Definitions containing the research բարձ : 2429 results

Վերաբուսանիմ

vn.

to grow again, to be produced anew.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վեր կամ վերստին բուսանիլ. ի վեր բարձրանալ. ի վեր երեւել. ծագել.


Վերագոյն

adj. adv.

higher, superior, more elevated;
—, ի —, գոյնս, above;
firstly, before, antecedently.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνώτερος, ὐπέρτερος, ὐπερέχων superior. Որ ի վեր է եւ առաւելեալ քան զայլս. վերնագոյն. բարձրագոյն. վեհագոյն. գերագոյն. գերազանց. զօրագոյն. յաղթօղ.


Վերագոչեմ, եցի

vn. va. to cry out, to exclaim;
to predict;
— առ աստուած, to invocate divine help.

· Calfa

NBHL (1)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ἁναβοάω exclamo. Ի վեր կամ բարձր գոչել. վերաձայնել. կարդալ. քարոզել. վկայել.


Վերադիտեմ, եցի

va.

to look up, to gaze at, to contemplate;
to consider, to examine, to scrutinize.

· Calfa

NBHL (1)

Ասեն զարծուոյ, եթէ զբարձունս վերադիտելով ի թռիթս իւր ամբառնայ. (Ճ. ՟Ժ.։)


Վերադիր, դրի, դրաւ

adj. s. math. gr. mus.

imposed, added, additional;
imposition, addition;
epithet, adjective;
exponent, index;
article (ս, դ, ն);
a note.

· Calfa


Վերադրական, ի, աց

adj.

cf. Վերագիր;
— անուն, surname.

· Calfa

NBHL (1)

Բացբարձական աստուածաբանութիւնքն գերագոյնք են եւ հզօրագոյնք յաստուած քան զվերադրականսն. եւ են վերադրականք, որպէս յորժամ ասեմք զաստուած թագաւոր, ի վերայ նորին դնելով զամենայն, եւ տէր, եւ բարի, եւ լոյս. (Վահր. երրդ.։)


Վերադրեմ, եցի

va.

to impose, to put upon, to add, to join.

· Calfa

NBHL (2)

Գերազանցէ քան զհեղեղին յորդութիւն, եւ գլխոց լերանց վերադրէ։ Համբարձեալ վերադրեաց գերագոյն դրան. (Նար. ՟Ժ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)

Վերադրեաց բերենիկէ զհիւսակս իւր (եդ ի բարձր տեղւոջ՝ ձօնելով դից)։ Ասէր՝ թէ աստուածքն զայնպիսի պսակս հերացն յաստեղս վերադրեցին. (Նոննոս.։)


Վերաթեւեմ, եցի

vn.

to fly away, to take flight;
— յերկինս, to be borne to heaven.

· Calfa

NBHL (3)

Յերկինս վերաթեւել։ Վերաթեւեալ ընդ առաջ քրիստոսի։ Վերաթեւել ի տեղի անկելոց հրեշտակաց։ Վերաթեւեալ ելանէ յանմարմնականացն դադարս։ Առ փրկչական մարմինն վերաթեւեալ ամբարձցիս։ Վերաթեւեալ ի վերին աշտարակն սիոն. (Նեղոս.։ եւ Ճ. ՟Գ.։ Շար.։ Զքր. կթ.։ Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։ Յհ. կթ.։)

Մարախ նախ քան զվերաթեւելն՝ լերկ. իսկ յորժամ վերաթեւեալ բարձրասցի, յայնժամ վաղվաղակի օդական է.(Ճ. ՟Ը.։)

ἁνάπτημι, ἁναπτερέομαι sursum volo. Ի վեր կոյս թեւապարել, թեւակոխել. թռչել. վերանալ. ի վեր դիմել. բարձրանալ. ամբառնալ.


Վերածայրեալ

adj.

reaching the summit or top.

· Calfa

NBHL (2)

Գերածայրեալ. բարձրագոյն.

Հրեշտակական զօրութիւնքն, յորս եւ՛ս վերածայրեալք սերովբէիցն բարձրութիւնք. (Ճ. ՟Գ.։)


Վերածեմ, ածի

va.

to elevate, to raise, to bear on high;
to reduce;
— զոք ի զառածանացն, to reclaim a person from disorderly or ill conduct.

