Definitions containing the research բաց : 2186 results

Կրկնաբանութիւն, ութեան

s. rhet.

useless repetition, idle twaddle, tautology;
anaphora.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր պակասն էր, զայն լնոյր. եւ զկրկնաբանութիւնն, ի բաց վերացուցանէր. (Վրք. ոսկ.։)


Կրկնեմ, եցի

va.

to double, to redouble, to increase;
to fold, to plait, to turn down or in;
to tell or say again, to repeat, to reiterate;
to reply, to rejoin, to resume;
ստէպ — զբանն, to inculcate;
— ցաւոց, to relapse.

· Calfa

NBHL (1)

Եբաց զբերանն կրկնել ոչ կարաց (այսինքն տալ պատասխանի). (Կաղանկտ.։)


Կրկնոց, աց

s.

mantle, cloak;
hooded cloak;
pilot-coat.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՐԿՆՈՑ 2 (ի, ից.) գ. Կրկնութիւն ամուսնութեան սխալական՝ կարծելով վախճանեալ զամուսինն բացական.


Կրկնոց, ից

s.

bigamy contracted in ignorance.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՐԿՆՈՑ 2 (ի, ից.) գ. Կրկնութիւն ամուսնութեան սխալական՝ կարծելով վախճանեալ զամուսինն բացական.


Կրճատեմ, եցի

va.

to castrate;
to circumcise;
to cut off, to amputate, to mutilate, to crop, to dock, to curtail, to maim;
— զձայնաւոր, to make an elision, to elide, to cut out.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարդկայինն ի բաց կրճատեալ եհան ի մարմնոյն քրիստոսի զբանական հոգին. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Կրօն, Կրօնք, նից

s.

religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց թողուլ զաղտեղի դիցն զոհամատոյց կրօն. (Կաղանկտ.։)


Կօշկագործութիւն, ութեան

s.

boot or shoe-making, shoe-makers calling.

· Calfa

NBHL (1)

Զոստայնագործութեան, եւ կօշկագործութեան ճարտարութիւն, ի բաց մերժեցին. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Հագագ, աց

s.

breath, respiration;
throat, gullet, larynx;
aspiration;
pronunciation.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայն է բացակատարումն դանչեցելոյ ի մեզ հագագի. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա։)


Հագածիմ, եցայ

vn.

to become addicted, to give oneself up, to yield;
to cram oneself, to feed well, to feast.

· Calfa

NBHL (1)

Խանծեալք եւ հագածեալք. այսինքն մոլեալք եւ կատաղեալք։ Հագածելի՝ այսինքն ցնորելի գործեն զբարւոք ուսումն. (Լծ. փիլ. (որ են ընդարձակ բացատրութիւնք)։)


Հազիւ, հազիւ թէ, — իմն, հազիւ հազ, — ուրեմն, — ուրեք

adv.

hardly, scarcely, barely.

· Calfa

NBHL (1)

Հազիւ ուրեմն ի բաց զերծանելով։ Հազիւ ուրեմն ի վերայ հասեալ։ Հազիւ ուրեմն յայրին լոյս տեսեալ. (Պիտ.։ Մագ. ՟Լ՟Ա։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Հալածական, ի, աց

adj.

persecuted, expelled, fugitive;
— առնուլ, տանել, արկանել, to persecute, to pursue, to expel, to chase, to give chase to, to thrust or push back or aside, to scatter, to dislodge, to drive out or away, cf. Հալածեմ, cf. Վարեմ, cf. Քշեմ;
— լինել, երթալ, to be persecuted, driven away, expelled, to flee, to flee away, to take to flight.

· Calfa

NBHL (1)

διωκόμενος, ἑξωσθείς expulsus, proscriptus. Հալածեալ. ի բաց վարեալ. վտարանդի. վարած քշած.


Հալածեմ, եցի

va.

cf. Հալածական առնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բացէ բաց հալածել զարդարութիւն կամ զճշմարտութիւն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Հակ

adj. s.

contrary, opposed to;
bale, bag, sack, pack.

· Calfa

NBHL (1)

Զհակս բեռինն բացէ ի բաց ընկենուն (յաւանակք). (Մանդ. ՟Ե. (որ ի Ճ. ՟Դ. վրիպակաւ գրի, զհարկս)։)


Հակադրութիւն, ութեան

s.

opposition;
contrast;
antithesis.

