Definitions containing the research աղ : 10000 results

Երկարաձիգ

adj.

long, extended, that lasts a long time, durable.

· Calfa

NBHL (1)

Երկարաձիգ աղօթիւք։ Աղօթս երկարաձիգս։ Առ երկարաձիգս անօրէնութիւն. (Խոսր.։ Կլիմաք.։ Նար. ՟Ժ՟Ե։)


Երկբայ

adj.

doubtful, uncertain, undetermined, perplexed;
յերկբայս լինել, to doubt, to have doubts;
to scruple, to demur;
յերկբայս արկանել, to call into question;
յերկբայս առնել, to bring into suspicion, to make suspicions.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մարթ գոյ ներանիւթել զերկբայն յերկբայէ։ Ոչ կամէր զերկբայսն յերկբայիցն սահմանել. (Անյաղթ պորփ.։)


Երկբայանամ, ացայ

vn.

cf. Երկբայիմ.

· Calfa

NBHL (3)

Եթէ միայն կամեսցիս, փրկութեան հանդիպել ոչ երկբայանամ. (Սարկ. աղ.։)

Ոչ երկբայանամ ես իմոց վիրացս բժշկութեան։ Յաղօթելն երկբայացաւ. (Ճ. ՟Գ.։)

Երկբայանային առ ի մէնջ։ Բացատրեաց զերկբայացեալն ի մէնջ. (Անյաղթ պորփ.։)


Երկբայութիւն, ութեան

s.

doubt, hesitation, perplexity, irresolution;
suspicion;
incertitude, ambiguity.

· Calfa

NBHL (1)

Երկբայութիւն մտաց անկատար եւ կաղ է միշտ, եւ կոյր. (Փիլ.։)


Երկբացիկ

adj.

that opens on two sides or doubly, double;
— դուռն, folding-door;
— խեցեմորթ, bivalve.

· Calfa

NBHL (1)

Դռնակ մի երկբացիկ քանդակագործ. (Կաղանկտ.։)


Երկթերթի

cf. Երկթերթ.

· Calfa

NBHL (1)

Բերան իմ եւ լեզու եւս երկթերթի. (Կեչառ. աղեքս.։)


Երկիր, կրի

s. adj. adv.

earth, globe;
ground, land, territory, soil, district, department, jurisdiction;
land, country, province, region, climate;
the world;
the earth;
յ— անկանել, խոնարհիլ, to prostrate one's self;
— ծննդեան, birthplace;
յ— կործանել (դիաթաւալ), to strike dead on the spot;
յ— օտար, in a foreign land;
թնդայր — յընթացս մեր, the ground shook beneath our feet;
-! -! land! land! — աւետեաց, the Holy Land. second;
secondly, in the second place.

· Calfa

NBHL (2)

Արար զերկիրն պտղաբեր յաղտաղտուկս, եւ զերկիրն ծարաւուտ ի գնացս ջուրց. (Սղ. ՃԶ. 34։)

Զբարեպաշտութիւն ցուցանելով յերկրէք։ Յերկրէքս մեք՝ գովասանութիւն հատուսցուք. (Անյաղթ բարձր.։)


Դառնաբարոյ

adj.

vexatious, proud, tiresome, crabbed, cross.

· Calfa

NBHL (1)

Բասիղիդէս դառնաբարոյ, եւ ընդունակ ամենայն աղտեղութեան. (Կոչ. ՟Զ։)


Դառնաբեր

adj.

that produces bitterness.

· Calfa

NBHL (1)

Դառնաբեր վիժանք կամ վիժակք (որպէս զջուրն որ ի մեռայն). (Անյաղթ բարձր.։ Անան. եկեղ.։ Լծ. ածաբ.։)


Դառնագոյն

adj. adv.

very bitter;
—, —ս, bitterly.

· Calfa

NBHL (2)

Փայտ ընկէց յակն աղբերն, որ հոսէր դառնագոյն. (Շ. բարձր.։)

Քան զվիրածսն դառնագո՛յնս պաղատին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 14։)


Դառնաթորմի

adj.

furnished with, or full of bitterness, very bitter

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զսպունգն դառնաթորմի ընդ ախորժելի քաղցր ճաշակմանն. (Նար. խչ.։)


Դառնալի

adj.

full of bitterness.

· Calfa

NBHL (1)

Սոքա են քաղցրաբանք, եւ դառնալիք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Դառնակոռոչ

adj.

groaning bitterly, painfully.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՌՆԱԿՈՌՈՉ ԴԱՌՆԱԿՈՐՈՉ. Իբր դառնակառաչ. դառնապէս գոչօղ, կաղկանձօղ.