· Calfa

NBHL (2)

Որ բարձրացաւ ի խաչին, եւ զամենեսեան առ ինքն վերածեաց. (Շ. բարձր.։)

Զայս պատմութիւն ոմանք յեղիսէի տապարն վերածեն, եւ այլք ի դանիէլի վիշապն. (Շ. բարձր.։)


Վերակացու, աց

s.

superintendent, overseer, intendant, inspector, director;
prefect, governor;
protector, defender, guardian.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιστάτης, προϊστάμενος, προεστώς , προστάτης q.d. super stans, praestans, praefectus, praepositus, magister, antistes, moderator, rector, author եւ ὐπερασπιστής protector, defensor, propugnator ἑπίσκοπος , ἕφορος inspector. Որ ի վերայ կայ անձանց կամ իրաց. ոստիկան. հոգաբարձու. գործակալ. գործավար. առաջնորդ. նախագահ. պետ. վարդապետ. դաստիարակ. պաշտպան. հովանի. տեսուչ. վերակացու.


Վերակացութիւն, ութեան

s.

superintendence, management, inspection, intendance, direction;
prefecture, government;
protection, assistance.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιστασία, προστασία praefectura, administratio, moderatio, regimen. Ոստիկանութիւն. առաջնորդութիւն. հոգաբարձութիւն. նախագահութիւն. պետութիւն. տնտեսութիւն. եւ Հովանավորութիւն.


Վերակնարկեմ, եցի

vn.

cf. Վերակնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կորացեալքն թիկամբք՝ վերակնեն ի բարձունս։ Ոչ կարացի վերակնել յարեգակն արդարութեան։ Ոչ տայ թոյլ վերակնել ի պատուիրանս աստուծոյ. (Սարկ. աղ.։ Սարգ. յռջբ.։ Խոսր. պտրգ.։)


Վերակնեմ, եցի

vn.

to look on high, to lift up one's eyes.

· Calfa

NBHL (1)

Կորացեալքն թիկամբք՝ վերակնեն ի բարձունս։ Ոչ կարացի վերակնել յարեգակն արդարութեան։ Ոչ տայ թոյլ վերակնել ի պատուիրանս աստուծոյ. (Սարկ. աղ.։ Սարգ. յռջբ.։ Խոսր. պտրգ.։)


Վերահայեաց

adj.

meditating, contemplating.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վեր հայեցօղ. ձկտեալ ի տեսութիւն բարձր.


Վերահայեցող

adj. s.

applying oneself to, investigating thoroughly;
star-gazer, astronomer.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ որպէս Տեսուչ. հոգաբարձու.


Վերաձայն

adv.

aloud, loudly.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրաձայն. ի ձայն բարձր.


Վերաձայնեմ, եցի

va.

to cry or pronounce aloud, to vociferate, to proclaim;
to call, to name.

· Calfa

NBHL (2)

ἁναφωνέω, ἑπιφωνέω alta voce pronucio, acclamo, exclamo. Ի ձայն բարձր կարդալ. վերագոչել. վերահնչել. վերահռչակել. վերօրհնել. երգել. քարոզել.

Վերաձայնեալս այս խոստովանութիւն։ Ընդ հոգւոյդ սրբոյ բարձրացեալ եւ վերաձայնեալ։ Փառաւորեմք վերաձայնեալ նուագօք օրհնութեան երգոց. (Նար. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Թ. ՟Հ՟Ե։)


Վերաձգեմ

va.

to uplift, to stretch;
to carry up, to elevate, to raise.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐԱՁԳԵԼ. ἁνατείνω, ἑπιτείνω intendo, extendo, traho, eveho. Ի վեր ձգել. ի բարձունս անդ տարածանել. ձկտել. ձգել.


Վերամբառնամ, բարձի

va.

to raise, to elevate, to lift up on high;
— զգլուխ, cf. Ըմբոստանամ, cf. Ընդվզիմ;
— յինքն, cf. Ըստանձնեմ.

· Calfa

NBHL (8)

Զաստըւած բոլորովին՝ մարմնով ի քեզ վերամբարձեալ. (Մագ. ոտ. խչ.։)

Զստորանկեալս յոտս քո վերամբարձցես ամենաթագաւորին աստուծոյ. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։ (կամ որպէս գրի, վերամբարձեսցես. գուցէ իբր՝ տացես վերամբառնալ)։)

Պահելով զպատուիրանն՝ յանապականութեան եւ յանմահութեան վիճակն մարմին վերամբառնայ։ Վասն որոյ եւ յայդպիսի պատիւ վերամբարձար։ Գետնաստորս սակաւ մի վերամբարձեալս ընդ արմկամբքն, զի յայն յեցցին։ Զխաղաղացեալ ոգին եւ յոյժ վերամբարձեալ՝ շրտուցանէ, որպէս զաչս լոյս կայծակեալ. (Լծ. ածաբ.։ Ճ. ՟Բ.։ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Զի՞նչ երկին եւ աստեղք, ունիցի՞ս ինչ արդեօք ասել վերամբարձեալդ, որ զառ ոտսդ անգիտանաս։ Յոլովք զրկին ի ձէնջ, մանաւանդ թէ ամենեքին՝ որոց վերամբառնայք. (Առ որս. է. ՟Ը։)

