Definitions containing the research ալ : 10000 results

Աշտէ, ի, ից

cf. Աշտեայ.

· Calfa

NBHL (4)

Առեալ վահանս եւ աշտեայս. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Բ. 8։)

Հեռի զաշտէսն արձակեալ։ Աշտէիւ հարեալ սատակեն. (Խոր. ՟Բ. 5։)

Բարձեալ աշտեայս հանապազակիր ի պատրաստութիւն գազանացն՝ որ ի մայրիսն։ Եհար միով աշտէիւն ընդ միջոց թիկանցն։ Եւ են ստացեալ զէնս աշտեայ հանապազ կրելով ընդ ինքեանս. (Արծր. ՟Բ. 7։)

Ի գիրկբ մարցն աշտէիւք խոցեալ. (Լաստ. ՟Բ։)


Աչագար

adj.

who has bad or sore eyes.

· Calfa

NBHL (1)

Խանգարեալ կամ ցաւագար աչօք. կուրացեալ.


Աչագեղ, ոյ

adj.

that has beautiful eyes.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւանեա՛ց բանից աչագեղոյ դստերս ալանաց. (Խոր. ՟Բ. 47։)


Աչակաքաւ

adj.

that moves the eyes.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ աչք կաքաւեն կամ խաղան՝ զվայրօք յածեալ.


Աչամէջք

s. pl. space between the two eyes.

· Calfa

NBHL (2)

(Դաւիթ) հարեալ այնուհետեւ կշռակի ընդ աչամէջսն անցուցանէր. (Պիտ.։)

Հարեալ զնա ուրագովն ի յաչամէջսն. (Ուռհ.։)


Աչառանք

s.

cf. Աչառութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Յաչառանաց սկսեալ՝ որ ակամայն է, ի մարդահաճութիւն անկանի. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)

Աչառանօք մարդկան պատրուակեալ։ Աչառանօք ատելութեան. (Լմբ. ատ.։)


Աչառիմ, եցայ

vn.

cf. Աչառեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ընծայիւքն կաշառեալ աչառեցաւ. (Պիտ.) զոր մարթ է իմանալ՝ եւ խաբիլ աչօք, զօշոտիլ. (ռմկ. աչքը առնել).


Աչառու, աց

adj.

that respects the appearance of persons, partial.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւելի սպասուք, եւ աչառու ովսաննայիւք յղարկեսցեն. (Եփր. գալստ. յերուսաղէմ.։)


Աչառութիւն, ութեան

s.

respect of persons, partiality.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն երկրաւոր իշխանութիւն ի փրկութիւն յաստուծոյ տնօրինեալ եդաւ, զի աչառութեամբ նոցա զարհուրեալ մարդիկ՝ մի՛ իբրեւ զձկունս կլցեն զմիմեանս. (Շ. ՟ա. պետ. ՟Գ։)


Աչարձակութիւն, ութեան

s.

look of love, longing eye, amorous glance, lust.

· Calfa

NBHL (2)

Ոյր աչք են արձակեալ յօտարին իրս եւ յաւելորդս. զակատեալ. մոլի. ցանկասէր. աչքածակ, անգահ.

Աչս արձակելն յիրս անարժանս. ցանկասիրութիւն. յարումն։ անկղիտանալն. ագահութիւն. անյագութիւն. յն. վերադրութիւն, կամ ցանկութիւն. ἑπίθισις. impositio, invasio, concupiscentia.


Աչացաւ

adj. s.

that has bad eyes;
ophthalmy.

· Calfa

NBHL (3)

Աչացաւն կշտամբեալ յանդիմանի յարեգակնային ճառագայթիցն. (Մեկն. ՟բ. կոր.։)

Կին մի աչացաւ լեալ՝ խաւարեցաւ լոյսն. (Հ=Յ. հոկտ. ՟Ժ՟Զ.։)

ὁφθαλμιαίων, νοσῶν τὰς ὅψεις. oculis laborans. Ունօղ զցաւ աչաց. ախտացեալ աչօք. աչքը ցաւոտ.


Աչացաւութիւն, ութեան

s.

complaint, pain in the eyes;
ophthalmy.

· Calfa

NBHL (1)

Ախտ աչացաւութեան զնոսա տագնապեալ. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)


Աչացու

cf. Զաչացու.