· Calfa

NBHL (1)

Տարբերք են այսք հակադրութիւնք (ի) միմեանց։ Որպէս ստորասութիւն եւ բացասութիւն. քանզի եւ ի վերայ սոցա յեղանակ հակադրութեան նոյն օ. (Արիստ. հակակ.։)


Հակակայ

adj.

opposite, contrary.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս հակակայից, կամ հակակայց. իբր առինչք, կամ իբր ներհակք, եւ կամ իբր պակասութիւն եւ ունակութիւն, եւ կամ իբր ստորասութիւն եւ բացասութիւն. (Արիստ. հակակ.։)


Կեղծաւորեմ, եցի

va.

cf. Կեղծաւորանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ եթէ կեղծաւորէք զժամանակն, ի բաց եդեալ զստութիւն՝ խօսեցարո՛ւք զճշմարտութիւն. (Ճ. ՟Բ.) է հելլենաբանութիւն, որպէս յն. ὐποκρίνομαι , որ ըստ ձայնին է ենթադատել, փորձել, եւ կեղծաւորիլ։


Կեղծաւորութիւն, ութեան

s.

hypocrisy, dissimulation, duplicity, pretenoe, fiction, imposture, falsehood;
— ի բարեպաշտութեան, bigotry, affected devotion, false piety, cant.

· Calfa

NBHL (1)

Արտաքոյ երեւիք մարդկան արդարք, եւ ի ներքոյ լի էք կեղծաւորութեամբ եւ անօրէնութեամբ։ Գիտաց զկեղծաւորութիւն նոցա։ Ի խմորոյ փարիսեցւոցն, որ է կեղծաւորութիւն։ Ի բաց թօթափել զամենայն նենգութիւն եւ կեղծաւորութիւնս։ եւ այլն։


Կենդանարար, աց

adj.

vivifying.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կենդանարար լծոյն իմոյ ասէի բաց կացին. (Նչ. եզեկ.։)


Կենցաղական, ի, աց

adj. s.

earthly, terrestrial, mundane, worldly, temporal, transitory;
biography, life;
cf. Կենցաղօգուտ.

· Calfa

NBHL (1)

զամենայն զկենցաղականս ի բաց դնելով զգործ. (Պտրգ.։)


Պատահումն, ման

s. adv.

meeting;
cf. Պատահ;
destiny;
պատահմամբ, ըստ պատահման, accidentally, fortuitously, casually, incidentally, by chance;
պատահմունք ի դէպ ելանէին նմա, chance, good fortune aided him;
անցեալ էր —, it was no longer time.

· Calfa

NBHL (2)

Այս ամլութիւն ոչ պատահման ինչ էր, այլ Աստուծոյ մատակարարութեան գործ։ Ոչ եթէ ըստ պատահման բացաւ. (Իգն.։)

Պատահումն է՝ որ լինի եւ բացալինի՝ առանց ենթակային ապականութեան։ Քնելն՝ անջատական պատահումն է. իսկ սեաւն գոլ՝ անանջատաբար ագռաւու եւ եթովպացւոյ՝ պատահեաց։ Սեռն նախկին է քան ըզտեսակսըն. իսկ պատահմունքն քան զտեսակսըն յետոյ։ Պատահմունք ի վերայ անհատիցն նախապետաբար ենթակային. եւ այլն. (Պորփ.։)


Պատան, աց

s.

band, bandage, wrapper;
truss;
— մեռելոյ, shroud, winding-sheet, grave-clothes.

· Calfa

NBHL (1)

Կապեաց պատանաւ զաչս իւր։ Փու թացաւ ի բաց առ զպատանն յաչաց իւրոց։ Չիք սպեղանի ի վերայ դնել, ոչ ձէթ եւ ոչ պատանս. (՟Գ. Թագ. ՟Ի. 38. 41։ Ես. ՟Ա. 6։)


Պատառատուն

adj.

used, torn, old, worn out, threadbare, shabby, ragged, tattered;
— հանդերձ, torn, ragged or tattered coat, rags, tatters;
—ս զգենուլ, to be reduced to tatters.

· Calfa

NBHL (2)

Տարածանեն եւ զհանդերձս առաջի նորա ... ի բաց ընկենուն զհին՝ զաղտեղեալն եւ զպատառատուն, զի զգեցցին զնորն եւ զանապականն։ Տիկք փտեալք եւ պատառատունք. (Իգն.։)

Զպատառոտուն մաշկեակն ի բաց ընկէց։ Նա էր պատառոտուն եւ հին տիկն. (Տօնակ.։)


Պատառեմ, եցի

va.

to tear, to tear to bits or pieces, to lacerate, to rend;
to cleave, to cut, to divide, to slash;
to break, to crack, to split, to burst;
յօշ յօշ —, to cut to pieces, to dilaniate, to rend;
զմիմեանս —, to tear each other;
— զթագաւորութիւնն, to break up the kingdom;
— զեզինս, to slaughter oxen;
— զոք, to kill;
ակօս —, to furrow, to plough;
— զբանտն, to break out of prison;
— զօրէնս, to transgress, to violate.

