակից լինէին մարդկան. (Հ. կիլիկ.։)


Սաղմոսերգու, աց

s.

psalmist, psalm-signer.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայն բազմութեան սաղմոսերգուաց լսելի եղեւ քաղցր յոյժ. (Խոր. ՟Բ. 85։)


Սաղմոսերգեմ

va.

to sin psalms, to praise.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն այսորիկ սաղմոսերգեալ լինի յաւուր եօթներորդի, աւետարանեցէք օրստօրէ զփրկութիւն նորա. (Ոսկիփոր.։)


Սաղմոսողոգ

s.

psalm-singer, clerk.

· Calfa

NBHL (2)

Թէ՛ կէս սարկաւագաց, եւ թէ՛ սաղմոսողոգ։ Չէ՛ պարտ գրակարդացի կամ սաղմոսողոգի կտաւ զուսովք սրկանել։ Ոչ է պարտ աւելի զոմանս քան զկանոնեալ սաղմոսողոգսն ի բեմն հանել. (Կանոն.։)

ψαλτήρ psaltes, cantor. Սաղմոսասաց դպիր. փսաղտ. (ի բայէս ոդել. յն. լէ՛ղօ. կամ աղաղակել. յն. օլօլի՛ղօ. լտ. ուլու՛լօ ). կամ աղաղակել).


Սամիք, մեաց

s. fig.

yoke, wooden collar for draught oxen;
whip-staff, tiller-shaft, tiller ropes.

· Calfa

NBHL (3)

Կապիցես սամետիւք լուծ նմա. լուծ զաստուածընկալ խաչն կենարարին ասէ. սամիք աստուածութիւնն եւ մարդկութիւն անորոշելի միութեամբ միացեալ ... քանզի էր աստուածութիւնն ի մարմնի առանց բաժանելոյ. (Նար. յովէդ.։)

Լուծք ստուարք ամոլիցն կցորդութեան (նաւին) բաժանեցան. սամիք ուղղչացն հետոց դալարեցան. (Նար. ՟Ի՟Է։)

Իբրեւ զնաւապէտ ոք վստահ յուղղիչ եւ ի սամիս նաւին առաքիութեան նստեալ։ Զսամեաց բուռն հարկանիցեն, եւ ուղղիչս նաւին եկեղեցւոյ լինիցին։ Ամենայն ընկղմեալ կորնչիցի, յորժամ սամիքն ուղղիչ նաւին չիցեն ի միջի։ Զսամիսն ուղղիչն (կամ ուղղչին) որ շրջշրջիցէ՝ ունիցի ի ձեռինն. (Ոսկ. փիլիպ. եւ Ոսկ. տիմ. եւ Ոսկ. տիտ.։)


Սայթաքեմ, եցի

vn. fig. va.

to slip, to stumble, to trip, to take a false step, to fall;
to falter, to waver, to be unsettled, to go astray, to err. cf. Սայթաքեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

περιτρέπομαι, περιφέρομαι, παρακίνομαι titubo, vacillo, erro ὁλισθέω labor, lapso, labefio. Գայթել աքեաց կամ աքեօք. գթել ոտիւք. դողդոջել. շարժլիլ. դրդուիլ. դեդեւիլ. տատանիլ. գայթագղիլ. սաղապիլ. խախտիլ. խոտորիլ. ցնորիլ. սահիլ, սկրդիլ, գլորտըկիլ.


Սայլակ, աց

s.

small cart, truckle, dray-cart;
— ձեռաձիգ, barrow, hand-barrow.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՅԼԱԿ որ եւ ՍԱՅԼԻԿ. Սայլ փոքրիկ. սալիկ.


Սայլակառք, ռաց

s.

baggage-waggon;
ammunition-waggon.

· Calfa

NBHL (1)

Սայլ նման կառաց, կամ կառք նման սայլի.


Սայլատունք

adj.

living in carts, nomads, wandering, errant.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՅԼԱՏՈՒՔ կամ ՍԱՅԼԱՏՈՒՆՔ. ἀμαξοβίος in plaustris habitans. որ եւ ՎԱՉԿԱՏՈՒՆՔ. եւ ՎԱՐՉԱՒՈՐՔ. Բնակեալք կամ ի սայլս ի վաչէս աստանդական կենօք, (ոյք վարեն վարչօք ղեզինս սայլից). յն. ամաքսօվի՛օս. սայլակեաց, կամ սայլակեանք.


