to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.
· Calfa
Ինքն իսկ անսայր քահանայութեան. (՟Ա. Մակ. ՟Է. 5.) իմա՛, ակնկալեալ մնայր. յն. խորհէր կամ կամէր։
want of love or affection;
antipathy.
· Calfa
Առ հինսն հայաստանեայց լեալ անսիրելութիւն իմաստութեան. (Խոր. ՟Ա. 2։)
cf. Անսիրելութիւն.
· Calfa
Առ հինսն հայաստանեայց լեալ անսիրելութիւն իմաստութեան. (Խոր. ՟Ա. 2։)
real, true, certain.
· Calfa
Միայն անսուտ եւ ճշմարիտ բարի է՝ հաստատուն առ ի յաստուածն հաւատ։ Անսուտ եւ ճշմարիտ ուրախութիւն։ Այս է անսուտ. բայց առաւելեալն յանստէն կատարելապէս ստեալ՝ է ասացեալ. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)
not fusible;
indissoluble;
indigest.
· Calfa
Ոչ հալեալ. առանց հալելոյ կամ եղծման. չհալած, չաւրած. էրիմէտէն, էրիթմէտէն.
that does not participate;
incommunicable;
that does not receive the communion.
· Calfa
Խնամակալութեան անհաղորդ լեալ ի Քրիստոսէ. (Գէ. ես.։)
incomprehensibility;
unripeness.
· Calfa
Անհասութեան խակութեանդ լեալ տարփանք. (Խոր. ՟Բ. 1։)
exempt from tax or impost.
· Calfa
Զի թէ էր ոք ի նոցանէ ճշմարիտ լեալ առաջի Աստուծոյ, անհարկ էր Քրիստոսի մահն. (Լմբ. սղ.։)
unequal.
· Calfa
ἅνισος. inaequalis. Որ չէ հաւասար ընդ այլում, այլ առաւելեալ կամ նուազեալ յո՛ր եւ է կարգի. աննման. անհամեմատ. անմիաբան. անհաղորդ. անպայման. հաւսար չեղօղ. ույմազ. պէրապէր օլմայան. նահէմվար.
"cf. Անհետ լինել."
· Calfa
Խորասոյզ լեալ անհետի. (Խոր. ՟Բ. 58։ եւ Ասող. ՟Ա. 6։)
to be neglectful, inattentive, indifferent.
· Calfa
Անհոգանալ արքային լեալ. (Շ. վիպ.։)
cf. Անհուպ.
· Calfa
որ եւ ԱՆՀՈՒՊ, ԱՆՀՊԱԿԱՆ. ἅψαυστος, ἁέπαφος. intangibilis, intactus. եւ այլն. Անմերձենալի. անմատոյց. անշօշափելի. արգելեալ կամ անհնարին ի հպիլ.
untameable, savage, wild
· Calfa
ԱՆՁԵՌՆԸՆԴԵԼ որ եւ ԱՆՁԵՌՆԸՆՏԵԼ. ἁτίθασσος, ἁτιθασσότατος. non mansuetus, intractabilis. Ոչ ընդելեալ ընդ ձեռամբ. ոչ ընտանի. վայրենի. եապանի. վահշի. ալըշմամըշ.
person;
hypostasis, personality;
creature, being;
soul;
mind;
heart;
myself, thyself, himself;
անձամբ, personally;
անձամբ անձին, by one's self, personally;
զանձամբ դառնալ, to turn back;
զանձամբ արկանել, to put on, յանձին բերել, to imitate;
յանձին ունել, to accept, to approve;
չառնուլ յ—, to refuse, to deny;
սիրէ նա զ— իւր, he loves himself;
վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի, I only answer for myself;
երգնում յ— իմ, թէ այդ այդպէս է, on my soul, it is so;
զգաստանալ յանձին, to revive, to recover one's senses;
փոյթ ունի նա վասն անձին, he takes care of himself;
անձին առնել, to commit suicide;
եռն յանձին հարկանել, to boast of, to flatter one's self, to prick one's self;
յ— առնել, to recommend, to confide;
յ— լինել, to commend one's self, to have confidence in, to confide in, to be committed.