· Calfa

NBHL (2)

Աչացու (կամ աչացաւ) լեալ՝ խաւարեցաւ լոյսն. (Հ. կիլիկ.։)

Զանաչեայն յեղեալ աչացուն հարցանէր տէրն. (Խոսրովիկ.) կա՛մ է՝ երբեմն կոյրն, կամ աչեայ եղեալն։


Ապաբան

adj.

without reason, without answer, without reply.

· Calfa

NBHL (1)

Պարապեալ յապաբան նորաձեւութիւն, եւ յանիմաստ յածումն. (Ոսկիփոր.։)


Ապաբանութիւն, ութեան

s.

eulogy, praise.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ եմ պահապան եղբօր. գեղեցիկ (հեգնաբար) աղերս ապաբանութեան. Ի նոյն աղերս ապաբանութեան անգիտութեանապաստանել։ Յառաջ անցեալ յաղերս ապաբանութեանն յերկարեցեր. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ.։)

Անպատասխանի մնալն. պապանձումն.

Մի՛ քոյդ արդարացուցաներ ի բազմաց կրեալ ստգտանս եւ ապաբանութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Ապագայ, ից

adj.

that is to come, future, posterior.

· Calfa

NBHL (3)

Ապագայից ակնկալութիւն. (Խոր. ՟Գ. 68։ Ապագայից վշտացն.) (Պիտ.։)

Իսկ արքայ իբր յապագայս իմն իմացեալ զչուելն յուսփայ. (Յհ. կթ.։)

μέλλων, -ον. futurus, -um. Որ ապա ունի գալ. ապառնի. հանդերձեալն.


Ապագովեմ, եցի

va.

to dispraise, to blame.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ոչ բանի եւ ոչ թուոյ արժանի եղեալ է, ամենեւին է ապագովեալ. (Փիլ. լին.։)

Ապագովեալ կենդանիս։ Ապագովելի այր, կամ իրս. (Պիտ.։)


Ապաթարց, ի

s. gr. apostrophe.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπόστροφος. apostrophus, aversio. Ոմանք կամեցան իմանալ որպէս հյ. Այբադարձ, կամ ապ ա՛ դարձ, կամ թարց Այբի, (այսինքն դարձուած՝ ուր չկայցէ տառդ ՟Ա) այլ ըստ յունին է Ապադարձ, իմա՛ բացադարձութիւն։ Այն է գրախեց իբր մակակէտ (՛) ի նշանակ պակասութեան այբ տառի ի բարդութիւնս. զոր օրինակ, Թ՛այդպէս, այսինքն՝ թէ այդպէս. ապ՛եթէ, այսինքն ապա եթէ. (Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։ Վրդն. սղ. յռջբ։)


Ապաթոյն

adj.

without venom, without poison.

· Calfa

NBHL (1)

Զանկենդան ցուպ գաւազանին ի տիպն ապաթոյն կերպիւ վիշապի նմանեալ ցուցեր. (Նար. ՟Կ՟Գ։)


Ապաժաման

adj.

that comes or happens too late, tardy;
out of season.

· Calfa

NBHL (4)

Յետնեալ ի ժամանելոյ կամ ի ժամանակէն. դանդաղ. եւ ապաժամ. տարաժամ.

Քան զյետինսն եւս յետնեալ գտանիցիմք, եւ ապաժամանք. (Սարգ. յկ. ՟Ա։)

Իբր զապաժաման ընդունայնութիւնք արհամարհեալք լքանին. (Նար. ՟Հ՟Թ։)

ὔστερων, εὑτελής, κατώτερος, μαλακώτερος. vilis, posterior, destitutus, inferior եւ այլն. Յետեալ յո՛ր եւ է կարգի. վերջացեալ. ստորնագոյն. անպիտան. վատթար. ընկեցիկ. թուլագոյն. անարգ.


Ապախտանամ, ացայ

vn.

to forget, to be ungrateful.

· Calfa

NBHL (1)

Տպաւորէ զդէմս թագաւորի, որ բարեպաշտութեամբ խաղաղութիւն առնէ, եւ նոքա ապախտացեալ ապստամբին. (Մխ. առակ.։)


Ապախտարք, րաց

s. pl. bad omen, sad destiny.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ այլ ախտարք եւ ապախտարք ըստ երկոտասանիցդ ասեն բաժանեալ։ Այսուհետեւ լքցուք որ ինչ յաղագս ախտարաց եւ ապախտարաց են ասացուածք. (Շիր.։)


Ապախտաւոր, աց

adj.

ungrateful.

