Definitions containing the research սորա : 321 results

Մետաղ, ի

s. fig.

metal, mineral;
—ք, mine;
exile, banishment;
դնել, արտասահմանել ի —ս, to banish, to exile, to send into banishment;
արկանել ի —ս, to arrest, to imprison.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԵՏԱՂՔ ղաց. գ. Ըստ հին մատենագրաց՝ μέταλλον metallum եւ metallofodina. Տեղի տարագրութեան վասն աշխատելոյ ի բովս, որպէս յոսկեհատս, ի պղնձահատս, եւ ամենայն տեղի աքսորանաց. եւ Աքսորանք. արտասահմանութիւն, եւ Բանտ. արգելան.


Մնացուցանեմ, ուցի

va. s.

to cause to remain, to stop, to put a stop to;
կաց մնաց, կաց եւ մնաց, remnants of troops, wreck of an army;
cf. Ժողովեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Տասնապատիկ զգինսն զշարժել իրին հատուսցէ մնացուցողին սորա. (անդ. ՟Ժ՟Ա։)


Մշտակատար

adj.

annual;
accustomed;
established.

· Calfa

NBHL (1)

Զմշտակատար զսորա կենդանի յիշատակն. (Բուզ. ՟Գ. 11։)


Մողէզ, ղեզի

cf. Մողիզ.

· Calfa

NBHL (1)

Սաւրա (յն) կամ սորա. մողէզ, կամ մայաղէզ։


Մութ, մթոյ, ով

cf. Մութն.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՈՒԹ ա. γνοφώδης caliginosus, tenebrosus եւ այլն. Խաւարին. մթին. աղջամղջին. միգապատ. մթագոյն. թխագոյն. նսեմ. տխուր. եւ Բոսորային.


Մութն, մթան

s. adj. adv.

obscurity, darkness, night;
dark, obscure, gloomy;
— անհնարին, frightful or thick darkness, impenetrable gloom;
— ընդ —, ի մթան, ի մթի, in darkness, in the dark, in the gloom.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՈՒԹ ա. γνοφώδης caliginosus, tenebrosus եւ այլն. Խաւարին. մթին. աղջամղջին. միգապատ. մթագոյն. թխագոյն. նսեմ. տխուր. եւ Բոսորային.


Հիանշմար

adj.

charming, ravishing, surprising, stupendous, admirable.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերնայարկն սորա՝ հիանշմար քերոբիմք. (Տաղ.։)


Համատոհմ

adj.

cf. Համատոհմիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս սորա եւ համատոհմիցն. (Խոր. ՟Բ. 64։)


Համարուեստ, ից

adj. s.

having the same trade or calling;
fellow-craftsman.

· Calfa

NBHL (1)

Զի զարհուրեալ համարուեստքն սորա (վնասապարտ բժշկի) ահիւ տանջանաց, մի՛ զմահու, այլ զկենացն զեղուսցեն պտուղ. (Պիտ.։)


Համբարու, աց

cf. Համբարի.

· Calfa

NBHL (1)

Զհամբարու այլք յուշկապարիկք թարգմանեցին. եւ համբաւ է վասն սորա՝ թէ ծովային կենդանի է, ի միջոյն ի վայր ձուկն, եւ ի վեր կնոջ կերպարան. եւ այնքան քաղցրաձայն, մինչ զի պակնուն լսօղքն. վասն որոյ եւ յն. սիրին, կարծի նշանակել իբր սիրայիւ կամ պարանաւ ձգօղ։


Համեմատական, ի, աց

adj.

proportional, analogical;
comparative.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն սորա համեմատականիս գիտութեան՝ յամենեցունց պատճառն, որպէս կարող եմք, համբարձցուք. (Դիոն. ածայ.։)


Հայեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to see, to view;
to incline, to dispose to wards;
to apply;
յինքն — զոք, to attract, to draw another's eye on oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Հայեցուցանէ առ մահ ձեւ սորա. (Անյաղթ բարձր.։)


Հանանիմ

vn.

to be driven or cast away.

