Definitions containing the research բաց : 2186 results

Փախչիմ, եայ, խուցեալ

vn.

to flee, to run away, to escape, to get away, to evade, to elude, to avoid.

· Calfa

NBHL (2)

Ի բաց փախիցելոյ մոլորութենէ. (Կիւրղ. գանձ.։)

չ. ՓԱԽՉԻՄ կամ ՓԱԽՆՈՒՄ. (լծ. եւ յն. լտ. ֆէ՛ւղօ, ֆուճիօ ). φεύγω, καταφεύγω, διαφεύγω, ἁποδιδράσκω aufugio ἑκπηδάω exsilio. Վախելով իմն խոյս տալ. ի փախուստ դառնալ. հալածիլ. վանիլ. սրանալ. ի բաց վազել. խուսել. խորշիլ. զգոյշ լինել. եւ Ապաստան լինել, անկանիլ այլուր. զերծանիլ. փախչիլ.


Փակ, ոյ, ի

s. adj.

fastening, lock, padlock;
stick;
shut;
— արկանել, to lock, to padlock, to latch, to bolt, to shut.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ներքո ի տանն գտաւ, եւ զփակ տանն ոչ ընկէց ի բաց։ Շղթայքն լուծան, եւ փակքն կոտորեցան։ Զդուռն ճաշակման այդպիսի փակով պնդեմք։ Զփակ իրաւանց բացեալ։ Պա՛րտ է մեզ փակ, եւ դուռն բերանոց. (Ոսկ. նոր կիր.։ Ճ. ՟Բ.։ Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։ Բրսղ. մրկ.։)

Զմարդասիրութեան դրացի փակ յոյժ ի բաց մղէ (այսինքն փակարան կամ փակումն). (Խոսր.։)


Փակակալ, աց

s. mus.

turnkey, doorkeeper;
key-board, keys;
cf. Փակաղակ.

· Calfa

NBHL (2)

κλειδοῦχος claviger, clavicularius. Ունօղ զփականս դրան՝ իշխանութեամբ բանալոյ եւ փակելոյ, պետ բանալեաց. գլխաւոր դռնապան. եկեղեցպան. լուսարար. բալլիքի տէր, բացօղ գոցօղ.

Փակակալքն բացցեն զդուռն՝ անօրինաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։) փակակալ. իբր Փակաղակ, փականք, փակ.


Փական, ի, նաց

cf. Փականք.

· Calfa

NBHL (1)

Բե՛կ զփականդ (ամբարոցդ ի պէտս աղքատաց), զի բացցի քեզ դրախտն. (Եփր. պհ.։)


Փականք, նաց

s.

fastening, lock, padlock, latch, bolt;
key.

· Calfa

NBHL (1)

κλείς, κλείδος clavis. Բանալի, բացարան. բալլիք.


Փակեմ, եցի

va.

to shut, to close;
to shut up, to enclose, to fence in, to bar;
to shut, to lock;
ի ներքս —, to shut up, to beset, to hem round, to encircle, to surround, to encompass;
— բանտի, to imprison, to put in jail;
— զբան, to conclude, to close, to end;
— ինչ յումեքէ, to prohibit, to forbid;
— զարգանդ (կնոջ), to procure sterility;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to deliver up, to betray;
ի ներքս փակեալ, herein enclosed;
փակեալ էին ընդ իշխանութեամբ մահու, they were subject to death;
փառքն աստուծոյ զքեւ փակեսցին, may divine glory encompass you !
cf. Դուռն, cf. Յոյս.

· Calfa

NBHL (1)

Փակեաց տէր Աստուած արտաքոյ նորա զտապանն։ Եթէ փակեսցէ ընդդէմ մարդկան, ո՞ բանայցէ։ Փակեաց զդուրս վերնատանն ընդդէմ նորա, եւ աղխեաց։ Այդ դուռն փակեալ կացցէ, եւ մի՛ բացցի։ Պարտէզ փակեալ։ Դրօք փակելովք՝ ուր էին աշակերտքն ժողովեալ վասն ահին հրէից եկն Յիսուս, եւ եկաց ի մէջ նոցա.եւ այլն։


Փակումն, ման

s.

shutting, fastening.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս առաջին ադամաւն փակումն եղեւ դրախտին, երկրորդաւս եղիցի բացումնն. (Պիտառ.։)


Փաղաղեմ, եցի

va.

to devour, to consume;
to burn.