Սայլացից

s.

shaft of a vehicle.

· Calfa

NBHL (1)

Ցից սայլի, որ է երկայն ձող իբրու ղեակ.


Սայլորդ, աց

s.

carter, waggoner, driver, carrier.

· Calfa

NBHL (1)

Վարօղ սայլի. արապաճը.


Պարգեւ, աց

s.

gift, present;
donation, favour, grace, gratification, munificence, liberality;
premium, remuneration, recompense;
salary, pension;
ի —, ի —ի, ի —ի մասին, as a gift, as a present;
—աւ առնել զոք, to lavish gifts or benefits on, to gift;
cf. Լնում;
cf. Ճոխացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Որդւոց հարճիցն իւոց ետ պարգեւ Աստուծոյ է։ Ամենակերպիչ պարգեւիդ քում։ Բաշխեաց պարգեւս։ Պարգեւք քո քեզ լիցին։ Պարգեւք ելցեն նոցա։ Ել զկնի նորա պարգեւ ի ձեռանէ արքայի։ Գիտէք զպարգեւս բարիս տալ որդւոց ձերոց։ Զպարգեւսն Աստուծոյ համարեցար ընչիւք ստանալ։ Ճաշակեցին յերկնաւոր պարգեւացն։ Զհասարակացն պարգեւն ետ աստուած՝ նոցա, եւ մեզ։ ի ձերոց խնդրուածոց, եւ իպարգեւաց հոգւոյն յիսոս քրիստոսի։ Ամենայն տուրք բարիք, եւ ամենայն պարգեւք կատարեալք. (Եւն։)

մանաւանդ Պարգեւք, ւաց. s. δόμα, δωρεά, δώρημα , δόσις, ξένιον donum, munus ἑποχορηγία suppeditatio, munificentia χορηγία munus choragi, erogatio, largitio. Բարիք իմն առատաձեռնեալ. տուրք ձրի. որ եւ ՇՆՈՐՀՔ ասի կամ փոխարէնն վաստակոց՝ լիաձեռն առաւելութեամբ, եղեալն ի մեծէ առ փոքր.


Պարգեւասէր

adj.

fond of making presents, liberal, generous, large-hearted, open-handed, munificent.

· Calfa

NBHL (2)

Ի պարգեւասէր նախախնամութեանցն իմացեալ (լինի աստուած՝) թէ է՛, եւ փրկիչ է. (Մաքս. ի դիոն.։)

Հաղորդելի է աստուած ըստ պարգեւասէր հաղորդեցուցանելոյն իւրոյ զամենեսեան. (Մաքս. ի դիոն.։)


Պարգեւատու, աց

s.

donor;
remunerator.

· Calfa

NBHL (1)

Որ խնդրեն զնա՝ լինի պարգեւատու. (Եբր. ՟Ժ՟Ա. 6։)


Պարգեւատուութիւն, ութեան

s.

gift, donation.

· Calfa

NBHL (1)

Պարգեւատու լինելն. առատաձեռնութիւն.


Պարգեւիչ

cf. Պարգեւատու.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր իցես անշնորհակալ, եւ զպարգեւն աւելիք քան զպարգեւիչ սիրիցես. (Ոսկ. կողոս.։)


Պարեմ, եցի

va.

to dance with, to dance in company, to perform a ballet;
— երգս, to sing and dance in a ring.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ բնականի հարկի իւրաքանչիւր ոք յէիցս՝ զառ ի յաստուած պարէ պարն՝ լինելով փափագօղ պատճառի. (Մաքս. ի դիոն.։)


Պարերգակ

s.

cf. Պարերգող.

· Calfa

NBHL (2)

Վայելչական է թերեւս լինել եւ այնոցիկ՝ որ պարերգողսն են, մի իշխան՝ ո՛չ նուազ, քան եթէ երեսուն ամաց լինելով. (Պղատ. օրին. ՟Ղ։)

Պարերգակ. իբր Պարերգական, որպէս տեղի՝ ուր լինի երգ պարուց.


Պարերգող, աց

s.

chorus-singer.

· Calfa

NBHL (2)

Վայելչական է թերեւս լինել եւ այնոցիկ՝ որ պարերգողսն են, մի իշխան՝ ո՛չ նուազ, քան եթէ երեսուն ամաց լինելով. (Պղատ. օրին. ՟Ղ։)

Պարերգակ. իբր Պարերգական, որպէս տեղի՝ ուր լինի երգ պարուց.


