fitness, aptitude, right proportion;
adaptability;
harmony.
· Calfa
Ամենայն մասունքն առ իրեարս իւիք քաջայարմարութեամբ են շարակայեալ։ Իբրեւ ի քնարի քաջայարմարութիւն եւ կարգ (ի զարդս երկնից)։ Կադ եւ յեկեղեցիս՝ առ ամենայնի քաջայարմարութիւն եւ օգուտ։ Եօթն թիւդ ըստ եօթնօրեայ աշխարհիս քաջայարմարութեան. (Արիստ. աշխ.։ Ածաբ. աղք. եւ Առ որս. ՟Ժ՟Բ։ Կամրջ.։)
high birth, nobility.
· Calfa
Ըստ անհասանելւոյ աստուածութեանն զքաջատոհմութիւնն ո՞բաւեսցէ պատմել ... Երկրաւորս այս քաջատոհմութիւն յայսցանէ ծանուցանի, ի փարթամութենէ, յիշխանութենէ, եւ այլն։ Աղաւաղեալ առաքինութեանցն քաջատոհմութիւն ... ի քաջատոհմութենէ զարմի, ի թագազարդ գահից. (Սկեւռ. եսայ. եւ Սկեւռ. ի լմբ.։)
necklace, collar.
· Calfa
Քառամանեակ ասէ զհնազանդութիւնն աւետարանին. քառամանեակ՝ զարդ պարանոցին. (Նիւս. երգ.։)
forty.
· Calfa
Բուրաստան ծաղկազարդ՝ քառասնաթիւն ծառիւք զարդարեալ. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
cf. Քառասնորդ.
· Calfa
Ասի եւ զմիջոցէ յինանց. զի որպէս ՟Խ աւուրք են պահոց ցծաղկազարդ, նոյնպէս եւ ՟Խ աւուրք են ի զատկէ ցհամբարձումն.
four-coloured.
· Calfa
Զքառերանգ նիւթս զարդու արքունական ճեմարանիս, զիշխանականին ասեմ մասունս. (Սկեւռ. լմբ.։)
stony, of stone, made of stone;
cf. Քարակոփ;
gravel, stone.
· Calfa
ՔԱՐԱԳՈՐԾ. գ. λιθιάσις, λιθιάειν calculus, calculo laborare. Ախտ միզարդելութեան պատճառեալ ի քարանց. որ եւ ՄԻՋԱԴՐԱՒ.
s. adj. cf. Քարակոփ.
· Calfa
Իբրեւ զարդ աւազեղէն քարակուռ որմզ Սիրաք. (՟Ի՟Բ. 20.) յն. τοίχου ξυστού . լտ. parietis limpidi.
cf. Քարգոնոսական.
· Calfa
Տրամակայեալ յինքեան յոքնաբեզունն քարգոնական կնիք՝ յապարանէն արքունի։ Մահաշունչ հոտ քաղուն քարգոնական նժուգին։ Զգուշացուցից քեզ չու ի քարգոնոսական նպատ։ Կամիմ, զի եւ դա արքունիս քոյո քարգոնոսական ապարանի առկայացեալ՝ արասցէ քեզ ճեմարան։ Ի զարդ քարգոնոսական տպարանին. (Մագ.։)
royal.
· Calfa
Տրամակայեալ յինքեան յոքնաբեզունն քարգոնական կնիք՝ յապարանէն արքունի։ Մահաշունչ հոտ քաղուն քարգոնական նժուգին։ Զգուշացուցից քեզ չու ի քարգոնոսական նպատ։ Կամիմ, զի եւ դա արքունիս քոյո քարգոնոսական ապարանի առկայացեալ՝ արասցէ քեզ ճեմարան։ Ի զարդ քարգոնոսական տպարանին. (Մագ.։)
herald, crier;
preacher;
musician;
preach, sermon;
— լինել կարդալ, to announce, to publish, to herald, to proclaim;
— տալ, to preach, to make or to preach a sermon.
