cf. Տրուպ.
· Calfa
Բառ անյայտ. որ կամ գրելի է Տրուպ. եւ կամ գուցէ Րուտ. որպէս լտ. ռօ՛դա. անիւ.
night;
— or զցայգ, nightly, by night, during the night;
զ— եւ զցերեկ, night & day, day & night;
by night & by day.
· Calfa
cf. Յայտ;
squirt, gushing, spirting;
breaking;
flashing, reflection;
— սերման, ejaculation.
· Calfa
to desire, to wish, to envy, to covet, to long for;
to desire inordinately, to covet greedily.
· Calfa
Միշտ ցանկայ մարդ անյայտիցն գիտակ լինել. (Գէ. ես.։)
illness, sickness, pain.
· Calfa
Ուժեղացեալ ցաւոցն խստութեան. որով յայտ ցաւածութեան երթայ մտանէ ի քաղաք. (Արծր. ՟Դ. 11։)
compassionately, sympathisingly.
· Calfa
Գայր առ նա ի ցաւակցաբար վշտակցութիւն։ Օգնութիւն՝ ցաւակցաբար գթոյ է բացայայտիչ. (Յհ. կթ.։ Խոսր.։)
tick, acarus;
Mexico-seed, castor-oil, ricinine oil.
· Calfa
Խիրզա. (տիզ. Գաղիան. (որ է անյայտ գրչութիւն։)
type, model, example, pattern;
manner;
figure, image, form;
expression;
style;
impression, stamp, print, mark;
edition;
—ք կերպարանաց, feature, lineament, character;
—ք մեռելոց, phantom, ghost, shadow;
— կերպարանաց բանից, style;
այսու տպով, in this manner or way;
ի —, similar, like, conform, in the form of;
վաթսներորդ —, sixtieth edition;
բերել զ— ուրուք, իրիք, to be like, to resemble, to have likeness to;
hymen, the virginal membrane.
· Calfa
Զայսպիսի սկզբնատիպ քաջ կենացն յայտնի կերպարանս եւ տիպս ի մերում միտս գծեալ կերպարանեսցուք։ Առաջնոց անօրէնութեանց՝ կնքեալ տպօքն՝ ի բաց ծորեալք։ Երեւեալ լինին ոմանք աղօտ աղօտ կերպարանք տպաց. (Փիլ.։)
Որպէս տիպք բանիցն եւ զօրութիւն իմաստիցն յայտնէ. (Նախ. երեմ.։)
to make oneself master of, to become master, to rule, to dominate, to govern, to have dominion over, to sway;
to pass under the dominion.
· Calfa
Տէրն անուն զտիրանալն եւ զտիրելն յայտնէ ծառայիցն։ Եւ է՝ զորս տիրացեալս ինքեանց եւ հակառակորդս գիտեն. (Խոսր.։)
pronoun.
· Calfa
Իսկ գերանունդ՝ թերանուն ասի, կամ տիրանուն, կամ (լաւ եւս՝) փոխանուն։ Վասն այսորիկ տիրանունք ասին այսոքիկ. վասն որոյ եւ ասէ, թէ որոշեալ դիմաց յայտնօղ։ Եւ հետեւին տիրանուանն յեղանակք վեց. (Երզն. քեր.։)
lordly, imperiously, authoritatively, sovereignly, absolutely;
in effect, properly, truly, verily;
proper, own, real, true, genuine, veritable;
— ազատ, really free;
— հաւատք, true faith;
— բարի, real good;
— խօսելով, properly speaking;
եթէ — կամիս գիտել, if you will to know thoroughly.
· Calfa
Ոչ զտիրապէս պատճառն յայտնելով։ Խոհականութեամբ խոնարհելն՝ տիրապէս խոնարհութիւն է. իսկ անիմաստաբարն՝ եղծումն։ Ոչ նմանին տիրապէս խոնարրհաց, որ առ ամենայն ինչ պիտանիք գոլով՝ առաւել զիջանին. (Մխ. առակ.։)
cf. Տիրապէս.
· Calfa
Երկաքանչիւրքն զիշխանութեամբն եւ զտիրողաբարն յայտ առնեն զմահն. (Նանայ.։)
dainty food;
excellent meal.
