long, extended, that lasts a long time, durable.
· Calfa
Երկարաձիգ աղօթիւք։ Աղօթս երկարաձիգս։ Առ երկարաձիգս անօրէնութիւն. (Խոսր.։ Կլիմաք.։ Նար. ՟Ժ՟Ե։)
doubtful, uncertain, undetermined, perplexed;
յերկբայս լինել, to doubt, to have doubts;
to scruple, to demur;
յերկբայս արկանել, to call into question;
յերկբայս առնել, to bring into suspicion, to make suspicions.
· Calfa
Ոչ մարթ գոյ ներանիւթել զերկբայն յերկբայէ։ Ոչ կամէր զերկբայսն յերկբայիցն սահմանել. (Անյաղթ պորփ.։)
cf. Երկբայիմ.
· Calfa
Եթէ միայն կամեսցիս, փրկութեան հանդիպել ոչ երկբայանամ. (Սարկ. աղ.։)
Ոչ երկբայանամ ես իմոց վիրացս բժշկութեան։ Յաղօթելն երկբայացաւ. (Ճ. ՟Գ.։)
Երկբայանային առ ի մէնջ։ Բացատրեաց զերկբայացեալն ի մէնջ. (Անյաղթ պորփ.։)
doubt, hesitation, perplexity, irresolution;
suspicion;
incertitude, ambiguity.
· Calfa
Երկբայութիւն մտաց անկատար եւ կաղ է միշտ, եւ կոյր. (Փիլ.։)
that opens on two sides or doubly, double;
— դուռն, folding-door;
— խեցեմորթ, bivalve.
· Calfa
Դռնակ մի երկբացիկ քանդակագործ. (Կաղանկտ.։)
earth, globe;
ground, land, territory, soil, district, department, jurisdiction;
land, country, province, region, climate;
the world;
the earth;
յ— անկանել, խոնարհիլ, to prostrate one's self;
— ծննդեան, birthplace;
յ— կործանել (դիաթաւալ), to strike dead on the spot;
յ— օտար, in a foreign land;
թնդայր — յընթացս մեր, the ground shook beneath our feet;
-! -! land! land! — աւետեաց, the Holy Land.
second;
secondly, in the second place.
· Calfa
Արար զերկիրն պտղաբեր յաղտաղտուկս, եւ զերկիրն ծարաւուտ ի գնացս ջուրց. (Սղ. ՃԶ. 34։)
Զբարեպաշտութիւն ցուցանելով յերկրէք։ Յերկրէքս մեք՝ գովասանութիւն հատուսցուք. (Անյաղթ բարձր.։)
vexatious, proud, tiresome, crabbed, cross.
· Calfa
Բասիղիդէս դառնաբարոյ, եւ ընդունակ ամենայն աղտեղութեան. (Կոչ. ՟Զ։)
that produces bitterness.
· Calfa
Դառնաբեր վիժանք կամ վիժակք (որպէս զջուրն որ ի մեռայն). (Անյաղթ բարձր.։ Անան. եկեղ.։ Լծ. ածաբ.։)
very bitter;
—, —ս, bitterly.
· Calfa
Փայտ ընկէց յակն աղբերն, որ հոսէր դառնագոյն. (Շ. բարձր.։)
Քան զվիրածսն դառնագո՛յնս պաղատին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 14։)
furnished with, or full of bitterness, very bitter
· Calfa
Եւ զսպունգն դառնաթորմի ընդ ախորժելի քաղցր ճաշակմանն. (Նար. խչ.։)
groaning bitterly, painfully.
· Calfa
ԴԱՌՆԱԿՈՌՈՉ ԴԱՌՆԱԿՈՐՈՉ. Իբր դառնակառաչ. դառնապէս գոչօղ, կաղկանձօղ.
cf. Դառնակոռոչ.
· Calfa
ԴԱՌՆԱԿՈՌՈՉ ԴԱՌՆԱԿՈՐՈՉ. Իբր դառնակառաչ. դառնապէս գոչօղ, կաղկանձօղ.
that has a bitter taste, bitter, sharp, acrid, harsh, sour.
· Calfa
Դառնահամ պտղոյն ճաշակ քաղցրանայ լեղեաւս. (Շ. տաղ.։)
that stinks.
· Calfa
Ի ցրտանալ հիւսիսոյ, եւ ի դառնահոտ փչելոյ։ Ի դառնահոտ փչմանէ հիւսիսոյ պաղացեալ ձուլեալ վտակն. (Խոր. ՟Բ. 6. 36։)
cf. Դառնահամ;
— լինիմ, to taste gall or anything bitter.
· Calfa
Դառնաճաշակ պտղոյն քաղցրացուցիչ. (Շար.։)
Կուսածինն ադամ դառնաճաշակ ի քեզ (ի խաչիդ) լինելով. (Անյաղթ բարձր.։)
to turn, to turn about, to return, to go or come hack again;
to repair;
to be converted;
— յետս or ընդ կրունկն, to recede;
ընդէմ —, to object, to resist, to oppose;
— ի քրիստինէութիւն, to become a christian;
— առ Տէր, to repent, to reform;
— յաստուծոյ, to rebel against God;
— աւուր, to draw towards night;
ի — տարւոյն, the year after;
ի ղէն —, to arm one's self, to take arms.