· Calfa
Քարոզ կարդայր առաջի նորա։ Քարոզն աղաղակէր, եւ ասէր։ Եկաց քարոզ զօրուն ի բանակին։ Անցցեն քարոզքս ընդ ամենայն իսրայէլ։ Լսէին զձայն բարբառոյ քարոզին։ Զութերորդն զնոյ՝ զարդարութեանն քարոզ։ Յոր եդայ ես քարոզ եւ առաքեալ.եւ այլն։
place or instrument of expiation;
purgatory;
*catafalco.
· Calfa
Գեղեցկապաճոյճ մեզ քաւարան կազեմալ (զեկեղեցի), եթերանըման կամարակապ զարդիւք. (Նար. տաղ.։)
eaves-lath, penthouse, cornice;
— տան, eaves of a house;
— քարայրի, entrance to a cavern, mouth of a cave;
ընդ քուաւ, under cover, sheltered.
· Calfa
Յարկ վիմին ասէ, որ յայնժամ յառաջ քան զդուրս եւ ի վերայ դրանց քիւըն գերեզմանին ունէր ... բայց այժմ ոչ երեւի քիւըն քանզի քանդեյաւ քիւն վասն զարդու ... Ընդ քուաւ վիմին ասէ՝ առաջ պատուարին. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)
bordered, hemmed, fringed, edged, trimmed.
· Calfa
Զոր մարգարէն ասէ, եթէ ի քղանցաւոս յոսկեհուռս զարդարեալ եւ պաճուճեալ. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Ը. յորմէ եւ Վրդն. սղ. եւ Վրդն. լս.։)
to examine, to study, to investigate, to discuss;
to censure, to control;
to meditate, to consider, to think;
cf. Տեղեկագոյն.
· Calfa
Զիա՛րդ զԱստուած քննել մարթիցէք։ Քննեցէ՛ք զգիրս։ Քննեա՛ եւ տե՛ս։ Քննեցին զանօրէնութիւն, պարտասեցան ի քննել զքննութիւն։ Իբրեւ զգանձս քննեսցես զնա։ Քննեսցէ զխորհուրդս։ Արտեւանունք նորա քննեն զորդիս մարդկան։ Զչաւեղս իմ եւ զվիճակս իմ դու քննեցեր. Միտք ղբանս քննեն։ Ունկն քննէ զզարդ առակաց։ Իսկ որ ինչ յերկինս է՝ ո՞վ քննեսցէ։ Իբրեւ զոսկի ի բովս քննեաց զնոսա։ Ի վերայ դատաստանի արեան նորա կացցեն քննել։ Զի եթէ զանձինս քննէաք, ապա ոչ դատապարտէաք։ Առ ի քննել ձեզ զլաւն. եւ այլն։
to smirk, to be treated delicately, to cuddle or indulge oneself, to be nice, dainty, to give oneself airs.
· Calfa
fly-flap, fan;
keshotz, flabellum, ringing-instrument agitated by the deacons during the Armenian and Greek Mass.
· Calfa
ՔՇՈՑ ՔՇՈՑԱՆԻ. ῤιπίδιον flabellum, ventilationis instrumentum. Գործի քշելոյ զճանճս. ճանճավան. հովահարիչ. ... իսկ յեկեղեցւոջ Քչոց կոչին բոժոժազարդ ճօճանակք, զոր շարժեն սարկաւագունք առաջի պատարագի. եւ առ յոյնս նա եւ ի ժամ ընծայաբերութեան հովանի առնեն ի վերայ ընծայից. ըստ որում սկաւառակ քշոցաց ունի զպատկեր սերովբէից կամ քերովբէից. գոյր ասէ Գուառ երբեմն եւ առ լատինս ի վանել զճանճս կամ զմժղուկս ի խորանէ՝ նշանակաւ վանելոյ զփորձութիւնս եւ այլն. եւ ապա սկսան վարել լոկ զքշոց փետրակազմ ի փետրոյ սիրամարգի՝ ի պատարագի քահանայապետին. Թո՛ղ զի յոյնք վարէին երբեմն ի տեղի քշոցի եւ զվարշամակաս կամ զ՝ի քրտանէ թաշկինակս.
concealed by a veil, veiled.
