moonless, dark.
· Calfa
Որ յանլուսին գիշերի յուղի երթան՝ դողան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)
infinite, unbounded, unlimited, innumerable, immense.
· Calfa
Զանճառ պարգեւսն յայտ առնէր, եւ զանբաւ զազդողութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 5։)
advising, monitorial;
penetrative, energetic, efficacious.
· Calfa
ἑνεργός, efficax Ազդողական, ազդոյ, ներգործական. ազդեցող. զօրաւոր. հատու. ահաւոր. խորունկ իմացնող, կտրուկ. գէսկին, միւթէֆի
to inform, to advertise, to announce;
to influence, to inspire, to dictate;
to work upon, move or affect;
to suggest, to insinuate.
· Calfa
Կենդանի է բանն Աստուծոյ եւ ազդող. (Եբր. ՟Դ. 12։)
Ազդող համարեալ բարեկամացն զայսպիսի խրատ։ Պիտոյ է ինձ գործի՝ առ ամուր արձանս ձեր ազդող։ Եկա՛յք կերա՛յք զհաց իմ ազդող. (Խոր. ՟Ա. 26։ Լմբ. ատ.։ Կրպտ.։)
cf. Ազդեցիկ.
· Calfa
Ազդեցող. ազդական, ազդողական ի բնէ. զգացուցիչ կամ զգացօղ.
efficacious, strong, energetic, penetrative;
pathetic, expressive, emphatic, significative;
active, vehement, spirituous, violent.
· Calfa
(որ առ յետինս առաւել գրի Ազդու) καίριος, κυριώτατος, temoestivus, opportunus Ազդող, եւ Աստոյ. Ներգործօղ զօրութեամբ եւ հաստատութեամբ. կարի դիպող. կարեւոր. զօրաւոր տիրապէս. սաստիկ յարմար, կտրուկ. փէսկին, փէք էքրար, քէար էտէր, ամէլլի
fine, good, exquisite, excellent, precious, rare, choice, worthy;
noble, great;
genteel, civil;
adv. int. well ! very well ! bravo !
· Calfa
Մարթի եւ այսպիսի հանդերձիւք ընդողնել ե՛ւս չար՝ քան ազնուօք։ Վասն ազնիւ ապաշխարութեան նինուէացւոց խնայեաց. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ես.։)
illness, disease, indisposition;
affection, passion;
vice, bad habit;
menses;
seed of man;
— ցաւոց՝ դառնութեան, calamity, plague, disaster, any thing troublesome;
— արտասուաց, tears;
— քնոյ, sleep;
— մահու՝ մահացու, mortal malady;
զ—ս մահու ջերանիլ, to be seriously, mortally ill;
— մարդահաճութեան, adulation, flattery;
ապաս ունել ախտի, մեծարել զախտ, to give one's self up to vice, pleasure.
· Calfa
Քուն է ախտ՝ անդողդոջ խաղաղանալ ի մարմնի զգայութեանց. (Վահր. երրորդ.։)
oh! ha!
· Calfa
Յահէ նորա խռովեցան։ Ահիւ եւ խնդութեամբ բազմաւ։ Անկաւ ահ ի վերայ նորա։ Եղեւ ահ ի վերայ ամենեցուն՝ որ լսէին զայս։ Լի եղեն ահիւ։ Ահ կալաւ զամենեսին։ Ահ պատեաց զնա։ Ահիւ մեծաւ տագնապէին։ Աշակերտ Յիսուսի ի ծածուկ վասն ահին հրէից։ Ահ եւ երկիւղ եւ սոսկումն մարմնոյ։ Յահ եւ յերկիւղ եւ ի դողումն. եւ այլն։
Դողումն. τρόμος tremor դող. դիթրէյիշ. դիթրէմէ.
fear, dread, fright, terror;
— արկանել, to frighten, to terrify, to intimidate;
— յահի լինել՝ զահի հարկանիլ, to fear, to be seized with alarm;
առ ահի, for fear, lest;
ահ ընդ ահ, with fear, with a timid air.