· Calfa

NBHL (1)

Իմանալի բնութիւնն (մտաց), ոչ առաւելեցելոյ մարմնոյն, արտաքս մղեալ հանանի։ Ոչ ամենայն իրօք ի բաց կորզեալ հանանի սորա ըստ զգայութանն զօրութիւն. (Նիւս. կազմ.։)


Հանդիսացուցանեմ, ուցի

va.

to solemnize, celebrate with pomp or display;
to signalize;
to count, to enumerate;
թատերախաղ —, to play, to act, to perform;
անպարտելի —, to render invincible.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զօր ի մարտ հանդիսացուցանէ։ Զբնական սորա արդարութիւնս հանդիսացոյց առաջի աստուծոյ. (Լմբ. սղ.։)


Հանճար, ոյ

s. rhet.

intelligence, intellect, understanding, wit, sense;
genius, talent;
wisdom, prudence;
reason, sense, judiciousness;
enthymeme;
— բազմայեղանակ, a rare talent.

· Calfa

NBHL (1)

Դիտելի իսկ է ո՛վ սոկրատէս, եթէ ըստ հանճարի՞ է բանս այս, եթէթ զայլ ոմն փոխանակ սորա խնդրելի է. (Պղատ. տիմ.։)


Ծագումն, ման

s.

dawn, rising;
birth, origin, source, rise;
emanation;
lineage, descent;
derivation;
զ—ն ունել, to take its rise in, to draw one's origin from;
— արեգական՝ արեւու, sunrise, sunrising.

· Calfa

NBHL (1)

Ծագմունք արդարոցն՝ բազմապատիկ քան զծագումն սորա. (Երզն. մտթ.։)


Ծակախիթ լինիմ

sv.

to creep into a hole or cavern, to burrow;
to shut oneself up, to isolate;
to seclude oneself.

· Calfa


Լերկութիւն, ութեան

s.

baldness, smoothness, nakedness.

· Calfa

NBHL (1)

Լերկութիւն սորա մերկութիւն է. (Փիլ. այլաբ.։)


Լիակատար

adj. adv.

plenary, full, complete, absolute;
perfectly, entirely, fully;
— իշխանութիւն, absolute power, full authority;
— իշխանաւոր, a plenipotentiary;
— ներողութիւն, plenary indulgence.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ասաց վասն գեղեցկութեան սորա լիակատար. (Եւագր. ՟Ի՟Թ։)


Լինգիրոն

s.

lyncurium, tourmalin.

· Calfa

NBHL (1)

Յերրորդ կարգն՝ առաջին ակն լինգիրոն։ Ղիւնգիրոն, որ է եղենգնաքար. զսորա գիւտն ոչ ուրեք ի պատմագրաց ուսաք. յայտ է թէ յակունթն է սա։ Թարգմանի ղիգորոսն անասուն ղիգիրոն կոչեցեալ, եւ սեաւ երնջոյ. իսկ ագի սորա փոքրիկ գոլով՝ ունի սակաւ կորկոտիճս դեղնագոյն. վասն որոյ եւ ղինգուրոս կոչի, որ եղին ագի. եւ է քարս այս եղընգան (կամ եղեգան) գունով. (Տօնակ.։)


Լինելութիւն, ութեան

s.

being, origin, generation, creation, birth;
ի — ածել, to create, to produce from nothing, to call into existence;
յանէութենէ or յոչէից ի — գալ, to be created, to exist.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմօղ լինելութեան երկնի եւ երկրի։ Երկին թէպէտեւգեղեցկութեամբ եւ մեծութեամբ առաւելեալ ցուցաւ քան զերկիր, այլ ոչ եթէ լինելութեան սորա է պատճառ. (Պիտ.։)


Լուծ, լծոց

s. fig. mar. ast.

