Definitions containing the research աղ : 10000 results

Բրաբիոն, աց

s. bot.

recompense, prize, laurel, palm;
Tuberose.

· Calfa

NBHL (6)

որ եւ ԲՐԱԲԻՈՎՆ. յն. վռավի՛օն. լտ. պռա՛վիում, եւ բռէ՛միում. βραβεῖον bravium, praemium Յաղթանակ. մրցանակ. վարձ յաղթութեան յասպարիսի. մրցանակ. պսակ, արմաւենի, ձիթենի, դաբնի, ծաղիկ անթառամ, խիլայ, եւ այլն.

Ընկալեալ զբրաբիոնն յաղթանակ նահատակաց. (Շար.։)

Որք եւ ընկալանն իսկ զբրաբիոնն յաղթութեան։ Առին զյաղթութեան բրաբիոնն (վկայական մահուամբ). (Յհ. կթ.։)

Հրեշտակապետին բերեալ բրաբիոն կուսին՝ նշան յաղթութեան կրից աշխարհի. (Շ. գանձ.։)

Կուսական բրաբիոնաւ ... Բրաբիոնիւ։ Եռապատիկ սաղարթացեալ բրաբիոն. (Մագ. ՟Խ՟Ը. ՟Ծ՟Ը. ՟Կ՟Ը։)

ԲՐԱԲԻՈՆ (ծաղիկ). Շուշան. զամպագ, սուսան, թէպէր։ (Բժշկարան.։)


Բրածեծ

adj.

struck with a stick;
— առնել, to bastinade, to beat with a stick;
— գան, to bastinado;
— լինել, cf. Գանահարեմ

· Calfa

NBHL (2)

Բրածեծ առնէին զանձն նորա ի կախաղանի անդ։ Ոչ գրեալ ինչ զբրածեծն առնել՝ քաջապէս համբերէր։ Ի բրածեծ առնելն. (Ճ. ՟Ա.։ Յհ՞ կթ։ Նար. երգ.։)

ԲՐԱԾԵԾ ԱՌՆԵԼ, ԼԻՆԵԼ. ῤαβδίζω virgis caedo Բրով ծեծել, իլ. գան հարկանել, իլ. ձաղկել, իլ.


Բրդեմ, եցի

va.

to crumble;
— ի բարկութիւն, — ի սրտմտութիւն բարկութեան, to be on a passion, to be angry, mad.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղարջ լինիցի, եւ բրդեսցես զայն պատառս պատառս։ Բրդեա՛ քաղցելոց զհաց քո. (Ղեւտ. ՟Բ. 6։ Ես. ՟Ծ՟Ը. 7։)


Բրեմ, եցի

va.

to dig, to hoe, to dig with a mattock, to hollow, to trench, to sink, to undermine;
to scratch.

· Calfa

NBHL (2)

Տիտոս զերուսաղէմ ի հիմանց բրեաց։ Թեբայեցիք յատակաց բրեցան. (Եւս. քր. ՟Բ։)

Զթաղեալսն բրել, եւ յարեւու ցամաքեցուցանել. (Մխ. երեմ.։)


Բրտանամ, ացայ

vn.

to become rude, rough, gross or uncivil;
to thicken.

· Calfa

NBHL (1)

σκληρύνομαι duresco, ξηραίνομαι areo, aresco, τυλοῦμαι calleo, πήγνωμαι pangor, algeo Բիրտ լինել իրաց, այսինքն խիստ եւ պինդ կամ կարծր՝ որպէս բիր կամ փայտ. խստանալ. կոշտանալ. պնդանալ. պաղիլ. չորանալ. քոս կապել. պնտանալ, պինտնալ, կարծրնալ, սառիլ, փատ կտրիլ.


Բքաբեր

adj.

stormy;
snowy, full of snow.

· Calfa

NBHL (1)

Զբքաբեր լերամբք, զտապացեալ դաշտօք։ Բքաբեր կենցաղոյս. (Սկեւռ. աղ.։ Անան. եկեղ։)


Բօթալի

adj.

full of sad news, sorrowful, vexatious.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղր եղէ հրէից՝ յօրս այս բօթալից. (Գանձ.։)


Գ (kim)

s.

the third letter of the alphabet and the second of the consonants. It is sometimes confounded with or used for the letters կ and ք;
three;
third.

