cf. Գայթագղիմ.
to scandalize, to supplant;
to stumble, to trip.
· Calfa
Փոքրն այն գինի՝ որ գայթակղեաց զքեզ։ Ոչ գայթագղեցին զեղբայրն։ Եթէ գայթակղեսցէ զիս. (Վրք. հց. ՟Թ. ՟Ժ՟Ը. ՟Ի՟Գ. եւ այլն։)
Թէ կերակուր գայթագղէ զեղբայրն, ոչ կերայց միս յաւիտգեան, եւ ոչ զեղբայրն գայթակղեցից. (Վրք. հց. ՟Ա. ձ. (տպ. գայթակղեցուցանել։))
cf. Գայթագղեմ.
· Calfa
Փոքրն այն գինի՝ որ գայթակղեաց զքեզ։ Ոչ գայթագղեցին զեղբայրն։ Եթէ գայթակղեսցէ զիս. (Վրք. հց. ՟Թ. ՟Ժ՟Ը. ՟Ի՟Գ. եւ այլն։)
scandalous, who causes scandal.
· Calfa
Լուաւ հայրապետն զբանս գայթակղեցուցչացն՝ զհրապուրականս. (Տօնակ.։)
to stumble, to trip, to glid, to slip.
· Calfa
Երանեալ է այր, որ ոչ գայթեաց բերանով իւրով. (անդ. ՟Ժ՟Դ. 1։ տես եւ ՟Ի՟Ա. 8։ ՟Լ՟Դ. 20։)
tbat stumbles, trips;
slippery.
· Calfa
Զգայթոտ եղբայրն ի պատուականս հանել. (Կանոն.։)
pebble, flint.
· Calfa
ԳԱՅԼԱԽԱԶ գրի եւ ԳԱՅԼԱՀԱԶ. σμυρίτης λίθος, ἁκρότομος , ψῆφος Smyris, petra acuta, lapillus durus Որձաքար վէմ կարծր. որ ի սուրբ գիրս ըստ յն. անխտիր դնի՝ քար, եւ սայրասուր վէմ, եւ սմիռեան քար (այն է սիւմպատէճ. գուցէ եւ կածքար. չագմագ կամ պիլէյի դաշը ). տես (Ել. ՟Դ. 25։ Յես. ՟Ե. 2։ Յոբ. ՟Խ՟Ա. 6։) Իսկ ի բառս Գաղիանոսի ասի լինել Ազգ մարմարիոնի։
made of pebble or flint.
· Calfa
ἁκρότομος Սայրասուր, կամ ի գայլախազ վիմէ հատեալ.
complaint, lament, quarrel, woe, claim;
— ունել՝ առնել, cf. Գանգատիմ.
· Calfa
Մեծի ուրբաթուն այրոյն գանգատն է. Աստուածածին կոյսն մարիամ, եւ այլն. (Տաղ.) (ուր այրոյն՝ կամ է որպէս այրի մնացելոյ ի միածնէն, կամ երգելի որպէս զայլ ողբ՝ կոչեցեալ թերեւս Այրւոյ գանգատ. եւ կամ է գանգատ ա՛յ ո՛հ ասելոյ, որ գրի յայս տաղարան՝ ա՛յ վո՛յ ա՛յ վո՛յ։)
to cudgel, to scourge, to whip, to thump, to beat.
· Calfa
Զայրացեալ գանէ զնա սաստկապէս. (Խոր. ՟Բ. 60։)
Որպէս զհայր գանեցի զձեզ, եւ որպէս զտէր պատժեցի. (Լմբ. մաղաք.։)
treasure;
heap;
hymn;
— արքունի, exchequer, finances;
տուն —ու, treasure, treasury;
— արքայի, privy purse of the king.