· Calfa
Քողածածուկ առագաստիւ ծածկեալ զփառս աստուածազարդ երեսաց լուսոյ. (Նար. յովէդ.։)
crowned by J.-C.
· Calfa
Աստուածազարդ քրիստոսապսակեալ փայտ սուրբ։ Երկրպագեալ աստուածազարդ քրիստոսապսակեալփայտի խաչին. (Անյաղթ բարձր.։ Արծր. ՟Դ. 11։)
Աստուածազարդ եւ քրիստոսապսակեալ վէմ սուրբ. (Անան. եկեղ։)
steeped in sweat (bread).
· Calfa
Վասն նորա փուշք։ վաս նորա քրտնազանգ հաց։ Քրտնելովն արիւն՝ զքրանազարդ հացն ի կենաց մանանայն դարձուցանէր։ Զարտմնածնութիւն որդւոցն, եւ զքրանազարդ հացն. (Մաշկ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)
abounding in saffron or in crocus.
· Calfa
Ճենաց աշխարհն՝ գեղեցիկ բուսովք զարդարեալ՝ քրքմաւէտ. (Խոր. ՟Բ. 78։)
to vaunt, to boast, to brag, to be proud of.
· Calfa
Թուի ինձ, եթէ ոչ այնչափ կինն ընդ իւր ոսկի զարդն քրքուիցի, որպէս այրն ընդ նորա. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։)
ruffle.
· Calfa
ռմկ. գօլչագ. Բազպան առ ի զարդ. յն. խլիտօ՛ն. χλυδών brachiale. որ եւ ԱՊԱՐԱՆՋԱՆՔ, ՄԵՀԵՒԱՆԴ թարգմանի ի մեզ.
cf. Օրինադրեմ.
· Calfa
Եւ այլ զի՞նչ օրէն արդեօք իցէ, ով սոկրատէս, եթէ ոչ օրինեալքն։ Այլ ինչ արդեօք օրէնք, եւ այլ ինչ օրինեալն։ Ո՛չ մեք մեզ ինքեանց միշտ նոքօք օրինօքն օրինեմք, եւ ոչ միմեանց այլ մարդիկ։ Ո՞րպէս օրինես. զարդարն անիրա՞ւ, եթէ զարդարն արդար։ Մակացողքն զնո՞նսըն յաղագս նոցունց օրինեն, եթէ այլք այ նչ. (Պղատ. մինովս.։)
aedile;
agrinomist
· Calfa
Ճանահպարհաց եւ շինութեանց եւ զարդուց (վերակացուս՝) օրինողս քաղաքի մականունելով։ Եգարակաց օրնօղք, եւ ազգապատք Օրինօղս ատարակացն ընտրել։ Զագարակաց օրինօղս զայս. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
Եւ ոչ պահապանացն յակն անկեալ (յարուցեալն)։ Ի մտանել թագաւորի՝ պատժապարտն չիշխէ յակն անկանիլ։ Կերպարանք գազանաց յակն անկանելով։ Բոզից են պաճուճանք, որք յակն եւեթ կամին անկանել. անդր յերկինս զարդարեա՛ց, ա՛նդր անկի՛ր յակն. (Եղիշ. թղմ.։ Սեբեր. Զ։ Նիւս.։ Ոսկ. մտթ.։)
Անգովելի առնէ զարդարն երկրաւոր իրքս, եւ յանդուգն. (Լծ. փիլ.։)
Անգովելի առնէ զարդարն երկրաւոր իրքս, եւ յանդուգն. (Լծ. փիլ.։)
Զանծածկոյթսն զարդարէ, եւ կազմութեամբ իւիք տայ պատել զնոսա. (Դիոն. երկն.։) յն. անհովանի, այս ինքն հոլանի։