· Calfa
Բառ անյայտ, որպէս Բոյս նորաբողբոջ, կամ բողբոջ բուսոյ.
dirt-like.
· Calfa
Հոտ նորա անմաքուր է, եւ ինքն տղմասէր եւ տղմակերպ. (Լմբ. յայտն.։)
plantation, planting.
· Calfa
Զտնկումն դրախտին ոչ ի կարգադրութիւն աւուրցն յայտ արար, այլ յետոյ իմն պատմեաց. (Մխ. այրիվ.։)
cf. Տնտեսաբար.
· Calfa
Որ զծածկեալ խորհուրդ աստուծոյ գիտութեան տնօրինաբար յայտնեալ ծանուցին. (Շար.։)
to pant for;
cf. Տոգորիմ.
· Calfa
Բառ անյայտ. որպէս Տենչալ անյագաբար. եւ կամ Տոգորիլ. եւ Հոծեալ գոլ ամենայնիւ.
tome, volume;
book;
calendar, almanac;
նորոգութիւն —ի, Reform of the Calendar;
— լեւոնի, Dogmatical Letter of Pope Leo I to the Patriarch Flavian.
· Calfa
Ուսուցանել զնոսա տոմար։ յայտնել կարգաւորութեամբ զտոմար իւրաքանչիւր ազգաց, սկիզբն արարեալ առաջի կարգեալ զտոմար ազգին եբրայեցւոց. (Շիր. զատիկ.։)
cf. Տառապեմ.
· Calfa
Ո՞ եցոյց քեզ հանգամանս յայնչափ թանձրութենէ նստել տուայտել, եւ ա՛սեղն մի փոքրիկ գործել. (Սեբեր. ՟Է. (որ լինի ն. եւ կ. զի եւ յն. անյայտ)։)
topaz.
· Calfa
Տպազիոնս կարմիր է՝ նմանութեամբ կայծակի, եւ աչացաւացն յորժամ ցուցանի՝ առողջացուցանէ։ Տպազիոն կարմիր է, եւ գտանի ի տոպազէ քաղաք հնդկաց։ առնուլ ի հնդկայինն աշխարհէ եւ ի տպազ քաղաքէ ... զոսկետեսակն տպազիովն։ Տպազիոն ակն՝ որ յեթոպիա գտանի, զարմանալի է ի տեսս. (Լմբ. յայտն.։ Նլ. եզեկ։ Արծր. ՟Բ։ 11։ Բրսղ. մրկ.։)
more or very like, precise, genuine, true;
—ս, precisely;
— ասացից, properly speaking;
կամ — ասել, or more correctly to say.
· Calfa
ἑκτυπότερος, -ρῶς espressior, -ius Նմանագոյն. յար եւ նման. բացայայտագոյն. իսկագոյն.
concupiscible, sensual, libidinous, amorous.
· Calfa
Ողջոյնն յայտնէ զառ միմեանս տռփականն ուրախութիւն. (Դիոն. եկեղ.։)
logic;
սուտ —, paralogy.
· Calfa
Անյայտք են՝ եթէ կատարելանան, զի հազիւ սպիքն գան, ըստ որումն սրբազանի տրամաբանութեան. (Արծր. ՟Գ. 17։)
յայտ առնէ ի փիլիպպէի տրամաբանութեանն. (Անյաղթ պորփ.։)
to dispose.
· Calfa
մեծ է զօրութիւն երաժշտականին՝ պէսպէս կրիւք ըմբռնելով զհոգին, եւ տրամադրելով. որպէս յայտ առնեն մրմունջք եւ ողբք ըստ ինքեանց տրամադրելով զհոգին. (Սահմ. ՟Ժ՟Ը։)
dispositio;
class of verbs.
· Calfa
Լալն յայտնէ տրամադրութիւն գթոյն առ նա. (Ոսկ. գծ.։)
visible;
seeing;
—ք, organ of sight, the eyes;
cf. Շուրջ.
· Calfa
յայնմ ամենայնէ յայտնի էր տեսանելեացն զսրտին տաղտուկ. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 17։)
Անյայտութեամբ ծածկէր զանձն ի տեսանելեացն. (Իգն.։)
to make oneself seen, to become visible, to be in sight, to appear;
to have an interview, a meeting.
