cf. Յանգաւոր.
Զտուն հօր՝ կրսեր որդւոցն սովոր են տալ. բայց տեսցի անկաւորին լինել։ Ամենայն շնորհ իսկ բովանդակ յանկաւորսն երթիցէ։ Զի չվայելէ զսրբոյ եկեղեցւոյ ժառանգութիւնն յանկաւորացն հեռացուցանել, բայց եթէ անկաւորացն կամաւորութեամբ. (Մխ. դտ.։)
hospital.
certain, sure.
Անկեղակարծելի խոստովանեսցի յամենեցունց՝ զօրաւորագոյն ունելով բնութիւն. (Պիտ.։)
sincere, candid, frank, ingenuous;
true, loyal, faithful;
sincerely, ingenuously, candidly.
Սիրով՝ անկեղծաւոր. (Խոր. ՟Գ. 67։)
Անկեղծաւոր խոստովանութիւն. (Սարկ. քհ.։)
lifeless, dead;
cold, without ardour, — animation;
inanimate;
azote.
Ի կենդանս եւ յանկենդանս. (Անյաղթ բարձր.։ եւ Նար. յովէդ.։)
that does not eat;
not eaten;
that has nothing to eat, famished.
Զոմանս անկերակուր եւ անվարձ ծառայեցուցանելով. (Սարգ. յկ. ՟Ժ. (այս ինքն առանց տալոյ զկերակուր)։ Իսկ Փիլ. այլաբ.)
Անկերակուր եւ վնասակար իրք է օձուտ հեշտ ցանկութիւն. յն. ἅτροφος. անսնունդ. իբր ոչ սնուցիչ, եւ կամ անյագ։
Յանապատ տեղւոջ կալով՝ յանկերակուր եւ յանջուր առապարի. (Տօնակ.։)
want of food;
hunger;
phthisis.
shapeless;
unformed, imperfect;
ugly.
Եւ ի վեր քան զամենայն կերպ. օտար ի մարմնեղէն կերպարանաց. անմարմին. ἅμορφος, ἁμορφώτος, ἁσχημάτιστος. qui figurari nequit.
cf. Անկերպարանութիւն.
Ակնարկելով առ անկերպութիւն առաջիկայիցն (դիականց) ամենայն տաղտկութեամբ լցեալ. (Նիւս. թէոդոր.։)
Ի բաց բառնալով յաշխարհէ զզարդն՝ ընդունել սպասել զայն՝ որ էրն բնական իւր անկերպութիւն։ Գեղեցկութիւնք ի բաց բարձեալ են, տխուր անկերպութեամբ ամենայն ինչ զգածաւ. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
without a point;
without pause, eternal.
Որոյ չիք կէտ աւարտման կամ սահման. անեզր. անվախճան. եւ անսկիզբն. անժամանակ. կամ անչափ. անբաւելի. վերջ չունեցօղ, յաւիտենական. նիհայեթսիզ. էպէտի.
Ի վեր քան զերկինս, եւ քան զանկէտ եւ զանսահման բնութիւն տարեղէն արարածոց. (Ագաթ.։)
unmarried.
Զի՞նչ արասցուք եւ վասն այլոց անկանանցն. (Դտ. ՟Ի՟Ա. 16։)
not subject to passions;
impassive, incapable of suffering.
Անկիրն կարեաց վշտաց յանցանաց. (Նար. խչ.։)
Անկիր գոլով՝ եւ ոչ ձեռօք ըմբռնի։ Զիա՞րդ անկիրն կիրս ընդունի. (ՃՃ.։)
Եւ իբր անկրելի. անտանելի. անբովանդակելի.
uncultivated, uncivilised, unpolished;
indocile, untractable.
Որ չէ կիրթ. ոչ կրթեալ. անվարժ. անհմուտ. անփորձ. անմասն. չսորված. թալիմսիզ. ալըշմամըշ. աճամի. պեխապէր.
Զանկիրթն վարժից. (Նար. խչ.։)
Կամ անսովոր. օտար. նոր իմն. ահայըպ.
Ի տան հօր ասելն՝ վասն Դաւթի կարծել՝ անկիրթ ոչ է. (Իգն.։)
not united, separate;
not closed, not healed.
Անկից վիրացն խոցով հարցաքննեցաւ. (Նար. կուս.։)
angulous, angular.
Անկիւնաւոր՝ խորանանման՝ տախտաձեւ յինքեան ունելով գահոյք զբօսանաց. (Արծր. ՟Ե. 7։)
Յոհաննու քահանայի (Սարկաւագ վարդապետի) արարեալ զանկիւնաւոր թիւսդ ի փոխաբերութենէ յերկրաչափական թեւոց (իբր ուղղանկիւնի, եռանկիւնի, քառանկիւնի, եւ այլն). անկիւնաւորաց թուոցդ վախճան մինչեւ յեօթն է. բայց այլդ (եդաւ) վասն կրթութեան մանկանց. (Սարկ. տոմ.։)
to be dissolute.
