intention, design, counsel;
destination, end, regard, look.
· Calfa
Մերթ որպէս Դիտողութիւն առաջնորդական. դիտապետութիւն. տեսչութիւն. անտեսութիւն.
to totter, to stagger;
to tremble;
to start;
to shudder;
to quake, to shiver.
· Calfa
Զոգիդ անտես առնես, եւ վասն օդոց ոտից այդչափ սարսռես եւ դողաս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)
passage, transition;
— առնել, to pass, to omit, to skip, to leave, to neglect, to fail;
— լինել, to be wanting, to fail;
— առնուլ, to flee, to run away.
· Calfa
ԶԱՆՑ ԱՌՆԵՄ, արարի. παρέρχομαι, παροδεύω, ὐπερείδω praetereo, transeo, omitto, negligo, despicio Անցանել իբր քերելով՝ անհոգաբար. անտես կամ անփոյթ առնել. թողուլ անցնիլ, երեսը չնայիլ, երեսի վրայ թողուլ, անհոգ ըլլալ.
to pass;
to surpass, to surmount, to excel;
to go beyond, to exceed;
to escape, to leap;
to be wanting, to fail;
cf. Անցանեմ;
— զհասակաւ, ծերութեամբ, to grow old;
— զարամբ, զամուսնութեամբ, to be unfaithful to the husbands or marriage bed.
· Calfa
Քաղցեալ տեսանելով՝ անտես առնեմք, եւ (մերկ՝) զանցանեմք։ Գուցէ ինչ զմեօք զանցանիցէ բանս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 33։ եւ ՟Ա. 4։)
cf. Զբօսնում;
to take some relaxation, to unbend one's mind.
· Calfa
Յորժամ հոգւով կործանիմք՝ զբօսեալ՝ անտես առնէ եւ զմարմնոց վրդովմունս. (Լմբ. ատ.։)
cf. Զբօսանամ.
· Calfa
Յորժամ հոգւով կործանիմք՝ զբօսեալ՝ անտես առնէ եւ զմարմնոց վրդովմունս. (Լմբ. ատ.։)
diversion, relaxation, refreshment, recreation, pastime, sport, amusement, toy;
occupation, distraction, care;
pleasure;
trouble, agitation, flutter of spirit;
water, torrent, tbe ebb and flow;
— ծովու, waves, fluctuation, storm;
— ջրոց, watering places, well watered pleasure-grounds or gardens, lake scenery;
— բարձանց, irrigated uplands;
— հովտաց, pleasant valleys;
— աչաց, proud or naughty glance.
· Calfa
Զբօսանք զայն սովոր եմք կոչել, յորժամ մարդ զբաղեալ ի գործ ինչ կամ ի տեսութիւն՝ ի նոյն զբաղի, եւ զայլ ինչ ի հարկաւորացն մոռանայ։ Զբօսանք զայն սովոր եմք կոչել, յորժամ ոք ձայնէ առ մեզ, իսկ մեք ընդ գործ ինչ կամ ընդ խօսս զբաղեալ՝ անտես առնեմք զաղաղակն. (Լմբ. սղ.։)
sensible, perceptible, palpable;
—ք, the senses;
intellectual faculties;
ընդ զգալիս պշնուլ, to abandon one's self to passions;
really, truly.
· Calfa
Զգալի երկինս, եւ իմանալին։ Զգալի լոյս։ Ամենայն զգալւոյ նմանութիւն սկիզբն ունի զիմանալին ի բնութեան ցուցակ։ Արտաքոյ զգալեացն՝ անտեսանելի եւ իմանալի պատճառ. (Փիլ.։)
seventy;
— կիրակէ, Septuagesima Sunday.
· Calfa
Զորս անտես արարեր՝ այս եօթանասներորդ ամ. (Զաք. ՟Ա. 12։ (կայ եւ ձ. եօթանասուներորդ։))
long, extended;
far;
փոքր մի —, rather long.
· Calfa
Մի՛ անտես առնել զերկայն ժամանակաց աշխատութիւնս իմ. (Սարգ. յիշատ.։)
temporary;
transitory;
—կեայ վարձք, temporal or mundane rewards;
—կեայք, earthly riches;
temporality;
—կեան, genitive of Ժամանակ.
