Definitions containing the research հին : 2367 results

Պաքցամատ, ից

cf. Պաքսիմատ.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՔՑԱՄԱՏ. Այսպէս գրի միշտ ի հին (Վրք. հց. Պաքսիմատն։)


Սարկաւագուհի, հւոյ, հեաց

s.

deaconess;
abbess.

· Calfa

NBHL (1)

Լուաւ զայն սարկաւագուհի մայր վանիցն։ Ասա ցսարկաւագուհին։ Սարկաւագուհնի առաքեաց զիս։ Կոչեսցես աստ զսարկաւագուհին , եւ զերկրորդն նորա. (Վրք. հց. ՟Զ՟Թ։)


Սաւառնաձայն

adj.

humming, buzzing.

· Calfa


Սգամ, ացայ, ացի

vn.

to be in, or to wear mourning, to mourn;
to afflict oneself, to be sorrowful, to regret, to be moved, to bewail, to lament, to deplore.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԳԱԼ. վրիպակաւ գրի ստէպ, որպէս զգալ, եւ ընդ հակառակն գրի՝ Զգալ, որպէս Սգալ. զոր քաջ գիտել պէտք են վերծանողաց զհին մատեանս.


Սեղմ

adj.

close, dense, compact, firm, strait, narrow, compressed, confined.

· Calfa

NBHL (1)

Արար աստուած յերկրորդ աւուրն զհաստատութիւնն սեղմ եւ թաղուն (իբր թաղկեալ) բնութիւն, հինգերորդ էութիւն. (Մխ. այրիվ.։)


Սերական, ի, աց

adj. gr. s.

genital;
prolific;
generic, sexual;
genitive;
— or —ք, the sex, the genitals;
ի բաց հատանել զ—ս, to castrate, to geld.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հինգ զգայութիւն, եւ ի ձայնի գործի. եւ ի սերական։ Զգայութեանցն, եւ ձայնին, եւ սերականին. (Փիլ. լին. ՟Ա. 75։ եւ այլաբ։ յորմէ եւ Լմբ. ժղ.։ Վրդն. ծն.։ Կիր. ՟ը. խհ.։ Տօնակ.։)


Պեւկէ, կեաւ

s.

pine;
lighted pine-branch, fire-stick, firebrand.

· Calfa


Պէտք, պիտոյից

s. rhet.

necessaries, the necessary, the needful;
need, want, necessity, indigence;
exigence, necessity;
use, employ, business;
concise narration;
— or — մարմնոյ, needs, jobs, going to stool;
ի պէտս, for use or service;
for;
յի՞նչ պէտս, for what use or purpose ? why ?
— կենաց;
the necessities of life;
— են, — է, ի պէտս է, it must, it is necessary;
չեն —, it must not, it is not necessary;
յոչինչ պէտս, in vain, uselessly;
յանձին ունել, to have care, to be concerned, to reck;
պէտս ունել, to want, to need, to be or to stand in want of;
ի պէտս գալ, to be useful or serviceable;
պէտս առնել, պիտօք վարիլ, to use, to make use for, to avail oneself of;
պէտս ունել զիմեքէ, to devote or apply oneself to;
զպէտս հոգւոյն հատուցանել or վճարել տեառն, to breathe one's last, to die;
պէտս ունիմ or — են ինձ երթալ, I must go;
նստիլ ի պէտս, վճարել զպէտս մարմնոյն, to go to stool, to evacuate the bowels.

· Calfa

NBHL (2)

Մի եղելոյ հինգերորդ բաղկացութեանն՝ առ ամենայն. (աշխարհ՝) աստուած սորա պիտօքն վարիւր . այսինքն զաս ի պէտս վարէր, ի կիր արկանէր. (Պղատ. տիմ.։)

Երկուց պէտք են աստծոյ շնորհին, եւ մեր յոժարութեան. (Մխ. Էրէմ։ Չեն ինչ պէտք բազում բանից. Եւս. քր. ՟Ա։)


Պղնձի, ղնձւոյ, ղնձեաց

adj. s.

copper, made of copper;
—ձիք, copper utensils, cauldron, copper kettle.