yoke;
pair, couple;
լուծք եզանց, yoke of oxen;
լուծ կշռոց, pair of scales;
beam of a balance;
բառնալ ինչ ի լուծ կշռոց, to weigh with scales;
—ք, a pair;
— —, in pairs;
լուծ իմ քաղցր է եւ բեռն իմ փոքրոգի, my yoke is easy and my burden light;
աունուլ զլուծ կրօնաւորական կարգի, to take the cowl (monk), to take the veil (nun), to pronounce the vows, to become a monk or nun;
մտանել ընդ լծով ամուսնութեան, to bear the yoke of matrimony;
ընդ լըծով արկանել, to place under the yoke;
to subject, to reduce to slavery;
խոնարհել ընդ լծով, to bend under the yoke;
to submit tamely to slavery;
ընդ լծով կալ, ընդ լծով ծառայութեան մտանել, to pass under the yoke, to become a vassal, or tributary;
լուծանել, բառնալ զլուծ, to unharness;
to take off the yoke;
ընկենուլ, թօթափել, նշկահել զլուծ, ի բաց ընկենուլ զլուծն, to throw off the yoke, to slip the collar;
զերծանիլ ի լծոյ, to be freed;
yoke, subjection, slavery, bondage;
yoke;
libra, the balance (sign of the zodiac).

· Calfa

NBHL (1)

Ի կշիռ դիցէ. եւ վերացուցեալ զլուծ սորա, եւ այլն. (Պղատ. տիմ.։)


Լուսաբեր, աց

adj. s.

luminous, bright;
window;
Lucifer, the Morning-star;
heavenly bodies, sun, moon, stars.

· Calfa

NBHL (1)

(Պարունակ) լուսաբերին, զոր ոմանք ափրոդիտեայ, եւ այլք էրա՛յ անուանեն։ Արեգակն, եւ սորա զուգընթաց լուսաբերն, եւ հերմէս. (Արիստ. աշխ.։)


Լցուցանեմ, ուցի

va.

to fill, to fill up;
to satiate;
to accomplish, to complete, to effect.

· Calfa

NBHL (1)

Բանաս զձեռն քո, եւ լցուցանես զամենեսեան։ Պարարտութեամբ ցորենոյ լցոյց զքեզ։ Զաղքատս սորա լցուցից հազիւ։ Զամենայն անձն քաղցեալ լցոյց բարութեամբ.եւ այլն։


Խորհրդականութիւն, ութեան

s.

deliberation, council, consultation;
mystery, sacrament;
mysticalness, mysteriousness;
wisdom, prudence, wariness, cautiousness.

· Calfa

NBHL (1)

Տպարան սորա՝ մահու է զգայութեամբ. իսկ խորհրդականութիւն սորա վերաբերէ զմեզ առ կենդանութիւնն մշտնջենաւոր. (Միսայէլ խչ.։)


Թորումն, ման

s.

distillation, ejection, evacuation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի թորմանէ բոսորայ կայլակք կաթուածոց. (Նար. մծբ.։)


Թուաբերութիւն, ութեան

s.

supputation, reckoning;
epoch, date.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ վերափոխումն սորա ի ոխէ. թուաբերութեանն տումարի հայոց. (Սկեւռ. լմբ.։)


Կարմրաձորձ

cf. Կարմրազգեստ.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞վ է սա, դիմեալ գայ յեդովմայ, կարմրաձորձ ի բոսորայ, գեղեցիկ պճնեալ աստուածազարդ լուսով. (Նար. տաղ.։)


Կարմրութիւն, ութեան

s.

redness;
red colour.

· Calfa

NBHL (1)

Կարմրութիւն ձորոց իւրոց ի բոսորայ. (Ես. ՟Կ՟Գ։)


Կաւածեփ

adj.

covered with clay.

· Calfa

NBHL (1)

Ըզկաւածեփ կոյրն սորա չէր տեսեալ. (Եղիշ. խաչել.։)


Հակամարտ

adj.

opposing, adversary.

· Calfa

NBHL (1)

Մառախուղ. եւ հակամարտ սորա ասացեալ լինի պարզութիւն. (Արիստ. աշխ.։)


Համակարգ

adj.

put in the same order or number.