· Calfa

NBHL (1)

Այնպիսի սիրեցեալն՝ որպիսի՛ ապախտաւոր գտաւ. (Ոսկ. ես.։)


Ապախտաւորութիւն, ութեան

s.

ingratitude.

· Calfa

NBHL (1)

Յայսչափ ապախտաւորութիւն եկին, զի ոչ միայն զշնորհակալութիւնն հատանել, այլ եւ զշնորհօղն իւրեանց ոչ գիտել. (Փիլ. յովն.։)


Ապակագործութիւն, ութեան

s.

art of making glass;
glass-house, glass-works, glass-trade;
glazing, glazier's work.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն որ ապակագործութիւն է, սակս ապակւոյ գոյ եղեալ. եւ ամենայն որ սակս ապակւոյ գոյ եղեալ. ապակագործութիւն է. (Սահմ. ՟Դ։)


Ապականագործ

adj.

that corrupts, corrupter, destructive.

· Calfa

NBHL (1)

Անկեալ են ընդ ապականագործ հետեւանօքն. (Շիր.։)


Ապականարար, ի, աց

adj.

cf. Ապականագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Կարկուտ ապականարար։ Ընդդէմ ապականարար գայլոցն յարձակեալ. (Արծր. ՟Գ. 9. 12։)


Ապականացու, աց

adj.

corruptible.

· Calfa

NBHL (1)

φθαρτός. corruptibilis որ եւ ԱՊԱԿԱՆԱԿԻՐ, ԱՊԱԿԱՆԵԼԻ. Ներքոյ անկեալ ապականութեան. մահկանացու. փտելի, մաշելի. անպիտան. անցաւոր. ֆանի.


Ապականեմ, եցի

va.

to corrupt, to spoil;
to alter, to change, to falsify;
to contaminate, to soil, to dirt, to spot;
to cause to rot, to putrefy;
to deform, to disfigure;
to deprave, to seduce;
to pollute, to profane;
to poison, to infect;
to vitiate;
to debauch, to lead astray;
— զկոյս, to deflour, to debauch;
— զսիրտ, to corrupt the heart;
— զտեսիլ մորուաց, to shave;
— զառողջութիւն, to ruin the health;
— զբարս, to corrupt the morals;
— զօդ, to infect the air;
— զհամբաւ, to libel;
— հրոյ զլերինս, to consume, to burn, to devour the mountains;
— զխորհուրդս ուրուք, to render useless advice;
— զմիտս, to seduce.

· Calfa

NBHL (8)

(ի Ապ, եւ Ակն). ἁφανίζω. ab aspectu removeo, ex oculis tollo, perdo. Բառնալ եւ աներեւոյթ առնել յաչաց. անհետ առնել. սատակել. կորուսանել ի միջոյ. ջնջել. աչքին առջեւէն կորսընցընել, փճացընել. նապէտիտ էթմէք, եօզ էթմէք, իզինի թօզունու պրագմամագ.

Այր՝ որ համարեցաւ սատակել զմեզ, զնա ապականեսցուք։ Հալածեցից զթշնամիս իմ, եւ ապականեցից զնոսա։ Ապականել նմա զնոսա ըստ բանին տեառն։ Ապականեաց յէու զբահաղ յիսրայէլէ։ Առաւել քաքն զազգսն, զորս ապականեաց տէր յերեսաց որդւոցն իսրայէլի։ Անիծանիցէ զքեզ, եւ ապականիցի. եւ այլն։

Մի՛ զարմանար դու ընդ առիւծս որ բնակեալ էին ընդ նմա, եւ ապականէին զնա. (Եփր. ծն.։)

Ապականեալ էր մարմինն ի չարաչար ցաւոց։ Ամենայն բարեկարգութիւն վրդովեալ ապականէր. (Խոր. ՟Բ. 29։ ՟Գ. 56։)

Ապականեսցին միտք ձեր ի միամտութենէն որ ի քրիստոս։ Մարդք ապականեալք մտօք. (՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Ա. 3։ ՟Բ. Տիմ. ՟Գ. 8։)

Ապականեալ զկոյս մի՝ գնաց փախստական. (Եզնիկ.։)

Լեզու հաստատեալ է յանդամս մեր, որ զամենայն մարմինն ապականէ. (Յկ. ՟Գ. 6։)