· Calfa
Զայսոսիկ ձեր յանձին կալեալ, եւ ի սոյն յաճախեալ. (՟Բ. Պետ. ՟Ա. 8։)
that condemns himself.
· Calfa
Սխալեալ անձնադատ։ Անձնադատ գերի։ Ընկա՛լ զխոստովանութիւն անձնադատ բանիս. (Նար. ՟Գ. ՟Ի՟Ը. ՟Հ՟Ա։)
that adores himself, interested, selfish, egoistical.
· Calfa
Յոտնաւոր տքնութեամբ անձնապաշտ լեալ արքայն. (Ճ. ՟Ա.։)
to escape, to fly, to have a narrow escape, to run away.
· Calfa
Անձնապուր լեալ հանդերձ զինակրաւ. (Արծր. ՟Ա. 9։)
cf. Անխտիր.
· Calfa
Ընկալեալ զսերմն բարի յանխտիր սերմանողէն։ Անխտիր սփռօղ. (Սկեւռ. լմբ.։)
unbegotten, unborn;
barren, steril.
· Calfa
ἁγέννητος. ingenitus, non natus. Ո՛չ ծնեալ կամ ելեալ յայլմէ անձէ. սեպհական առանձնաւորութիւն Հօր երկնաւորի.
barren, steril.
· Calfa
Որք ութ ամիսք լեալ յորովայնին, ըստ յոլով իրաց անպտուղք եւ անծննդականք. (Փիլ. այլաբ.։)
sure, certain, indubitable;
cf. Անկասկածելի.
· Calfa
Անկասկած ի դուրս ելեալ ի քաղաքէն. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)
imperfect, incomplete, defective, faulty;
imperfectly, incompletely, faultily;
s. gr. imperfect tense.
· Calfa
Եւ անգործ. որ չէ եդեալ ի գործ. չելեալ ի գլուխ. եւ ոչ կատարելի.
unburnt;
incombustible.
· Calfa
Զնոյն հուր ընկալեալ՝ պահեցար անկէզ. (Անյաղթ բարձր.։)
unmarried.
· Calfa
Ամուրեացդ անկանայցդ, այս ինքն որ այրիք լեալ են արք եւ կանայք. (Եփր. ՟ա. կոր.։)
not to be accosted, inaccessible;
untouched.
· Calfa
Խորհուրդքն անմերձենալի լեալ խաբէութեան չարին. (Խոսր.։)
discordant, different, dissonant, diverse, divided, not agreed, at variance, contrary;
irreconcilable;
— լինել, to differ, to disagree.
· Calfa
Անմիաբանք լեալ միմեանց՝ արձակէին. (Գծ. ՟Խ՟Ը. 25։)
Նախարարք աշխարհիս մերոյ անմիաբանք լեալք. (Յհ. կթ.։)
insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.
· Calfa
ἁκόρεστος, ἅπληστος. insatiabilis, inexplebilis, avidus. Որ ոչ յագի, կամ ոչ գիտէ յագուրդ առնուլ ի կերակրոց, ի հեշտալեաց, եւյինչ եւ է իրաց. անլիր. դժոխորովայն. քաղցեալ. սովեալ. մոլեալ. անգահ, անկուշտ, ծակաչք. անգահ. անկուշտ. ծակաչք. տօյմազ. աջ կէօզլիւ.
unwashed, impure.
· Calfa
Զսփածանելին ընդ ջուր ոչ ետու անցանել, զի մի՛ կարծիցի հին լեալ եւ լուացեալ. զի սովոր են մարդիկ զնորն անլուայ ասել. (Մխ. երեմ.։)
unheard of, new, extraordinary;
deaf;
disobedient;
without news, — tidings.