· Calfa

NBHL (1)

Տառ բաղաձայն՝ ի կարգէ իսպառ անձայնից, անուանեալ գիմ, որ ի յարիլն ընդ ձայնաւոր՝ տայ հնչիւն փափկիկ, նուրբ քան զք, եւ թաւ քան զկ, այլ առաւել մերձաւոր սմին եւ լծորդ.


Գագաշիմ, եցայ

vn.

cf. Բանդագուշիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Գիւտ գագաշեալ, եւ գերեզմանի գարշապար, եւ մահու մերձաւոր. (Գիւտ թղթ. առ անյաղթ.։)

ԳԱԳԱՇԻՄ ληρέω deliro, nugor գրի եւ ԳԱՐԳԱՇԻԼ. Ցնորիլ. բանդագուշել. աղճատիլ. կակազել իբր զառամեալ. խանգարիլ ուշոյ. պիհուտէ սէօյլէմէք, հէրզէ եէմէք.


Գագացեմ, եցի

vn.

to crow (of a cock).

· Calfa

NBHL (1)

Սկսաւ աքաղաղն ճեմել, եւ բարձրավզել վասն յաղթութեան. (Ոսկիփոր.։)


Գազանաբարոյութիւն, ութեան

s.

bestiality;
cruelty.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱԶԱՆԱԲԱՐՈՅՈՒԹԻՒՆ ԳԱԶԱՆԱԲԱՐՈՒԹԻՒՆ. τὸ θηριώδες feritas Գազանական բարք. անդթութիւն. կատաղութիւն. վահլէթ, ազղընլըգ.


Գազանաբեկ

adj.

torn by a wild beast.

· Calfa

NBHL (1)

Գազանաբեկն բժշկեսցի, ախտաժէտն ապաքինեսցի. (Սարկ. աղ.։)


Գազանաբնակ

adj.

desert, where the beasts five.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր իցէ բնակութիւն գազանաց. ճանավար եաթաղը.


Գազանագոյն

adj.

ferocious, savage.

· Calfa

NBHL (2)

Գազանագոյն քան զամենայն կենդանիս վարազ, կամ առիւծ։ Յաղագս գազանագունին կենդանւոյ փղի. (Եզնիկ.։ Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լիւս.։)

θηριωδέστερος, ἁγριώτερος effraenatior, agrestior Առաւելեալ ի գազանութեան. առաւել ամեհի. կատաղի. վայրենագոյն. դժնդակագոյն. եւ Սաստկագոյն. եավուզ, հիտտէթլի, վահշի.


Գազանակուր

adj.

devoured or torn by a wild beast.

· Calfa

NBHL (1)

Յամայի վայրի գազանակուր արար զբազումս. (Պտմ. աղեքս.։)


Գազանամարտ

adj. s. that fights with wild beasts;
combat and place to combat with wild beasts;
— ի լնել, to combat with wild beasts.

· Calfa

NBHL (1)

Գազանամարտ կատարեցար, եւ ժանեօք հաց սուրբ աղացար. (Գանձ.։)


Գազանամարտիկ

adj.

cf. Գազանամարտ.

· Calfa

NBHL (1)

Շինեաց եւ զտեսարանն՝ եւ զգազանամարտկացն եւ զխաղալկացն. (Խոր. ՟Բ. 85։)


Գազանամտութիւն, ութեան

s.

cf. Գազանաբարոյութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

θηριωδία feritas Գազանամիտն գոլ. գազանութիւն. վայրագութիւն. կատաղութիւն. վահշէթ, եավուզլուգ.


Գազանանամ, ացայ

vn.

become cruel, savage, to be fierce.

· Calfa

NBHL (1)

θηριόομαι, ἁγριαίνομαι ferocior, efferor, agrestis fio, saevio Իբրեւ զգազան լինել. եւ Ցուցանել զգազանութիւն բնական. եւ Վայրենանալ. կատաղիլ. մոլեգնիլ. սրտմտիլ. գուտուրմագ, ազմագ.


Գազանացուցանեմ, ուցի

va.

to render fierce or cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Նա ի գազանացն զմեզ որոշեաց. իսկ մեք զմեզ ինքեանս գազանացուցանեմք. (Ածաբ. աղքատ.։)


Գազանութիւն, ութեան

s.

brutality, bestiality;
fierceness, ferocity, inhumanity, barbarity, cruelty, rage, madness.

