Definitions containing the research եփ : 3908 results

Վառեցուցանեմ, ուցի

va. fig.

to kindle, to light;
to arm or equip.

· Calfa


Վասն

prep.

for, by reason of, for the sake of, on account of, in consideration of, considering, touching, concerning, upon the subject of;
as to, as for, with respect to;
— սիրոյն աստուծոյ, for the love of God;
— իմ, for me, for my sake;
as for me, for my part;
— թեթեւ ինչ յանցանաց, for a slight fault;
— երկիւղի, for fear of;
— ընտրելոց, in favour of the elect;
— զի, for, because, wherefore;
— է՞ր, why ? for what reason ?
— այնր or այնորիկ — այդր or այդորիկ —այսր or այսորիկ, for that reason, therefore, to that end, on that account;
— ո՞յր, for which ? for whom ?
— որոյ, why, therefore, by reason of which, consequently, wherefore;
— անգիտութեան, through ignorance, ignorantly;
— խաչի քո պատուականի, by means of Thy most precious Cross, through Thy intercession;
cf. Մեղք;
սմին իրի or վասն, for this reason.

· Calfa

NBHL (1)

Երդման պէտք՝ հաւատալոյ վասն են. եւ արդ տեսանեմ, զի որ չերդնուն, նոքա առաւել հաւատարիմ են. (Ոսկ. եփես.։)


Վատիմ, եցայ

vn.

to be weak of sight;
to have sore eyes;
աչք իւր վատեալ էին, his eyes were dim;
cf. Վատեմ;
cf. Վատանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Քանզի՛ գործն արկանել եւ ի շահ ածել (զքանքարն) վատեցաւ, յիրաւի խոտեցաւ. (Ոսկ. եփես. ՟Դ։)


Վարազաթեւք, ոց

s.

beam-feathers.

· Calfa


Վարակ, աց

s.

knot;
knob;
զ—ն կապանաց արձակել, to untie or loosen a knot.

· Calfa

NBHL (1)

Վարակաց փայտի նմանին անզեղջք։ Ջանայր զվարակն կապանաց արձակել. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)


Վարակոտ

adj.

knotty.

· Calfa

NBHL (1)

Վարակոտ եղէգն. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)


Սառնահրդեհ

s.

cold and hot beyond endurance (hell).

· Calfa


Սաստկագոյն

adv.

cf. Սաստիկ.

· Calfa


Սաստկայաղթ

cf. Քաջայաղթ.

· Calfa


Սաստկութիւն, ութեան

s.

intensity, vehemence, impetuosity, rage, violence;
rigour, rigidity, severity, rudeness;
grievousness, enormity, extremity.

· Calfa


Սատանայոտ

adj.

furious, raging, demoniacal.

· Calfa


Վարանումն, ման

s.

cf. Վարանք.

· Calfa


Վարատական, ի, աց

adj. s.

sent as a colony, dispersed, scattered;
vagabond, wandering;
colonist, planter.

· Calfa

NBHL (1)

Հոսել վարատական (կամ վարատան) հողմով ի ձորս եւ ի փապարս կորստեան. (Ստեփ. սեւան.։)


Վարատեմ, եցի

va.

cf. Վարատեցուցանեմ.

· Calfa


Վարդ, ից

s.

rose;
եղանակ —ից, rose-season;
մշտափթիթ —, monthly —, semper florens;
— հարիւրթերթի, centifolia;
մամռաւոր —, moss rose;
դամասկեան —, damask rose;
վայրի —, wild rose, eglantine;
դեղին —, single yellow rose;
կոկոն, բոլորք —ից, rose-bud;
գոյն —ի, rose-colour;
փայտ —ի, rosewood;
կարմրագեղ, ծիրաներփեան, գեղեցիկ, քաղցրաբոյր, գեղափթիթ, փշալից, թարշամ —, scarlet, purple, beautiful, perfumed or odorous, full-blown, thorny, faded rose;
—ք մանկութեան, այտից, շրթանց նորա, the roses of youth, of his cheeks, of his lips;
պսակ ի —ից, crown or wreath of roses;
քաղել —, to gather roses;
չիք — անփուշ, no — without a thorn;
cf. Իսկութիւն.