· Calfa
Բարձեալ զգանձս իւրեանց։ Մարդ բարի ի բարի գանձուց սրտի իւրոյ հանէ զբարիս։ Հանէ ի գանձէ իւրմէ զնոր եւ զհին։ Ի գանձ տեառն մտցէ։ Ի վերայ գանձուց արքային։ Ի գանձս արքունի։ Տուն գանձին, կամ գանձուն։ Զգանձի տամբ։ Գանձ բանայր, պարգեւս բաշխէր. եւ այլն։ Նմանութեամբ. Բացցէ քեզ տէր զգանձսն բարութեամբ իւրոյ զերկինս. (Օր. իը. 12։)
box, chest, casket;
alms-box;
poor-box;
treasure, treasury;
— մանկտոյ, money-box.
· Calfa
Կայր յս ընդդէմ գանձանակին. տեսանէր՝ զիարդ ժողովուրդն արկանէր պղինձ ի գանձանակն. (Մրկ. ՟Ժ՟Բ. 41։)
iron;
iron weapon, sword, razor, nail;
— կակուխ, soft, malleable iron;
— գիւրայերձ, red-short iron, hot-short iron, red shear or sear iron;
— կալուանացեալ, galvanized iron;
— կռանահար, forged, tilted, bar, or malleable iron;
— հայելական, specular, oligist iron, iron ore;
— հրաբեր, pyrophoric iron;
— սպիտակ կամ թանագ, plate, white iron, tinned iron plate, tin, tin plate;
—ք, irons, chains, fetters, gyves;
— հնոտի, old iron;
կոտորք —ոյ, grape shot;
սայր —ոյ, tag;
վաճառական —, smith, blacksmith;
պատել —ով, to bind or mount with iron;
բազմախողխող —, sharp;
—ի դար, iron age;
կռանել զ— մինչ տարաշէկն է, to beat the iron while it is hot.
· Calfa
chained, bound with iron;
— առնել, to enchain, to put in chains or fetters, cf. Շղթայեմ.
· Calfa
Զամենեսին իբրեւ զգազանս ինչ ի վայրէ երկաթակապս ածեալ. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 8։)
binary, two;
— եռակ or կի, six, (three times two are six).
· Calfa
Պարզ գոլով ... ոչ երբէք հատաւ մտածութեամբք յերկակ։ Ի յատկականս անձնաւորութիւնս երկակ ցուցանէ (զհայր եւ զորդի). (Կիւրղ. գանձ.։)
Յերկակ եռակի եւ յեղում (այսինքն յեօթներորդ) ճառի յեղանակեալ. (Թէոդոր. մայրագ.։)
having two sides;
two sided, reciprocal.
· Calfa
Բառնայր ի միջոյ զերկակողմանի պատերազմ. (Ոսկ. ես.։)
long-handed.
· Calfa
Գայր ամիրայն տաճկաց, որոյ անունն երկայնաձեռն կոչէին. (Ուռհ.։)
furnished with long branches.
· Calfa
Զթանձրախիտ մայրիսն ... եւ զերկայնաճիւղսն. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)
patient, that suffers patiently, that perseveres;
— լինել, cf. Երկայնամտեմ.
· Calfa
to be patient, to suffer patiently, to persevere.
· Calfa
Առ ի՞նչ երկայնամտեցեր այնչափ առ եղբայրն այն. (Վրք. հց. ՟Զ։)
dissyllabic.
· Calfa
Փոխանակ երկավանգի (աբրամ՝) լիցի եռավանգ (աբրաամ)։ Երկավանգ անուն աբրամ՝ մեկնեալ է, հայր վերամբարձ. (Փիլ. լին.։)
long, extended, ample;
prolix;
slow, tardy;
length;
—, ընդ —, long, a long while;
at length.
· Calfa
to lengthen, to prolong, to drag, to delay;
to draw back;
to continue.
· Calfa
Զկնի եկելոցն երկարաձգէր տեսութիւն». իմա՛, ի հեռի ձգիւր, կամ յամենայր. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)
long, extended, that lasts a long time, durable.
· Calfa
Երկարաձիգ լեառն։ Լերինք երկարաձիգք։ Երկարաձիգ երկայնութիւնք վայրաց. (Փիլ.։ Վեցօր.։)
cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.
· Calfa
Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)
cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.
· Calfa
Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)
cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.
