sign, mark;
meaning, signification;
permission given with a sign.
νεύμα nutus Ակնարկելն ըստ ՟Ա. նշ։ Նշան կամաց. ազդումն. հրաման անձայն. իմա, իշարէթ.
expectation, hope.
Ակնածութիւն՝ ըստ որում տեսչութիւն. խնամք. աչքը վրան ըլլալը. աչքը վրան ըլլալը. նազար. նազըրէթ.
enormity, atrocity;
dreadfulness, hideousness, terribleness, tearfulness.
Ահագինն գոլ՝ ըստ ամենայն առման. ահաւորութիւն. ահեղութիւն. ահարկութիւն.
that is to the left;
the ninth ancient month of the Armenians;
cf. Ամիս.
ԱՀԵԿԱՆ կամ ԱՀԵԿԱՆԻ. որ եւ ԱՀԿԻ (անհոլով). Անուն ամսոյ հայոց, որ ըստ անշարժ տումարի համեմատի ապրիլի եւ մայիսի. որպէս եւ քսանթիկոսն յունաց.
formidable, terrible.
Այն՝ որ սողայ նման օձին, ահեղ գոչէ ըստ առիւծին. (Յիսուս որդի.։)
salt;
— ուխտի, ուխատզի, — կնքեալ, sign of true friendship;
— եւ հաց, commensality, love;
— առնուլ, — եւ հաց ուտել, to eat in company, to be social, to be convivial.
Եւ ըստ որում սիրելի խաշանց՝ ասի.
Արար նմա հաւատարմութիւն յոյժ գրով, եւ կնքեալ աղիւ ըստ սովորութեանն իւրեանց երդումն։ Ետ բերել ըստ օրինացն հաւատարիմ երդմանց թագաւորութեանն Պարսից՝ աղ կնքել վարազ նկարագիր մատանեաւ. (Արծր. ՟Բ. 3։ Բուզ. ՟Դ. 53։)
Աղն քաջայարմար գոլով հաղորդութեան այնմիկ, որ առ բերանոյն զգայութիւն աղոց ըստ համեմատութեան օրինի (սիրելի եղեւ ի նուէր դից). (Պղատ. տիմ.։)
reason, cause, account, sake.
Սեռ եռակի ասի. ըստ միոյ աղագի՝ ի ծննդենէ, ըստ այլ աղագի՝ ի տեղւոյ. ըստ երրորդ աղագի սեռ ասի, որ ի տեսակս բաժանի. (Դամասկ.։)
cf. Անճառ.
Անճառ ըստ ՟Ա. նշ. ἅρρητος, ἁμύθητος, ἁνεκλάλητος. ineffabilis.
Եւ անճառ ըստ ՟Բ. նշ. ἁπόρρητος. indicibilis, abditus, arcanus.
inextricable.
(Աստուած) անճողոպրելի ըստ բնութեան պատճառ է. (Արիստ. աշխ.։)
motherless.
ἁμήτωρ. matris expers, sine matre natus. Ոյր չիք մայր. որպէս ծնեալն ի հօրէ ըստ Աստուածութեան նախայաւիտեան Բանն.
Ուրա՛խ լեր անմայր յառաջնումն ահա որդին գայ առ քեզ. իմա՛ անմայր յառաջնումն որդին գայ առ քեզ ո՛վ Եկեղեցի. կամ թէ եկեղեցիդ երբեմն չէիր մայր զաւակաց այնպէս՝ որպէս այժմդ ես. ըստ (Եսայ. ՟Ժ՟Դ. 1։)
Ո՞ պատմեսցէ զազգատոհմ անհօրն (ըստ մարմնոյ), եւ անմօր (ըստ Աստուածութեան)։
Որ ըստ էութեանն անմայր, եւ ըստ տնտեսութեան անհայր. (Գանձ.։)
without share or portion, that does not participate;
bereft, destitute;
— լինել, to be destitute, to be bereft;
— առնել, to deprive.
Անմասն է՝ ըստ որում սեռ է։ Անմարմինք անմասունք են. (Անյաղթ պորփ.։)
cf. Անմատոյց.
cf. Անմարդ.
cf. անմարդ. ըստ ՟Ա նշ.
inhuman;
unkind, uncivil, brutal;
desert, uninhabited;
— կացուցանել, յ— դնել, to unman, to divest of humanity;
to depopulate.
cf. ԱՆՄԱՐԴ ըստ ՟Ա նշ. այսինքն Անմարդաբնակ.
Եւ ըստ ՟Բ. նշ. այսինքն Տմարդի. օտար ի մարդկութենէ եւ ի մարդասիրութենէ.