· Calfa

NBHL (1)

ῤήγνυμι, ῤηγνόω, ῤήσσω, διαρρηγνύμι rumpo, disrumpo, frango σχίζω scindo, findo, lacero διασπάω distraho, discerpo τέμνω decido, seco, sulco. Պատառ պատառ կոտորել, բեկանել. հերձուլ, ցելուլ, ճեղքել, յօշել, գիշատել. խզել. պայթուցանել, եթէ՜ հատմամբ, եւ եթէ բացմամբ ծերպից. պատռել, ճղքել, կտրել, բանալ.


Պատառումն, ման

s. fig.

tearing, rending, laceration;
eruption;
intestine broils, rupture, division, scission, disunion, party, faction.

· Calfa

NBHL (1)

ῤῆγμα, σχίσμα ruptura, fragmentum, scissura, fissura, diruptio. Պատառիլն. հերձումն. խզումն. բացումն. բաժա նումն. ճեղքումն ի միաբանութենէ.


Պատգամաւոր, աց

s. fig.

deputy, messenger;
envoy, courier, delegate, ambassador;
diplomatist;
minister of God's word, angel, prophet, apostle.

· Calfa

NBHL (1)

Պատգամաւորս յղեցին առ մարզպան աշխարհին։ Ի բաց դարձուցեալ Հայկայ զպատգամաւորսն Բէլայ՝ խստութեամբ պատասխանեաց. (Եղիշ. ՟Է։ Խոր. ՟Ա. 10։)


Պատեմ, եցի

va.

to surround, to environ, to encompass, to enclose, to fence, to gird;
to besiege, to invest, to beset;
to surround, to beset, to hem in;
to envelop, to pack up;
to spread abroad, to circulate, to take or lead about;
to veneer, to plate, to cover, to overlay;
պատեալ պաշարել զոք, to make a ring round, to hem round;
to beset;
— զվէրս, to dress a wound;
անդ խոր լռութիուն պատէ զամենայն, great silence prevails there;
ահ պատեաց զնա, he was struck by fear;
cf. Շուրջ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատեսցեն զքեւ թշնամիք քո պատնէշ։ Աննշոյլ անբաց խաւարաւն պատեցան։ Ահ պատեաց զնա։ Մինչդեռ խաղաղ լռութեանն պատեալ էր զամենայնն. եւ այլն։


Պատերազմասէր

adj.

fond of war, delighting in war, warrior, belligerent, warlike.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց յայնպիսի պատերազմասէր բարուց լինել. (Շ. թղթ.։)


Պատժահալած լինիմ

sv.

to avert the deserved punishment.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՏԺԱՀԱԼԱԾ ԼԻՆԵԼ. Ի բաց հալածել յանձնէ զպատիժ արժանաւոր.


Պատիր

adj. s.

deceiving, captious, false, deceitful, fallacious, delusive, sophistical, feigned, dissembled, concealed, artificial, illusory, vain;
seducing, untrue, lying;
—ք, deception, deceit, fraud, cheat, illusion, delusion, vanity, sophistry, feint, error, falsehood, lie;
cunning, craft, wile;
ի —ս արկանել, to deceive, to gull, to dupe, to lead into error.

· Calfa

NBHL (1)

Ընչաւէտն այն այր տրտմեալ ի բաց գնաց, առ պատիր անդր դարձեալ (այս ինքն ի պատրանս աշխարհիս). (Անյաղթ հց. իմ.։)


Պատկանութիւն, ութեան

s.

cf. Պատկանաւորութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ի բացատրութեանն պատկանութիւն ոք նայեսցի. (Սկեւռ. լմբ.։)


Պատկառանք, նաց

s. adv.

respect, reverence, veneration, regard;
modesty;
bashfulness, coyness, shame, reserve, blushing, blushes;
the private parts;
—նօք, respectfully;
bashfully, blushingly;
—նս ածել, to create respect in, to inspire or impress with respect, to breathe respect.