Վերամբարձեալքն քան զկարիս կարօտութեան. ասմենայն ազատք. (Պիտ.։)

Որք բաւականք են տեսանել զվերամբարձեալսն, լուսովն, զամենայն ասեն զաշխարհս ուռճալրացեալ. (Նիւս. կազմ.։)

ՎԵՐԱՄԲԱՌՆԱՄ, բարձայ. չ. ὐπερέχω antecello, emineo, efferor. Վերանալ. բարձրանալ. գերազանցել. ամբարտաւանիլ.

ՎԵՐԱՄԲԱՐՁԵԱԼՔՆ. Անսովոր ոճով, որպէս յն. մէդէ՛օռա. μετέωρα meteora, res supra nos apparentes. Եթերականքն. օդային իրք ի վերոյ քան զերկիր. երկնայինք. բարձունք.


Վերանամ, ացայ

vn.

to rise, to soar, to ascend, to mount;
to vanish, to disappear;
to go away, to leave, to escape;
վերացեալ հպարտացեալ կալ, to swell with pride, to be puffed up, to become presumptuous.

· Calfa

NBHL (3)

ἁναβαίνω, ἁναλαμβάνομαι ascendo ὐπερυψόομαι revelor ἁφίσταμαι extollor, elevor ἁπαίρομαι discedo ἁφαιρέομαι auferor. Ի վեր եւ ի վերայ ելանել. ամբառնալ. համբառնալ. բարձրանալ. եւ Բարձրամտիլ. եւ Ի բաց բառնիլ. մեկնիլ. եւ այլն. վեր ելլել. եւ վերնալ.

ՎԵՐԱՑԵԱԼ μετέωρος sublimis Վերամբարձ. բարձր.

Ի վերայ ամենայն բարձրացելոց եւ վերացելոց։ Նստեալ յաթոռ բարձրութեան եւ վերացելոյ. (Ես. ՟Բ. 12. 13։ ՟Զ. 1։) cf. ՎԵՐԱՆԱՄ։


Վերապատմեմ, եցի

va.

to praise aloud, openly, to extol, to cry up, to celebrate.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանողք ... անստուերաբար բարբառով բանի վերապատմեցին։ Ի յեկեղեցիս բազմութեան ազգաց վերապատմեցից բարձր ձայնիւ։ Դատաւոր արդարակշիռ յամենայն ազգաց վերապատմեցաւ. (Նար. ՟Լ՟Գ. ՟Լ՟Թ. եւ Նար. կուս.։)


Վերապատուեմ, եցի

va.

to revere, to honour, to respect.

· Calfa

NBHL (1)

Անժամնակ աստուած, վերապատուեալ բարձրութեամբ, եւ փառաւորեալ մեծութեամբ. (Մաշտ.։)


Վերարկու, աց

s.

over-coat, mantle, cloak;
coverlet, quilt;
— ձիոյ, horse-cloth;
caparison.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմեալք ի վերայ բարձր բազմականի եւ ամբարձելոյ եւ յաւելորդաց եւ յանհպելեաց վերարկուացն. (Ածաբ. աղք.։)


Վերացումն, ման

s.

elevation, exaltation;
abstraction;
— խաչի, exaltation of the Cross.

· Calfa

NBHL (2)

Համբարձումն. վերելք յերկինս կամ յօդս.

Իսկ Վերացումն խաչի, ըստ յն. եւ լտ. ասի բարձրացումն, կամ բարձրութիւն. ὔψωσις exaltatio. Հ. Տօնաց. եւ այլն։


Վերացուցանեմ, ուցի

va.

to raise, to lift on high, to set up;
— մտօք, to abstract.

· Calfa

NBHL (2)

Բազմացաւ ջուրն, եւ վերացոյց զտապանն։ Վերացուցեալ զգաւազանն՝ եհար զջուր գետոյն։ Վերացոյց սաւուղ զգեղարդն ի վերայ յովնաթանու։ Ի վերացուցանել տեառն զեղիա շարժմամբ յերկինս։ Վերացոյց զպսակն ի գլխյ իմմէ։ Վերացուցանիցե՞ս զվիշապն կարթիւ։ Եթէ վերացուցի ձեռն ի վերայ որբոյն։ Որ վերացոյց աջով իւրով զմովսէս։ Հոգի տեառն վերացոյց զիս եւ բարձրացոյց.եւ այլն։

ἑπαίρω, ὐψόω extollo, elevo ἁνάγω reduco, sustollo ἁφαιρέω aufero, tollo. Ի վեր հանել. բարձրացուցանել, ի վեր առնուլ. ի բաց բառնալ. ամբառնալ. վերբերել. վերածել. վերցընել.