Քանզի անմարդիքն են, վաղվաղակի մատնի քաղաքն ի պարտութիւն. (Ոսկ. ես. ՟Գ.) ըստ ա՛յլ յն. αὕτανδρος. իւրովք արամբք. իբր անօգնական յայլոց ի մարդկանէ. որ հայի ի ՟Ա նշ։
incorporeal, immaterial.
Դասք անմարմնոց։ Որ ըստ անմարմնոց ի մարմնի. (Շար.։)
incorporality.
Երկակն եւ եռակ աճեցեալ (են քան) զըստ միոյն անմարմնութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)
impregnable, invincible
Անհակառակ եւ անմարտ բերելով ըստ բնութեան. (Եղիշ. դտ.։)
impure, filthy, indecent, obscene, vile.
ἁκάθαρτος, ἁκαθάρτης. immundus, impurus. Ոչ մաքուր. անսուրբ՝ ըստ օրինաց կամ ըստ վարուց. աղտեղի. պիղծ. փիծ. աղտոտ. նափաք. մուրտար.
cf. Անմաքուր.
Անմաքրական ստեւովն ծածկեալ ըստ տխրագոյն զգեստու նախահօրն. (Շար.։)
that does not love purity, uncleanly, filthy, indecent.
want of respect;
— հիւրոց, inhospitality.
Չմեծարելն, չպատուելն զհիւրս. ըստ յն. օտարատեցութիւն. եւ ըստ լտ. անհիւրընկալութիւն. μισοξενία. inhospitalitas.
inseparable, indivisible;
inexplicable, inexpressible.
Եւ Անթարգմանելի՛ անպատմելի. ըստ յն. նաեւ Անբերելի.
innocence;
impeccability.
Օծանի մարդկօրէն ըստ մեզ որդի՝ անմեղութեանն գովութեամբ. (Պրպմ. ՟Ա։)
mad, silly, brainless, senseless, stupid, foolish, irrational, crazy.
Իբր Անսիրտ, ըստ յն. ἁκάρδιος. Տե՛ս (Առակ. ՟Ժ. 13։ ՟Ժ՟Է. 16։ Երեմ. ՟Է. 21։)
cf. Անմոլար.
cf. Անմոռանալի.
eternal remembrance.
Ճշմարտութիւն է առաքինութիւն ըստ անմոռացութեան. վասն զի արժանի է յիշատակի առաքինութիւն. (Փիլ. լին.։)
cf. Անյեղաբար.
Յարդարել ըստ իմում յեղանակի անյեղապէս. (Մագ. լ։)
hopeless, desperate;
despaired of;
unhoped, unexpected;
desperately;
— առնել, to render hopeless;
— լինել, to despair, to give way to despair, cf. Յուսահատ լինել, cf. Յուսահատեմ, cf. Անյուսանամ.
Առնել զկամս մտաց՝ անյուսից է, ըստ բանին առաքելոյ. (Բրս. հց. ՟Լ՟Դ։)
desperate, despaired of;
unhopeful.
ἁέλπιστος. insperabilis. Ոչ յուսալի. անյոյս՝ ըստ ՟Բ նշ. յուսահատելի. եւ Անակնունելի. անկարծ.
Անյոյս՝ ըստ ՟Ա նշ. չունօղ զյոյս. յուսաբեկ.
cf. Անյօդ.
ԱՆՅՕԴԱԿԱՆ ԱՆՅՕԴԱՒՈՐ cf. ԱՆՅՕԴ ըստ ամենայն նշ.
cf. Անյօդ.
ԱՆՅՕԴԱԿԱՆ ԱՆՅՕԴԱՒՈՐ cf. ԱՆՅՕԴ. ըստ ամենայն նշ.
not envious;
liberal, generous;
without envy;
generously, abundantly.
առաւել, ըստ յն. ոճոյ, Առատ. ոչ ճշդող. ոչ խնայօղ. եւ ոչ ճշդեալ. ոչ կծկեալ. լիասիրտ. անխնայ առատաձեռնութեամբ. ճէօմէրտ, գընամազ, էսիրկէնմէզ.
cf. Աննախանձաւորութիւն.
Չունելն զնախանձ, կամ զմախանս եւ ըստ յն. ոճոյ, նաեւ առատաձեռնութիւն.
unpardonable;
intolerable.
ἁνήκεστος. implacabilis, insanabiis, intolerabilis. Որում չէ՛ արժան ներել. անթողլի. անհրաժեշտ. եւ ըստ յն. ոճոյ, Անբուժելի, անդարմանելի, անհնարին. եւ Անտանելի, անտոկալի. (զի ներելն նշանակէ եւ տոկալ). աֆվ օլունմայաճագ.
immaterial.