· Calfa
Յահէ նորա խռովեցան։ Ահիւ եւ խնդութեամբ բազմաւ։ Անկաւ ահ ի վերայ նորա։ Եղեւ ահ ի վերայ ամենեցուն՝ որ լսէին զայս։ Լի եղեն ահիւ։ Ահ կալաւ զամենեսին։ Ահ պատեաց զնա։ Ահիւ մեծաւ տագնապէին։ Աշակերտ Յիսուսի ի ծածուկ վասն ահին հրէից։ Ահ եւ երկիւղ եւ սոսկումն մարմնոյ։ Յահ եւ յերկիւղ եւ ի դողումն. եւ այլն։
Դողումն. τρόμος tremor դող. դիթրէյիշ. դիթրէմէ.
"cf. Ահաբեկ առնել."
· Calfa
Ահաբեկ առնել. զարհուրեցուցանել. դողացուցանել. դղրդել. ահ արկանել. վախ տալ. գօրգութմագ.
dismay, fear, fright, terror.
· Calfa
Ահիւ տագնապումն. զարհուրանք. մենծ վախ, սրտի դող.
enormity;
terribleness, frightfulness;
majesty, grandeur.
· Calfa
Պատկառանք. երկիւղ. խիպ, վախ, ահուդող. հիճապ. գօրգու.
Ահաւորութեամբ օրհնեցին։ Ահաւորութեամբ դողան ի կիզանօղ հրոյ աստուածութեան. (Նար. յովէդ.։)
speech, voice, accent, language, idiom, dialect;
acclamation, exclamation;
cry, clamour;
sound;
կերկերեալ դողդոջ՝ ընդհատ սպառնալից —, a hoarse or gruff, trembling, interrupted, menacing voice;
յօդել —, to offer a word, to speak;
ածել ի —, to make one speak;
— արձակել, to cry, to raise the voice, to exclaim;
հնչեցին օդք ի — ցնծութեան, the air was filled with cries or a thousand cries of joy;
ի Հայ —, in the Armenian language;
— ամպոց, սրաման, thunder, noise;
— ամբոխին, clamour, cry;
— փողոյ, հաւուց, վահանաց, հողմոց, blast of trumpets, ruff;
cackling;
noise or clashing of shields;
whistling or bluster of the wind;
— առիւծու, դաղանաց, cf. Մռնչիւն;
— աղաղակի, rumour
· Calfa
to be angry, provoked, to storm, to rage.
· Calfa
ὁργίζομαι, θυμόομαι, ἁγανακτέω , παροξύνομαι irascor, indignor, furo, exacerbor Բարկ եւ սաստիկ լինել՝ վառմամբ կրից՝ մանաւանդ ի վրէժ անիրաւութեանն եղելոյ. ցասնուլ. զայրանալ. սրտմտիլ. զայրագնիլ. զչարիլ. դառնանալ. սրդողիլ.
to exasperate, to irritate, to anger, to displease, to offend, to enrage.
· Calfa
παροξύνω exacerbo Շարժել ի բարկութիւն. զայրացուցանել. դառնացուցանել. սրդողցնել.
step;
sanctuary;
seat, bench, bar;
tribunal.
· Calfa
Ահագին է օրն դատաստանին, եւ դողումն առաջի բեմին. (Շար.։)
act of sending out flames.
· Calfa
Որում դողութեամբ մեծաւ սպասեն անմահականաց ահեղից լուսաբերան բոցաշնչութիւնք. այսինքն բնութիւնքն՝ որք զլոյս օրհնութեան եւ զբոց սիրոյ շնչեն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
ragged, tattered.
· Calfa
Երիթացեալ եւ բրդգզեալ։ Երիթացեալք եւ բրդագզեալք դողան. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ Կանոն.։)
brutally, fiercely, cruelly.
· Calfa
Գազանաբար գոչելով՝ առհասարակ դողացուցաներ. (Եղիշ. ՟Բ։)
that changes easily, changeable, mutable, variable, versatile.