Պարզաբար

adv.

simply;
clearly, explicitly;
sincerely;
— ասել, in a word, in short, in fine;
— ասացից, frankly, to be plain with, openly, ingenuously, without reserve.

· Calfa

NBHL (1)

Բայց միանգամայն պարզաբար ոչ յումեքէ ո՛չ բանն շարժի, եւ ոչ կարծիքն։ Եւ միանգամայն պարզաբար, որոց վայելումն ցանկալի ըստ ախտիցն կեանք, յայսորիկ մեզ ժուժկալութիւնն հարկաւոր է. (Արիստ. գոյաց.։ Բրս. հց.։)


Պարզատումար

s.

a simple and compendious almanac.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մեջ պարզատումարիս, յորժամ տարին նահանջ լինի, եւ այլն. (Տօմար.։ 1)


Պարզեմ, եցի

va.

to simplify;
to clarify, to filter;
to clear, to purify;
to expand, to slacken;
to unfold, to unroll, to untwist, to display, to spread, to put or set forth;
to unravel, to clear up, to disentangle, to develop, to explain, to expound, to illustrate;
— զդրօշս, to hoist, to infurl a flag, to let fly the ensign, to display the colours;
— առագաստս, to heave out, to set a sail.

· Calfa

NBHL (3)

Որպէս զարծաթ սրբեալ եւ պարզեալ եօթնպատիկ ի հողոյ։ կաթսայ լի ժանգով. եւ ժանգն ի նմանէ ոչ պարզեցաւ. (Սղ. ՟Ժ՟Ա. 7։ Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 6։)

Քան զամենայն զննելիս անցանել, եւ քան զտկարութիւն մարդկեղէն խորհրդոյ ի վեր պարզիլ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։)

Կոչեաց զերկիրն յանուն նորա յափբաթայ՝ որ եւ զկնի պարզեալ՝ ասի եփրաթայ, որ է բացումն։ ՟Ի՟Բ գիր առ դանելի ասորւոյ գտեալ, որ վասն ոչ պարզելոյն զընդարձակութիւն լեզուիս՝ անհոգա ցեալ եղեւ. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. պտմ.։)


Պարզորոտ

adj.

thundering in a clear sky.

· Calfa

NBHL (1)

Աղբիւր կնքեալ, երկինք պարզորոտ, եւ արեգակն անծածկելի. (Վանակ. յուրախացիրն.։)


Պարզութիւն, ութեան

s.

simplicity;
purity, cleanness;
simplicity, sincerity;
clarification, clarifying;
serenity, clearness, calm weather;
explication, development;
ազնուական —, noble simplicity.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛չ հուր զնա դիտեմք. եւ ոչ լոյս, ո՛չ պարզութիւն, եւ ոչ այլ ինչ որակ հասանելի. (Լմբ. պտրգ.։)

Պարզութիւն (մանկութեան) անյեղափոխ, զոր ունէր ադամ. եւ այնու ոչ ետես զմերկութիւն անձին իւոյ։ Ոչ գոյ պարզութիւն որոշեալ ի խոնարհութենէ։ Ապացոյց եւ սահման մեծ երանելի պարզութեան պօղոս (պօղ) ... պարզ միայնակեաց, եւ այլն. (Կլիմաք.։)


Պարթեւանամ, ացայ

vn.

to take the air, tone or manners of the Parthians, to speak in Parthian.

· Calfa

NBHL (2)

գալիլեացիք էին պետրոս եւ անդրէաս. եւ անդրէն վաղվաղակի պարսկանային եւ պարթեւանային ։

παρθίζω parthice loquor. Իբրու պարթեւ լինել լեզուաւ. կամ μηδίζω medice loquor.


Պարիխ, աց

s.

mat, straw-mat or rush-mat.

· Calfa

NBHL (1)

στιβάς stratum, torus e gramine. Սփռոց՝ յորոյ վերայ լինի նստել կամ ընկողմանիլ. գորգ. կարպետ. եւ մանաւանդ Փսիաթ. խալի, խսիր.


Պարծիմ, եցայ

vn.

to glory, to vaunt, to boast, to brag, to hector, to praise oneself;
to put oneself forward, to aim at winning distinction, to preach up oneself, to make a merit of, to affect haughty airs, to play the braggart, to swagger, to be vain-glorious, proud or vain of;
պանծացեալ —, to pride oneself, to look big, to be proud of;
պարծիմ գոլ, I have the honour to be...