· Calfa

NBHL (2)

Պատկառանացն ծաղիկ ի բաց կողոպտի բանիցն արագութեամբ. (Առ որս. ՟Ա։)

Զփանէս ի ներքս ածէ (Որփէոս), պատկառանս ունելով ի յետուստ կողմանէ։ Առեալ զգերանդի ի բաց հատանէ զպատկառանս հօրն. (Նոննոս.։)


Պատմութիւն, ութեան

s.

history;
narration, recital, account;
tale;
explanation, exposition;
— վարուց, biography;
cf. Կենսագրութիւն;
— արտաքնոց, profane history;
— սուրբ գրոց, Sacred History;
գիրք or յիշատակք պատմութեանց, Stromatum;
կարգել զ—, cf. Պատմագրեմ;
ի — արկանել, cf. Պատմեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Պատասխանի, թէ վասն է՞ր ասես զիս բարի. եւ պատմութիւն բանին։ Յանդիմանութիւն անուսումնութեան է ասացեալդ, եւ ո՜չ աստուածաբանութեան պատմութիւն։ Ըստ պատմութեան յեղանակի (այսինքն բացատրական եղանակաւ)։ Պատմութիւն ուղիղ հաւատոյ. (Կիւրղ. գանձ.։)

ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ. ἑξήγησις, ἁξίωσις explicatio, declaratio. Մեկնութիւն. բացատրութիւն. (ըստ յն. ոճոյ). թաֆսիլ.


Պատնէշ, նիշի, նէշի, աւ, իւ, նիշաց

s.

rampart, intrenchment, barricade, stockade, barrier, bastion, bulwark;
— պաշարման, circumvallation, contravallation, siege, blockade;
պատել — պաշարմամբ, to besiege;
դնել — շուրջ զքաղաքաւ, to invest a city;
— ածել, արկանել, կանգնել, պատել, to intrench, to throw up intrenchments, to intrench or fortify oneself, to surround with ramparts or trenches, to barricade, to palisade;
to fortify with bastions.

· Calfa

NBHL (1)

Պատնէշ պաշարմամբ պատէր զամրոցն։ Ի բաց գնալ ի պատնէշ պաշարմանէն. (Յհ. կթ.։)


Պատուականագոյն

adj.

most honourable;
most precious.

· Calfa

NBHL (1)

պատուականագունացն վայելմամբք զվատթարագունիցն յիշատակ ի բաց մերժէ. (Նիւս. երգ.։)


Պատուասէր

adj.

eager for honours, greedy of glory, ambitious, desirous of praise or distinction;
vain-glorious, vain;
generous, bounteous, obliging, officious.

· Calfa

NBHL (1)

Յաստի պատուասէր լինելոյ ի բաց տարաւ զնոսա. (Իգն.։)


Պատրած

adj.

deceived, seduced.

· Calfa

NBHL (1)

ինքնիշխանութեամբ ի բաց վարեաց զպատրողն՝ պատրած բնութեանս օրինօք. (Լմբ. ստիպ.։)


Պատրուակ, աց

s.

veil, cover;
mask, cloak, appearance;
fiction, pretext, excuse;
— թղթոյ, envelope;
address;
ընդ —աւ, under the appearance.

· Calfa

NBHL (2)

Արկ պատրուակ զերեսօք իւրովք։ Արկանէր Մովսէս պատրուագ ի վերայ երեսաց իւրոց։ Քո՞ բացեալ իցէ զպատրուագ հայկին։ Ո՞ մէրկասցէ զպատրուագ երեսաց նորա Ել. (՟Լ՟Դ. 33 = 35։ Յոբ. ՟Լ՟Ը. 31։ ՟Խ՟Ա. 4։)

Եթէ ոք՝ որ շուք ունի եւ ստուերն զկոչումնն՝ ի բաց մերկացեալ զպատրուակն, մերկ զիրսն կամեսցի մաքրապէս տեսանէլ։ Իբրեւ յարեւու յայտնապէս զմիտսն լուսաւորէ, մերկանալով զպատրուակն՝ որով ըմբռնեալն է. (Փիլ. իմաստ. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Պարաբառնամ, բարձի

vn.

to raise around;
to sustain, to support, to take away, to suppress.

· Calfa

NBHL (1)

περιαιρέω aufero ab omni parte, circumcido, adimo. Շրջանակի ի բաց բառնալ ի միջոյ. ի բաց հատանել. խլել. ջնջել.


Պարապումն, ման

s.

cf. Պարապութիւն ;
scholium, commentary;
— առնուլ, to take time or leisure.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐԱՊՈՒՄՆ, պմունք. σχόλιον, -ια scholion, -ia, glossa, notula, adnotatio. Դեգերանք ի վարդապետական բանս. մեկնութիւն. բացատրութիւն մասնաւոր. ծանուցում, գիտնալիք.


Կամակցիմ

vn.

to consent to, to agree with, to approve of.