· Calfa


Վարեմ, եցի

va.

to labour, to cultivate, to plough, to till;
to sow;
to lead, to conduct, to guide;
to lead away, to drive, to cause to go;
to chase away, to drive out, to expel, to dispossess;
to draw or carry along, to drag along;
to direct, to guide, to govern, to rule, to manage;
to use, to employ, to make use of, to handle, to wield;
to thrust in, to drive into, to fix in;
cf. Վարիմ;
— ամենազօր իշխանութիւն, to wield absolute authority;
գերի or ի գերութիւն —, to catch, to make captive, prisoner, to reduce to slavery;
— զկեանս, կենցաղ, to live;
դատ —, to act against, to pursue to justice;
to be concerned in a law-suit;
— ի խաղաղութիւն, to make peace, to pacify, to appease, to accommodate;
— զճանապարհ, to travel;
to go, to walk, to march;
— զնաւ, to navigate, to steer a ship;
յառաջ —, to drive forward;
to urge or push on.

· Calfa


Վարժիմ, եցայ

vn.

to exercise oneself in, to practise, to get used, accustomed or inured, to grow familiar with;
to be formed, instructed;
— աշխատութեան, to get inured to work;
ի գիրս վարժեալ, brought up in letters, educated or well versed in literature.

· Calfa


Վարձահատութիւն, ութեան

s.

cf. Վարձատրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Վարձահատու եմ, բայց եւ նահատակակից վկայութեան քում լինիմ. (Պրոկղ. ի ստեփ. (ա՛յլ ձ. վարձատու)։)


Վարձանակ, աց

s.

reward, recompense.

· Calfa


Վարձեմ, եցի

va.

cf. Վարձիմ.

· Calfa


Սոյն, սորին, սմին, սովին

pron. adv. conj.

this, that, be, self, the same;
զսոյն հետայն, cf. Այսուհետեւ, cf. Յայսմ հետէ;
զ— հետայն, afterwards, soon, shortly, directly;
ի —, immediately;
սմին իրի or վասն, for this reason.

· Calfa

NBHL (1)

Սոյն գունակի (այսինքն սոյնպէս) իմացարուք եւ զայլ եւս բազմազան առաքինութիւն նորա. (Ստեփ. սեւան.։)


Սովորութիւն, ութեան

s.

custom, habits, manners, usage, practice, use, bent;
արդի, նոր —, mode, new fashion;
հնացեալ —ք, ancient customs;
տարադէպ, դժպատեհ —, abuse, corrupt practice;
չար, յոռի, գարշ —, bad habit, ugly way, sad or nasty trick;
ընդ սովորութեան, according to custom, as usual;
ընդ ոչ սովորութեան, out of use or custom, unusual;
ընդ սովորութեան իւրում, as is his wont, according to his custom;
մեք չունիմք —, it is not our custom to, we are not in the habit of;
երկրորդ բնութիւն է —, use is second nature;
cf. Ունակութիւն.

· Calfa


Սուտակասպաս, ից, աց

cf. Սուտակասպասու;
սուտակասպաս լինիմ, cf. Կեղծաւորանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ ի սուտակասպասից պատրեցաւ. (Ոսկ. եփես.։)


Սուտակասպասու, ից, աց

adj.

false, flattering, adulating, wheedling.

· Calfa

NBHL (1)

Մի առ ականէ եւ սուտակասպասու ծառայութիւն լինել. (Ոսկ. եփես.։)


Շկթիմ, եցայ

vn.

to make a show or parade of, to vaunt in, to boast or brag of, to plume oneself.

· Calfa

NBHL (1)

ἑμπομπεύω ostento. Յոյցս առնել՝ հոլանելով որպէս զջուր շքթեալ ցայտեալ. խեղեփնալ, շփանալ.


Շնորհակորոյս, րուսի

adj.

graceless, unthankful, ungrateful.

· Calfa


Շնորհաւոր, ի, աց

adj.

graceful.

· Calfa

NBHL (1)

Բանք սնոտիք՝ այսպիսիք են, որք առ ժամանակ մի շնորհաւորք երեւին, եւ դիւր թուին. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Ը։)


Շնորհեմ, եցի

va.

"to give as a present or favour, to make a present of, to grant, to accord, to concede, to gratify;
to grant pardon, to pardon, to forgive, to remit;
cf. Շնորհուկս առնել;
չ-, to refuse, not to grant, to withhold, to deny;
դու ինձ շնորհեցեր կեանս, I owe you my life."