· Calfa

NBHL (1)

θηριότης feritas, ὡμότης crudelitas, θυμός furor Բնութիւն կամ բնաւորութիւն գազանի. եւ Գազանաբարոյութիւն. անգթութիւն. կատաղութիւն. սրտմտութիւն. հայվանլըգ, վահշէթ, եավուզլուգ.


Դժուարագնալի

adj.

difficult to walk, rough, rugged

· Calfa

NBHL (2)

Կամիս մտանել ի քաղաքն դժուարագնալի. (Վրք. հց. ՟Թ։)

Դժուարագնաց ճանապարհ, վայրք. (Պտմ. աղեքս.։ Փիլ.։ Ասող.։)


Դժուարագնաց

cf. Դժուարագնալի.

· Calfa

NBHL (2)

Կամիս մտանել ի քաղաքն դժուարագնալի. (Վրք. հց. ՟Թ։)

Դժուարագնաց ճանապարհ, վայրք. (Պտմ. աղեքս.։ Փիլ.։ Ասող.։)


Դժուարալոյծ

adj.

difficult to be untied or explained.

· Calfa

NBHL (1)

Տարակուսանօք դժուարալուծիւք. (Անյաղթ պորփ.։)


Դժուարակիր, կրաց

adj.

burdensome, onerous, heavy;
difficult, painful, vexatious.

· Calfa

NBHL (1)

Բեռանց սաղմոսաց դժուարակրաց. (Լմբ. պտրգ.։)


Դժուարակութ

adj.

difficult to gather.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարաւ կթելի, դժուար ի քաղել.


Դժուարահաճ

adj.

discontented, disgusted, weary;
disgusting, unpleasant, disagreeable, tiresome.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցր է ամենայն մարդկան արեւելք. իսկ տրտմօղ անձին եւ այն դժուարահաճ է. (Նեղոս. տրտ.։)


Դժուարահաւաք

adj.

difficult to colloot.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր դժուարաւ լինի հաւաքել, ժողովել, քաղել.


Դժուարամարտ

cf. Դժուարակռիւ.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարամարտ օգնական. այսինքն անյաղթելի. (Նիւս. կուս.։)


Դժուարամոքելի, լւոյ, լեաց

adj.

inexorable, inflexible.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն դժուարամոքելիս քաղցրացուցանես. (Նար. ՟Ի՟Ը։)


Դժուարաշարժ

adj.

slow, tardy;
cold;
heavy

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ջուր ինչ յաղբերէ հոսիցի, դժուարաշարժ ի սակաւութենէն լինի. (Նիւս. կազմ.։)


Դժուարատես

adj.

that sees, comprehends with difficulty;
obscure.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ Որ դժուարաւ տեսանէ. ոչ պայծառ իմացօղ. աղէկ չիտեսնօղ, կարճատես, հաւկուր.


Դժուարատեսութիւն, ութեան

s.

difficulty or trouble of seeing, of understanding;
obscurity.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարատեսութեամբն ընդ գեր ի վերոյն քան զամենայն սքանչանայցեմք։ Որքան ինչ մեք հասու եղաք՝ փոքր չափով չափեալ զդժուարատեսութիւնն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Է։)


Դժուարընկալ

adj.

that has trouble in conceiving or understanding;
difficult to understand, ohscure.

· Calfa

NBHL (1)

δυσπαράδεκτος, δυσκάθεκτος molestus Որ դժուարաւ ընկալեալ կամ ընդունելի լինի, եւ պահի. անհաճոյ. դժկամակելի. ծանրատաղտուկ.


Դժուարիմ, եցայ

vn.

to be angry, enraged, vexed, offended;
to have trouble or difficulty.

· Calfa

NBHL (1)

Յորոց ի վերայ յիրաւի աստուած դժուարեալ։ Յերեսաց նոցա դժուարեալք։ Ոչ դժուարելով ընդ թափառանսն։ Ո՞ ոք ոչ դժուարեալ լիցի յամենայն քաղաքէ վարիլ. (Փիլ.։)


Դժուարին

adj.

difficult, hard, impracticable, painful, laborious, fatiguing, grievous, unpleasant, vexatious, thorny, delicate, imposing;
heavy, weighty, onerous, rough, rugged.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարին կենցաղ։ Երեսս խոժոռս եւ դժուարինս. (Մաշկ.։)


Դժուարութիւն, ութեան

s.

difficulty, trouble, fatigue, distress, perplexity, intrigue, inconvenience, contrariety;
difficult point, knot, hinderance, obstacle;
asperity, rigidity;
բայց ոչ առանց դժուարութեան, but not without fatigue;
բառնալ զ—, to smoothe difficulties;
— կրել, to meet with difficulties;
—ս հանել, to make difficulties;
յաղթել դժուարութեանց, to overcome difficulties.