Վերբերեմ, եցի

va.

cf. Վերաբերեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Վերբերեալ (զփայտն կենաց) մեծաւ ընծայիւք ի սահմանեալ եւ յուխտեալ տեղին ածէին. ամենայն բարձեալ բերեալ. (Նար. խչ.։)

Բերելով զբոլորից զվերբերօղդ. ամենայն զվերաբարձօղդ, որ բարձեալ ունիս զամենայն ի ձեռին. (Շար.։)


Վերելակ, աց

cf. Վերելեակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերելակէն իւրմէ այս կառք ոչ երբէք ունայնացեալ թափուր մնասցէ. (Անյաղթ բարձր.։)


Վերելք, լից

s. ast.

ascent, ascension, acclivity;
staircase;
ascendant.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդէ՞ր փակեցեր քեզէն քեզ զերկին, եւ զվերելիցն դուռն աղխեցեր։ Վայրէջք ի խոնարհ, եւ վերելք ի բարձունս. (Նար. ՟Խ՟Զ. եւ Նար. տաղ.։)

Վայրէջք անմարմին զուարթնոցն, վերելք ի բարձունս անբաւս. (Սիւն. տաղ խչ.։)


Վերերգեմ

va.

to sing loudly, to fill the air with song, to warble, to trill;
to extol, to praise highly, to laud, to magnify.

· Calfa


Վերընկալ

adj.

receiving, containing, sustaining, carrying.

· Calfa

NBHL (1)

Զապիրատութիւն ի բարձունս խորհեցան զքրիստոսէ փրկչէն մերմէ, եւ զվերընկա՝ աթոռոյ նորա (զսուրբ տաճարէ). (Ղեւոնդ.։)


Վերին, րնոյ, րնոց

adj.

that is above, high, upper, superior;
celestial;
outward, exterior, external;
cf. Երեսք.

· Calfa

NBHL (1)

ὀ, ἠ το ἅνω, ἁνώτερος qui, quae, quod est super, superum, superi, superior ἅνωθεν superne, de super. Որ ինչ ի վեր է տեղեաւ, աստիճանաւ, մեծութեամբ եւ այլն. երկնային. բարձր. վերագոյն. գեր ի վերոյ. եւ Որ ինչ ի վերուսագայ. վերի, վեր.


Վերնակառոյց

adj.

built on high, celestial.

· Calfa

NBHL (1)

Կառուցեալ ի վեր ի բարձունս երկնից.


Վերնամարտութիւն, ութեան

s.

combat, war with Heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Զքրէական վերնամարտութիւն, ի բարձրեալն յանդգնութիւն. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Վերնայարկ, աց

s. fig.

the highest floor, garret, attic;
palate;
պատուհան —ի, garret-window;
բնակիչ —ի, garretteer.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐՆԱՅԱՐԿ. ա. իբր Վերնայարկեան. վերին յարկի. բարձր.


Վերնատուն, տանց

s.

highest floor or story, upper room;
guest-chamber;
high place, heathen temple;
belvedere, gallery, terrace;
երկրորդ —, the second floor;
— եկեղեցւոյ, women's gallery in churches.

· Calfa

NBHL (2)

Ի բարձր վերնատանց անկեալ՝ առողջ ապրեցան. (Իսիւք.։)

ՎԵՐՆԱՏՈՒՆ. Մեհեան կռոց ի բարձրավանդակս եւ յանտառս. τέμενος (որպէս զատուցեալ). lucus, delubrum.


Վերնատուող

adj. s.

giving from Heaven, granting from on high;
the great Giver.

· Calfa

NBHL (1)

Վերին կամ ի վերուստ տուօր. աստուած բարձրեալ պարգեւատու.


Վերնափեղկ, ից

s.

upper or skin-covering of a tent;
outer-shutter.

· Calfa


Վերոյ, ի —

prep. adv. up, upon, above;
beyond;
over, aloft;
ի — կողմանէ, from above;
ի — քան, above, over;
— գրեալ, written above.