· Calfa
Նոյն տեսանելի եւ անտեսանելի, ժամանակեայ՝ եւ առանց ժամանակի. (Շ. թղթ.։)
to fall into a passion, to become enraged, angry;
to become ferocious, cruel;
to degenerate;
to spoil, to get spoiled, to ret.
· Calfa
Ամօթալիցս տեսանէք՝ եւ անտեսառնէք, եւ պղծեալս եւ ժանտացեալս. (Ոսկ. մտթ.։)
"cf. Ժոյժ ունել."
· Calfa
Եթէ հայր իցէ եւ այնպիսի հայր, ապա ոչ ժուժայցէ անտեսառնել զորդիսն.. . ո՞ր հայր իցէ որ ժուժալ կարիցէ զկարեւորպէտս որդւոցն չկատարել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։)
to become a man, a free man;
to emancipate one's self;
to exist by itself.
· Calfa
Եթէ ի նուազութեան եղիցին հարկաւորացն ... յանկարծօրէն ակնկալեալք զառատութիւն եւ զառաւելութիւն պիտոյիցն ինքնացեալս գըտանիցեն։ Ոչ ինչ՝ որ զկնի լոյսնոյս է՝ ինքնանայ. այլ ամենայն ինդ փոքր եւ մեծ, զոր օրինակ ի սքանչմն, յարուեստագիտէն՝ այն որ ըստ երկնին է անտեսիլ բանին՝ ջլաձիգ լինել բնաւորեցաւ։ Կենդանեաց ազգք եւ տնկոց ինքնանան։ Յորոց ամենեցունց ինքնացեալ կայ նմայ ի նմին նմանութեան, ոչ յեղեղեալ. (Փիլ.։)
appearance, exterior;
vision;
air, aspect, face, mien, sight;
colour, semblance, indication, display;
feint, false appearance, illusion;
shadow, figure, image;
exhibition, show;
phenomenon;
—ք լուսնի, phases;
—ք բնութեան, the phenomena of nature;
visible, palpable;
notable;
ridicule;
whimsical, chimerical;
առ —ս, externally, outwardly, in appearance.
· Calfa
Զանտեսանելւոյն զերեւոյթն առնուլ. (Փիլ. իմաստն.։)
of three stories.
· Calfa
Որք երեքձեղուանեայսն, չորքձեղուանեայսն շինեն, եւ զքաղցեալս անտես առնեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)
sorrow, grief, sadness, affliction, melancholy;
mourning.
· Calfa
Նմանապէս եւ ի զղջանալն՝ ընդ թախծութիւն հոգոցս այսոցիկ ոչ առնէ անտես. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։)
hiding, occnltation, concealment;
secrecy, mystery, arcanum.
· Calfa
Երրորդութեանն անտես թաքնութեան խորհրդակից սիրոյ կոչեցար. (Նար. կուս. որ հայի ի բանն Դիոն.։)
to be able, worth;
to govern;
to act, to produce an effect.
· Calfa
Հազիւ հազ զօրեաց զանտեսանելւոյն զերեւոյթն առնուլ. (Փիլ. իմաստն.։)
near, nigh to, neighbouring, bordering on, adjacent;
present;
coming, next;
imminent.
· Calfa
Զնա ասեմք մեծատուն, որ անտես առնէ զամենայն մերձակայսս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 35։)
cf. Կողմնակի;
partial.
· Calfa
Մի՛ կողմնաւոր բարուք զոմանս սիրել՝ ջոկս առնելով, եւ զոմանս անտես առնել. (Շ. ընդհ.։)
blindness, cecity, excecation;
blindness, ablepsy, delusion;
հարկանել կուրութեամբ, to strike blind;
աբրէ մեծի կուրութեանս, what a strange blindness !