· Calfa
ԴԻՒՐԱՓՈԽ ԴԻՒՐԱՓՈԽԵԼԻ ԴԻՒՐԱՓՈՓՈԽ. εὕτρεπτος, εὑμετάβλητος, παλέμβολος facile mutabiis, inconstans, versabilis Որ ոք կամ որ ինչ դիւրաւ փոխի, փոփոխի. յողդողդ. դիւրայեղ. յեղյեղուկ.
cf. Դիւրափոփոխ.
· Calfa
ԴԻՒՐԱՓՈԽ ԴԻՒՐԱՓՈԽԵԼԻ ԴԻՒՐԱՓՈՓՈԽ. εὕτρεπτος, εὑμετάβλητος, παλέμβολος facile mutabiis, inconstans, versabilis Որ ոք կամ որ ինչ դիւրաւ փոխի, փոփոխի. յողդողդ. դիւրայեղ. յեղյեղուկ.
cf. Դիւրափոփոխ.
· Calfa
ԴԻՒՐԱՓՈԽ ԴԻՒՐԱՓՈԽԵԼԻ ԴԻՒՐԱՓՈՓՈԽ. εὕτρεπτος, εὑμετάβλητος, παλέμβολος facile mutabiis, inconstans, versabilis Որ ոք կամ որ ինչ դիւրաւ փոխի, փոփոխի. յողդողդ. դիւրայեղ. յեղյեղուկ.
to shake;
to move, to shake off, to agitate;
to raise commotions in a state.
· Calfa
ԴՂՈՐԴԵՄ ԴՂՐԴԵՄ. σείω, ἑξίστημι moveo, quatio , ἁνατρέπω demoveo, subverto, stupefacio Դղորդ տալ. դողացուցանել. սարսել. շարժլել. սասանեցուցանել. խախտել. խռովել. պակուցանել. կր. իբր ձ. Սարսիլ. սասանիլ. խռովիլ.
to lay, to set, to put, to place;
to constitute, to found, to establish;
to apply;
— ի վերայ, to impose;
to put on;
— ընդ մէջ, to interpose;
վերստին —, to reinstate;
անուն —, to give a name, to name;
մարտ —, to make war;
պատիւ —, to honour, to show honour and respeet;
— զունկն, to obey;
— արծաթ ի շահ, to place money, to invest;
— գիրս, to compose books;
— ի սրտի, to think;
— առաջի, to propose;
— զանձն ի ձեռին, — զոգի ի բռին, to expose one's life;
to dedicate one's self;
— յապականութիւն, to to destroy;
մեզս —, վնաս ինչ or բազայս ի վերայ —, to blame;
to accuse, to impute;
— բանս, բան — ընդ ումեք, to agree, to come to an understanding;
to promise, to make an appointment;
վէրս —, վէրս ի վերայ —, to wound;
— ի դպրոց, to send to a hoarding-school;
— զոք ի նախատինս աղգաց, to make one the shame or laughing-stock of nations;
ի պահ —, to reserve, to put by;
խորհուրդ յանձին —, to take a resolution or decision;
պատուէր —, to give orders, to command;
— առ մինեանս, ընդդէմ մինեանց, to compare, to confront;
ընդդէմ բանս —, to speak against, to contradict, to oppose;
ձայն զկնի — ուրուք, to cry after some one, to call;
կեանս եւ մահ — ընդ ումեք, to agree to live or die together;
զգիշեր տիւ գնալ, to turn night into day;
քայլս —ի գնալ, to begin to walk;
եդից զքեզ յազգս, I will make thoe a father to nations;
եդից զքեզ յանապատ, I will turn thee into a desert;
սուր ի վերայ եդեալ կոտորել, to condemn to be shot (to put to the sword);
հանդստեան եւ գիւր կենաց — զանձն, to abandon ones self to dissipation;
դսրովանս թշնամանս, to outrage, to offend, to insult;
ասպատակ —, to ravage with troops;
արշաւանս —, to make inroads, to plunder;
երկիւղ մահու — ի վերայ, to threaten with death;
աղաղակ —, to cry;
աշխար —, to weep;
— առ իմիք, to add, to subjoin;
— զանձն ուրուք, to kill some one, to slay.