· Calfa


Դժպհի

adj.

refractory, discordant, contrary, opponent, disagreeable, vexatious.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ ոք ի կենցաղումս՝ որ ըստ աստուծոյ վարս (վարէ), ոչ լիցի դժպհի. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)


Դժպհութիւն, ութեան

s.

dissension, resistance;
vexation, regret, displeasure.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղկացուցին ջանիւք ի սակս դժպըհութեան եւ կամ մրցանաց. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Դժրանք

cf. Դրժանք.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ աղտեղագոյն նիւթոյ ըստ դժրանաց խառնեսցի (ոսկին). (Նիւս. երգ.։)

Բնութիւնս մեր ոսկեղէն ոմն էր. ապա ի դժրանաց չարին աղտեղեցաւ. (Իգն.։)


Դժրեմ, եցի

va.

to defraud;
to deceive.

· Calfa

NBHL (1)

Որ դժրեն եւ նեղեն զաղքատս. (Վրք. ոսկ. ձ.)


Դի, ոց

s.

dead body, corpse;
carcass.

· Calfa

NBHL (2)

πτῶμα cadaver որ եւ ԴԻԱԿՆ, կունք. Գէշ. շաղիղ. մեռելոտի. մարմին մեռեալ կամ մեռելոյն. մեռել. լէշ. լաշ։ Ա՛յլ է եւ ԴԻՔ, դից։

Ցածոյց զդին նորա ի թաղել զնա. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 30։)


Դիազարդ, աց

s.

that dresses a dead body.

· Calfa

NBHL (1)

Դիազարդքն որ խնկեցին զմարմինն տէրունական. (Եղիշ. թաղ.։)


Դիազարդութիւն, ութեան

s.

act of dressing a dead body;
act of embalming;
burial

· Calfa

NBHL (1)

Դիազարդելն, եւ իլն. դիապատութիւն. թաղումն.


Դիաթաւալ

adj.

dead, killed, stretched on the ground;
— կացուցանել, — յերկիր կործանել, to overturn, to throw down dead bodies, to strike stiff to the ground.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկիր անկեալ դիաթաւալ խաղային. (Եղիշ. ՟Զ։)


Դիակապուտ, պտաց, ից

adj.

that strips dead bodies.

· Calfa

NBHL (1)

Դիակապուտս առաքէ տիկինն յետ յաղթութեանն. (Խոր. ՟Ա. 14։)


Դիակիր, կրաց

adj. s. that carries, buries the dead.

· Calfa

NBHL (3)

Դիակիր դագաղօք. (Յհ. կթ.։ ՃՃ.։)

Խառնուած բաղկացեալ յոգւոյ եւ ի մարմնոյ՝ դիակիր է (հոգին՝ մարմնոյ)։ Գինեզինութեամբք եւ խոհակերութեամբք՝ դիակիր եմք մարմնովս (որ ուտէ զկենդանիս). (Փիլ. լին.։)

Ցորչափ չէ շնչաբերեալ սաղմն, դիակիր է մայրն. (Տօնակ.։)


Դիակն, կանց

s.

corpse, dead body;
պաճուճել գեղովք զ—, to embalm;
առնել — անթուելի, to make great carnage;
դիակունք կռոց, destruction of idols.

· Calfa

NBHL (1)

νεκρός, τεθνικῶς mortuus, κώλα corpora Դի. շաղիղ. մեռեալ. մարմին մարդոյ վախճանելոյ. արձան կործանեալ կամ փշրեալ. մեռել. լեշ. Տե՛ս (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 46։ ՟Լ՟Ա. 8։ ՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 11։ Տոբ. ՟Ա. 21։)


Դիակնանամ, ացայ

vn.

to become a corpse, to die.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ անդ դիակնացեալք շուրջ զքաղաքաւն. (Լմբ.։)


Դիակողոպուտ

cf. Դիակապուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս դիակողոպտից։ Զդիակողոպուտ՝ եթէ ըմբռնեսցի եւ այլն. (Մխ. դտ.։)