· Calfa
τυφλώτης, τύφλωσις, πώρωσις , ἁορασία, ἁβλεψία caecitas, excaecatio, privatio visus. Կոյր գոլն. պակասութիւն տեսութեան աչաց մարմնոյ կամ հոգւոյ, շլացութիւն. անտեսութիւն. Խաւարումն.
to grant pardon for a fault, to pardon, to excuse, to forgive, to be indulgent;
to permit, to allow;
to tolerate, to endure, to suffer, to support;
ներեցէք, beg pardon;
pardon me;
զայս ասեմ ներելով, I speak this by permission.
· Calfa
եւ ն. ἁνίημι, ἑπιχωρέω, συγχωρέω locum do, cedo, concedo, permitto, dimitto, missum facio, indulgeo, veniam do եւ այլն. (ի Ներ, թ. եէր. այսինքն տեղի) Տեղի տալ. թոյլ տալ. թողուլ. թողացուցանել. անտես առնել՝ շնորհել՝ քաւել զյանցանս. զիջանել. անսալ. խնայել. թո՛ղ տալ, աչք խփել.
sign, mark;
signal, indication, character, expression, proof;
symbol;
emblem;
label, ticket;
sign, miracle, prodigy;
scepter;
sign-post;
flag, colours, ensign;
— հրոյ, smoke;
flame;
փողք —աց, signal trumpet, bugle;
— դատապարտութեան, judgment, sentence, condemnation;
սուրբ —ք, Sacred Elements;
— հաւատոյ, symbol or formula of faith, Creed;
—ք ախտից, symptoms;
կանգնել յաղթութեան —, to raise a trophy, a monument of victory.
· Calfa
Չիք ինչ սիրոյ նշաակ, որպէս զյանցաւոր եղբայրն չառնել անտես առանց խրատելոյ. (Ոսկ. եփես.։ (որք բերեն եւ ի յաջորդ նշ)։)
warehouse-keeper, store-keeper;
butler;
cellarman;
the Supreme Master.
· Calfa
ταμίας questor, promus, condus, arbiter, dispensator եւ այլն. Պետ կամ պահապան շտեմարանաց. տանուտէր. եւ անտես. մատակարար. հազարապետ. գանձապետ. առաւել նմանութեամբ, որպէս Տնօրէն, եւ տէր կենաց եւ մահու. եւ Մատակարար շնորհաց, եւ այլն. ... եւ այլն.
to humble, debase, undervalue or degrade oneself.
· Calfa
Տեսին, զի նուաստացեալ էր անտեսն սերովբէից. (Շար.։)
some one, some body, any one;
some, one, certain;
այր ոք, a man;
կին ոք, a woman;
ամենայն ոք, every one, every body;
իւրաքանչիւր ոք, each one, any one;
որ ոք, who, whoever, he that;
ո՞ոք, ո՞վ ոք, who ?
եթէ կայցէ՞ ոք այնչափ յանդուգն, is there any one bold enough ?
ոչ ոք, մի ոք, no one, no body, none;
ոչ սիրեմ ոք յարանցդ յայդցանէ, I love none of these men;
երթիջիր առ այր ոք, address yourself to some one else.
· Calfa
Մարդասէրն ոչ յումեքէ գարշի, զի բժի՛շկ է, եւ ոչ զոք անտես առնէ. (ՃՃ.։)
Արգահատօղք ոքք լեալ էին։ Որ պիսի՞ք ոքք լինիցին։ Ոչ ոքք կարասցեն զերծանուլ։ Որ զիւրեանց զոքսն (այսինքն զիւրեանցսն) անտես առնեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 14. 18։ Մագ. ՟Ծ՟Ե։ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
the twenty fifth letter of the alphabet, and the nineteenth of the consonants;
seven hundred, seven hundredth.
· Calfa
Որ միշտ լուեալ՝ անտես լինին, քանզի չունիմ ականջ ներքին. (Յիսուս որդի.։)
Չմաղթեցի։ Չանտեսեցեր։ Չաւաղեաց։ Չնկատեցի, չշօշափեցի. (եւ այլն. Նար.։)
measure, moderation, limitation;
modesty, temperance, mitigation;
sufficiency, mediocrity.