(լծ. յն. էնգլինօշ. ἑγκλίνω . լտ. ինգլինօ. inclino. խոտորիլ, հակիլ). Յարիլ. զակատիլ. մոլիլ. բանի մը չարաչար սէր ձգել. սէվտա վէրմէք. տատանմագ.
Կերակրոց տենչանք, եւ օտար ընչից բաղձանք, եւ փառամոլութիւնք, որովք անկղիտանամք ի տրփանացն։ Յայսոսիկ անկղիտանամք մեք կրօնաւորքս։ Մի՛ երբէք ցանկութեամբք մարմնոյ անկղիտանալ. եւ այլն. (Սարգ. ստեպ։ Իսկ ի Հին բռ. գրի.)
not marked, unsealed;
not baptized.
Զկնքելովք տամբքն սատակիչն անցանէր, եւ յանկնիքսն մտանէր, եւ կոտորէր զանդրանիկսն. (Սեբեր. ՟Ժ։)
that cannot be weighed;
inestimable, incomparable.
Անկշիռ սահման, կամ իշխանութիւն, խոնարհութիւն։ Անկշիռ եւ անհամեմատ գովեստիւք։ Ի սպաս մարտիրոսաց անկշիռք եւ անզուգականք. (Նար.։)
Անկշիռ (կամ անկշեռ) վաճառեալ, եւ կամ կշռաւ. (Մխ. դտ.։)
cf. Անկշիռ.
Անկշռելի սմա ի դասս քաղաքավարացն ամենեւին ոք գտցի. (Պիտ.։)
untrodden, desert.
Յերկիր անկոխ։ Յանկոխ երկրին։ Անապատ անկոխ։ Անկոխ ճանապարհ։ Յանկոխս (այս ինքն յանկոխ վայրս) հարին զխորանս։ Թողլոյ զնա յանապատ, եւ առցէ նոխազն յինքն զանօրէնութիւնս նոցա յանկոխն։ Յագեցուցանել զանկոխն եւ զանշէնն. եւ այլն։
Սերմանել եւ ի վիհս անկոխս, թէ հնար ինչ իցէ. (Սահմ. ՟Թ։)
Ընդ անկոխ ընթացաւ սահման յատակի (այս ինքն ծովու). (Նար. առաք.։)
Գերազանց քան զբնակութիւն ի յանկոխելին տեղի ձեռնարկէր։ Իմաստասիրութիւն վերնական եւ անկոխելի. (Նար.։)
bed;
mattress;
nuptial couch;
— անպիտան, անարդ, truckle-bed;
խորշ անկողնոյ, alcove;
դնել յանկողնի, ննջեցուցանել, to put to bed;
գնալ յ—, ննջել, to go to bed;
փետրալից —, feather-bed;
յարդալից —, straw-bed;
—ս արկանել, to make a bed;
մտանել յ—, to go to bed;
յառնել յանկողնէ, to get up;
յարդարել զ—, to make the bed;
անկեալ դնել յանկողնի, to take to one's bed.
(որպէս թէ ԸՆԿՈՂԻՆ, ընկողմանելի՝ հանգիստ կողին. կամ ուր անկեալ դնի ոք.) κοίτη. cubile, στρωμνή, στρῶμα. stragulum, stratum, lectus. Խշտիք մարդոյ. մասն մահճաց՝ մազեղէն, բրդեղէն, խոտեղէն, յորոյ վերայ լինի ննջել կամ ընկողմանիլ. տէօշէք, եաթմագ.
Առնուցուն զանկողինս, որ ընդ կողիւք քովք կայցեն։ Կշտամբեաց զնա հիւանդութեամբ անկողնի։ Յարեաւ Դաւիթ յանկողնէ իւրմէ։ Ի սենեակս անկողնացն։ Յանկողնի իւրում։ Արտասուօք իմովք զանկողինս իմ թացի. եւ այլն։
Ոչ էր հանգուցեալ ի վերայ անկողնոյ. (Փարպ.։)
Լալով թանայր զմահիճս անկողնի. (Գանձ.։)
Լայնաբար, սպասք անկողնոյ կամ մահճաց, բարձ, եւ այլն. տէօշէմէ, սէտիր, սէրկի, եասթըգ, քերէվէթ.
Պատուական է ամուսնութիւն, եւ սուրբ անկողինք։ Մի՛ խառն անկողնովք։ Զաւակ անօրէն անկողնոց։ Ելեր յանկողինս հօր քո։ Յայնժամ պղծեցեր զանկողինս՝ յոր ելեր. եւ այլն։
that cannot be plundered, not subject to devastation.