Դդրունքն ապականեալ ի հրոյ։ Դրունք նորա ապականեալ էին ի հրոյ. (Նեեմ. ՟Բ. 3. 13։)


Ապակեղէն, ղինի, նաց

cf. Ապակեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգւոյն աչօք երեւութացեալ իբր ընդ ապակեղ թաղանթ զիմանալի հուր աստուածութեանն՝ պահեաց եւ յեսու յերիս քառասունս, երկու ընդ մովսեսի, եւ մի յետ. (Տօնակ.։)


Ապահար, ից

adj.

menstrual;
having menses;
excrement;
privy.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտնին գործովք՝ սերմն ի մանկարարութիւն եւ ապահարն ի ծնունդ ծնիցելոյն։ Նուազեալ թափի ի մարմնոյն ապահարն։ Որչափ մանուկն ի ստինսն է, ոչ լինի մայրն յապահար. (Կանոն.։)


Ապահարիտ

cf. Ապահար.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ յապահարիտն մերձեցեալ իցէ. (Մաշտ.։)


Ապահարկ

adj.

exempt from taxes;
— առնել, to exempt one from taxes.

· Calfa

NBHL (1)

Ապահարկ թողեալ ամենայն հրէից. յն. ապահարկութիւն։


Ապահարկեմ, եցի

va.

"cf. Ապահարկ առնեմ."

· Calfa

NBHL (1)

Վարբակեայ մարի բարձեալ զիշխանութիւնն ասորեստանեայց, զպարոյր հայկազնեայ ապահարկէ ի հարկաբարձութենէ. (Արծր. ՟Ա. 4։)


Ապահովանամ, ացայ

vn.

to be sure, to be assured.

· Calfa


Ապահովեմ, եցի

va.

cf. Ապահովացուցանեմ.

· Calfa


Ապահովութիւն, ութեան

s.

surety, security.

· Calfa


Ապաշաւանք

s.

cf. Ապաշաւ.

· Calfa

NBHL (3)

Զապաշխարութիւն եւ զապաշաւանս (յն. մի բառ) ի վար արկեալ՝ խոստովանեսցէ զխոտորումն յեղման. (Փիլ. այլաբ.։)

Զղջմամբ եւ ապաշաւանօք զսխալանսն սգալ. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Թ։)

Գիրկս արկեալ համբուրէին զծերունին, եւ մեծ ապաշաւանս առնէին, որ յայնպիսի հօրէ զրկեալ լինէին. (Աթ. անտ.)


Ապաշաւեմ, եցի

va.

to regret, to repent of, to lament.

· Calfa

NBHL (3)

μετανοέω. poenitet me. Ապաշաւ առնուլ. յապաշաւս լինել. ապաշաւանս կրել. փոխել զմիտս. դառնալ. ցաւիլ. զղջալ. ապաշխարել. լալ. աւաղել. եւ ստրջանալ. փոշիմանել, ափսոսալ. փիւշման օլմագ. աճըմագ. թէօվպէյէ կէլմէք.

φείδομαι. parco. Խնայել, զնդալ, անխայել, կարեկից լինել. խղճալ, մեղքընալ.

Ապաշաւեցէ՛ք. իբր թէ լալ եւ ափսոսել. (Ոսկ. գծ.։)


Ապաշխարեմ, եցի

va.

to repent of, to regret.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Ապա աշխարել, կամ ապ՝ աշխարել. μετανοέω. poenitentiam ago, resipisco. Զղջալ ի վերայ գործեալ սխալանաց. ցաւել եւ լալ ի վերայ մեղաց. ապաշաւել. դառնալ եւ զգաստանալ. կրել վիշտս կամաւորս.

Ապաշխարէր զասացեալսն ... մեծապէս ապաշխարելով զղջմամբ զասացեալ բանսն. (Բուզ. ՟Դ. 54։)


Ապաշխարութիւն, ութեան

s.

repentance, penitence;
mortification.

· Calfa

NBHL (1)

Ապաշխարութիւն՝ ապաշաւելն միայն է զանցեալ գործս վատթարութեանն. պտուղ ապաշխարութեան անկեղծ բարեգործութիւնն է. Շ. մտթ.։


Ապաշնորհ, աց

adj.

ungrateful;
vain;
vile, disagreeable.

