to become like a bundle, to be bound in a sheaf.
· Calfa
Սիրամարգ խրձացեալ կարակնեալ բազմաճեմուկ տտնովն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)
to carry the head high, to bid defiance, to bully, to hector, to gasconade, to brag, to laugh to scorn, to rail at, to use insolent language, to swagger, to be disdainful, overnice, to turn up one's nose at, to be proud, pretentious, defiant, arrogant.
· Calfa
Իմաստասիրել բանականին, խրոխտանալ սրամտականին. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Զ։)
cf. Խրոխտամ.
· Calfa
Իմաստասիրել բանականին, խրոխտանալ սրամտականին. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Զ։)
to deny, to retract, to refuse, to deprive, to rocain.
· Calfa
Բաժակ մի ցուրտ ջուր տալ հրամայէ, եւ ոչ զայնորիկ զվարձս զլանայ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
prep. adv. after, then, since;
with, together;
— առաքել, to send for;
— բերել, to add, to subjoin;
— գալ, to follow, to come after;
to result;
to depend;
գնալ, երթալ —, — շրջիլ, to follow, to go after;
to imitate;
— երթալ դատարկութեան, to love idleness;
— ելանել, ընթանալ, հեծանել, մտանել, յարձակիլ, ունել, պնդիլ, վարիլ, to run after, to pursue, to overtake, to follow, to persecute, to be at the heels, to give chase;
իւրաքանչիւր — միմեանց, one near the other, close to;
— լինել ճանապարհաց ուրուք, to follow tracks;
զհաց ոչ առաք — մեր, we have brought no bread with us;
մի զմիոյ հետ, one after the other, a little at a time, by degrees;
զոյր — ելեալ ես, who is he whom thou pursuest?
· Calfa
Երթային զհետ նորա։ Գնացին զհետ նորա։ Զհետ եղեն նորա կոյրք երկու։ Զհետ շրջէին նորա։ Զո՞յր զհետ երթիցես։ Երթալ զհետ սրտից, կամաց, կամ վհկաց, կամ զբարեաց, կռոց, տեառն, հրամանի Տեառն.եւ այլն։
bull-headed;
Bucephalus;
bull-head.
· Calfa
Ուր էր ցլագլուխ ձին։ Այս է ցլագլուխ ձին։ Ինձ թուի թէ յաստուածոյ հրամայեալ ցլագլուխն՝ աղեքսանդրի այնպէս առնել. (Պտմ. աղեքս.։)
steer, bullock;
pn. Tzelig.
· Calfa
Ամրամն այն անուանեալ, որ ստ ուժեղականութեան անձինն՝ ցլիկ ի բազմաց յորջորջիւր։ Ամրամն այն՝ ցլիկն յորջորջեալ. (Յհ. կթ.։)
wheat;
corn, grain;
տուրք ցորենոյ, cornage;
փոխինդ ի ցորենոյ եւ ի կաթանէ, frumenty;
հարկանեն ճճիք զ—, weevils destroy corn.
· Calfa
Հրաման ետ լնուլ զամանս նոցա ցորենեաւ (ցորենով). (Եփր. ծն.։)
stick, switch, rod;
beams or rays of light;
— ծերութեան իմոյ, the staff of my old age;
— պանդխտաց, Jacob's-staff;
— հովուի, shepherd's crock;
— կտղաց, crutch;
— հնդիկ, ebony;
— եպիսկոպոսական, pastoral staff, crosier;
— ի ձեռին, stick in hand;
շրջիլ ի ցպոյ, to go or walk with crutches.
· Calfa
Կօշիկք ձեր յոտս, եւ ցուպ ձեր ի ձեռին։ Ցուպ ի ձեռն (կամ ի ձեռին) անցի ընդ այս յորդանան։ Ցպով եւ քարամբք գաս ի վերայ իմ։ Անցուցից զձեզ ընդ ցպով իմով։ Նստցին ծերք՝ իւրաքանչիւր ցուպ ի ձեռին իւրում ի բազմութենէ աւուրց։ Ո՞չ դա է ցուպ ծերութեան մերոյ։ Մուրող, որ շրջիցի ի ցպոյ (այսինքն ցպով).եւ այլն։
garrulous, glib, chattering;
loose, disordered, dissolute, lewd.
· Calfa
Միթէ բաժանիցէ. զաստուած, որպէս յունաց ցոփքն, զկէսս՝ աստուածս սանդարամետականս անուանեն, եւ այլս՝ երկնաւորացն. (Ոսկ. ես.։)
cf. Ցրուեմ;
to transgress, to violate, to break, to infringe;
— զխորհուրդս, to reveal secrets;
to thwart the projects, to counteract the designs, to baffle the devices of a person;
— ցինչս, to lavish, to waste, to squander, to run through, to dissipate;
— զմիտս, to distract, to divert, to call off;
— զխաւար, to dispel the darkness.