· Calfa

NBHL (1)

Փոփոխեալ զդաշտապարս՝ անցանէ վերոյ նոցա ի յերկինս։ Ամենայն արարածոց վերոյ բարձրացաւ. (Լմբ. համբ. եւ Լմբ. վերափոխ.։)


Վերուստ

adj. adv.

high, superior;
ի —, from above, from on high, from heaven;
from the beginning;
— ի վայր, from top to bottom;
անդուստ ի —, from ancient times, from the beginning;
ի — եւ ի սկզբանէ այնպիսիք էին, they were so from the beginning;
յառաջագոյն ի — գիտէի զայս, I knew that long since.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ՎԵՐՈՒՍՏ. մ. ἅνωθεν, ἑπάνωθεν superne, desuper. Ի վերին կողմանէ. ի բարձանց. յերկնից. վերէն.


Վերտառութիւն, ութեան

s.

reform, regeneration;
epigram;
inscription;
title.

· Calfa

NBHL (2)

Յամենայնի վերտառութեամբ (կամ թեան), յորժամ ի հուր՝ ամենայն որ ինչ եղեւ՝ եկեալ փոփոխիցի. (Անյաղթ բարձր.։)

Վերտառութիւն կոչէ զյարութիւն մեռելոց, զոր օրինակ տառք յարմարեալք ի ձայնականաց եւ ի բաղաձայնից՝ կերպարանեն զբանն, այսպէս եւ ի յարութեան յական թօթափել տարերք մարմնոյն ժողովին հրամանաւն աստուծոյ՝ առնուլ զբանական ոգին. (Շ. բարձր.։)


Վզան

adj.

haughty, uncontrolled, stiff-necked.

· Calfa


Վզանիմ, եցայ

vn.

to become proud, imperious.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրավզիլ. յողալ. Յոյժ բարձրապարանոցութեամբ վզանիս. (Փիլ. լին. ՟Դ. 237։)


Վզանութիւն, ութեան

s.

haughtiness, stiff-neckedness.

· Calfa


Վէգ, վիգաց

s.

dispute, debate, contest, discussion, variance, contestation, quarrel, wrangling;
ի — գալ ընդ ումեք, to dispute or wrangle, to debate, to contest, to discuss;
knucklebones, cockal.

· Calfa

NBHL (1)

Ոտքն (որսական շան) բարձր քան զառաջքն, ճղերն երկայն, եւ ի վիգաց ի վայր հաստ եւ կարճ. (Վստկ. ՟Յ՟Լ՟Դ։)


Վէտ

s. fig. chem.

scratch, incision, cut;
rippling, gentle motion;
— մետաղական, moire metallic, crystallized tin-plate;
rippling, waving gently, flowing, undulating;
—ս —ս, curling, rippling gently, playfully;
— —, — ի — խաղալ, to ripple, to undulate, to rise in small waves, to swell with a gentle breeze;
ալիք կուտակին —ք —ք, the surging waves accumulate.

· Calfa


Վիթխարի, րեաց

adj.

colossal, gigantic, of great stature, of enormous magnitude;
— արձան, colossus;
— այր, giant.

· Calfa

NBHL (1)

որպէս յն. լտ. εὑμέθης procerus, ingens, immanis. գրի եւ իբր ռմկ. ՎԻԹԽԱՐ. Յաղթանդամ. բարձրահասակ. մեծամարմին. հսկայ. անարի. անհեթեթ. մեծղի .... գուցէ իբր պ. պէթ խար, անճոռնի էշ. իշու կտոր, հանդալ.


Վիժանք, նաց

s.

course, current, flux, flow, stream;
abortion, miscarriage.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հոսանուտ կենացս դառնաբար վիժանս. (Անյաղթ բարձր.։)


Վիժեմ, եցի

va. vn.

to have an abortion, a premature birth, to miscarry, to abort, to slink, to be brought to bed before time;
to flow, to run, to gush or spout out, to be shed, poured out.

· Calfa

NBHL (1)

ներգործական բայ չէզոքական բայ (լծ. վազել). ῤέω fluo, mano ἁμβλόω abortior διακρίνω secerno βάλλω mitto, injicio φέρω, φέρομαι fero, feror, ruo περιρέω difluo. Հոսել ի վայր՝ վազիւք, կամ վտակօք ցնդել. գահավիժել. վայրաբերիլ. ձգել. որպէս յարգանդէ զսաղմն, ի բարձանց զվէմ, յանձնէ զքրտունս, եւ զկղկղանս. յաչաց զարտասուս. կր. իբր ձ. հոսիլ. գահավէժ լինել. վտականալ. բղխել.


Վիմամէջ

s.

interval among rocks, cavern, cave.

· Calfa

NBHL (1)

Դարան ի փոքր վիմամէջս ի կարկառս հովտաց։ Ի բարձրաւանդակ տեղի մի՝ ի վիմամէջս. (Արծր. ՟Ա. 10։ Ճ. ՟Բ.։)