Դառնակորոչ

cf. Դառնակոռոչ.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՌՆԱԿՈՌՈՉ ԴԱՌՆԱԿՈՐՈՉ. Իբր դառնակառաչ. դառնապէս գոչօղ, կաղկանձօղ.


Դառնակսկիծ

adj.

bitter, painful.

· Calfa

NBHL (1)

Դառնակսկիծ կախաղանօք. (Շար.։)


Դառնահամ

adj.

that has a bitter taste, bitter, sharp, acrid, harsh, sour.

· Calfa

NBHL (1)

Դառնահամ պտղոյն ճաշակ քաղցրանայ լեղեաւս. (Շ. տաղ.։)


Դառնահոտ

adj.

that stinks.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ցրտանալ հիւսիսոյ, եւ ի դառնահոտ փչելոյ։ Ի դառնահոտ փչմանէ հիւսիսոյ պաղացեալ ձուլեալ վտակն. (Խոր. ՟Բ. 6. 36։)


Դառնաճաշակ

cf. Դառնահամ;
— լինիմ, to taste gall or anything bitter.

· Calfa

NBHL (2)

Դառնաճաշակ պտղոյն քաղցրացուցիչ. (Շար.։)

Կուսածինն ադամ դառնաճաշակ ի քեզ (ի խաչիդ) լինելով. (Անյաղթ բարձր.։)


Դառնամ, դարձայ

vn.

to turn, to turn about, to return, to go or come hack again;
to repair;
to be converted;
— յետս or ընդ կրունկն, to recede;
ընդէմ —, to object, to resist, to oppose;
— ի քրիստինէութիւն, to become a christian;
— առ Տէր, to repent, to reform;
— յաստուծոյ, to rebel against God;
— աւուր, to draw towards night;
ի — տարւոյն, the year after;
ի ղէն —, to arm one's self, to take arms.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձաւ անդրէն առ նա ի տապան անդր։ Դարձցուք յեգիպտոս։ Դարձի՛ր անդրէն առ բաղակ։ Դա՛րձ առ իս։ Եւ ո՛չ դարձաւ։ Յի՛ս դարձ տէր, եւ ունկն դիր ինձ։ Դա՛րձ առ մեզ աստուած փրկիչ մեր։ Դարձցին յետս.եւ այլն։


Դառնանամ, ացայ

vn.

to become bitter, to turn sour;
to be offended, irritated;
to be tired, displeased.

· Calfa

NBHL (2)

Դառնասցի յորովայն քո, այլ ի բերան քո է քաղցր. (Յայտ. ՟Ժ. 9. 10։)

Աղաղակեաց ի ձայն մեծ դառնացեալ յոյժ. (Ծն. ՟Ի՟Է. 34։)


Դառնացուցիչ, չի, չաց

adj.

that imbitters, irritates.

· Calfa

NBHL (1)

Լո՛ւր քո դառնացուցչիս։ Դառնացուցիչս քաղցրութեան բարերարիդ. (Նար. ՟Լ՟Բ. եւ ՟Է։)


Դառնիճ, նճի

adj.

s. bot. endive;
wild lettuce;
bitter.

· Calfa

NBHL (5)

Դառնիճն զդառնութիւն (յայտնէ)։ Դառնիճն յայտնութիւն հոգեկան գաղթին է. (Փիլ. ել.։)

Բաղարջ ընդ դառնըճաց կերիջիք ... Դառն եւ տարժանելի կրիւք կալ ի ժամանակեանս. (Իգն.։)

Հանդերձ բաղարջաւ եւ դառնըճով. (Շ. թղթ.։)

Խաղող նոցա խաղող դառնիճ, եւ ողկոյզ նոցա ի դառնութիւն լեղւոյ. (Ագաթ.։)

Ի նոյն ցաւս դառնիճ տաղտկութեան հարեալք. (Յհ. կթ.։)


Դառնորակ

cf. Դառնահամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դառնորակ մեղաց համին՝ փոխեա՛ ի քաղցր եւ ի բարին. (Յիսուս որդի.։)


Դառնութիւն, ութեան

s.

bitterness, disgust, sharpness, gall, distaste;
grief, displeasure, vexation;
rigour;
enormity;
mordacity.

