to will, to intend, to mean;
— ընդ, to like, to wish, to please;
to be pleased with.
· Calfa
βούλομαι, θέλω , ἑθέλω volo. իսկ՝ ո՛չ կամիմ, չկամիմ, οὑ θέλω, οὑκ ἑθέλω nolo, non vis. եւ եւս δοκέω , εὑδοκέω complaceo, approbo αἰρέω eligo ἁξιόω dignor եւ այլն. որ եւ ԿԱՄԵՆԱԼ. կամիլ, կամենալ, ուզել. ... պ. քեամիտէն. Բերիլ կամաց յառարկայն, որ ըստ ինքնեան է բարին. վարել կամաց զներգործութիւն իւր. ցանկալ. յօժարիլ. ախորժել. հաճիլ. խորհել եւ ընտրել. եւ Խնդրել.
cf. Կաշառաբեկ;
— առնել, to procure through bribery corruption;
to corrupt, to render venal;
— լինել, to allow oneself to be corrupted by presents, to be venal.
· Calfa
Որ վաղվաղէ զվկայելն, կամ է թեթեւամիտ, կամ կաշառակուրծ։ Գործ մեղանչական եւ կաշառակուրծ եւ այլն. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ.։)
bound together;
conjoined.
· Calfa
Տեր ի վերայ կացոյց նոցա իբր երասանակակալ զմիտսն, որպէս զի զկապակիցն սանձեսցէ։ Ամենայն ոգի լուծեալ եւ քակտեալ ի կապակցէս. (Փիլ. լին.։)
lead;
caper;
caper-bush.
· Calfa
Մի ախտիւն իբրեւ զհաւ կապարաւ ի վայր ձգիցես ի բարձրութենէ զմիտսդ յերկրայինսս. (Եփր. աւետար.։)
coachman, driver;
drover;
governor, regent, chief, rector.
· Calfa
Որպէս զերիվարս դաստիարակեալք՝ յ՛օթ ընթացս եւ միտք կառավարին կամիցին. (Նար. խչ.։)
Մարմնոյ եւ հոգւոյ միտքն են կառավար. (Եղիշ. ՟Բ։)
Մի՛, ասէ, կառավար միտքդ զերասանակ զգայարանացդ թուլացուսցէ. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. իմ. եւ Լմբ. սղ.։)
Կառավար կալեալ զմիտս իւր՝ առ աստուած հայէր. (Յհ. կթ.։)
to drive a coach;
to conduct, to direct, to guide, to govern, to rule, to regulate;
սրարշաւ —, to drive, to rattle along at full speed;
—իմ ի թեւս հաղմոց, to be borne on the wings of the wind.
· Calfa
Սիրով ի միասին միախորհուրդք զմիտս կառավարեալ. (Յհ. կթ.։)
cf. Կառուցումն.
· Calfa
Քնար է հոգին, եւ կառոյց լարիցն (կամ չարիցն) ներքնագոյն բանն, եւ կնտընդոց՝ միտք. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. քրզ.։)
to construct, to build, to found, to erect, to set up, to raise, to edify;
to establish, to fix;
to place, to put;
to fasten, to attach;
to thicken;
— զաչս յիմն, to fix eyes on, to gaze at, to stare at.
· Calfa
Ի հասարակաց արգահատելով մարդկային բնութիւն՝ զնոյն կառուցեալ ընդ միտ ածէք. իբր ակնկառոյց լինելով. (Պիտ.։)
suspicion, distrust, surmise, doubt, mistrust, umbrage;
a. suspicious, distrustful;
— առնուլ, ի կասկածի լինել, ի — անկանել, — ի մտի ունել, to conceive suspicion, to be suspicious, to distrust;
փարատել զ—, to dissipate, to cure of suspicion or distrust;
—է ինձ զնմանէ, I suspect or doubt him, I have no confidence in him, I am diffident about him.
· Calfa
Յերկիւղէ եւ ի կասկածոյ եւս առաւել ուտէ զմիտս. (Ոսկ. ես.։)
rare, curious, admirable, charming, superb, excellent.
· Calfa
Զիա՞րդ գողացար զմիտս չքնաղ կուսին (սանդխտոյ) դստերն իմոյ. (Ճ. ՟Բ.։)
very charming, graceful, elegant.
· Calfa
Չքնաղագեղ եւ առատամիտ սպարապետն հայոց աշոտ. (Յհ. կթ.։)
to frighten, to dismay, to strike with consternation, terror or dread, to terrify, to appall.