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրել ի բարձրելոյն՝ գոնէ զշունչն շնորհել նմա։ Վասն նորա քեզ տէր ի ձեռն նորա զոգիսն շնորհեաց։ Ոչ եսինչ զոգիսդ կամ զկեանսդ ձեզ շնորհեցի։ կուրաց բազմաց շնորհեաց տեսանել։ Աբրահամու աւետեօք շնորհեաց աստուած։ Եւ այդ յաստուծոյ է, որ ձեզ շնորհեցաւ վասն քրիստոսի։ Շնորհեաց զմարմինն յովսեփայ։ Զայր մի մահապարտ շնորհել ձեզ։ Չէ՛ օրէն հռովմայեցւոց՝ շնորհել ումեք զոք. (որ հային եւ ի բ. նշ)։ Որպէս ամենայն ինչ մեզ իւրոյ աստուածեղէն զօրութեանն առ ի կեանս եւ յաստուածպաշտութիւն շնորհեալ. եւ այլն։


Տաճկասորի

s.

Canaanite;
Phenician.

· Calfa


Տամ, ետու, տուր, տուեալ

va.

to give, to present, to offer;
to concede, to grant, to bestow;
to provide, to furnish, to lend;
to give up, to deliver, to abandon, to expose;
to make, to render, to produce, to cause;
— զանձն, to apply to, to addict oneself to;
to give oneself up to, to abandon oneself;
— խօսել, to cause to speak;
— պատասխանի, to answer, to reply, to respond;
cf. Պատասխանի;
չ— դուլ եւ դադար, to give neither peace nor rest, to disturb continually;
— իշխանութիւն, to invest or intrust with authority;
վկայագիր, անցագիր —, to deliver a certificate, to grant a passport;
մրցանակ, վարձս —, to decree rewards, to award prizes or premiums;
— ածել, to cause to bring;
— գերեզմանի, to bury, to inter;
— ի բանտ, to put in jail or prison, to imprison;
ժողով —, to come together, to assemble, to reunite, to meet, to hold a meeting;
քարամբք —, to strike with stones;
տաց զքեզ յազգ մեծ, I will make of you a great nation;
տացէ քեզ տէր լինել, may you be!
չէ տուեալ ամենեցուն, it is not every one that can;
զորս ընդ ձեռամբ ձերով ետու, which I put in subjection to you;
ես ետու տանել զուլդ, I have sent the kid;
հօրն իւրում ետ տանել, he sent to his father;
տուր բերել ինձ փայտս մայրս, send me cedar wood;
ետ զանձն իւր երթալ, he went;
զլէգէոնս այսոցն՝ անդնդոց տայ, he sends the legions of devils into the pit;
զպատիժս տայցեն յաւիտենից տանջանաց, they will suffer eternal punishment;
զմեզ ի կորուստ եւ յոչէութիւն տան, they load us with evil and annihilate us;
մի տայք մեռանել, do not leave to die.

· Calfa

NBHL (1)

Ետու ձեզ զամենայն խոտ սերմանելի։ Կինս՝ զոր ետուր ընդ իս, սա ետ ինձ ի ծառոյ անտի։ Զորս ընդ ձեռամբ ձերով ետու։ Ետ նմա տասնորդս յամենայնէ։ Տո՛ւր ցիս զմարդիկդ, եւ զաւարդ քեզ ա՛ռ։ Տէր ետ նմա շնորհս առաջի բանտապետին։ Եւ ետ բանտապետն զբանտն ի ձեռս յովսեփայ։ Եւ ետ տէր բարբառս եւ կարկուտ։ Տալ ի վերայ ձեր այսօր օրհնութիւն։ Որում տուակ ի տեառնէ իմաստութիւն։ Որ ունիցի, տացի նմա.եւ այլն։


Տանջումն, ման

s.

cf. Տանջանք.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբն ստեփանոս լռեցոյց զբողոք տանջման իւրոյ։ Յանցաւորացն հրամայէր տանջմունս գանից եւ տանջանաց զանազանելոց։ Որոց ոչ տանջմունք գանից երեն որպէս մանկանց։ Ընդ բազմահնար տանջման նոցին՝ տանջանք հոգւոյս բժշկեսցին. (Ագաթ.։ Սհկ. կթ. արմաւ.։ Շ. մտթ.։ Յիսուս որդի.։)


Տանտիկնութիւն, ութեան

s.

authority of a mistress or matron.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն որդիս ծնանելոյ եւ մանկունս սնուցանելոյ, վասն տանտիկնութեան եւ տնտեսութեան. (Ոսկ. եփես.։)


Դատ, ից

s.

lawsuit, cause, litigation;
justice;
— վարել, դնել, to proceed, to sue in law, to bring an action;
— առնել, to do justice;
to judge a lawsuit;
— տալ հատուցանել, to judge one's self, to condemn one's self, to be condemned;
ի — կոչել, to summon, to cite.