Աստի անդր մատուսցուք յանկողոպտելի գանձանակն ի ձեռն աղքատաց։ Զամենայն ինչ անդր ժողովեսցուք յանկողոպտելի գանձարանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 24. 28։)
uncalled, not named;
uninvited;
— բազմական, parasite, smell-feast, trencher-friend.
ԱՆԿՈՉ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍ ասի, որպէս անթեմ, առանց անուան սեպհական վիճակի.
not fallen;
that cannot fall or be thrown down.
ԱՆԿՈՐԾԱՆ ԱՆԿՈՐԾԱՆԵԼԻ Որ ոչ կործանի, կամ չանկանի. անսասան. հաստատուն. վար չինկնօղ, ամուր կեցած. եըգըլմազ. տիւշմէզ. մամուր.
Հաւատ անկործանելի զարգանայ խորհրդով ընդ խոկումն մահու. (Կլիմաք.։)
that cannot be lost, imperishable;
without loss.
Ուր չիք կորուստ. որում անմարթ է կորնչել. անպակասելի. անվատնելի. որ չիկորսըւիր. գայպ՝ զայ օլմազ.
Զի զիս զանարժանս՝ անկորուստ եւ անվնասելի ընդ փրկեցելոցն հաղորդեսցես. (Նար. ՟Լ՟Զ։)
weaving, texture;
weft.
Անկանէր ընդ նմին անկուած ականակապ։ Ըստ վերնոյ խառնուածոյն անկուածոյ վակասին։ Հիւսեալս ընդ միմեանս յանկուած վակասին. (Ել. ՟Լ՟Թ. 10. 18. 19։)
Խոյր բեհեզեայ՝ անկուածով ոսկւոյ. (Խոր. ՟Բ. 31։)
Ոսկէթել անկուածովքն. (Լմբ. սղ.։)
Զի մի՛ երբէք կակղացեալք ախտիցն՝ ի ներքս անկուածովքն հովտանայցեմք. (Նիւս. երգ.։)
to kick, to strike with the hind feet;
to resist, to reject.
եւ չ. ԱՆԿՈՒՇԵՄ ԱՆԿՈՒՇՆԵՄ որ եւ ԱՆԳՈՒՇԵԼ, ԱՆԳՈՒՇՆԵԼ. (լծ. ընդ անգոսնել, անկոսնել, անկուսնել. մերձի եւ ի հյ. կուշտ. եւ ի պրս. կիւշիտէն, ունկն դնել) աքցանել. կիցս ընկենուլ. որպէս թէ տալ անկանիլ յուսոց. ἁπολακτίζω. recalcitro. թէքմէ վուրմագ, չիֆտէ սալմագ.
Վազս առեալ փռնգալով, անկուշեալ՝ յետս կոյս զիշխանն ընդոստուցեալ ընկենոյր։ Ի պարարտութենէ պորտոյն անկուշեալ. (Յհ. կթ.։)
Եւ իբր անգոսնել. ստունգանել. անսաստել. կամ առ ոտն հարկանել. ընդ վայր հարկանել. ընդվզիլ. թօթվել, չսեպել.
not carved, unpolished, rough.
Ամենայն ի քարանց պատուականաց, չափով յանկոփից (յն. այլազգ է)։ Առնեն վէմս անկոփս ըստ օրինացն (յն. ամբողջ). (՟Գ. Թագ. ՟Է. 9։ ՟Ա. Մակ. ՟Դ. 47։)
Ի գլխոյ լեռնէն առեալ վէմս անկոփս՝ յաղթս. (Ագաթ.։)
Զկարծրութիւն անկոփ վիմացն՝ սխրալի կոփեալ. (Մագ. ՟Ժ՟Գ։ Իսկ Մագ. ՟Ծ՟Ը.)
impregnable;
invincible.
Անկռուելի է յամենայն իրս սովորութիւնն. (Նիւս. կուս.։)
Փուշս շուրջ զպտղովն արկեալ, որպէս զի անկռուելի օդագնացացն դարանակալութեան պահեսցի. (Պիտ.։)
intestate.
Որ չառնէ զկտակ. առանց կտակի. կտակ չըրած. վասիյէթսիզ.
impassive, insensible.
Անկիր. անկարեկան. ոչ կրօղ կիրս ինչ յինքեան կամ յայլմէ. անվնասելի. անախտ. անապական.
Աններգործական, եւ անկրական. (Խոսրովիկ.։)
Հրդեհեա՛ անկրական հրով ահաւորիդ։ Անկրական եւ անսահման սիրոյ քո։ Մի՛ առագաստեսցէ մառախուղ մեղսասիրին զանկրական լոյս էութեան քո. (Բենիկ.։)
unable to bear;
insupportable.