· Calfa
Ահն պախեցոյց, եւ չարիքն առաջի աչաց կային։ Յաճախագոյն իմն պախեցոյց զմիտս նոցա բազմութեամբ զօրացն։ Զի եւ յառաջ քան զգերութիւնն միայն երեւեալ այլազգւոյն՝ պախեցուցանիցէ. (Ոսկ. ես.։)
libidinous.
· Calfa
Պակշոտական յիմարութեամբ մաշէր ի միտս իւր։ Ասէր պակշոտական ցանկութեամբ. (Ճ. ՟Ա.։)
guard, guardianship;
guard, sentry, mounting guard;
watch;
watching;
hour, moment, time;
guard, guard-house, post, vedette;
prison;
occupancy;
siege;
— դուռն, cf. Պահակ;
— ընդ —, from time to time;
յայնմ —ու, then, at that time;
ի —ուն յորում, at the time when;
յառաւօտուն —ուն, it was already the morning watch;
ի չորրորդում —ու գիշերոյն, about the fourth watch at night;
ի — աշխարհին, to keep the country;
ի — անձին, to save his life;
— ունել, to guard, to defend;
to mount guard;
ի — արկանել, ունել, ի —ու առնուլ զոք, to arrest, to put in prison;
— արկանել, ի — առնուլ, to besiege, to occupy;
դնել ի — to keep or place in reserve.
· Calfa
Յայլեւայլ միտս ձգի եւ ասելն (Նար. տաղ յար.)
to guard, to keep, to defend.
· Calfa
Հազիւ պահնակել պաշտպանել կարէին միայն զտեղի կացոցի կարաւանին իւրեանց։ Անխզելի զմիտս իւր ի չարութենէն պահնակեալ պատրաստէր. (Յհ. կթ.։)
frost, ice;
sleet;
cold, icy, glacial, freezing;
հալիլ, լուծանիլ —ին, to thaw, to melt, to liquefy;
— ձուլել, to freeze, to ice.
· Calfa
Ի կրկին միտս բերի ասելն.
condition, nature, state, quality, circumstance;
condition, term, measure, rule, limitation, close;
part, article, proposition, transaction;
stipulation, agreement, treaty, bargain, compact, pact;
— անհրաժեշտ, condition, sine qua non;
— ժամանակի, appointment, assignation;
— կենաց, condition, state, circumstance;
— նամակ, original draft of a treaty or contract;
հայցուածոյ —աւ, in an interrogatory manner;
—աւ, upon condition, on terms;
— դնել, to place or impose conditions, to make a contract, to contract, to bind oneself by contract;
cf. Ժամանակակէտ.
· Calfa
Թողուլ զբանիցն զառանձինն պայմանն, եւ զմիտս լեզուին թարգմանել. (Կիւրղ. ծն.։)
Խնդրեմ զմիտսն քո, եւ զիրացն որ գործիցի՝ զպայման ... Ածէ այնուհետեւ ի գեղեցիկ պայման աղօթիցն։ (Մեղաւորի) տայ ժամանակ եւ պայման պատասխանւոյ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։)
water with fire.
· Calfa
Հեղիաս (ի թաբոր) ի միտ առ զշիջութիւն ջրահրոյն ի խորհուրդ աւազանին (Ազատութեամբ ի ջրհեղեղէ եւ ի հրհեղեղէ). (Վանակ. յուրախացիրն.։)
to temper iron.
· Calfa
Ոչ կարուց սատանայ ցցել զջրգեղեալ նետս իւր ի միտս նորա։
of little faith, hesitating, vacillating.
· Calfa
ὁλιγόπιστος modicae fidei. Թերահաւատ. փոքրահաւատ. կարճամիտ.
a few, very few, almost none, almost nothing;
in a moment or instant;
— մի եւ, — միւս եւս եւ, — ինչ պիտոյ՝ եւ, little is wanting to, there was but little wanting, it would but a little.
· Calfa
Սակաւիկ մի՝ թէ ի բաց թողացու ցանէիր զփքումն տէրութեանդ։ Սակաւիկ մի երկայնամիտ լեր։ Զի թերեւս սակաւիկ մի քաղցրասցի յանհնարին դառնութէանն։ Սակաւիկ մի հանգչէին. (Եղիշ.։)
water-fall, cascade, cataract;
cf. Սահանափակ;
water-fall of a weir;
sheet of water.
· Calfa
Ծով զմիտս անդադար գոզմամբ ձայնի սահանացն խռովեցուցանէ։ Սահանք տրտմութեան, աշխարհածուփ խռովութիւնք. (Պիտ.։)
leaved, leafy.