· Calfa
Յայսմանէ խրատեալ մեր չափաւորութիւնս, զաղմկեալ գրերն՝ զզրպարտութեան կոթողս անտես արարաք. (Լմբ. առ լեւոն.։)
dim-sightedness, squinting, blindness;
dazzling, hallucination;
հարկանել շլացութեամբ, to strike blind;
հարկանել շլացութեամբ զմիտս, to beguile, dazzle, seduce or fascinate the imagination.
· Calfa
ἁορασία caecitas πληγή plaga. Շլանալն. շիլ գոլն. բլշակնութիւն. կուրութիւն. անտեսութիւն. պուշ՝ հաւկուր՝ կոյր ըլլալը.
divine, inspired by God.
· Calfa
Այրն աստուծոյ մաշտոց, որ հոգիախաղաց զօրութեամբք ի տեսականի անդ զանտեսն տեսանէր։ Որ աստուածային ծաւալմամբ, եւ հոգիախաղաց զօրութեամբ գրգեալ զհոգւոյն շարժմունս. (Յհ. կթ.։)
cf. Հեղգանամ.
· Calfa
ՀԵՂԳԱՄ ῤᾳθυμέω, ἁμελέω, ὐστερέω desideo, segniter ago, negligo եւ այլն. որ եւ ՀԵՂԳԱՆԱԼ. Պղերգանալ. ծուլանալ. դանդաղիլ. յուլանալ. կասիլ. անտես առնել. ծուլնալ, տնտնալ, ծանտր շարժիլ, անհոգ ըլլալ.
obstinacy, stubbornness, restiveness, self-will, prejudice, perverseness, fanaticism;
stiffness, harshness, tenaciousness, obduracy;
յամառութեաբ, obstinately, wilfully, stubbornly, obdurately.
· Calfa
to be idle, to grow lazy, indolent;
to neglect, not to care for.
· Calfa
ἁμελέω supersedeo, curae non habeo, negligo ὐπερείδω, ὐπεροράω despicio, contemno χαυνοῦμαι laxor, mollior, resolvor, langueo. որ եւ ՅՈՒՂԱՆԱԼ. Յոյլ եւ թոյլ եւ յոյր լինել. յողն կալ. յուլն յենուլ. յողալ. ծուլանալ՝ թուլանալ. դանդաղիլ. անհոգ լինել. անփոյթ՝ անտես առնել. թուլնալ, ծուլնալ.
cf. Նախախնամական.
· Calfa
Աստուծոյ նախախնամ գիտութիւն ոչ անտես առնէ՝ որք յուսան ի նա։ Լնու նախախնամ ողորմութեամբ զծագս տիեզերաց. (Աթ. անտ.։ Ճ. ՟Ա.։)
to provide, to be the providence of, to take care, to supply, to look, to preserve, to watch.
· Calfa
προνοέω, προμηθέομαι provideo, prospicio, procuro διοικέω rego, administro, guberno. Կանխել ի խնամել. կանխաւ հոգ տանել մեծաւ խնամով. խնամարկել. անտեսել. տնօրինել. ուղղել. ղեկավարել. յառաջատես լինելով հոգալ.
forgetfulness;
—նս առնել, ի —նս դարձուցանել, արկանել, to forget, to leave or bury in oblivion;
— լինել, գալն, to forget, to forget oneself, to put out of oneʼs memory;
ի —նս ածել, to cause to forget.
· Calfa
Մոռացօնք տիրեալ են, կամ տիրեն։ Աստուծոյ՝ մոռացօնք ոչ է, այլ վասն անտես առնելոյն ասէ. (Խոսր.։)
misanthropy, hatred of mankind.
· Calfa
Զախտացեալսն՝ մարդատեցութեամբ անտես առնէին. (Վրք. ածաբ.։)
to grow stronger, to become more powerful, to make or render oneself potent, mighty;
to gather strength, to be strengthened.
· Calfa
Աստուծոյ անտես առնելով հզօրացաւ նա։ Զհզօրացեալ դիւացն բաժանեսցէ զաւար. (Իգն.։ Աթ. ՟Թ։)
of marvelous beauty.
· Calfa
Մի՛ անտեսիլ կացուցաներ զիս ի հիաչքնաղ հրապարակաց հրաբուն սեռից. (Բենիկ.։)
place of incarnation, matrix;
our Lord's Mother.