· Calfa

NBHL (1)

καυχάομαι, ἑγκαυχάομαι , κατακαυχάομαι glorior, jacto. Պանծալ . նազիլ անձնագով լինել. պերճանալ. ճոխանալ. մեծաբանել. վստահանալ ընդ բարիս եւ ընդ փառս՝ անձին (որ է չար), կամ Աստուծոյ (որ է բարի). պարծենալ.


Պարծուկ

adj. s.

boastful, vaunting, bragging, vain-glorious, self-conceited, swaggering, blustering;
braggart, swaggerer, braggadocio, hector, bully.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ ուսուցանես ինձ՝ թէ ցածիր, մինչ դու պարծուկ , լիրբ եւ անամօթ ես. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Պարծունակ

adj.

of great merit, praiseworthy, glorious.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զպարծանս. պանծալի.


Պարկեշտ, ից, աց

adj.

modest, virtuous, chaste, pudic, maidenly, pure;
sober, moderate, temperate, frugal;
discreet, well-behaved.

· Calfa

NBHL (4)

Քահանայն ընդ զարդարելի ձեւով ընդ պարկեշտիւ եւ ընդ համեստիւ մտցէ. (Փիլ. քհ.։)

Պարկեշտն ի կերակուրս եւ յըմպելիս։ Ո՛վ արբշիռդ ի պարկեշտից. (Խոր. ՟Ա. 23։ Նար. ՟Ը։)

Ընդդէմ պարկեշտացն եւ արդարոց լինի այո. (Իսիւք.։)

σόφρων, εὑσχήμων, κόσμος honestus, modestus, moribus compositus, moderatus, temperatus. մանաւանդ σεμνός venerandus, venerabilis, gravis. (լծ. փարգաստ. պ. փէրքէստ ). Հրաժարեալյաւելորդաց. ժուժկալ. չափաւոր. ողջախոհ. համեստ. եւ Նազելի. պատուական. արգոյ. պատկառելի.


Պարկեշտաբանութիւն, ութեան

s.

modest or decent discourse.

· Calfa

NBHL (1)

σεμνολόγημα dictum grave ac magnificum. որ եւ ՊԱՐԿԵՇՏԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆ. Պարկեշտ բան. նազելի եւ պանծալի խօսք.


Պարկեշտաբար

adv.

modestly, chastely;
decently.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստնաբար, եւ պարկեշտաբար, եւ արդարապէս, եւ արութեամբ. (Փիլ. լին. ՟Բ. ՟Է։)


Պարկեշտագեղ

adj.

discreet and modest.

· Calfa

NBHL (1)

Պարկեշտ գեղով. համեստ եւ պատկառելի գեղեցկութեմբ.


Պարկեշտանամ, ացայ

vn.

to be modest, to lead a chaste life, to know how to compose one's demeanour;
to be moderate, reserved or circumspect, to abstain, to be sober.

· Calfa

NBHL (1)

σεμνοῦμαι, ἁποσεμνύνομαι gravitatem super me fero. Պարկեշտ լինել. ժուժկալել. (որպէս եւ պ. պէրքէշտէն ՝ է հրաժարել). եւ պերճալի կամ պատկառելի լինել.


Պարկեշտանոց, աց

s.

place of chastity, monastery, holy retreat.

· Calfa

NBHL (1)

Տէրունեան տնակ, որ կոչի պարկեշտանոց եւ միայնարան. յորում միայնանալով նոքա՝ զպարկեշտ եւ զնազելի վարուց զխորհուրդսն կատարեն։ Հասարակ պարկեշտանոցս այս՝ յոր յեօթներորդումն գան ժողովին՝ կրկին գաւիթ է. (Փիլ. տեսական.։)


Պարկեշտասէր

adj.

virtuous, modest, pudic.

· Calfa

NBHL (1)

Երանելին գայիանէ՝ հանդերձ պարկեշտասէր հռիփսիմեաւ. (Ագաթ.։)


Պարկեշտացուցանեմ, ուցի

va.

to render wise or modest, continent or abstinent, to give an air of decency.