· Calfa

NBHL (1)

Արասցես օղս պղնձիս։ Ձուլեսցես նոցա հինգ խարիսխ պղնձի։ Ի ցլուցն պղնձեաց։ Փշրեաց զդրունս պղնձիս։ Խոցոտեսցէ զնա աղեղն պղնձի։ Սռնապանք պղնձիք ի վերայ բարձից նորա, եւ վահան պղնձի ի վերայ թիկանց նորա։ Իբրեւ զպարիսպ պղնձի ամուր, եւ այլն.


Պղպզուն

adj.

quite full, brimful.

· Calfa


Պնակիտ, կտի

s.

writing-tablet, table-book;
— ծոցոյ, tables, memorandum-book;
— նկարչի, painter's pallet;
— գրաշարի, galley, composing galley, pan.

· Calfa


Պնչատ, աց

adj.

flat-nosed or snub-nosed;
noseless.

· Calfa


Պոյտն, պուտան

s. bot.

pot, earthen or metal pot, broth-pot;
cf. Պուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Եփէին ի պուտան զարգանակն արկ ի պոյտն։ Ի սան մեծ պղնձի, կամ ի պոյտն։ Յօչեցին զմիս նոցա իբրեւ ի պուտունս։ Ամենայն դէմք իբրեւ զայրեցած պուտան։ Զի՞նչ հաղորդ իցէ պոյտն ընդ կաթսայի. սա ընդհարկանի, եւ նա փշրի. (Թուոց. ՟Ծ՟Ա. 8։ Դտ. ՟Ղ. 19։ ՟Ա. Թագ. ՟Բ. 14։ Միք. ՟Գ. 3։ Յովէլ. ՟Բ. 6։ եւ Նաւում. ՟Բ. 10։ Սիր. հին. ՟Ծ՟Գ. 3։)


Պոնտոս

adj. s.

Pontius;
Pontus, the Euxine or Black sea.

· Calfa

NBHL (1)

Պոնտիոս պիղատոս էր դատաւոր աշխարհին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)


Պոռոտ

cf. Պոռոտող.

· Calfa


Պոռոտախօս

adj.

cf. Պոռոտող.

· Calfa


Պոռոտող

adj. s.

boastful, bragging, vaunting;
emphatic;
speaking aloud, crying, bawling, brawling, noisy, squalling;
bully, braggart, hector.

· Calfa


Պռստեմ, եցի

vn.

to be cross, illtempered, to make a wry face, to turn up one's nose, to be disdainful;
յունօք —, cf. Յօն.

· Calfa


Պտղալից

adj.

full of or loaded with fruits, rich, fertile, prolific.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր սուրբ ձիթենի պտղալից է ի սրտի բարեխորհին. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)


Պտղակն

adj.

blear-eyed.

· Calfa


Պտղաքաղեմ

va.

to gather, to amass fruits.

· Calfa


Պրծանիմ, ծայ

vn.

to escape, to evade, to break, slip or get away or off;
— յուշոյ, to escape the memory, to be forgotten;
— ի ձեռաց, to escape from, to slip from between the fingers, to be lost.

· Calfa

NBHL (1)

Փախեաւ ի պատժոցն բաբեղոնի, եւ պրծաւ ի հինէն գովգայ։


Ջալհանք, անց

s.

heathen feasts.

· Calfa


Ջամբ, ից

s.

nourishment, food.

· Calfa

NBHL (1)

Ջամբ լինի չար հրդեհին (խօսելն ընդ բարկացողի). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)


Ջերմ, ոյ

adj. fig. s.

warm;
serene, calm;
ardent, burning, fervid, fiery, passionate;
tender, affectionate;
heat, warmth;
hot viands;
— է, it is warm;
cf. Ջերմն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տապ խորշակի ջերմոցն արեգակնակէզ լինելով։ Խստագոյնս պահէին ի ջերմոջ աշխարհին. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Ը։)


Ջերմաջերմ

adj. adv.

very hot, ardent, burning, boiling;
warm, foil of warmth, fervent, impassioned, affectionate, very tender;
all hot, piping hot;
quite fresh or new;
warmly, ardently, eagerly, fervently.