· Calfa
Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)
adj. s. both, each, every.
· Calfa
Տղայ մանկանն անձն անկցորդ է եւ անընդունական երկաքանչիւրոյ, բարւոյ եւ չարի։ Որ զմիմեանց կախեալ են, ոչ առանց երկաքանչիւր (այսինքն երկաքանչիւրոյ) շարժմանց զներգործութիւնն առնու։ Է մէջ զգայութիւնն, եւ ծայրք երկաքանչիւրքն՝ միտքն եւ զգալին. (Փիլ.։)
that opens on two sides or doubly, double;
— դուռն, folding-door;
— խեցեմորթ, bivalve.
· Calfa
Երկոցունց դրանց փայտս մայրս, երկբացիկս՝ մի մի դուռն, եւ ծխնիք նոցա երկբացիկք. (՟Գ. Թագ. ՟Զ. 34։)
that has two apertures;
two edged, double-biting, two-bladed.
· Calfa
ԵՐԿԲԵՐԱՆ ԵՐԿԲԵՐԱՆԵԱՆ ԵՐԿԲԵՐԱՆԻ. եւ այլն. δίστομος geminum os habens, anceps Որոյ են երկու բերանք, կամ կողմանք, սայրք. երկսայրի. երկկողմանի.
cf. Երկբերան.
· Calfa
ԵՐԿԲԵՐԱՆ ԵՐԿԲԵՐԱՆԵԱՆ ԵՐԿԲԵՐԱՆԻ. եւ այլն. δίστομος geminum os habens, anceps Որոյ են երկու բերանք, կամ կողմանք, սայրք. երկսայրի. երկկողմանի.
cf. Երկբերան.
· Calfa
ԵՐԿԲԵՐԱՆ ԵՐԿԲԵՐԱՆԵԱՆ ԵՐԿԲԵՐԱՆԻ. եւ այլն. δίστομος geminum os habens, anceps Որոյ են երկու բերանք, կամ կողմանք, սայրք. երկսայրի. երկկողմանի.
two hundred.
· Calfa
Եւ առ մայր նորա երկերիւր արծաթոյ. (Դտ. ՟Է. 4.) իմա՛ զօրութեամբ, կշիռ, դրամ. եւ այլն։
Երկերիւր եւ երեքտասան այր ...։ Ի տեղւոջն կատարեցան երկերիւրքն եւ երեքտասանքն։ Էր՝ ուր զերկերիւրոց. (Եղիշ. ՟Է. ՟Ը։)
doubt, suspicion, fear.
· Calfa
Ոչ եթէ այնպէս սրբեաց, եթէ երկեւանն ինչ մնայր առ ի քննել զբորոտութիւնն։ Մեկնութեամբն փարատիցի երկեւանն։ Մեղմով յայտ ածէր զնոցա մտացն երկեւանսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։ ՟Բ. 26. եւ 11։)
inhuman, cruel.
· Calfa
Որոյ համբոյրն է դառն. կամ Որ սիրէ համբուրել զդառնութիւն. (այր) ժանտ. դաժան.
to turn, to turn about, to return, to go or come hack again;
to repair;
to be converted;
— յետս or ընդ կրունկն, to recede;
ընդէմ —, to object, to resist, to oppose;
— ի քրիստինէութիւն, to become a christian;
— առ Տէր, to repent, to reform;
— յաստուծոյ, to rebel against God;
— աւուր, to draw towards night;
ի — տարւոյն, the year after;
ի ղէն —, to arm one's self, to take arms.
· Calfa
Հող էիր, եւ ի հող դարձցիս։ Զգաւազանն՝ որ դարձաւ յօձ։ Դարձցիս յայր այլ։ Դարձցին ձորք նորա ի ձիւթ։ Դարձան երեսք ամենայն ի գոյն դալկան։ Դարձան ի սուգ օրհնութիւնք պարուց մերոց։ Զիա՞րդ դարձար ինձ ի դառնութիւն որթդ օտարացեալ։ Ի գութ դարձաւ։ Սրտմտութիւն բարկութեան յողորմութիւն դարձաւ.եւ այլն։
to become bitter, to turn sour;
to be offended, irritated;
to be tired, displeased.