· Calfa
Ցրել զուխտն Աստուծոյ, կամ զպատուիրանս նորա, կամ զոր Աստուած խորհեցաւ։ Ցրել զհրաման թագաւորին, կամ զխորհւորդ աքիտոփէլայ։ Կամ, Զգունդնլ ամենայն յայսկոյս յայնկոյս ցրել։ Ցրեցից զձեզ ընդ ազգս.եւ այլն։
cf. Ցրուիչ;
divergent;
diffusive;
dispersive.
· Calfa
Ցրիչ եւ խայտառակիչ թագաւորին հրամանի. (Փարպ.)
dispersedly, here & there;
— արկանել, to scatter about.
· Calfa
Հրամայեաց գանձ բազում արկանել ցրիւ, զի զայնով անկցին. (Ճ. ՟Ժ.։)
to become cold, to grow cool, chilly;
to be seized with cold, to catch cold;
to become lukewarm, to grow cool;
to talk nonsense, to prate
· Calfa
Եթէ յերկինս պահեցաւ ժառանգութիւն հաւատացելոցն, ցրտանան ոմանք՝ կարծիս ունելով ի ներքին Երուսաղէմ վայելել, եւ հազարամեայ փափկութեամբ զբօսնուլ. (Շ. ՟ա. պ. ՟Դ։)
dewy;
cool, fresh, refreshing.
coolly, freshly.
· Calfa
ամպք ցօղագին առատութեամբն զհրամանս արարչին կատարեն. (Ագաթ.։)
cf. Հիւսեմ.
· Calfa
Ւիւսին պսակք զանզանեալ։ Ւիւսեսցին թելըք հոգւոց ընդ հիւսից պսակելոցն։ Ւիւսեսցուք յարմարութեամբ ի միութիւն մարմնոյ փրկչին։ Ւիւսեալ (այսինքն միաբանեալ) րամից դասուց. (սրբոց. Շար.։)
lock;
valve.
· Calfa
Ո՞ւր նիգք եւ փակաղակքն։ Զամենայն զգայութիւնս մեր ամրացուսցուք դրամբք եւ փակաղակօք։ Ախեմ փակաղակօք. ի խորս սրտի. (Սրգս. յկ. ՟Զ։ եւ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Բ։ Երզն. քեր.։)
to shut, to close;
to shut up, to enclose, to fence in, to bar;
to shut, to lock;
ի ներքս —, to shut up, to beset, to hem round, to encircle, to surround, to encompass;
— բանտի, to imprison, to put in jail;
— զբան, to conclude, to close, to end;
— ինչ յումեքէ, to prohibit, to forbid;
— զարգանդ (կնոջ), to procure sterility;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to deliver up, to betray;
ի ներքս փակեալ, herein enclosed;
փակեալ էին ընդ իշխանութեամբ մահու, they were subject to death;
փառքն աստուծոյ զքեւ փակեսցին, may divine glory encompass you !
cf. Դուռն, cf. Յոյս.
· Calfa
Փակեցից զճանապարհս նորա պատնիշօք։ Փակեցի զծով դրամբք։ Փակելով փակեաց տէր արտաքուստ զամենայն արգանդ։ Եւ տէր փակեաց զարգանդ նորա, զի ոչ ետ նմա որդի։ Եւ դու Դանիէլ փակեա՛ զբանսդ, եւ կնքեա՛ զգիրդ։ Փակիցէ զգութ իւր ի նմանէ։ Եւ փառք Աստուծոյ զքեւ փակեսցին։ Փակեսցէ զքեզ տէր այսօր ի ձեռս իմ.եւ այլն։
Phaeton.
· Calfa
Վերնագոյնն՝ երեւակն, համանգամայն եւ կռոնոսի կոչեցեալ բոլոր, եւ յետ այնմիկ փայիթոն, եւ արամազդայ ասացեալ. ապա հրատն. . . ապա արեգակնն. (Արիստ. աշխ.։)
to lighten;
to throw out sparks, to scintillate, to sparkle, to gleam, to shine;
to cause to flash or sparkle;
— զփայլատակունս, to make the lightning flash;
բոց աստուածային յաչաց նորա —կէր, divine fire flashed from his eyes;
v. imp. —կէ, it lightens.
· Calfa
Ի պղնձապատ վահանացն նշոյլքն զլերամբքն փայլատակէին. (՟Ա. Մակ. ՟Զ. 30։)
wooden roofed;
wooden roof.
· Calfa
Քակեալ սորա զփայտայարկ գմբէթ սրբոյ կաթուղիկէին՝ շինէ զնա կոփածոյ քարամբք. (Յհ. կթ.։)
slender wit, mediocrity, weakness or poverty of mind.
· Calfa
Տկարամտութիւն. նուաստախոհութիւն.
cf. Փանդիռն.