· Calfa
Զբաղամիտ տնկոցն յարադալար սաղարթաւորաց։ Սաղարթաւոր եւ բազմոստեան արքայական անկոյն պտուղ քաղցրաճաշակԶտունկս սաղարթաւորս ի պաշտօն կռօցն՝դիւաց ձօնէին. (Երզն. քեր. եւ Երզն. մտթ.։)
to slip, to stumble, to trip, to take a false step, to fall;
to falter, to waver, to be unsettled, to go astray, to err.
cf. Սայթաքեցուցանեմ.
· Calfa
Մտածութիւն չարին սայթաքեաց զմիտս. (Սիր. ՟Գ. 26։)
Զմիտս լսողաց առ վայր մի սայթաքեցուցանէր այսր անդր, զի զճշմարտութիւն աճեցուցանել հաստատեսցէ. (Փարպ.։)
to cause to slip or stumble, to trip up;
to lead astray, into error, to delude;
to lead astray, into error, to delude.
· Calfa
Մտածութիւն չարին սայթաքեաց զմիտս. (Սիր. ՟Գ. 26։)
Զմիտս լսողաց առ վայր մի սայթաքեցուցանէր այսր անդր, զի զճշմարտութիւն աճեցուցանել հաստատեսցէ. (Փարպ.։)
simply;
clearly, explicitly;
sincerely;
— ասել, in a word, in short, in fine;
— ասացից, frankly, to be plain with, openly, ingenuously, without reserve.
· Calfa
to simplify;
to clarify, to filter;
to clear, to purify;
to expand, to slacken;
to unfold, to unroll, to untwist, to display, to spread, to put or set forth;
to unravel, to clear up, to disentangle, to develop, to explain, to expound, to illustrate;
— զդրօշս, to hoist, to infurl a flag, to let fly the ensign, to display the colours;
— առագաստս, to heave out, to set a sail.
· Calfa
զքանի՛ ժամանակաց ախտ ի բաց պարզէ։ Պարտի զմիտս յստակել, եւ զխորհուրդս սրբել, եւ զլոյսս շարժմանց պարզել։ Ոչ պարզեսցի ի շաղախմանէ մեղացն. (Սեբեր. ՟Դ։ Եզնիկ.։ Լմբ. պտրգ.։)
s. anat. pellicle, membrane, tunic;
cf. Խելապատակ;
— պտղոց, pericarpium, follicle, capsula.
· Calfa
Չարահոտ գոլոշիք (գինւոյ) զխելապատակն եւ զջլուտ պարուտակսն՝ որ կոչին միտք՝ առհասարակ կիզեալ ապականեն. (Պիտ.։)
cf. Պատրուակեմ.
· Calfa
ընդ թզենաւ պարտակեցան, եւ տերեւով ծածկեցան։ Սպան զայրն, եւ ասէր ի միտս իւր, զի՞նչ արարից զմարմին սորա՝ զի պարտակեսցի. (Հ. մարտ. ՟Ի՟Գ.։ եւ Հ. դեկտ. ՟Ժ.։)
frightful, dreadful, tremendous, appalling, horrible, terrible;
enormous, stupendous, wonderful.
· Calfa
Հիացումն իմն են ճառքս, եւ սարսափելի որոց միտս ունին. (Խոր. ՟Բ. 89։)
axle, axis, pivot.
· Calfa
Էր մարտ քառաձիոց ... ընդ միտ ածեալք՝ ընդ շրջանակն մօտ հպեսցի սեռնն. (Փիլ. լիւս.։)
clean, pure, clear, limpid;
sincere, true, simple.
· Calfa
Էր մարտ քառաձիոց ... ընդ միտ ածեալք՝ ընդ շրջանակն մօտ հպեսցի սեռնն. (Փիլ. լիւս.։)
v. imp. one must, it is necessary;
սակաւիկ ինչ պիտեցաւ, it was within a hair's breadth of.
· Calfa
Ոչ միայն պիտի ունել զմիտս, այլեւ զգայութիւն։ Յորժամ երդեալ պիտեսցի. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. տեսական.։)
to muddy, to disturb, to make turbid, to mix, to mingle;
to thicken;
to disturb, to discompose, to cause trouble, to perplex, to confound, to perturb.