· Calfa

NBHL (1)

Սկիզբն առնել ճանապարհին ջերմաջերմ հաւատով. (Եւագր. ՟Ժ։)


Ջրագնաց

s.

rivulet.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հարաւոյ կողմանէ հին ջրագնաց՝ ովդէ։ Շրջեցայց զպարսպաւն, եւ գտից արդեօք ջրագնաց. (Ուռ։ Վրք. հց. ձ։)


Ստուեր, աց

s. fig.

shadow;
shadow, figure, sign;
—ք, shade, manes, ghost, spectre, spirit;
սին —, vain shadow;
—ք մահու, shades of death;
the dark grave;
—ք գիշերոյ, the shades of night;
— երեկորին, the evening shades;
— եւ լոյս ի նկարս (լուսաստուեր), light and shade in painting, chiaro-oscuro;
— արկանել ի նկարս, to shade a drawing;
իբրեւ զ— անցանել, to pass away like a shadow;
իբրեւ զ— են կեանք մարդոյ, life is but a fleeting shadow.

· Calfa

NBHL (2)

Զհինն ի նորըս փոխելով զստուերն ի լոյս ճշմարտելով։ Որ ի ստուեր ճշմարտութեան խօսեալ յօրէնս. (եւ այլն. Շար.։)

Թուի՝ եթէ ստուեր բռնամահին է, եւ խաբէ զմեզ. (Ճ. ՟Ա.) իմա՛, առասպելեալ ուրուականն մեռելոց. νέκυς manes


Ստուերապատ

cf. Ստուերամած.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսին եւ աստեղք անյայտացան ստուերապատք. (Ժող. շիրակ.։ եւ Ագաթ.) (ուր հին տպ. ստուարապատ)։


Սրաթռիչ

adj.

flying swiftly.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեաց նաւակս հինգ սրաթռիչս զկնի նորա հասանել. (Ճ. ՟Զ.։)


Սրահ, ից

s.

drawing-room, hall, saloon;
curtain;
church-porch, portico, court;
corridor.

· Calfa

NBHL (2)

Արասցե՛ս սրահ ի խորանին ի կողմ հարաւոյ, եւ զառագաստ սրահին ի բեհեզոյ մանելոյ։ Շինեաց զսրահն ներքին երեքկարգեանս յանտաշից։ Սրահ մի կամարակապ։ Ի սրահին մեծի։ Ի սրահին միջնում։ Իբրեւ եղեւ միջամուտ սրահիցն, զդրունսն առին զարտաքինս։ Ի պարտէզս եւ ի սրահս իւրեանց։ ժողովեցան ի սրահ քահանայապետին.եւ այլն։

Ընդ ծովակողմն սրահք ի յիսուն կանգնոյ։ Առ դրամբք սրահին՝ սրահք ի հնգետասան կանգնոյ։ Ամենայն սրահք խորանին շուրջանակի ի բեհեզոյ մանելոյ. (եւ այլն. Ել. ՟Լ՟Ը։)


Սրահակ, աց

s.

small hall;
small curtain, hanging, tapestry, arras;
— հարսանց, curtained bed.

· Calfa

NBHL (1)

Սրահակ դրան խորանին։ Սրահակք դրան սրահին։ Զսրահակս դրանն։ Ձգեաց զսրահակ դրան խորանին կամ սրահին. (Ել. ՟Ի՟Զ. 36։ ՟Լ՟Ը. 18։ ՟Լ՟Թ. 38. ՟Խ. 26. 31։)


Սրբաձայնեմ, եցի

va.

cf. Սրբաբանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զխորհուրդ երեքսրբեան օրհնութեան նոր աշխարհին սրբաձայնեն (հրեշտակք). (Վրք. հց. ՟Բ։)


Սրբապահ

adj. s.

containing relics;
fasting rigorously;
reliquary, shrine.