· Calfa
Դարձաւ անդրէն առ նա ի տապան անդր։ Դարձցուք յեգիպտոս։ Դարձի՛ր անդրէն առ բաղակ։ Դա՛րձ առ իս։ Եւ ո՛չ դարձաւ։ Յի՛ս դարձ տէր, եւ ունկն դիր ինձ։ Դա՛րձ առ մեզ աստուած փրկիչ մեր։ Դարձցին յետս.եւ այլն։
to become bitter, to turn sour;
to be offended, irritated;
to be tired, displeased.
· Calfa
Դառնասցի յորովայն քո, այլ ի բերան քո է քաղցր. (Յայտ. ՟Ժ. 9. 10։)
Աղաղակեաց ի ձայն մեծ դառնացեալ յոյժ. (Ծն. ՟Ի՟Է. 34։)
that imbitters, irritates.
· Calfa
Լո՛ւր քո դառնացուցչիս։ Դառնացուցիչս քաղցրութեան բարերարիդ. (Նար. ՟Լ՟Բ. եւ ՟Է։)
s. bot. endive;
wild lettuce;
bitter.
· Calfa
Դառնիճն զդառնութիւն (յայտնէ)։ Դառնիճն յայտնութիւն հոգեկան գաղթին է. (Փիլ. ել.։)
Բաղարջ ընդ դառնըճաց կերիջիք ... Դառն եւ տարժանելի կրիւք կալ ի ժամանակեանս. (Իգն.։)
Հանդերձ բաղարջաւ եւ դառնըճով. (Շ. թղթ.։)
Խաղող նոցա խաղող դառնիճ, եւ ողկոյզ նոցա ի դառնութիւն լեղւոյ. (Ագաթ.։)
Ի նոյն ցաւս դառնիճ տաղտկութեան հարեալք. (Յհ. կթ.։)
cf. Դառնահամ.
· Calfa
Ի դառնորակ մեղաց համին՝ փոխեա՛ ի քաղցր եւ ի բարին. (Յիսուս որդի.։)
bitterness, disgust, sharpness, gall, distaste;
grief, displeasure, vexation;
rigour;
enormity;
mordacity.
· Calfa
Ողկոյզ նոցա դառնութիւն։ Լցոյց կամ արբոյց զիս դառնութեամբ։ Դառնութիւն մաղձի։ Խիթք դառնութեան (յն. դառն)։ Դառնութիւն եւ բարկութիւն։ Դառնութիւն անձին։ Ոչ ունի դառնութիւն տնակցութիւն նորա. եւ այլն։
chorister, master of the choir.
· Calfa
Փոխանակ քաղցրաձայնութեան երգոցն այժմ բուէճք եւ տտաղեղունք դասագլուխք են. (Լաստ. ՟Ժ։)
office of a master of the choir;
hierarchy.
· Calfa
Վաղարշակ սահմանեաց կարգս եւ դասապետութիւնս քաղաքականս. (Պալիանց.։)
to put in order, to order, to arrange, to distribute;
to enrol, to associate.
· Calfa
Դասել ընդ բարիսն։ Ի մի շար, կամ ի սոյն կարգ դասեալ։ Դասիմ ի պարս հեզոց։ Նախնի դասեցի զթշնամեացն իմոց աղերսանս։ Առաջին դասեալ զմարդասիրութիւնն. (Նար.։)
place where one rests the wrist or hand.
· Calfa
Ի փորուածէ բեւեռացն դաստակետեղք ձեռացն ... կարմրացեալ ներկան. (Անյաղթ բարձր.։)
manufactory, edifice, building;
estate, village, country house, villa.
· Calfa
Զտեղի ճակատուն շինէ դաստակերտ։ Զարդարէ դաստակերտօք։ Քաղաքաց, շինից, դաստակերտաց։ Գիւղիւք եւ դաստակերտօք. (Խոր.։)
γεόργιον, ἁγρός, δημιούργημα arvum, ager, opus atificis, factura Ձեռակերտ. շինուած. մանաւանդ Ագարակ. շէն. աւան. նոր քաղաք, գիւղ. անդաստան. կալուած. ձեռքի շէնք՝ հավէսով շինած.
handkerchief;
towel, napkin.
· Calfa
Դաստառակ մեղաց քոց են աղքատք. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)
turn, rotation;
tenderness of heart, bowel.
· Calfa
λύγισμα flexus Ոլորք, որպէս օձի, աղեաց, մագաղաթի, եւ նմանեաց նոցին. լէվա, ղանղալ, էկիշ, էյիլիշ, պիւքիւլիւշ.
Եկ դու կշռեա զաղէտ գալարի ծնողացն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. տպ. գալարաղի։)
horn, trumpet;
— անօթ, matrass, retort.
· Calfa
Էր մարիամ մագդաղենացին՝ գլուխ երգողաց գալարափողից. (Գանձ.։)
to roll, to roll up;
to twist, to writhe, to bend;
to shrivel;
to curl.