· Calfa
Տեսանելի լինել. երեւիլ. յայտնիլ.
theory;
vision;
the eyes;
interview.
· Calfa
ՏԵՍԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. ՆԱխատեսութիւն. յայտնութիւն. եւ Իմաստ. խորհուրդ.
aspect;
appearance, look, sight, view;
air, mien, visage, image;
spectacle, representation;
vision, apparition, phantom, spectre, dream;
phenomenon;
contemplation;
theory, idea;
գեղեցիկ —, — գեղոյ, beauty, loveliness;
գեղեցիկ տեսլեամբ, handsome, beautiful, charming;
երկնային —, celestial vision;
— դիմաց, figure, physiognomy;
ի — ածել, to represent, to perform, to put upon the stage;
— լինել աշխարհի, to be made a spectacle unto the world;
— տեսանել, to have a vision;
արար տօն տեսլեան, խաղու, he held a festival with public games;
ի — ամենեցուն, before all men, or all eyes;
եղեւ բան տեառն առ աբրամ ի տեսլեան, God spoke in a dream to Abram;
տեսլեամբ բնութեան պարապեալ, given to the contemplation of nature;
— աչացն է հաւատարիմ եւ ոչ լուր ականջացն, hearing is believing but seeing has no fellow.
· Calfa
visual;
contemplative, ascetic, intellectual.
· Calfa
ՏԵՍՈՂԱԿԱՆ. որպէս Հայեցողական. տեսական. խորիմաց եւ յայտնի.
the contemplative faculty;
contemplative life.
· Calfa
Յարուցանէ ի գործիական առաքինութիւնն, որ սկիզբն է տեսողականութեանն։ Ոչ կաթրէ վայելել ի գործիական առաքինութիւնն, եւ պայծառանալ ի տեսողականութիւնն։ Ի յաճախութեան տեսողականութեանն առանց երկիւղի. (Լմբ. առակ. Լմբ. ժղ. Լմբ. յայտն.։)
intelligence, flash of wit, conceit, witticism.
· Calfa
Զսկիզբն եւ զմէջն եւ զծայրն բոլորովին յերեսս բերելով լուսաձեւ յայտական տեսուած. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)
sight, vision, look, view;
theory, plan, speculation;
visit;
contemplation, consideration;
idea, conception, knowledge, notion;
vision, dream;
prophecy;
ecstasy;
տեսութեան or դիտական ասպարէզ, field of view or vision;
համառօտ —, cursory view, short notice, sketch;
հասարակաբար տեսութիւն, at or with a single glance, in a summary way.
· Calfa
Տեսութիւն է՝ որ ի ձեռն աչաց՝ յամենեսին ի զգայութիւնսն գեղեցիկ։ Ըստ բաւականութեան աչաց տեսութեանց։ Ընդ տեսութիւն եղբարցն խնդամք։ Մարիամ առիթ տեսութեան նոցին զանզնին որդւոյն կերպարան։ Եւ ոչ տեսութեամբ աչաց բացայայտի. (Փիլ. իմաստն.։ Արծր. ՟Ա. 11։ Վրք. հց. ՟Թ։ Նար. կուս.։)
Որ տեսութիւն իմն բերէր յինքն որպէս զանպարտելի պարիսպ։ Քարոզել յայտնապէս զչքնաղ տեսութիւն. (Յհ. կթ.։ Շար.։)
Lord's, dominical;
— աղօթք, the Lord's prayer;
— տուն, church;
— օր, sunday;
— գիրք, Holy Scriptures.
· Calfa
Անհասանելի տէրունական յայտնութիւնն աշխարհի ծագեցաւ։ Առաքեալն պօղոս զմիաւորութիւն տէրութեանն զոր ունի տէրունականն մարդ հանդերձ աստուածեղէնն բանիւ, ծայրագոյն նշանակեաց։ Վնասակարս առ տնօրինականսն տէրունականս։ Զտէրունականն մի՛ մոռանայք (պատուէր). (Շար.։ Աթ. ՟Ը։ Նար. ՟Ի՟Է. ՟Հ՟Բ։)
vicar. capitular, substitute;
lieutenant.