· Calfa

NBHL (3)

ἁχάριστος, ἅγνωμος, ἁγνώμων. ingratus, immemor gratiarum. Անճանչօղ շնորհաց, անշնորհակալու, ապերախտ. աղէկութիւն չիճանչցօղ.

Վեհերոտ է դանդաղելով եւ ապաշնորհ, զի առեալ լաւ պատճառս՝ ընդդիմանայ գոյացութեանն. (Փիլ. լին.։)

Նա՝ որում ոք անշնորհակալ գտանի. արհամարհեալ յապերախտից.


Ապաշնորհութիւն, ութեան

s.

ingratitude.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում բարերարութիւնս գտեալ, եւ ի ձեռն բազմացն ցուցեալ զապաշնորհութիւն. (Փիլ. ել.։)


Ապառաժուտ

adj.

rugged, rough, stony, rocky.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյն ընդ Ապառաժ, ա. իբր Վիմուտ, քարուտ, առապար, կարծրակուռ. գայալը, գայալըգ.


Ապառնի, նեաց

s. adj. gr.

futurity;
future;
— ժամանակ բայից, future tense.

· Calfa

NBHL (6)

μέλλων, -ον. futurus, -um, ἕπειτα, posterum. Որ ինչ ապա առնի, կամ առնելի է. որ յետոյ ունի լինել. լինելոց. գալոց. հանդերձեալն. ըլլալու, ըլլալիք, մեկալ.

Յանցեալ ժամանակի, կամ յապառնոջն։ Վասն ապառնոյ (կամ ապառնւոյ) ժամանակին։ Ապառնւովն (կամ ապառնովն)։ Յամենայն ժամ, յանցեալն, ի ներկայս, եւ յապառնիսն. (Սահմ. ՟Ժ՟Թ։ Պիտ.։ Շ. բարձր.։)

Օրէնք բարօք (այսինքն բարւոք) եդեալ իցեն. եւ կամ առ ապառնի ժամանակն լինելոց իցեն։ Այսպէս եղեւ առ այնոսիկ՝ որք յայնժամ էին, եւ յայնժամ (կամ այժմ) թերեւս լինի, եւ ի յապառնի ժամանակն ոչ այլաբար պատահիցի. (Պղատ. օրին. ՟Բ. ՟Գ։)

Զչեղեալսն եւ զապառնիս մարգարէանայր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)

Մինն աստեացս, եւ միւսն ապառնեացն։ Պտմել յապառնիսն։ Աստ եւ ի հանդերձեալն ապառնի. եւ այլն. (նար։)

Ամանակք երեք. ներկայ, անցեալ, ապառնի. (Թր. քեր.։)


Ապաստանապահ

adj.

kept in a place of safety.

· Calfa

NBHL (1)

Պահեալ յապաստանի՝ յանքոյթ վայրի.


Ապաստանեմ, եցի

va.

cf. Ապաստան առնել.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նա ապաստանեալ զգիտութիւն առաւելութեան սիրոյն. (Լմբ. պտրգ.։)


Ապաստանիմ, եցայ

vn.

cf. Ապաստան լինել.

· Calfa

NBHL (5)

καταφεύγω. confugio եւ այլն. Ապաստան լինել. ապաւինիլ. ամրանալ. վստահիլ.

Ի վերին փախուցեալ ապաստանի յօգնականութիւնն աստուծոյ. (Փիլ. իմաստն.։)

Ի բազմութիւն զօրաց իւրոց ապաստանեալ. (Յհ. կթ.։)

Ի կարողին ձեռն ապաստանեալ։ Յապասէնն ապաստանեցայց. (Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Ի՟Դ։)

Տեսակ լրութեան մեծ լուսաւորացդ տարերականաց ի քոյդ ապաստանեալ տիրական ծագումն՝ միանան. (Նար. խչ.) իմա՛ համարձակեալ յանդիման երեւիլ։


Ապաստանութիւն, ութեան

s.

refuge, trust, confidence.

· Calfa

NBHL (1)

Պտուղ գտեալ վասն յաստուած ապաստանութեան զի նմանէն օգնականութիւն. (Փիլ. բագն.։)


Ապատ

cf. Շէն.

· Calfa

NBHL (1)

(ի Պատ, պատել) որ եւ պրս. ապատ, ապատան, այսինքն շէ՛ն. թ. շին, շէն, շէնլիք. իմա՛ Շինութեամբ լցեալ, բնակեալ վայր.