· Calfa

NBHL (3)

Չարն պարկեշտացուցանէ իմն յայնցանէ՝ որ յագահութիւն առաւելաստացութեան ինչ է։ Իշխանք, որոց հոգն է պարկեշտացուցանել եւ հոյակապ առնել զայն ինչ՝ որ շուրջ զմարմնովն է, եւ արտաքոյ բարիք. (Փիլ. լին. ՟Դ. 211. 217։)

(Քերթողաց է) պարկեշտացուցանել պանծալի տառիւք զանպարկեշտն. (Սարկ. լուս.։)

ՊԱՐԿԵՇՏԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. ընս յն. ոճոյ. σεμνύνω, κατασεμνύνω, ἁποσεμνύνω gravem ac venerandum reddo, condecoro καταφαιδρύνω orno, exorno κομψεύομαι festive aliquid facio, aut dico. Նազելի ընցայացուցանել. պերճացուցանել. զարդարել. պաճուճել. պճնել. եւ Շուք դնել. փառաւորել. շքեղացուցանել.


Պարկեշտութիւն, ութեան

s.

modesty, decency, decent bearing, carriage, demeanour or deportment, honesty;
chastity, pudicity, purity, bashfulness;
moderation, temperance, abstinence, frugality, sobriety;
gravity, stateliness, reverend aspect;
պարկեշտութեամբ, cf. Պարկեշտաբար.

· Calfa

NBHL (5)

Զսարսափելի խորհուրդն անխորհրդական զգեստուք կատարեն, եւ զայն ի պարկեշտութիւն անձանց համարին. (Շ. ընդհանր.։)

Որ ինչ պարկեշտութեամբ, որ ինչ արդարութեամբ։ Ի հնազանդութեան կայցեն ամենայն պարկեշտութեամբ։ Վարդապետութեամբ զանկեղծութիւն ունիլ, զսրբութիւն, զպարկեշտութիւն. (Փիլիպ. ՟Դ. 8։ ՟Ա. Տիմ. ՟Բ. 4։ Տիտ. ՟Բ. 7։)

Հետեւեալ լինի ողջախոհութեան՝ բարեկարգութիւն, պարկեշտութիւն, պատկառումն. (Արիստ. առաք.։)

Մի՛ ագահութեամբ եւ որկորստութեամբ վարիցիք (ի կերակուրս եւ յըմպելիս), այլ պարկեշտութեամբ եւ օրինաւոր ըստ կարգի կրօնաւորաց։ Պատուէր տամք եւ կանանց ազգի՝ պարեշտութեամբ եւ բարեձեւութեամբ լինել յամենայնի. (Շ. ընդհանր.։)

ՊԱՐԿԵՇՏՈՒԹԻՒՆ. σεμνότης, τὸ σεμνόν gravitas, majestas, sanctimonia, pudicitia, reverentia κοσμιότης rerum ornatus, munditia. Նազելի պերճութիւն. վայելչութիւն. յարգանք.


Պարկուկ

cf. Ծիրան.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԾԻՐԱՆ. որ եւ պ. պէրգուգ. լտ. բէրիգօ՛գգիում. թ. զիրտլի գայիսի։ (Բժշկարան.։)


Պարկուճ, կճոյ

s. bot. follicle, shell, pericarp, capsule, pod, husk, cod.

· Calfa

NBHL (1)

Են ոմանք, որ զսիսեռն նոյն պարկճովն պահեն, եւ նոյն պարկճովն թրջեն եւ ցանեն. նա խիստ ատոք եւ արքենի լինի. (Վստկ.։)


Պարոնութիւն, ութեան

s.

barony.

· Calfa

NBHL (2)

Աշտիճան՝ պատիւ եւ իշխանութիւն պարոն գոլոյ. որպէս ռուբինեանցն կիլիկեցւոց նախ քան զթագաւորելն. եւ ամենայն գլխաւորութիւն գաւառի կամ կալուածոց. գրի եւ ՊԱՐՆՈՒԹԻՒՆ.

Իսկ ի գիրս Փոլաք Մարթինի ըստ թարգմանութեան ներսեսի պալիենց՝ պարոնութիւն եւ Պարութիւն գրի անխտիր՝ նաեւ որպէս ռմկ. փիրլիք, էլպազըլըգ. կամ մեծութիւն, գլխաւորութիւն։


Պարունական, ի, աց

adj.

comprehensive.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքնաշարժ՝ շարժող այլոց. պարունական՝ անպարունակ։ Պարունական ամենայնի. իսկ ինքն զպարունակելի. (Դիոն. ստէպ.)


Պարունակեմ, եցի

va.

to surround, to encompass, to encircle;
to comprehend, to contain, to enclose, to embrace.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ սուզ իցէ (բանն), իբրու ոչ պարունակօղ զիմաստս ... պարսաւեալ լինին. (Իգն.։)