· Calfa
Ծնծղայիւք եւ փանդռամբք եւ այլովք երգեցողական գործարանօք սաղմոսել հրամայեաց. (Մեկն. ղեւտ.։ Ճ. ՟Ա.։)
s. mus. pandura, threestringed guitar;
trumpet.
· Calfa
Ծնծղայիւք եւ փանդռամբք եւ այլովք երգեցողական գործարանօք սաղմոսել հրամայեաց. (Մեկն. ղեւտ.։ Ճ. ՟Ա.։)
to cover with glory, to load with honours, to render glorious.
· Calfa
Զբնութիւն հողանիւթ ստուերամածակերպեա՝ լուսափայլ պըճնիւք փառազարդեալ. (Շ. տաղ.։)
glory;
honour, praise, fame, renown, celebrity;
majesty, splendour, magnificence.
· Calfa
Երկինք պատմեն զփառս Աստուծոյ։ Տեսջիք զփառսն տեառն։ Փառք տեառն երեւեցան ամպով։ Բազմութեամբ փառաց քոց մանրեցեր զհակառակորդս։ Ծագեսցէ Աստուած խորհրդովք՝ փառօք իւրովք յերկիր։ Լի է ամենայն երկիր փառօք նորա։ Փառք Աստուծոյ ծածկեն զբան։ Փառք թագաւորի պատուեն զհրամանս։ Ի հօր մերոյ ընչից արար իւր զայն ամենայն փառս։ Պատմեցէ՛ք հօր իմոյ զամենայն զփառս իմ։ Ետու քեզ զմեծութիւն եւ զփառս։ Պատմուճան սուրբ Ահարոնի ի պատիւ եւ ի փառս։ Հանդերձ կամ աթոռ փառաց։ Զփառս իմաստունք ժառանգեսցեն, իսկ անմիտք բարձրացուցին զանարգանս։ ՓԱռք են առն խոտորիլ ի հայհոյութեանց.եւ այլն։
reason, ground, argument, proof.
· Calfa
Է սա ընծայ՝ սուղ իմն եւ փաստ, նորամարզիցն՝ որ ի ջահաստ. (Կրպտ. ոտ.։)
to dissipate, to disperse, to scatter, to remove, to drive away, to destroy, to take away;
to be dissipated, dispelled, removed, to vanish;
— զհոգս, to charm away, to beguile care.
· Calfa
Վայրապար իւիք զսրամտութիւն իւրեանց փարատեալ ջանային. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։)
cf. Փութանակի.
· Calfa
առաքել փութով։ Փութով կուտէին։ Յանդիման լիէին փութով կատարել զհրամանն զամենայն։ Վասն այսորիկ փութով. լուծաւ հարսանիքն. (Խոր.։ Ագաթ.։ Եղիշ.։ Մխ. առակ.։)
root or stalk;
bunch, nosegay, bouquet;
— հրեղէն, bouquet, girandole, crowning-piece;
—ս յօրինել, to make a nosegay.
· Calfa
Անթառամ ծաղիկ՝ շուշան վայրենի, փունջ խուռներամ գարնայնոյ. (Տաղ.։)
body-guard, satellite, life-guard;
— զօրք, guard-house.
· Calfa
Հրամայեաց փշտիպանացն։ Սպանին զփշտիպանսն։ Համահարզացն եւ փշտիպանացն. (Ասող. ՟Բ. 3։)
oven;
bake-house;
kiln;
ծակ փռան, kiln-hole;
— հացագործի, baking-oven;
— խորովածոյ, Dutch oven;
— հասարակաց, common, parish oven;
— խոհակերոցի, kitchen-range;
— խնայողական, economical stove, soup-kitchen;
— կղմինտրի, brick-kiln;
— կրելի, portable oven;
portable air furnace;
ի — or փռան, in the oven;
ջեռուցանել զ—, to heat the oven, to charge, to fill;
արկանել ի —ն, to put in the oven;
cf. Թի.
· Calfa
Հրամայեաց ի գետ ընկենուլ զմանուկն, եւ այլ ոմն ի փուռն. (Կլիմաք.։)
rotten, putrid, spoiled;
rottenness, corruption, putrefaction;
— ատամանց, caries, cariosity;
cf. Ատամն.
· Calfa
Ածէ այնուհետեւ ի վերայ զխոր վիրին հատածն, զի զփուտն հարկանիցէ։ Բժշկեալ ինչ յորժամ ոչ դրամանեսցի, փուտն ի ներքս գործէ. (Ոսկ. ես.։)
pusillanimity.
· Calfa
μικροψυχία pusillanimitas, animus demissus. Իբր փոքրահոգութիւն. Փոքրոգութիւն. փոքրամտութիւն. վատասրտութիւն. կարճմտութիւն. լքումն. (գրի վրիպակաւ եւ Փոքր հոգութիւն. Փոքրահոգողութիւն. )
lightness, slenderness;
pusillanimity;
low-mindedness, baseness, cowardliness.