· Calfa
Զմարմնարանն անտեսին, եւ զճեմարանն մեծին։ Մարմնարան եւ տաճար հօր իսկակցին։ Ծնողի փրկչին, եւ մարմնարանի անպարագրելի սրբոյն. (Նար. կուս. եւ Նար. գանձ խչ.։)
kiss, embrace;
*buss;
sweetness, affability, familiarity;
union, joint, joining together;
spondee;
sweet-tempered, affable, benign, gentle, mild, meek;
propitious, favourable;
agreeing, unanimous;
— ձեռաց, hand-kissing;
յուդայի, մատնչի, a traitor's kiss;
— տալ ումեք, to embrace, to kiss;
to buss;
տալ միմեանց — խաղաղութեան, to give the kiss of peace;
ի — ածել, to familiarize, to tame, to domesticate;
հաշտ եւ — առնել, — յարդարել, to appease, to calm, to pacify, to reconcile;
գալ ի —, to get or grow tame, familiar, to be tamed;
— եւ կամակ բարս ստանալ, to be good-tempered, gentle, amiable.
· Calfa
Տեսողք եղեալ էին անտեսին ... միջնորդք համբոյր ընդ մեր արարչին. (Գանձ.։)
to tranquillize, to appease, to calm;
to render tranquil, to soften;
to be appeased, calmed, tranquillized;
to abate, to be settled, to diminish, to assuage;
to hold one's peace, to keep silence;
to support, to endure, to suffer, to resist, to be able;
— զկիրս, զամբոխեալ միտս ուրուք, to calm the passions, to relieve anxiety.
· Calfa
master of the king's wardrobe;
wardrobe-keeper;
intendant, steward, manager.
· Calfa
ταμίας, οἱκονόμος dispensator, oeconomus λογιστής computator. Վերակացու հանդերձից եւ ամենայն հանդերձանաց. հազարապետ արքունի տան. անտես. հոգաբարձու. գանձապետ. համարակալ. տաճարապետ. շտեմարանապետ։ կոնոմոս. տե՛ս (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 9։ ՟Ա. Եզր. ՟Բ. 12։ ՟Բ. Մակ. ՟Գ. 7։ Ես. ՟Ի՟Բ. 15։)
stupidity;
peevishness, obstinacy;
cowardice.
· Calfa
Ի վերայ այնքան ծանրամտութեան եւ տրտնջման ապերախտիցն։ Մերժումս ոչ ըստ աստուծոյ անտես առնելոյն, այլ ըստ մեր ծանրամտութեանն. (Լմբ. սղ.։)
to fill;
to accomplish, to fulfil;
to spread, to diffuse;
to complete, to consmnate;
to load, tore-load, to fill again;
to repeople;
to glut;
to stuff;
— զաղեղն, to bend the bow;
— լուսնի, to be at the full (moon);
— զօրէնս, to fulfil the law;
— զօրէնս բնութեան, to satisfy the laws of nature;
— զոք օրինօք տեառն, to instruct in, to fill with knowledge of the divine law;
— զքաղց, զծարաւ, to drive away hunger, to satisfy;
to quench thirst;
— զիղձս, to satisfy or content on's wishes;
— զպէտս, to satisfy one's necessities;
— զձեռս, to give to the priest, to consecrate;
to be consecrated;
արեամբ — զձեռս, to dip the hands in blood, to assassinate;
— զոք պարգեւօք, to load with gifts;
— զտեղի, to take the place of, to substitute, to replace;
— մինչ ի վեր, to fill up to the brim;
ընդ ամենայն տեղիս — զաւետարանն Քրիստոսի, to spread the gospel of Christ everywhere.
· Calfa
Յանտեսութեան յատակի խորոցն՝ լնուն երկիւղիւ. (Շ. մտթ.։)
to be filled, to come to its highest pitch, to complete;
լնու չափ հասակին, he becomes adult.
· Calfa
Յանտեսութեան յատակի խորոցն՝ լնուն երկիւղիւ. (Շ. մտթ.։)