· Calfa
ԴԱՌՆԱՆԱԼ. նմանութեամբ, Վշտանալ. զայրանալ. ժանտանալ. նեղանալ.
Հարեալ յոգիս, եւ դառնացեալ յարտասուս։ Դառնացաւ յանձն իւր։ Կարի յոյժ դառնանայր ի միտս իւր. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ը.)
vexatious, offensive, irritating, maddening.
· Calfa
παραπικραίνων exacerbans, rebellis Դառնացեալ հոգւով. ժանտ. ստահակ. խեռ. մանաւանդ՝ Դառնացուցիչ աստուծոյ, այսինքն զայրացուցիչ հեստութեամբ.
to imbitter;
to sour, to irritate, to offend, to tire, to displease.
· Calfa
Նմանութեամբ, Վշտացուցանել. զայրացուցանել անհնազանդութեամբ, եւ այլն. սիրտը էրել. նեղացընել. բարկացընել.
hit of a sword;
guard (of a gun).
· Calfa
Աջ ձեռն եդեալ էր ի դաստապան նրանին։ Զաջ թաթն ձեռին՝ որ կայր ի վերայ դաստապանի նրանին. (Բուզ. ՟Ե. 32։)
throne;
seat, chair;
dignity;
precipice, high and very steep place;
անկանել ի —է, —է ի ժ կործանիլ, հտիլ ի —ից, ի —իցն վիժել, to be precipitated, to be thrown or to fall from one precipice to another;
ի —ից մղել, to precipitate.
· Calfa
καθέδρα, θρόνος cathedra, thronus, sedes Բարձրադիր վայր քան զմերձակայ տեղիս, իբր բեմ, բեմբ. որպէս Աթոռ պատուոյ. բազմոց. եւ նմանութեամբ՝ Բարձ, պատիւ, իշխանութիւն. կեահ, թախտ, քիւրսի, սէրիր, սէտիր.
Զայր այր յիւրաքանչիւր գահ հրամայէր մատուցանել. (Գ. Մակ. Ե. 8։)
Ի ժամ գահուն պատրաստութեան։ Արութեամբ եւ գահու ի վեր։ Գահ երկրորդական։ Գահուց հայրենականաց։ Թագաւորական գահ։ Որ էին ի գահուդ յայդմ։ Աւագ գահուն եւ աւուրբք։ Գահ թագաւորութեան, կամ զօրավարութեան, կամ վարդապետութեան. (Եղիշ.։ Խոր.։ Փարպ.։ Պիտ.։)
succession to the throne or to some dignity.
· Calfa
Կայսերական աթոռոյդ, եւ հայրապետական գահակալութեանդ. (Թղթ. գագկայ առ ռոման.։)
cf. Աթոռակցութիւն.
· Calfa
Եղբայր լինէաք հաշուեալ նոցա՝ պատուով եւ գահակցութեամբ. (Փարպ.։)
precipitated;
— առնել, to precipitate, to throw from a precipice;
— լինել, to be precipitated, to fall from above;
— տեղի, precipice;
—, — բերմամբ, precipitately, hurriedly.
· Calfa
Ոչ երբէք ի վայրի դալարւոջ, այլ գահավէժ, եւ ի մէջ փշոց. (Մագ. ՟Ծ՟Դ։)
to precipitate.
· Calfa
ԳԱՀԱՎԻԺԵՄ ԳԱՀԱՎԻԺԻՄ. κατακρημνίζω praecipito Հոսել, հոսիլ ի բարձանց կամ ի դարէ ի վայր. ուչուրումտան աշաղը պրագմագ՝ տիւշմէք.
Գահավէժ առնէին զնոսա ի ծայրից բարձրավանդակին. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Է. 12։)
precipitation;
high precipice.
· Calfa
Եւ κρημνός praecipitium գահաւանդ. գահավէժ վայր. գահ. դար. ուչուրում.