Ո՞վ ոք (յիշեաց) զանկրելիսն էութեանն, եւ ոչ թախծեցաւ. (Նար. ՟Ի՟Թ։)
cf. Անկիրթ.
Յովանակս անկրթական. (Նար. ՟Ի՟Բ։)
want of discipline, indocility, rudeness.
Անկիրթն գոլ. անվարժութիւն. սորված չըլլալը, կրթութիւն չունենալը.
Մտրուկ (է) մարմինն վասն անկրթութեանն. (Երզն. մտթ.։)
disjoined, separate;
that does not participate, that takes no share.
Ամենայն ախտի անկցորդ՝ Աստուծոյ բնութիւնն է։ Անկցորդ է եւ ի վեր քան զամենայն ախտս։ Անուն ունայն՝ անկցորդ ի ճշմարտութենէ իրաց. (Փիլ.։)
not fusible;
indissoluble;
indigest.
Զոր պահեաց անհալ՝ նկարելով ի նմա պատկեր արքունի. (Երզն. մտթ.։)
indisputable, irresistible.
Այս է ճշմարտութեանն անհակառակելի արդիւնք, յորժամ զթշնամիս ոք կոչիցէ վկայս. (Փիլ. իմաստն.։)
that does not participate;
incommunicable;
that does not receive the communion.
Որք ի լերինս եւ ի ծերպս վիմաց մեռան՝ անհաղորդք ի մարդկանէ. (Լմբ. պտրգ.։)
to displease, to be disagreeable.
ԱՆՀԱՃՈՅԱՆԱԼ Անհաճոյ գտանիլ. չսիրուիլ. սէվիլմէմէք.
insipid, unsavoury;
nauseous, disgustful.
Զանհամ սովորութիւնն եբարձ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ը։)
Ո՛վ անմտութիւն եւ անհամ մորոսութիւն. (Եզնիկ.։)
Անհամ խօսելով. (ՃՃ.։)
innumerable, infinite.
Անհամար բամբասելով. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)
cf. Վասահամբաւ.
impatient;
intolerant.
haughty, unsociable, reserved, austere, churlish, uncivil, morose, sullen, surly, harsh, forbidding.
Ոչ համբոյր. անընդել. վայրենի. կատաղի. դժնդակ. անհաշտ. անողոքելի. որ ոչ համբուրէ զբարի ինչ, կամ ոչ է համբուրելի առ դժնէութեանն. անճահ. անդէպ. ἁνήμερος, ἅγριος, μαινόμενος, ἁμείλικτος, ἅσπονδος. immanis, furiosus, implacabilis.
Անհամբոյր վայրագին գալ տղայոյն ի դիեցումն։ Անհամբոյր չարութիւն. (Պիտ.։)
Յովանակս անհամբոյր։ Անհամբուրիցն հեռաւորաց։ Անհամբոյր դրացի. (Սարգ.։)
Յանհամբոյր նմին ձեռնարկեսցէ զգովութեանցն զհետեւումն. (Պիտ.։)
disproportionate;
incomparable, unparalleled, matchless.
Չափովք անբաւիւք եւ անհամեմատիւք նուազեալ. (Դիոն.։)
Անհամեմատ բերկրանօք, կամ գովեստիւք։ Յանհամեմատ թիւս. (Նար.։)
Անհամեմատդ ի կանայս։ Ի մարմնի վարս ստացեալ անհամեմատ մարմնաւորաց. (Շար.։)
cf. Անհամեմատ.
Անհամեմատական զօրութիւնն Աստուծոյ։ Դու միայն ես անհամեմատական, որ ոչ զոք ունիս ընդ քեզ զովօղ կամ ընկերակից. (Ոսկ. ես.։)
incomparably, disproportionally.
Ամենայն բանի եւ մտաց ի նմանութենէ նորա անհամեմատաբար ի վայր մնացեալ. (Դիոն.։)
Անհամեմատաբար վերագոյն է։ Վեհագոյն է անհամեմատաբար. (Պրպմ.։)
disproportion;
inequality.
Զփառացն եւ զվայելչութեանն անհամեմատութիւն կամեցաւ ցուցանել. (Լմբ. յայտն.։)
cf. Անհամանամ.
Թիւնք հին վիշապին անհամեցան. (Եղիշ. դտ.։)
insipidity, ill flavour;
nauseousness.
Զի համեմեսցեն զանհամութիւնս իմ ստուգութեամբ աղիւն ճշմարտութեան։ Զծովն՝ անուն անհամութեան. (Ագաթ.։)
Ծերոց անհամութիւն, երիտասարդաց վաւաշոտութիւն, պառաւանցն յայրատութիւն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է, կամ ՟Թ։)