· Calfa
Որպէս Փոքրահոգութիւն, կամ տկարամտութիւն.
baker, oven-keeper.
· Calfa
Հրամայեաց լինել փռնապան, զի արասցէ հաց. (Ճ. ՟Ա.։)
to undo, to unmake, to untie, to loosen, to unbind, to detach, to disjoin, to disunite, to dissolve, to resolve;
to destroy, to demolish, to beat down, to take to pieces, to take asunder, to dismount;
— զկարեալն, to unsew, to unstitch, to rip up;
— զհիւսեալն, to unweave, to unravel;
— զբեռինս, to unpack;
— զբարձս, to dislocate, to put out of joint, to disjoint;
— զազդերս, to make hip-shot, to dislocate one's thighs;
— զոք յաթոռոց, to depose from the throne;
— զբարեկամս, to part, to separate, to sever;
զկնի քակելոյ տօնիցն, the holidays being finished.
· Calfa
Այր խորամանկ քակէ զբարեկամս։ Պատճառս խնդրէ այր, որ կամիցի քակել ի բարեկամաց իւրոց։ Քակէ զբարկեամս եւ զընտանիս։ Եկի քակել զայր ի հօրէ իւրմէ, եւ զդուստր ի մօրէ, եւ զհարսն ի սկեսրէ իւրմէ։ Աղքատն եւ ի բուն բարեկամէ անտի քակի։ Քակեսցին ոմանք ի հաւատոցն.եւ այլն։
composed of all the towns-people;
public meeting;
popular assembly;
— ընկերութիւն, society.
· Calfa
Ընդ ամենայն տեղիս՝ ո՛ւր եւ հասանէր հրաման հրովարտակին, գաւառակոյտ քաղաքաժողով ուրախութիւն լինէր հեթանոսացն. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 11։)
cf. Քաղաքական;
—ք, citizens, townspeople.
· Calfa
Ժողովեալ բոլոր քաղաքայնոցն՝ հրաման լինէր ատեան դնել. (Կաղանկտ.։)
behaviour;
policy;
police;
good breeding, civility, urbanity, courtesy, politeness, affability;
— կենաց, personal conduct;
անսագիւտ —, unimpeachable morality or integrity;
ծայրացեալ —, deep policy.
· Calfa
Ունիք զզօրականաց քաղաքավարութիւն, եւ ո՛չ զայնոցիկ՝ որ ի քաղաքս իցեն բնակեալ, այլ որպէս զձիս շամբուշ յերամակի՛ ճարակեալս ընդարձակ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
wall of a town, fortification, rampart;
interval between two lines of defence.
· Calfa
Պարսպեալ փակեցին. եւ ապա զամենայն երէս եւ զգազանս հրամայեաց ժողովել թագաւորն, եւ լնուլ զքաղաքորմսն, զի լիցին նոցա տեղիք որսոց. (Բուզ. ՟Գ. 8։)
agreeable, sweet to the ear, gentle, docile, submissive.
· Calfa
Մերձ ես ահա պաղատաւորդ (տիրամայր) առ քաղցրալուրն. (Սկեւռ. աղ.։)
sweet voiced, melodious, tuneful, musical;
— բարբառով, melodiously.
· Calfa
Քաղցրաձայն հաւուց տարմք։ Ծնծղայիւք քաղցրաձայնիւք։ զկրկջաձայն քաղցրաձայն երամս կաքաւացն եւ սալամբացն. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։ Սեբեր. ՟Ե։ Փարպ.։)
cf. Քաղցրահամ.
· Calfa
Այսպիսի քաղցրաճաշակ սէր ի խաչելութեանն ծառոյ անտի է։ Ողջոյնս հասարակաց անհամբուրիցն հեռաւորաց քաղցրաճաշակս հրամայեցեր։ Յառաջ մատուցեալ յայնմանէ յաստուածեղէն քաղցրաճաշակ գիտութիւն. (ՃՃ.։ Նար. կ.։ Լմբ. սղ.։)
given with gentleness, by fair means.
· Calfa
Խոստացեալն (մեր) առաջի դիցի, եւ նոցա քաղցրատուր հրաման հատուցեալ զարդարեսցի. (Կորիւն.։)
teaching with gentleness;
pleasant to learn.
· Calfa
Քաղցրուսոյց ընթերցուածոց, հոգէպատում գրոց։ Քաղցրուսոյց վարդապետութեամբ։ Քաղցրուսոյց հրամանօք քոյով։ Քաղցրուսոյց բանիւ. (Կորիւն.։ եւ Նախ. գծ.։ Ագաթ.։ Մաշտ. սքեմ.։ Երզն. լուս.։)