· Calfa
Գլխաւորս՝ վերակացուս՝ տեղապահս յայտ արարեալ հարցն կատարելոց։ Յովսէփ՝ որ եկաց զկնի սրբոյն սահակայ տեղապահ աթոռոյն։ Մեծն ներսէս՝ սուրբ լուսաւորչին գրիգորիլ վիճակեալ հօտին տեղապահ։ Սուրբն գրիգոր աստուածաբան տեղապահ էր աթոռոյն բիւզանդիոյ. (Կորիւն.։ Ուռպ.։ ՃՃ.։)
species;
sort, kind, race;
fashion, manner, way;
form, figure, appearance, look;
sight, countenance, aspect, air;
image, idea;
dress, costume;
form, species;
visible;
հաղորդել կրկին —աւ, to receive the Communion in both kinds;
սեռ՝ կենդանի, — մարդ, եւ տարբերութիւն՝ բանական, genus animal, species man, whose distinctive characteristic is the faculty of reason.
· Calfa
Որդի (ըստ աստուածութեան՝) ձայն եւ տեսակ եւ բան հօր. իսկ թէ տեսակ է, յայտ է թէ եւ պատկեր եւ նկարագիր էութեանն ծնողին։ Տեսակ աստուծոյ զի՞նչ իցէ այլ, եթէ ոչ ամենայն իրօք որ համարձակութեամբ գոչէր, թէ որ ետես զիս՝ ետես զհայր. (Կիւրղ. գանձ.։)
well-eared;
fertile in grain.
· Calfa
Զնիւղոս պատուեն թշնամանօք՝ զպտղատուն, որպէս գովեն նոքա, եւ զքաջահասկն չափելով զբարեբաստութիւնն կանգնովք. (Ածաբ. յայտն.։)
great learning, vast erudition, well grounded knowledge;
fondness for science, learning well.
· Calfa
Յորոց յայտ է ընտանի քաջուսումնութիւն բնաւորեալ։ Քաջուսումնութեամբ հռչակաւորաց։ Պէտք են դատաւորաց քաջուսումնութեան. (Փիլ. լիւս.։ Պիտ.։ Սարկ. քհ.։ Մխ. դտ.։)
having four forms.
· Calfa
Դու կառաց քառակերպեան ես տեսութիւն արտայայտեալ։ Որ ի քառակերպեան նստիս յաթոռ։ Վեցթեւեան սերովբէք, քառակերպեան քերովբէք. (Մագ. ստ. խչ։ Շար.։)
quarantine.
· Calfa
Ապա քաղցեաւ, այսինքն յետ քառասնեկին լրման ... Տէրն յայտնեաց նմա զքաղցն ի կատարումն քառասներկին։ Եւ ի լընուլ քառասնեկին՝ ըզկերակուր խնդրէր վերջին. (Շ. մտթ. եւ Շ. խոստ.։)
forty;
սուրբ —ք, the forty martyrs of Sebaste;
էր ամաց —ունից, he was forty years old;
ամս երկու ընդ —սնիւ, forty two years;
քաղաքս ութ առ —սնիւք, forty eight cities;
—սուն, —սուն զպահքն լուծանել, break the fast once in forty days.
· Calfa
fourth;
quarter, fourth part;
quarter of an hour;
*quadrant;
— լուսնի, quarter;
cf. Ժամ.
· Calfa
Քառորդն՝ երրորդին է յայտնագոյն։ Յորս առ ի քեզ քառորդ վտակ՝ յորդահոսան գետ հոլովի. (Անյաղթ պորփ.։ Շ. եդես.։)
Քառորդ՝ զպարտութիւն եգիպտացւոցն յայտնապէս ի մէջ բերէ. (Փիլ. ել. ՟Ա. 2։)
stone-cutter;
paviour's beetle or rammer.
· Calfa
Հայեցարո՛ւք ասէ ի վէմն՝ յորմէ հատարուք. որպէս եւ անդ քարահատք զծնունդ ժողովրդեանն յայտ առնեն. (Սեբեր. ՟Ը։)
caduceus, wand;
Aaron's rod.
· Calfa
Քարոզակաւ ընկուզին յայտնեն զատելիսն. (Վրդն. երգ.։)