Մակամտածութեամբ աննիւթք, որպէս ձեւք (ըստ երկրաչափից). (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)
without painting, figure or device;
unformed, imperfect, shapeless.
Մի է նկարեալն եւ աննկարն ըստ յուսոյ առնն՝ ծնանել կնոջն, թէ եւ բազում միջոց է նկարելոյ եւ աննկարի. (Մխ. դտ.։)
unlike, dissimilar, different;
not uniform;
incomparable.
ԱՆՆՄԱՆՔ. գ. ըստ յն. անօմիի. ἁνομοίοι. anomoei. Անամեան հերետիկոսք, հետեւօղք այետիոսի եւ եւնոմիոսի, որք զորդին աստուծոյ աննման հօր ասէին.
free from dirt, clean;
not contaminated, pure, clear.
Անշաղախ ըստ նմանութեան արուսեկին բարձրութեան։ Անշաղախ մաքրոցն։ Անշաղախ մարմնով. (Նար. ձ. ՟Ձ՟Ա. ՟Ղ՟Ա։)
immobility, immovableness, stability, firmness.
Ո՛չ ամենայն ներգործութիւն՝ շարժութիւն է. այլ է ինչ, որ ի ձեռն անշարժութեան ներգործութեամբ, ըստ որում նախ ներգործէն աստուած. քանզի որ նախ շարժէն՝ անշարժ է. (Նիւս. բն.։)
ungrateful, unthankful.
ԱՆՇՆՈՐՀԱԿԱԼ ԱՆՇՆՈՐՀԱԿԱԼԻ ԱՆՇՆՈՐՀԱԿԱԼՈՒ. ἁχάριστος. ingratus, ἁγνώμων, improbus. Անշնորհ ըստ բ. նշ. որ ոչն լինի շնորհակալ. ապաշնորհ. ապերախտ. ոչ գոհացօղ. աներախտագէտ։
to expire, to die;
to commit suicide by suffocation.
Տէրն մեր անշնչացաւ ի խաչին ըստ մարմնոյ. իսկ ըստ աստուածութեանն կենդանի եւ արթուն՝ զդժոխս աւերեաց. (Նիւս. երգ.։)
incontestable, sure, certain, assured, infallible;
assuredly, incontestably, certainly.
inglorious, unhonoured, ignoble, vile;
ill-favoured, deformed;
— վարել կենցաղ, to live retired.
Յանշուք երեսացն, ըստ մարդկութեանն ասեմ (ի չարչարանս), եւ ոչ ըստ աստուածութեանն. (Ոսկ. ես.։)
without malice, not revengeful, not malignant.
Ոչ ոխակալ. որ ոչ պահէ ոխս. անյիշաչար. անչարայուշ. երկայնամիտ. ըստ յն. ասի՝ Յանձնառօղ չարեաց. համբերատար. ἁεξίκακος. tolerans malorum, patiens, clemens.
untoward, rude, rough, rustic;
uncivil, disobliging;
awkward, unbecoming.
Կա՛մ է Սոպռ. կոպիտ. խակաբարոյ. անմիտ. որպէս անեփ. աւ կամ որպէս ռմկ. Աներես, (զի յն. օ՛փս է երես) անամօթ, անշնորհ. վայրենի. Իսկ ըստ Հին բռ. անհաւան. բարեմոռաց.
inseparable, indivisible.
Ձայն անորիշ եւ անզանազան ըստ ինքեան նշանակելումն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 210։)
ԱՆՈՐԻՇ ԲԱՅ. ἁόριστον ῤήμα. indefinitum verbum. ըստ հայումս, ἁπαρέμφατος. infinitivus. Աներեւոյթն անդէմ, եւ անամանակ. այլ առ յոյնս է եւ յայտարար անցեալ ժամանակի անորոշակի՝ դիմաւոր կամ անդէմ.
undetermined, indefinite, uncertain;
vague, indistinct, confused;
inarticulate;
contingent;
Անորոշաբար.
that bears the name of another.
(Լուսինն) անուանակիր եղեալ անորակին ըստ իմացագունին պատուով զհուր եւ զլոյս (յերեւիլն արիւնագոյն). (Անյաղթ բարձր.։)
Մարկոս անուանակիրն արութեան. (զի մա՛ս, մա՛րիս, է ապու ըստ լտ. որպէս եւ մո՛ւրուս, է պատուար) (Նար. առաք.։)
act of bearing the same name, homonymy.