· Calfa
Գալարեսցին երկինք իբրեւ զմագաղաթ. (Ես. ՟Լ՟Դ. 4։)
Գալարէին աղիք նորա ի վերայ եղբօրն իւրոյ. (Ծն. ՟Խ՟Գ. 30։)
Զաղիսն գալարեն. (Եզնիկ.։)
Գալարեցան աղիք նորա իբրեւ զմագաղաթ. (Ոսկիփոր.։)
Մատեան է (մագաղաթեայ) գալարելով գրել զքարտն. (Մխ. երեմ.։)
cf. Գալարեմ.
· Calfa
Գալարեցուցանեն զաղիս իմ. (Մանդ. ՟Թ։)
Գալարեցուցի զաղիք իմ կամաւ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
arrival, approach, accession.
· Calfa
Ի կարգի եկեղեցական գրոց՝ Գալուստ ասի Քրիստոսի, Մարդեղութիւն, Տեառնընդառաջն, Ծաղկազարդն, եւ Կատարած աշխարհ. որպէս եւ Գալուստ հոգւոյն սրբոյ՝ Օրն պենտեկոստէից։ (Շար.։ ՃՃ.։ Տօնակ.։)
Վասն երկուցս այսոցիկ գալստեանց ասէ մաղաքիա ժոյժ ունել. (Կոչ. ՟Ժ՟Է։)
first rank, head, first place;
president.
· Calfa
Գահագլուխ քաղաքն հռովմայ։ Թողեալ զաշխարհ իւր եւ զգաւառ, եւ զգահագլուխ մեծութիւնս. (ՃՃ.։)
chair;
ring, link.
· Calfa
ԳԱՀԱԿ. իբր Կահ կամ գահեալ եւ ոլորեալ ինչ. աղխ. օղ. լամբ. διατονία circuli, annuli
to precipitate.
· Calfa
ԳԱՀԱՎԻԺԵՄ ԳԱՀԱՎԻԺԻՄ. κατακρημνίζω praecipito Հոսել, հոսիլ ի բարձանց կամ ի դարէ ի վայր. ուչուրումտան աշաղը պրագմագ՝ տիւշմէք.
reasonable;
intelligent, wise;
vocal;
rational.
· Calfa
Զանբանն (զէշն բաղաամու) բանաւոր կացոյց, եւ զանարժանսն մարգարէութեամբ պատուեաց. (Սարգ. յռջբ.։)
reason;
intelligence;
rationality, understanding, intellect;
prudence, wisdom.
· Calfa
Աստուած է աղբիւր ամենայն բանաւորութեան. (Եզնիկ.։)
erudition, learning, literature, science;
վերնային —, astronomy, cf. Աստեղաբաշխութիւն.
· Calfa
Ոչ բաւականանամ իմով աղքատիմասն բանագիտութեամբ զսորայս բացայայտել զչափ ներբողականին։ Զմեծս զայս բանագիտութեան ընթանալ ասպարեզ։ Երանելին Մաշտոց (երկրորդ) ուսումնական բանագիտութեանն քաջահմտագոյն. (Արծր. ՟Գ. 12։ ՟Դ. 2. եւ 8։)
to talk extravagantly, to talk nonsense, to rave, to dote;
to vacillate, to totter, to stagger.
· Calfa
Մինչդեռ առողջդ էք մտօք, եւ չճանաչէք զայլ աւետարան, մի՛ ուրեք բանդագուշիք։ Այսր անդր հայիցի բանդագուշեալ, եւ զվայրօք զաչսն յածիցէ. (Ոսկ. գաղ.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։)
cf. Բանտեմ.
· Calfa
Բանդեցին զմեծն սամփսոն։ Բանդեաց զյափշտակողն. (Եփր. թաղմ.։)
Բանդեաց զնա յամուր մախանաց։ Զաղքատս եւ զօտարս զրկէ եւ բանդէ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. առակ.։)
verbose, eloquent, voluble, fluent.
· Calfa
Զանբանս՝ բանեղս արար (որպէս զէշն բաղաամու). (Նար. յովէդ.։)
to surpass, to surmount, to excel, to exceed.
· Calfa
Զբոլորիւքն գերազանցեաց։ Բարեբախտութեամբ եւ շինութեամբ քաջ ի բաց գերազանցեցին զմիջերկրեայ զհռչակաւոր քաղաքօքն. (Պիտ.։)
excellence, sublimity
· Calfa
Չափաւորութիւն, եւ գերազանցութիւն. (Անյաղթ հակակ.։)
very bright, brilliant, luminous.
· Calfa
Լոյս լուսաւորիչ գերալոյս. (Սկեւռ. աղ.։)
to grow weak or faint, to decay, to languish, to droop.
· Calfa
Թառամիլ. նուաղիլ. թուլանալ. թողուլ անձամբ զանձն. (յն. խոնարհել զինքն)
Որպէս ի ցրտութիւն մարմինն (ծերոց) դառնայ տկարանայ, ըստ նմին եւ ցանկութիւնն հանդարտեալ թօշնի. (Անյաղթ հց. իմ.։)