· Calfa

NBHL (1)

Ուտելով եւ փաղաղելով զկէս մարմնոցն սորա։ Խածատեն զմիմեանս, եւ փաղաղեն՝ ի բաց հատանելով զռընգունս եւ զականջս։ Որք զօրէն եթիայց ամանալով փաղաղեն, մինչեւ յոսկերացն նոցա անգամ ուտել. իսկ զայլսն լափատեն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. տեսական.։)


Փայլումն, ման

s.

resplendence.

· Calfa


Փայտահար, աց

s.

woodsman, wood-cutter, wood-cleaver, feller;
axe, hatchet.

· Calfa

NBHL (1)

Կոտորեսցին իբրեւ զմայրի փայտահարաց (կամ իբրեւ զմայր ի փայտահարաց). յն. ունի, մայրի հեռաւոր, կամ անտառ ի բացեայ. զոր (Եղիշ. ՟Զ.) թուի առնուլ իբր փայտ հարեալ, կամ ծառ հատեալ, յասելն, (Ես. ՟Ի՟Է. 10.)


Փապարեմ, եցի

vn.

cf. Փապարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՓԱՊԱՐԵՄ կամ ՓԱՊԱՐԻՄ. τυλόομαι occaleo, callo obducor. եբր. պածէք (որ է ուռնալ). Լինել իբր զփապար. ծակոտիլ. խորշ խորշ լինել. խորշոմիլ. այտնուլ եւ հերձոտիլ. կոշկռիլ. նասըր կապել, եազըր բացուիլ, քեղրթիլ.


Փաստբանական, ի, աց

adj. gr.

blamable;
causal.

· Calfa

NBHL (1)

Շաղկապք փաստբանականք են, ոյք ի բացատրութեան սակս բաղայց յարառոցին. եւ են այսք. զի, վասն որոյ, վասն զի. (Թր. քեր.։)


Փարատ

adj.

detached, disunited, dispersed, removed.

· Calfa

NBHL (1)

Արմատ Փարատելոյ. որպէս Ի բաց զատուցեալ. մեկնեալ. հեռի. ւորոյն.


Փարատեմ, եցի

va. vn.

to dissipate, to disperse, to scatter, to remove, to drive away, to destroy, to take away;
to be dissipated, dispelled, removed, to vanish;
— զհոգս, to charm away, to beguile care.

· Calfa

NBHL (2)

ՓԱՐԱՏԵԼ. չ. Իբր Փարատիլ. ի բաց երթալ. հեռանալ. վերնալ, բարձուիլ, ցրուիլ.

περιαιρέω aufero διαναπαύω requiescere facio ἑκκύω exuo. կր. ἁπέρχομαι abeo, discedo ἑνδίδωμι remitto, laxo, cedo. Հեռի առնել. ի բաց բառնալ. մերժել. ցրուել. ցրել. ջրել. հեռացնել, վերցնել.


Փարատեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Փարատեմ;
— զցաւս, to soothe, to allay pain;
— զտրտմութիւն, to drive away melancholy.

· Calfa

NBHL (2)

Փարատեցո՛ ասէ զցաւս, այսինքն ապաքինեա՛, եւ ի բաց մերժեա. (Խոսր.։)

Շամանդաղ, զոր պատառեալ եւ ցրուեալ եւ փարատեցուցեալ։ Զանձնական զխուճապ խնճոյի՝ Աստուծոյ յինէն ի բաց փարատեցուցեալ։ Փարատեցուցանելով զծմականիստ մէգս։ Զտրտմութիւն իւղաբերիցն փարատեցոյց. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. այլաբ.։ Պիտ.։ Շար.։)


Փութացումն, ման

s.

haste, eagerness, ardour, zeal.

· Calfa

NBHL (1)

Կենցաղոյս իրաց ի բաց գրութեամբ, եւ սնոտի փութացմանցս. (Մեկն. ղեւտ.։)


Փոփոգանք, նաց

s.

palliation, relief, solace.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց բարձումն ծանրութեան ոգւոյ. սփոփանք։ Տե՛ս ի յաջորդ բայն։


Փոփոգեմ, եցի

va.

to palliate, to relieve, to lighten.

· Calfa

NBHL (1)

ՓՈՓՈԳԵԼ. αἵρω tollo. Բառնալ ի բաց ինչ մն ի ծանրութենէ. թեթեւացուցանել. սփոփել զոգին.