· Calfa
Քո էր ճշմարտութեամբ իմացուածս այս, եւ քոյին անձին՝ զամենայն յոչնչի եդողիդ. այսինքն յոչինչ առ դնողիդ. (Բրս. թղթ.։)
Ի բաց եդող զինից. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
to be angry, to fire up, to feel wroth, to become incensed.
· Calfa
ἁγανακτέω indignor, stomachor, succenseo διαπορέομαι elaboro, doleo Զայրանալ յոյժ. սրտմտիլ. ծանրացասումն լինել. մոլեգնիլ. դժուարիլ. սրդողիլ, կատղիլ, նեղանալ, հինալ.
to grow angry, to be enraged, to put one's self in a passion, to fly into a passion, to bluster, to be angry, vexed, exasperated, to lose patience, to fret, to be mad, to inveigh.
· Calfa
ἁγανακτέω, θυμόομαι, ὁργίζομαι , ἑξίστημι, ἑκκήνουμαι indignor, furo, irascor եւ այլն. Սաստիկ բարկանալ, սրիլ ի ցասումն. սրտմտիլ. կատաղիլ. դառնանալ սրտիւ. դժկամակիլ. զչարիլ. խիստ սրդողիլ, տաքնալ, տակնուվրայ ըլլալ, դժարը գալ.
to irritate, to put in a passion, to enrage, to anger, to make angry, to fret, to vex, to nettle, to affront, to provoke.
· Calfa
παροξύνω exacerbo Շարժել ի ցասումն. բարկացուցանել. դառնացուցանել. սրդողցընել, նեղացընել.
cf. Զարհուրեմ.
· Calfa
ἑξίστημι, ἑξιστάνω, ἑκφοβέω , πτοέω, καταπλήσσω, δειματέω exterreo, terrefacio Տալ զարհուրիլ. ահաբէկ առնել. սարսափեցուցանել. դողացուցանել. ափշեցուցանել. խիստ վախցընել. դողցընել.
to be frightened, terrified, to dread, to be much afraid, to tremble, to be alarmed;
to be confounded.
· Calfa
ἑξίσταμαι, θαμβέω, θραύω , ἑκδειμάτομαι, καταπτύσσομαι, ἑκβλαβέομαι terrefio, terreor, horreo, obstupefio, vereor Արհաւիրս կրել. զահի հարկանիլ. ահաբեկ լինել. սոսկալ. սարսափիլ. դողալ. ափշիլ. հիանալ. արտաքոյ անձին լինել. խուճապիլ, տագնապիլ. խիստ վախնալ, լեղին պատռիլ.
fear, timidity;
terror, apprehension, fright, dread;
doubt, distrust;
առ —ի, for fear of;
յ— անհնարին վարանել, զերկիւղի հարկանիլ, to fear, to apprehend, to be much afraid;
— արկանել յոք, to frigthen, to startle, to strike with terror;
խօլական —, a panic;
— մահու անկաւ ի վերայ իմ, the terror of death is fallen upon me;
երկեան — մեծ, they were sore afraid.
· Calfa
ԵՐԿԻՒՂ գրի եւ ԵՐԿԵՒՂ, ԵՐԿԵՂ, ԵՐԿԻՂ. (լծ. եւ երկեւան, երկուանք) φόβος timor, pavor δειλία (լծ. դող) formido, timiditas εὑλάβεια reverentia, metus Ահ. կասկած եւ դողումն սրտի. երկիւղածութիւն. ակնածութիւն. եւ երկչոտութիւն. վարանք. վախ.
Երկիւղ իցէ նախախորհութիւն վշտաց, երկիւղ իցէ դողումն զգայութեան սրտին, որ յաղագս անյայտ սրտմտութեան սասանի եւ լուծի. (Կլիմաք.։)
slippery, slippy, sliding;
who, is easily scandalized.