· Calfa

NBHL (1)

Է համակարգ սորա։ Որպէս մի եւ համակարգ։ Համակարգիցն այս օրէն սահմանի. (եւ այլն. Դիոն.։)


Կրկնակի

adj. adv.

double;
doubly;
a second time, again;
in two ways;
cf. Կրկնոց.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկնակի դնէ զօրութիւն սորա. (Շ. բարձր.։)


Կենցաղակից, կցի, կցաց

cf. Կենակից.

· Calfa

NBHL (1)

Կենցաղակիցք սորա համարձակեցաք լինել, եւ խօսակից։ Կենցաղակիցս մեզ սահմանեաց. (Լմբ. համբ. Լմբ. սղ.։)


Կենցաղավարութիւն, ութեան

s.

life, tenonr of life;
conduct, manners, behaviour;
good-breeding;
conversation.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովու նմանեցուցանէ զաշխարհ, եւ յորձանաց զկենցաղավարութիւն սորա. (Շ. բարձր.։)


Կերիչ, չի, չաց

adj. s.

eating, tearing, devouring;
gnawing;
corroding;
weevil, worm;
moth.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեւ սորա (տղրկի) իմանամք զկերիչ չարն բոլոր կենդանեացս զսատանայ. (Համամ առակ.։)


Պատրիարգանոց

cf. Պատրիարգարան.

· Calfa

NBHL (1)

յաւուրս սորա պայծառանայ սուրբ պատրիարգարանն Ասող. (՟Բ. 6։)


Պատրիարգարան

s.

patriarchate, patriarch's residence or see.

· Calfa

NBHL (1)

յաւուրս սորա պայծառանայ սուրբ պատրիարգարանն (Ասող. ՟Բ. 6։)


Կամարաւոր, աց

adj.

girdled;
enclosed.

· Calfa

NBHL (1)

Հազար ծառայք կամարաւորք կային առաջի սորա. (Վրք. հց. ձ։)


Կամք, մաց

s.

will, determination, intention, design;
wish, desire;
humour, fantasy, whim, caprice;
ի կամաց, կամօք եւ ախորժիւք, voluntarily, willingly;
կամօք, on purpose, designedly;
ըստ կամի, ըստ կամս, at will, ad libitum, arbitrarily, at pleasure;
at discretion;
յոչ կամաց, unwillingly, in spite of oneself, against one's will, reluctantly, grudgingly;
յօժար —, readiness, inclination, willingness;
յեղյեղուկ —, caprice, fickleness;
ինքնիշխան, բացարձակ —, absolute will, arbitrariness, despotism;
անձնիշխան —, free-will;
անձնահաճ —, humour, whim, caprice, fancy;
ըստ կամս անձին գնալ, to indulge one's fancy or caprice;
փոխել զկամս, to change one's mind;
անձնատուր լինել ի կամս ուրուք, to submit to the guideness of;
to comply with all the whims of;
ի կամս ուրուք դնել զիմն, to depend on another's will;
եթէ Տէառն — իցեն, if God wills, God willing;
Տէռն — լիցին, God's will be done;
եթէ — իցեն քո, if you wish or like;
ըստ հաճոյից կամց քոց, at your will or pleasure;
as well as you could wish;
— էին ինձ, I wished to, I wanted to;
— են ինձ ասել, I would say, I mean;
— եղեն նմա, it pleased him to, he liked to;
— էին նորա, he desired or wished;
հակառակ կամաց նորա, against his will;
որ ինչ ի կամս մեր, as much as we can.

· Calfa

NBHL (2)

Աթենացւոց թագաւորէ աղմկէոն ամս ՟Բ. յետ սորա կամ եղեւ՝ պետութեանցն տասնամեայ լինել. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Կամ եղեւ գիտել սորա (սմա)։ Ցորքան կամք իցեն խուզել ումեք. (Խոր. ՟Ա. 7. եւ 4։)


Կանգնաչափութիւն, ութեան

s.

measuring by cubits.