Փչեմ, եցի

vn. va. to blow, to breathe;
to swell, to inflate;
to expire;
to die;
cf. Հոգի, cf. Ոգի;
հողմն փչէ, the wind blows.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այսպէս Ճոխացեալն տիտանեան փչէ զոգին։ Ելցէ հոգի ի նոցանէ. վաղիւն զհոգիսն ի բաց փչեն, եւ ի հող դառնան. (Խոր. ՟Ա. 10։ Լմբ. սղ.։)


Փսխած, ի

s.

vomit;
շուն դառնայ ի — իւր, the dog returns to his vomit.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց հրաժարեալք ի նոցայն փըսխաածէ։ Եղեն յօտարանացն փսխածաց պաշարեալք. (Պրպմ. ձ։)


Փցուն, ցնոյ

adj. bot.

bad, useless, vile, abject, despicable;
carious, rotten.

· Calfa

NBHL (1)

Մշակն սկսանի խնամել (զտկար տունկն), եւ զփցունն ի բաց հատանէ. (Լծ. փիլ.։)


Փքացուցանեմ, ուցի

va. fig.

to bloat, to swell, to inflate;
to puff up, to swell, to elate.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ամբարհաւաճութեամբ զինքն փքացուցանէ, զնուաստամտութիւնն ի բաց մերժէ. (Նիւս. երգ.։)


Քահանայակից, կցի, կցաց

s.

brother-priest, colleague.

· Calfa

NBHL (1)

Զորոշեալն ի միոյ քահանայէ եւ ամենայն քահանայակիցք նորին նմանապէս ի բաց որոշեսցեն յինքեանց. (Շ. ընդհանր.։)


Քաղաքային

cf. Քաղաքական;
—ք, citizens, townspeople.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց կացեալ ի հնազանդութենէ իւրոյ պետականին՝ հանդերձ քաղաքային գլխաւորօքն. (Արծր. ՟Դ. 1։)


Քաղցրաձայն, ից

adj.

sweet voiced, melodious, tuneful, musical;
— բարբառով, melodiously.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցրաձայն հաւուց տարմք։ Ծնծղայիւք քաղցրաձայնիւք։ զկրկջաձայն քաղցրաձայն երամս կաքաւացն եւ սալամբացն. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։ Սեբեր. ՟Ե։ Փարպ.։)


Քաղցրաձայնութիւն, ութեան

s.

sweet-voice. melody, harmony, euphony, music;
քաղցրաձայնութեամբ իւրով, by his harmonious voice.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բարբառոցն քաղցրաձայնութենէ՝ մոռանայ, եւ ի բաց հալածէ զախտս, եւ զյուզմունս խորհըրդոցն. (Աթ. սղ.։)


Քաղցրաշունչ

adj.

gently blowing.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեալ օդ քաղցրաշունչ, որ եբաց զմասն ինչ կտաւոյն։ Փոխանակ քաղցրաշունչ օդոյս։ Զօգս քաղցրաշունչս։ Սիւք հողմոց քաղցրաշունչ սնուցանէ զբոյսս։ Այս քաղցրաշունչ հողմս հարաւային. (Փարպ.։ Պիտ.։ Վեցօր. ՟Ե։ Ագաթ.։ Լմբ. սղ.։)


Քամահեմ, եցի

va.

to despise, to scorn, to disdain, to slight, to set, at nought, to take no heed of, to take no account of.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զճշմարտութիւնս քամահէ, եւ յերկնաւորէն ի բաց կայ. (Ոսկ. հերոդ.։)


Քան

prep. conj.

more than, more, under, beneath, over;
as, as well as, as much as;
or;
—եթէ, —թէ, that;
more, than;
անդր —, further, beyond;
ոչ ոք — զնա, no one but he;
առաւել -զե րեսուն եւ հինգ ամք են իմ, I am more than thirty five years old;
զքեզ ըն տրեաց -զազգս ամենայն, he chosed thee before all the nations;
պատրաստ եմք մեռանել —անցանել ընդ օրէնս հայրենիս, we are ready to die, rather than violate our country's laws;
հասաւ — զամենայն սուր, much keener than any other sword;
ո՛րքան քաղաղութիւն է ի տունս շինականաց — ի տունս թագաւորաց, when will peace reign alike in the cottage and in the palace !.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջագոյն՝ քան չէ էին մտեալ յեգիպտոս։ Քան ոչ էր կալեալ զտէր մեր, արար զայս։ Զի քան ոչ մտեալ են մարդիկ յատեան դատաստանի՝ բացէ ի բաց վճարեն զդատաստան. (Մծբ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Դ. ՟Ժ՟Թ։)


Քանասարեան

cf. Քանասարիկ.