· Calfa

NBHL (1)

Արարին փայտեայ տապան ըստ չափոյ սրբապահին, կամ սրբապահ տփին. (Հ=Յ. եւ Հ. յուլ. ՟Բ.։)


Սրբատուն, տան

s.

vestry-room, sacristy.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբ բնակարան, վանք. հայրապետանոց. եւ մանաւանդ՝ Ուր պահին գրիք եւ սպասք եւ աւանդք եկեղեցւոյ. սարկաւագանոց. պահարան, աւանդատուն, տաճար.


Սրբուհի, հւոյ, հեաց

adj. s.

f. holy;
saint;
Holy Virgin.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ լուաւ զայն սրբուհի կինն, տրտմեցաւ յոյժ։ Յորժամ լուաւ զայս սրբուհին այն, զարհուրեցաւ. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Սրթամ

vn.

to run out of breath.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ յանմահութիւն ցանկացեալ սրթալով եւ հինանալով եւ հոգի կլանելով ընթանան. (Փիլ. իմաստն.։)


Սրովբէագաւիթ

adj.

where the seraphim dwell.

· Calfa

NBHL (1)

Սրովբէագաւիթ սրահին սիովնի. (Նար. խչ.։)


Սփածանիմ, փածայ

vn.

to put on an apron, to gird oneself with a cloth;
to put on, or to wear a dressing-gown;
քուրձս —, to clothe oneself in sack-cloth or hair-cloth.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նոր ձորձոյ աւազանին՝ սփածայ (կամ սփածեայ) զմեղաց կապերտըն հին. (Յիսուս որդի.։)


Սօսիւն

s.

murmuring of the breeze.

· Calfa


Վակաս, ի

s.

superhumeral, amice or amict of the Armenian priests;
ephod, high priest's girdle;
— լանջանոց, deacon's stole.

· Calfa


Վակժուժեմ

vn.

to grapple, to clutch strongly with the hand, to lock one's arms round, to hug, to hold fast on, to cling to.

· Calfa


Վաղակատար

s. gr. plu-perfect tense.

· Calfa


Վաղահոգակ

adj.

provident.

· Calfa

NBHL (1)

Վաղ ընդ փոյթ վաղահոգակ խորհրդով զաշխարհ տէրութեան իւրոյ ամբառնայր ի գլուխ ամուր լերանց աշխարհին. (Յհ. կթ.։)


Վաղեմի

adj.

ancient, old, antiquated.

· Calfa

NBHL (1)

Վաղ. հին. նախնի. նախկին.


Վաղժամանակեան

cf. Վաղեմի;
— հնութիւն, antiquity.

· Calfa


Վաղնջուց

adj.

ancient, old;
ի — or ի հետէ, anciently, formerly, long since;
ի — ժամանակաց, of yore, time out of mind, from time immemorial.

· Calfa

NBHL (1)

παλαιός antiquus, vetustus τὸ πάλαι jam olim facta. Վաղեմի. կանուխ. հին. վաղուցու, շատոնցւան. էսկի, ախէր.


Վիպասան, աց

s.

romancer;
novelist;
cf. Վիպագործ.

· Calfa


Վիպասանութիւն, ութեան

s.

history;
romance;
novel;
poetical work.

· Calfa

NBHL (1)

ἰστορία historia. Վէպ. հին կամ քերթողական պատմութիւն. յիշատակագրութիւն. պատմագրութիւն.


Վնաս, ուց

s.

wrong, prejudice, injury, detriment;
damage, harm, hurt, loss, grievance;
ill, fault, sin, injustice, mischief;
հասուցանել, տալ, գործել, cf. Վնասեմ;
—ուք վաճառել, to sell at a loss;
ի — ուրուք, at the peril, at the loss, at the detriment, at the expense of a person;
ոչ մեծ ինչ է —ն, there is no great harm done;
ի — իւր շրջեցաւ իրն, the affair turned out to his disadvantage;
էր գիր —ու նորա գրեալ, his accusation was written above;
զի՞նչ — է իմ, what fault have I ?
— է քեզ գինին, wine is bad for your health;
որ — գործէ նոյն եւ հատուսցէ, he that does the damage must answer for it.

· Calfa

NBHL (1)

Վնաս համարիմ ընդունել ի գանձ արքունի զհարկ աշխարհին ձերոյ. (Եղիշ. ՟Բ։)