· Calfa

NBHL (1)

Կանգնաչափութիւն պատկերին նաբուգոդոնոսորայ՝ ՟Կ՟Զ. յարեալ ի վեց հարիւր ամս նոյի, առ որով ջրհեղեղ, լինի ՟ոկզ. այն է թիւ անուան գազանին, այսինքն նեռին. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)


Կառափետղ

s.

Golgotha, place of the skull, place of execution.

· Calfa

NBHL (1)

Բերէ զգագաթն՝ բարձրութիւն սորա (խաչի), եւ զկառափետղն ձեւ սորա։ (Փոխէ) զկառափետղն ի կենաց գործետղ. (Անյաղթ բարձր.։ Շ. անդ։)


Կասեմ, եցի

vn.

to thrash corn;
cf. Կասիմ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԿԱՍՈՒՄ. ԿԱՍԵՄ չ. cf. ԿԱՍԻՄ։ Գտանի եւ ներգործականն սորա՝ որպէս Կասեցուցանել.


Պահպանողական

cf. Պահպանական.

· Calfa

NBHL (1)

Պահպանողական աջով քո վերակացու լեր հոգւոյ սորայ եւ մարմնոյ. (Մաշտ.։)


Պաճարանք, նաց

s.

the gaining or procuring one's livelihood;
subsistence, maintenance;
food, victuals;
means, way, remedy, expedient.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն օգուտ եւ պաճարանք կենաց մերոց ի սմանէ (յերկրէ), եւ ի վերայ սորա. (Ագաթ.։)


Պայծառացուցանեմ, ուցի

va. fig.

to clear, to brighten, to render brilliant, to give splendour;
to cause to shine, to render illustrious, to distinguish, to celebrate;
— զբանս, to render clear, to explain, to dilucidate.

· Calfa

NBHL (1)

Զհոգւոյ բարետոհմութիւն պայծառացուցանել։ Զսէրն Քրիստոսի պայծառացուցանէ յորդւոց սորա հոգիս. (Լմբ. պտրգ. եւ ստէպ։)


Պաշտեմ, եցի

va.

to adore, to worship;
to minister, to serve, to wait on;
to administer, to confer;
to officiate;
to provide, to furnish;
to exercise, to employ;
— զխորհուրդս, to administer the Sacraments;
— զծառայութիւն, to serve.

· Calfa

NBHL (1)

Պաշտեսջի՛ք զԱստուած ի լերինս յայսմիկ։ Տեառն Աստուծոյ քում երկիրպագցես, եւ զնա միայն պաշտեսցես։ Պաշտել զնա սրբութեամբ եւ արդարութեամբ։ Զոր պաշտեմն հոգւով իմով։ Պաշտիցէք զՏէր Աստուած մեր զամենայն ժամանակս։ Զոր դուք յանծանօթս պաշտէք։ Պատարագօք զերեսս սորա պաշտեսցեն մեծամեծք ի ժողովրդոց.եւ այլն։


Սա, սորա, սմա, սովաւ, սոքա, սոցա, սոքօք, սայք, սայց

pron.

this, that;
սոյն սա, this one, he himself;
սա է, it is he, that is to say;
սա աւասիկ, however, yet, still.

· Calfa

NBHL (1)

Գրի եւ ՍԱՅ, սորայ, սմայ, մանաւանդ ի վարիլն յօդիւ.


Պարէն, ենից

s.

maintenance, food, nourishment, subsistence, victuals, provisions, stores;
աւուրն —, daily bread, daily board;
զաւուրն հայթհայթել or գտանել —, to gain or earn one's livelihood.

· Calfa


Պարտակեմ, եցի

va.

cf. Պատրուակեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ընդ թզենաւ պարտակեցան, եւ տերեւով ծածկեցան։ Սպան զայրն, եւ ասէր ի միտս իւր, զի՞նչ արարից զմարմին սորա՝ զի պարտակեսցի. (Հ. մարտ. ՟Ի՟Գ.։ եւ Հ. դեկտ. ՟Ժ.։)