· Calfa

NBHL (1)

Յուդիթ ընդ իւրումնաժշտին կամակցեալ՝ զայլազգին զողոփոռնէ սատակեաց։ Տուբիթ ընդ հրեշտակին կամակցեա՛լ զայրասպան յիւմէ ամուսնոյն ի բաց կապեաց, եւ զհօր իւրոյ զաչսն եբաց. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)


Կամակցութիւն, ութեան

s.

consent, accord, complicity.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց ընկենլի է յեղբայրակցութենէն զանվայելուչ կռիւ եւ զբաժանեալ կամակցութիւն. (Բրս. ճգն.։ եւ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)


Կամարաձեւ

adj.

vaulted, arched;
— գործել՝ յօրինել, to arch, to vault.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց առան ի դրաց սենեկացն ոսկեհուռն կամարաձեւ երանգոցն տարազք. (Արծր. ՟Դ. 12։)


Կամք, մաց

s.

will, determination, intention, design;
wish, desire;
humour, fantasy, whim, caprice;
ի կամաց, կամօք եւ ախորժիւք, voluntarily, willingly;
կամօք, on purpose, designedly;
ըստ կամի, ըստ կամս, at will, ad libitum, arbitrarily, at pleasure;
at discretion;
յոչ կամաց, unwillingly, in spite of oneself, against one's will, reluctantly, grudgingly;
յօժար —, readiness, inclination, willingness;
յեղյեղուկ —, caprice, fickleness;
ինքնիշխան, բացարձակ —, absolute will, arbitrariness, despotism;
անձնիշխան —, free-will;
անձնահաճ —, humour, whim, caprice, fancy;
ըստ կամս անձին գնալ, to indulge one's fancy or caprice;
փոխել զկամս, to change one's mind;
անձնատուր լինել ի կամս ուրուք, to submit to the guideness of;
to comply with all the whims of;
ի կամս ուրուք դնել զիմն, to depend on another's will;
եթէ Տէառն — իցեն, if God wills, God willing;
Տէռն — լիցին, God's will be done;
եթէ — իցեն քո, if you wish or like;
ըստ հաճոյից կամց քոց, at your will or pleasure;
as well as you could wish;
— էին ինձ, I wished to, I wanted to;
— են ինձ ասել, I would say, I mean;
— եղեն նմա, it pleased him to, he liked to;
— էին նորա, he desired or wished;
հակառակ կամաց նորա, against his will;
որ ինչ ի կամս մեր, as much as we can.

· Calfa


Կայանանամ, ացայ

vn.

cf. Կայանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսաբերն կայանանայ, յորժամ ի հետեւեալ արեգականն բացակայանայցէ մասունս ՟Խ՟Ը. (Շիր.։)


Կայարան

mar.

cf. Կայան;
station, rail-way station;
terminus;
wharf;
landing place;
— կառաց, coach-stand;
— ելից, մտից, departure;
arrival.

· Calfa


Կայսր, սեր, սերք, սերաց

s.

emperor, caesar;
Վեհափառ —ն, His Imperial Majesty.

· Calfa

NBHL (1)

Յօգոստոս կայսերէ։ Տիբերեայ կայսեր։ Ի կայսր բողոքեցեր, առ կայսր երթիջի՛ր։ Տո՛ւք զկայսերն՝ կայսեր։ Չի՛ք մեր թագաւոր բաց ի կայսերէ. (եւ այլն։ Իսկ ՟Ա. Մակ. ՟Ա. 1. եւ ՟Գ. 27.) ուր ասի ի մեզ աղեքսանդր կամ անտիոքոս կայսր, ի յն. թագաւոր դնի, կամ ոչինչ։


Կանաչ

adj. s.

green, verdant;
verdure;
— բացագոյն, sea-green.

· Calfa


Կանխաբանութիւն, ութեան

s.

foretelling, prediction;
introduction.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ որպէս զանեղութիւն որդւոյն կանխաբանութեամբ բացայատէ. (Նանայ ի սկիզբն յհ.։)


Կաշառանք

s.

act of bribing or corrupting.

· Calfa

NBHL (1)

Կաշառանօք ի բաց քեցել, կամ առնուլ զիշխանութիւն. (Վրք. ոսկ.։)


Կապ, ոց, ից

s. gr. fig. adj.

tie, fastening, knot;
ligature, lace, lashing, band, withe, bandage, swath;
rope, cord, string;
spelling;
tie, bond, link, obligation;
sour, sharp, harsh, tart.

· Calfa

NBHL (1)

Զբովանդակ զերկիւղին ի բաց լուծանէ զկապ. (Յհ. կթ.։)