· Calfa

NBHL (2)

ՔԱՆԱՍԱՐ ՔԱՆԱՍԱՐԵԱՆ ՔԱՆԱՍԱՐԻԿ. գրի եւ ՔԱՆՆԱՍԱՐ, եւ այլն. (մարթի համեմատիլ այլեւայլ բառից եւ երբ. բայց ստոյգն է անյայտ) Մակչիր արաբացի գայլոյ՝ որպէս անյագ բերանաբաց, երագոտն եւ յափշտակիչ, չար յոյժ.

Գազանութեամբ քանասար գայլոցն արաբացւոց. (Նար. ՟Կ՟Թ։)


Քանասարիկ

adj.

wolf-like, ferocious, fierce.

· Calfa

NBHL (2)

ՔԱՆԱՍԱՐ ՔԱՆԱՍԱՐԵԱՆ ՔԱՆԱՍԱՐԻԿ. գրի եւ ՔԱՆՆԱՍԱՐ, եւ այլն. (մարթի համեմատիլ այլեւայլ բառից եւ երբ. բայց ստոյգն է անյայտ) Մակչիր արաբացի գայլոյ՝ որպէս անյագ բերանաբաց, երագոտն եւ յափշտակիչ, չար յոյժ.

Գազանութեամբ քանասար գայլոցն արաբացւոց. (Նար. ՟Կ՟Թ։)


Քանքարազերծեմ

va.

to take away, to snatch away, to rob, to despoil.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՆՔԱՐԱԶԵՐԾԵԼ. Զերծուլ՝ կողոպտել՝ ի բաց բառնալ զքանքարս.


Քաջաբար

adv.

bravely, valiantly, courageously, boldly, heroically.

· Calfa

NBHL (1)

Զյաղթօղ մարտիւ ունելն դիւրոյն զնախնեացն քաջաբար զթագաւորութիւնն։ Անվեհեր քաջաբար նման թռչնոց յերիվարն հեծանէր։ Գնացին ի բաց քաջաբար. վասն զի եւ քաջաբար փախուստ առն հզօրի սաստիկ ահ երկիւղի գուշակէ. (Փարպ.։)


Քաջադիպութիւն, ութեան

s.

opportunity;
քաջադիպութեամբ, opportunely, at the proper time.

· Calfa

NBHL (1)

Թերեւս արդեօք եւ զգեստուս իմոյ զխոշորութիւն սագասանես, եւ զերեսացս գրութիւն, որ ոչ քաջադիպութեամբ է։ Պէտք՝ են բացայիշատակք համառօտ՝ քաջադիպութեամբ ի դէմս ինչ վերաբերեալ. (Առ որս. ՟Ը։ Պիտ.։)


Վարոց, աց

s.

switch, stick, rod, verge;
penis, member, genitals.

· Calfa

NBHL (1)

ῤάβδος virga. Վարիչ. գործի՝ յառաջ կոյս կամ ի բաց վարելոյ. գաւազան՝ որպիսի եւ իցէ. բիր. չուպուգ. տէյէնէկ.


Վարսամ, ի

s. med.

comet;
epilepsy.

· Calfa

NBHL (1)

Լինին բազում անգամ եւ կոմիտք, այսինքն վարսամ աստեղք. ((որ է բացատրութիւն թարգմանչի). Դամասկ.։)


Վարսաւոր, աց

adj. ast. bot. s.

hairy, long-haired;
blazing-tailed;
comose, leafy, tufted;
Nazarite;
comet.

· Calfa

NBHL (1)

Վարսաւորք ոմանք առ նոսա շրջէին բազումք. զորս ի բաց կարել հրամայեաց. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Վեհերութիւն, ութեան

s.

cf. Վեհերումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց կացցէ ի վեհերութենէ եւ ի դանդաղմանէ անտի։ Նա զվեհերութիւն առնէ ի մեզ, եւ մեք զուարթասցու՛ք ի գործ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 43։ Սեբեր. ՟Թ։)


Վեհերումն, ման

s.

fear, timidity, want of courage, of heart, faint-heartedness, cowardice, poltroonery, pusillanimity;
sloth, remissness, indolence, idleness, sluggishness.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց կացցէ ի վեհերութենէ եւ ի դանդաղմանէ անտի։ Նա զվեհերութիւն առնէ ի մեզ, եւ մեք զուարթասցու՛ք ի գործ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 43։ Սեբեր. ՟Թ։)


Վերագրեմ, եցի

va.

to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս հաւատարմութեան վերագրեցի ի նմա ձեռնագրով իմով։ Զոր առեալ բացի, եւ գտին վերագրեալ ձեռամբ իմաստասիրին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Վերադարձիմ

vn.