· Calfa
Ի յողդողդ եւ ի գայթագղոտ կարճմտութէն կանգնիլ. (Վրդն. քրզ.։ եւ Տօնակ.։)
prep. adv. conj. as, so that, like;
when;
almost, nearly;
—, — այն թէ, — եթէ՝ թէ, as if, in some way;
— զի, as, because;
— ոչ եթէ cf. Իբրեւ ոչ եթէ.
· Calfa
Բարձրաճիչ աղաղակաւ իբրու այն թէ զերկինս դողացուցանէին։ պատրեցաք իբրեւ զմանուկ մի տղայ անպիտան, իբրու այն թէ ի վերին երեսս զկամս նորա ամբարշտութեան կատարեցաք. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ե։)
head-ache.
· Calfa
Յերեք ժամէն (աղօթից) դողումն եւ գլխացաւութիւն եւ ջերմ՝ ձանձրութեան դեւն առնէ. (Կլիմաք.։)
to rob, to steal, to take clandestinely, to take away, to purloin;
to pillage, to filch;
to embezzle, to misapply;
գաղտ —, to juggle;
հնարիւք —, to cheat;
զմիտս, զսիրտ, to captivate, to entice.
· Calfa
Ունէր դդում լի գինւով ընդ թեւօք իւրովք, եւ գայր գողացեալ. (Վրք. հց. ՟Բ. ձձ. (տպ. դողեալ։))
noise, shriek, cry.
· Calfa
Ոչ միայն ողբումն եւ գոռոչ, այլեւ դողումն եւ սարսափ. (Մարթին.։)
s. bot. scorzonera (vipers grass).
· Calfa
ԳՌԶԻ կամ ԿՌԶԻ. Խոտ վայրի նրբատերեւ, գլխաձեւ, դողդոջուն առ բարակութեան բնոյն. ի կտրիլ տերեւոյն՝ կաթն ծորի.
cf. Դանդաչումն.
· Calfa
παραφορά vacillatio Տարաբերումն. աստ անդ դողդոջումն. բանդագուշանք, բաջաղանք. ցնորք.
little, very little, moderate, small, light, thin.
· Calfa
Երերեալ դողացին ոչ դուզնաքեայ, այլ յոյժ սաստիկ եւ ահագին։ Ոչ դուզնաքեայ պատմէ զառնս լաւութիւն, այլ ուժգին եւ մեծապէս. (Եղիշ. խաչել. եւ Եղիշ. թաղմ.։)
musician, composer;
music;
—քն, the Muses.
· Calfa
Տեսարանքն յանձայնից եղեն ձայնաւորք՝ իբրու երաժշտիւք ի վերայ ածելով զգեղեցիկն եւ զոչն։ Յորժամ քերդօղն առ եռոտանովն երաժշտիցն նստիցի (յն. մուսայի, այսինքն չաստուծոյն երաժշտութեան)։ Որչափ քերդողութիւն իսկ, եւ երաժիշտ բաւականապէս ստացեալ իցեն յանձինս իւրեանց, ոչ համարձակել ումեմն երգել երաժիշտ ինչ առանց ընտրութեան. (Պղատ. օրին. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ը։)
to tremble, to move, to shake, to be agitated;
to quake like a simpleton;
to wander.
· Calfa
Հեծէ, երերի։ Երերիմ, եւ դողամ. (Նար. ՟Լ. ՟Կ՟Զ։)
Երկիրս հիացեալ սասանեցաւ, եւ դողալով երերէր. (Շար.։)
τρέω, τρέμω tremo Կրել զերեր. տատանիլ. տարուբերիլ. դողալ. շարժիլ. ծփիլ. երերալ, դողդողալ.
trembling;
wandering;
vagrant;
Erratic.
· Calfa
Երերեալ. դողդոջուն։ (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
reins, kidney;
bowels, entrails;
խորտակել զ—նս, to break or sprain one's back.
· Calfa
Երիկամունք իւր զդողանի հարան. (՟Ա. Մակ. ՟Բ. 24։)