· Calfa
Որք եւ անլուրք լեալք միմեանց՝ զքակտումն ընկալան բարբարոսական միաբանութեանն. (Անան. եկեղ։)
firm, unshakeable;
indissoluble, incorruptible;
inviolable.
· Calfa
Անարատ եւ անխախուտ պահէ զլեալսն. (Եզնիկ.։)
unmixed, simple, pure.
· Calfa
Անխառն եւ անապակ բաժակաւն զմայլեալք. (Անան. եկեղ։)
cf. Անբաժան.
· Calfa
Բազում եւ անբաժանելի էր լեալ սուգն. (Ոսկ. ի մելիտ.։)
immense, unlimited.
· Calfa
Յանբաւս ծաւալեալ. համատարած ի ծագաց մինչեւ ի ծագս. համասփիւռ.
that cannot be blunted, unblunted, sharp.
· Calfa
Անբթելի սուր ի ձեռին կալեալ. (Նանայ.։)
agon, fight, Olympic game.
· Calfa
Ի մրցանակս ագոնին առաւելեալ (տրդատ) քան զկլիտոստրադոս հռոդացի. Խոր. ՟Բ. 79։
nobility, birth, gentility;
civility, genteelness;
generosity, nobleness.
· Calfa
Ձիթենին ի բոլոր գոյացութենէ ծառոց ի վեր համբարձեալն առաւելեալն ազնուականութեամբ. (Պիտ.։)
chair, seat;
stool;
throne;
bench;
նստուցանել յաթոռ, to make one sit on a throne or chair;
to throne;
նստել յաթոռ, to sit on a chair or throne;
աթոռս արկանել, to give seats or chairs;
ելանել յաթոռոյ, to rise up, to get up.
· Calfa
Աթոռքն հանգիստ Աստուծոյ լեալք եւ անուանեալք։ Աթոռոցն անուն յայտնէ յամենեւիմբ համբառնալն. եւ այլն. (Շ. հրեշտ. ըստ Դիոնես.։)
vicar;
vice-president;
successor.
· Calfa
διάδοχος successor Որ կալեալ ունի զաթոռ իշխանութեան նախորդին իւրոյ. աթոռաժառանգ. գահակալ. յաջորդ. նոյն աթոռը անցնօղ, տեղը բռնօղ. եէրինէ կէչէն, խալէֆ. առաւել սեպհական կաթուղիկոսաց.
company on the same throne.
· Calfa
Արժանի լեալ երկրորդ աթոռակցութեան իմոյ համան. (Եսթ. ՟Ժ՟Գ. 3։)
s. pl. cf. Ախոնդիք.
· Calfa
Ախոնդեացն ներգործութիւն զիա՞րդ զյոքնաբեղուն ճաշակս զօրէ արիւնացուցանել։ Ջղացն ամոլեաց՝ ախոնդեացն վնասակարութիւն որդւոցն իսրայէլեան։ Յախոնդիսն պատսպարեալ օթեւանեաց։ Տաղտկացուցեալ ի յախոնդեացդ արտաքս բերցես։ Յախոնդեացն ումիտայն (ի միջոյ սատափին մարգարիտս) ընկալեալս, զոր շիթք ամպոց զնա գործեն. (Մագ.։)
who grants;
accords, listens willingly;
pleasurable to the ear, gratifying.
· Calfa
Ընկալեալ ի յախորժալուր ի տըւչէն զգիւտ խնդրոյ իւրոյ. (Փարպ.։)
illness, disease, indisposition;
affection, passion;
vice, bad habit;
menses;
seed of man;
— ցաւոց՝ դառնութեան, calamity, plague, disaster, any thing troublesome;
— արտասուաց, tears;
— քնոյ, sleep;
— մահու՝ մահացու, mortal malady;
զ—ս մահու ջերանիլ, to be seriously, mortally ill;
— մարդահաճութեան, adulation, flattery;
ապաս ունել ախտի, մեծարել զախտ, to give one's self up to vice, pleasure.