cf. Վերադառնամ.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպէս ճշմարիտ բանս վերադարձելով յաղագս իւր՝ բացուցեալ լիցի. (Ոսկիփոր.։)


Վերադիր, դրի, դրաւ

adj. s. math. gr. mus.

imposed, added, additional;
imposition, addition;
epithet, adjective;
exponent, index;
article (ս, դ, ն);
a note.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐԱԴԻՐ ՏՈՄԱՐԱԿԱՆ. ἑπαίτος, ἑπακταί, παρεμβολή intercalatus, intercalatio, epacta. Չափ մետասան աւուրց՝ որովք առաւելու արեգակնային տարին քան զլուսնականն. երբ զայս յաւելուած ամ ըստ ամէ հաշուես, եւ ՟լ ՟լ ի բաց թողեալ, գտանես զմնացեալն, այն կոչին եւ է վերադիր տարւոյն։ (Սարկ. տոմար.։ Զքր. կթ.։ Վանակ. տարեմտ. եւ այլն։)


Վերադրական, ի, աց

adj.

cf. Վերագիր;
— անուն, surname.

· Calfa


Վերակացու, աց

s.

superintendent, overseer, intendant, inspector, director;
prefect, governor;
protector, defender, guardian.

· Calfa

NBHL (1)

Ճնշեալ սանձիւք ... ոչ բացախայտայ ի վերակացու մտացն. (Նեղոս. (տպ. վերակաց)։)


Վերաճառութիւն, ութեան

s.

repetition, explanation.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνάρησις recitatio, praedicatio, explicatio. Երկրորդումն բանի բացատրութեամբ. պարզաբանութիւն.


Վերամբարձութիւն, ութեան

s.

elevation, height, excellence, sublimity.

· Calfa


Վերայ, ի վերայ

prep.

on, upon;
over, above;
for, in behalf of, on account of;
յայնր —, upon that;
about that;
ի — ամենայնի, above all, before all else;
յորոց — աշտարակն անկաւ, on whom the tower fell;
ի ճշմարտութեան — չեւ է հասեալ, he has not yet heard the truth;
յաւելին ցաւս ի ցաւոց —, they increased my sorrows, they added to my grief;
հարուածս ի — նոցա հասուցանէին, they charged them with the massacres;
առած ի — արաբացւոց, threatening announcement for Arabia;
փակեմ զդուռն ի —ս, I shut the door behind me;
կործանումն նմա ի — կայր, he was on the brink of ruin, on the point of ruining himself cf. Կամ;
cf. Հասանեմ.

· Calfa


Վերանամ, ացայ

vn.

to rise, to soar, to ascend, to mount;
to vanish, to disappear;
to go away, to leave, to escape;
վերացեալ հպարտացեալ կալ, to swell with pride, to be puffed up, to become presumptuous.

· Calfa

NBHL (1)

ἁναβαίνω, ἁναλαμβάνομαι ascendo ὐπερυψόομαι revelor ἁφίσταμαι extollor, elevor ἁπαίρομαι discedo ἁφαιρέομαι auferor. Ի վեր եւ ի վերայ ելանել. ամբառնալ. համբառնալ. բարձրանալ. եւ Բարձրամտիլ. եւ Ի բաց բառնիլ. մեկնիլ. եւ այլն. վեր ելլել. եւ վերնալ.


Վերարկու, աց

s.

over-coat, mantle, cloak;
coverlet, quilt;
— ձիոյ, horse-cloth;
caparison.

· Calfa

NBHL (2)

Կին յորժամ բաց գլխով հանդիպի, վաղվաղակի վերարկու արկանէ գիսացն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 7։)

Ի բաց հրամայէ առնուլ զոսկեհուռ վերարկուն, եւ ձեռն ի ներքս տարեալ՝ զննէ զամենայն մարմինն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Վերացուցանեմ, ուցի

va.

to raise, to lift on high, to set up;
— մտօք, to abstract.

· Calfa

NBHL (2)

Զկրկնաբանութիւն ի բաց վերացուցանէր։ Վերացո՛ յինէն զխեղդ վտանկից։ Աղաչեաց զաստուած, զի վերացուսցէ զբարկութիւն անողորմ արքային. (Վրք. ոսկ.։ Նար. ՟Լ՟Է։ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ա.։)

ἑπαίρω, ὐψόω extollo, elevo ἁνάγω reduco, sustollo ἁφαιρέω aufero, tollo. Ի վեր հանել. բարձրացուցանել, ի վեր առնուլ. ի բաց բառնալ. ամբառնալ. վերբերել. վերածել. վերցընել.