Տարագրէ զմարդկան զանհլութիւնն՝ առաքինութեան հլութեամբ զարդարիլ յԱստուծոյ. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
Յայնժամ մանաւանդ բազմանան փորձութիւնք՝ յորժամ սկսցի ոք ոգեպէս զպատուիրանս Աստուծոյ ընդունել եւ փոյթ յանձն առնուլ ի ներքս ի միտս իւր զարդիւնաւորականութիւնն. ի միտս իւր զարդիւնաւորականութիւնն. (Եւագր. ՟Ի՟Գ։)
Ոչ ի հանդերձս պաճուճեալս, այլ յոգիս եւ յանձինս բարեբարս, հեզութեամբք զարդարեալք. (Կոչ. ՟Գ։)
Բոցեղէն սուր, կամ սրով։ Եւ գրեթէ բոցեղէն յեղանակեաց ի մարմնի հողեղինի (զտաճարն լուսազարդ). (Նար.։)
Պատուիրեցի քեզ անտի եւեթ չուտել։ Այնու եւեթ նմանեսցուք նոցա։ Բայց զի ուտիք եւեթ անցից։ Եւ նա լուռ եւեթ կայր։ Երթիցն արք եւեթ։ Բայց զայս եւեթ բանս արասցես ինձ. (եւ այլն.) յորս երբեմն չդնի ինչ ի յն. վասն որոյ ի մեզ ստէպ վարի ի զարդ որպէս թարմատար։
Աստուած մեծ, է էութեամբ եւ հզօր։ Զէին խնդիր ոչ թողցուք։ Որ շուրջ զէիւն են՝ առաջինք եւ մեծամեծք զօրութեանցն։ Էին Աստուծոյ։ Զմիոյն եւ զարդարեւ էին։ Զէն էապէս. (Փիլ. բագն. եւ այլն։ )
Աստուած մեծ, է էութեամբ եւ հզօր։ Զէին խնդիր ոչ թողցուք։ Որ շուրջ զէիւն են՝ առաջինք եւ մեծամեծք զօրութեանցն։ Էին Աստուծոյ։ Զմիոյն եւ զարդարեւ էին։ Զէն էապէս. (Փիլ. բագն. եւ այլն։ )
Ծամս գործել, եւ գեղեցիկ երեւալ։ Մի՛ զհերս փետել, մի՛ զծամս խզել։ Վասն հանդերձից եւ ոսկեացն զարդուց, եւ ծամոցն հիւսից. (Ոսկ. կող. եւ Ոսկ. փիլ. եւ Ոսկ. մտթ.։)
κύμη coma τρίξ capillus, crines, caesaries. հերք երկայն, ոլորեալ եւ յօրինեալ. զարդ եւ հիւսք հերաց գլխոյ մինչեւ ի ծամելիս. որպէս եւ ի մորուսս երբեմն. վարսք. գէսք. խոպոպիք. զարդարած մազ, մազերուն զարդը, շինծու մազ.
Հորդեցեր մեզ ճանապարհ։ Հորդեցեր ճանապարհ այնոցիկ ... որպէս պորդեցեր զարդարեալ ճանապարհ երկրի. (Եղիշ. ՟Ը։)
Կնոջ մարդոյ այնչափ ոսկի զանձամբ արկանել եւ նազել։ Յայն թատր (երկնից) զարդարեսցին, անդ նազիցին, անդ յօրանայցեն։ Յորժամ չսիգայցես, չնազիցես. (Ոսկ. փիլիպ. եւ Ոսկ. եբր.։)
Նաւի զօրագլխականի՝ նաւատորմին զարդու։ Զնաւատորմիլն տեսեալ՝ խոստովանէ զնաւաստին. (Փիլ. ել. ՟Բ. 44։ եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)