· Calfa
Նոյն է սպաս տանել ձուլեալ պատկերի, եւ մեղաց ախտի։ Որովայնապարար բուռն հեշտութեան ախտից մոլութեան. (Նար.։)
vicious;
lascivious.
· Calfa
ԱԽՏԱՄՈԼ եւ ԱԽՏԱՄՈԼԻ. Մոլեալ ախտիւք. զակատեալ զհետ ցանկութեանց մարմնոյ.
adjective.
· Calfa
Դրական, ածական. այս ինքն գրութեամբ յաւելեալ որպէս մակդիր յիսկն, այս ինքն ի գոյականն։
to carry, to fetch, to bring;
to strike;
— ընդ իւր, to conduct;
— ի ներքս, — ի մէջ, to introduce;
— ի վերայ or — թափել, to infer;
— ի or վերածել, to reduce;
— ընդ քարշ, to drag along;
— զբոցով, to pass through flame, to enflame, to burn;
— զմտաւ, to consider, to think, to reflect;
— զբռամբ, to seize, to lay hold of;
— զձու, to lay eggs;
առանց ընդ բանս ինչ ածելոյ, without making any objection, readily;
— զհերս, to raze;
— զիրեւ՝ յինքն, to seduce, to entice.
· Calfa
Առ ինքն զայրն Աստուծոյ ածել։ Զհիւրկանոս կապեալ ածէին Տիգրանայ։ Զոր ինքնին իսկ էր կալեալ եւ ածեալ ամիրապետին. (Յհ. կթ.։)
eye;
sight, look;
bud, germ;
hope, expectation;
opinion, suspicion;
յականէ անուանէ, by name, specially, expressly;
յական թոթափել, in the twinkling of an eye, instantaneously;
— առնուլ, to show a respect of persons, to be partial, cf. Աչառեմ;
զակն արկանել, to cast eyes upon, cf. Անտեսեմ;
յակն արկանել, to show;
to review, to read;
ընդ ակամբ ակնարկել, to scowl;
— ունել, to hope, to expect, cf. Ակնկալեմ, cf. Յուսամ;
— յայտնի, — յանդիման, in presence of, visibly, openly;
— յանդիման առնել, to represent, to lay before;
առ ական դիպել to see by accident;
առ ականէ, ostentatiously;
յ— առնուլ, to have an eye to, to watch, to take care of;
—ի խոնարհ, quite confused, cf. Ակնկոր;
կորովաբիբ —, Argus-eyed, piercing eye;
— կառուցեալ հայել, to look fixedly;
տալ ակն, cf. Նայիմ, cf. Նկատեմ;
ակն դնել, cf. Ցանկամ;
ակն ածել, cf. Պատկառեմ, cf. Ակնառեմ, cf. Ամաչեմ, cf. Խնամեմ;
· Calfa
ԱԿՆ Ի ՃԱՆԱՊԱՐՀ. Դէտակն կալեալ սպասելով. աչքը ճամբան. կէօզիւ եօլտա.
precious stone, jewel, gem;
pearl;
cameo;
— բազմագունի, cf. Բազմագունի;
— վանի, cf. Վանի.
· Calfa
ԱԿՆ Ի ՃԱՆԱՊԱՐՀ. Դէտակն կալեալ սպասելով. աչքը ճամբան. կէօզիւ եօլտա.
source, origin;
water-spout, spring;
hole, stitch;
ring, link;
— արեւու՝ լուսոյ՝ տունջեան, day-star, the sun, cf. Արեգակն;
— գերեզմանի, grave, tomb;
— տապարի, the orifice of the hatchet, axe;
ակունք լուսարձակք, glass.
· Calfa
ԱԿՆ Ի ՃԱՆԱՊԱՐՀ. Դէտակն կալեալ սպասելով. աչքը ճամբան. կէօզիւ եօլտա.
cf. Ակնախտիտ.
· Calfa
Ընկալեալ զյոքնական պարգեւս զակնախտիտսն եւ երեւելիս. (ՃՃ.։)