· Calfa

NBHL (1)

Եդ զձորձսն յովսեփու առ ինքն, եւ ի դատ պահէր առն իւրում. (Եփր. ծն.։)


Դատակից

adj.

litigant, pleading.

· Calfa


Դատապարտ, ից

adj. s.

condemned;
crime;
— առնել, to condemn, cf. Դատապարտեմ;
— լինել, to be condemned.

· Calfa


Դատավճիռ, ճռաց

cf. Դատակնիք.

· Calfa


Դատարկապորտ

adj.

blackguard, rogue, rover, vagabond;
— կեանս վարել, to play the blackguard.

· Calfa


Դատեմ, եցի

vn.

to judge;
to discern;
to criticize;
to know;
to think, to esteem;
to reason;
to condemn;
— ընդ ումեք, to bring an action against some one;
հրով, ի հուր —, to burn, to consume by fire, cf. Այրիմ;
սրով՝ ի սուր —, to kill with a stroke of a sword, cf. Կոտորեմ, cf. Խոցեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Դան դատեսցէ զժողովուրդ իւր։ Դատեսցէ տէր՝ որ դատելոցն է այսօր ի մէջ որդւոցն իսրայէլի եւ ի մէջ որդւոցն ամոնայ։ Ոչ տարապարտուց դատեցեր։ Եւ դատեաց յեփթայի զիսրայէլ ամս վեց։ Որ դատիս զամենայն երկիր։ Մի՛ դատիք (զայլս), զի մի՛ դատիցիք (յաստուծոյ)։ Տէր դատի զդատաստանս նորա։ Դատեա՛ տէր զայնոսիկ, ոյք դատին զիս։ Սուրբք զաշխարհ դատին. եւ եթէ ձեօք դատի աշխարհ, ապա ոչ էք արժանի անարգ ատենից. եւ այլն։


Դարագլուխ, գլխոյ

s.

completion of a century.

· Calfa


Դարահոսեմ, եցի

va.

cf. Դարահոս՞՞՞առնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զանձինս դարահոսս եւ քարավէժ առնել ի խորխորատ։ Քարավէժ դարահոս անձամբ զանձինս առնիցեն։ Յատակս իսկ մեղացն դարահոս լինէր. (եւ այլն. Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. 13։ ՟Բ. 1. եւ 3։ Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Ը։ Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Բ։)


Դարձուած, ոց

s.

circuit, return;
reward, retribution;
answer, report, signification;
— բանից, phrase, sentence, style.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ ցնոյն դարձուածսն եփրատայ ի հարաւ կոյս. (Խոր. աշխարհ.։)


Դարշոյն

cf. Րաշոյն.

· Calfa


Դեղագործ, աց

s.

apothecary;
that prepares tinctures, physic or poison.

· Calfa

NBHL (1)

Դմա դեղագործ անհմուտ ասէ. ծեփեա՛ զապարանս քո, զի դեղագործեցից. (Ոսկիփոր.։)


Դեղագործեմ, եցի

vn.

to prepare physic or tinctures.

· Calfa

NBHL (1)

Ծեփեա՛ զապարանս քո, զի դեղագործեցից։ Ո՛չ այդպէս, այլ նախ դեղագործեա՛, եւ ապա ծեփեցից։ Ոչ դեղագործողի աղօթիւք տացի գիծ եւ գեղեցկութիւն նկարից, եթէ ոչ ուսմամբ ընդունի զհմտութիւն արհեստին. (Ոսկիփոր.։)


Դեղահունդ

s.

seed;
dried fruit fortable.

· Calfa

NBHL (1)

Բանջար ինչ, կամ հաց լոկ, կամ դեղահունդք (կամ դեղակունդք), թէ բեւեկն, թէ ձիթապտուղ, թէ թուզ. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։)


Դեղատու, աց

s.

that gives medicaments;
poisoner;
sorcerer, bewitcher.

· Calfa


Դեղատուեմ, եցի

va.

to physic, to cure;
to poison.

· Calfa


Դեռածին

adj.

recently born or produced;
that has recently engendered.

· Calfa


Դերեւումն, ման

s.

cf. Դերեւանք.

· Calfa

NBHL (1)

Որում հետեւի փարթամութեան ընչից տանն դերեւումն։ Զտանն ի բարեփառութենէն զդերեւումն. (Պիտ.։)


Դէտակն ունիմ

sv.

to regard, to look attentively;
to be on the watch, to lie in wait;
— ի վեր ունել, ամբառնալ, to look with attention, to raise the eyes.

· Calfa