· Calfa
Մի պղտորէք զմիտս իմ. (Իսիւք.։)
Պղտորեալք վասն չարչարանաց նորա՝ յուսահատեցան վասն փրկչին Իսիւք.։ Խռովեցաւ, (եւ) պղտորեցաւ ի միտս իւր. (Եղիշ. ՟Ը։)
consistence, solidity, fixity, hardness, density, consolidation;
steadiness, firmness, constancy;
stiffness, severity, obstinacy;
strength, vigour;
sustained, unflagging or continued effort, endeavour, care, solicitude, diligence;
— որովայնի, constipation, costiveness;
պահք պնդութեան, rigorous fasting;
բազում, մեծաւ or փութոյ պնդութեամբ, carefully, diligently, eagerly, cordially, earnestly.
· Calfa
Որով ունէր զփոյթ պնդութեան բարեաց դնել ի միտս նոցա. (Իգն.։)
bearing or producing fruit, fructiferous;
productive, fruitful, fructuous, fertile;
offering;
— ծառ, fruit-tree.
· Calfa
Արդարութիւն՝ արդարեւ էապէս պտղաբեր, եւ ուրախ առնօղ զմիտս. (Փիլ. այլաբ.։)
cf. Պտղաբերիմ.
· Calfa
Զոր ինչ ի շնորհաց հոգւոյն տուաւ, եւ եկն ի միտս, զայն պտղաբերեցաք. (Նար. յովէդ.։)
cf. Ջեռուցանեմ.
· Calfa
Աստուածային հրովն ջեռացոյց զմիտս նոցա. (Ասող. ՟Գ. 5։)
to warm oneself, to get warm;
to catch a fever, to fall sick;
to burn, to be excited, inflamed, infuriate;
— յախտս, to plunge into vice;
առ պատկերս կռոց —, to give oneself up to idolatry.
· Calfa
Բժիշկքն զջերանեալն կանգնեսցեն։ Ի բազում խորհրդոց միտքն ջերանին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
very hot;
impassioned, ardent, fervent;
warmly, eagerly, fervently, passionately.
· Calfa
Եթէ ջերմագոյն՝ ոք ի միասն կամիցի նայել (այսինքն քննել զմիտս բանից) (Ոսկ.ես.։)
nervous, vigorous, sinewy, robust, strong;
— առնել, to give strength to, to fortify the nerves, to render robust.
· Calfa
Կրթութիւն վարժից եւ ստէպ ստէպ որսք ջլապինդ առնեն՝ կարի քաջ զմարմինս։ Պրկել՝ ջլապինդ արարեալ առ որ եղեւն, յայն՝ որ անկն է՝ կատարելութիւն։ (Ի քուն) միտք ի բաց կան ի զգայութեանցն, ոչ ջլապինդ առնելով, եւ ոչ շարժումն տալով. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին. ՟Ա. 24։)
to certify, to verify, to assure, to affirm, to aver, to prove;
to examine thoroughly, to inform oneself of the truth of, to enquire, to ascertain;
to trace etymologies.
· Calfa
Ստուգեցին ի միտս իւրեանց։ Ստուգեաց ի նոցանէ զժամանակ աստեղն երեւելոյ։ Զանձնէ ստուգեցից.եւ այլն։
to dim, to obscure.
· Calfa
Գիշեր մեղաց ստուերատեաց զմիտս նոցա. (Վանակ. յոբ.։)
cf. Ստունգանումն.
· Calfa
Ստունգանութեան ժառանգեցեր վիշտս։ Մի՛ կարծիցեն զկանխասացութիւն անմիտքն բռնադատիչ ստունգանութեան. (Կիւրղ. կուս.։ Բրսղ. մրկ.։)
contempt, disobedience, indocility.
· Calfa
Ստունգանութեան ժառանգեցեր վիշտս։ Մի՛ կարծիցեն զկանխասացութիւն անմիտքն բռնադատիչ ստունգանութեան. (Կիւրղ. կուս.։ Բրսղ. մրկ.։)
cf. Ստրջումն.
· Calfa
Յանցեաք՝ ոչ իբր զպատողն մեր՝ կամաւ, կամ առանց ստրջանաց։ Ստրջանօք իմաստնացեալ՝ յիրաւունս օրինացն դառնայ։ Զանարգանսն եւ զստրջանսն, որ յետ մեղացն լրմանն։ Կատարումն նորին՝ տրտմութիւն եւ ստրջանք է ի զդաստ միտս. (Լմբ. ստիպ.։)
to have a pure heart or mind.
· Calfa
ՍՐԲԱՄՏԵԼ. Սուրբ միտս ստանալ. ունել սիրտ սուրբ.
running or flowing violently, impetuous, rapid;
— գետ, rapid river;
—իւք գալ, to hasten, to run with the utmost haste.
· Calfa