· Calfa

NBHL (1)

Ողկոյզ նոցա դառնութիւն։ Լցոյց կամ արբոյց զիս դառնութեամբ։ Դառնութիւն մաղձի։ Խիթք դառնութեան (յն. դառն)։ Դառնութիւն եւ բարկութիւն։ Դառնութիւն անձին։ Ոչ ունի դառնութիւն տնակցութիւն նորա. եւ այլն։


Դասագլուխ

s.

chorister, master of the choir.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ քաղցրաձայնութեան երգոցն այժմ բուէճք եւ տտաղեղունք դասագլուխք են. (Լաստ. ՟Ժ։)


Դասապետութիւն, ութեան

s.

office of a master of the choir;
hierarchy.

· Calfa

NBHL (1)

Վաղարշակ սահմանեաց կարգս եւ դասապետութիւնս քաղաքականս. (Պալիանց.։)


Դասեմ, եցի

va.

to put in order, to order, to arrange, to distribute;
to enrol, to associate.

· Calfa

NBHL (1)

Դասել ընդ բարիսն։ Ի մի շար, կամ ի սոյն կարգ դասեալ։ Դասիմ ի պարս հեզոց։ Նախնի դասեցի զթշնամեացն իմոց աղերսանս։ Առաջին դասեալ զմարդասիրութիւնն. (Նար.։)


Դաստակետղ, ետեղ

s.

place where one rests the wrist or hand.

· Calfa

NBHL (1)

Ի փորուածէ բեւեռացն դաստակետեղք ձեռացն ... կարմրացեալ ներկան. (Անյաղթ բարձր.։)


Դաստակերտ, աց

s.

manufactory, edifice, building;
estate, village, country house, villa.

· Calfa

NBHL (2)

Զտեղի ճակատուն շինէ դաստակերտ։ Զարդարէ դաստակերտօք։ Քաղաքաց, շինից, դաստակերտաց։ Գիւղիւք եւ դաստակերտօք. (Խոր.։)

γεόργιον, ἁγρός, δημιούργημα arvum, ager, opus atificis, factura Ձեռակերտ. շինուած. մանաւանդ Ագարակ. շէն. աւան. նոր քաղաք, գիւղ. անդաստան. կալուած. ձեռքի շէնք՝ հավէսով շինած.


Դաստառակ, աց

s.

handkerchief;
towel, napkin.

· Calfa

NBHL (1)

Դաստառակ մեղաց քոց են աղքատք. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Գալար, ից

s.

turn, rotation;
tenderness of heart, bowel.

· Calfa

NBHL (2)

λύγισμα flexus Ոլորք, որպէս օձի, աղեաց, մագաղաթի, եւ նմանեաց նոցին. լէվա, ղանղալ, էկիշ, էյիլիշ, պիւքիւլիւշ.

Եկ դու կշռեա զաղէտ գալարի ծնողացն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. տպ. գալարաղի։)


Գալարափող, ոց

s.

horn, trumpet;
— անօթ, matrass, retort.

· Calfa

NBHL (1)

Էր մարիամ մագդաղենացին՝ գլուխ երգողաց գալարափողից. (Գանձ.։)


Գալարեմ, եցի

va.

to roll, to roll up;
to twist, to writhe, to bend;
to shrivel;
to curl.

· Calfa

NBHL (5)

Գալարեսցին երկինք իբրեւ զմագաղաթ. (Ես. ՟Լ՟Դ. 4։)

Գալարէին աղիք նորա ի վերայ եղբօրն իւրոյ. (Ծն. ՟Խ՟Գ. 30։)

Զաղիսն գալարեն. (Եզնիկ.։)

Գալարեցան աղիք նորա իբրեւ զմագաղաթ. (Ոսկիփոր.։)

Մատեան է (մագաղաթեայ) գալարելով գրել զքարտն. (Մխ. երեմ.։)


Գալարեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Գալարեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Գալարեցուցանեն զաղիս իմ. (Մանդ. ՟Թ։)

Գալարեցուցի զաղիք իմ կամաւ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Գալուստ, գալստեան

s.

arrival, approach, accession.

· Calfa

NBHL (2)

Ի կարգի եկեղեցական գրոց՝ Գալուստ ասի Քրիստոսի, Մարդեղութիւն, Տեառնընդառաջն, Ծաղկազարդն, եւ Կատարած աշխարհ. որպէս եւ Գալուստ հոգւոյն սրբոյ՝ Օրն պենտեկոստէից։ (Շար.։ ՃՃ.։ Տօնակ.։)

Վասն երկուցս այսոցիկ գալստեանց ասէ մաղաքիա ժոյժ ունել. (Կոչ. ՟Ժ՟Է։)


Գահագլուխ

s.

first rank, head, first place;
president.

· Calfa

NBHL (1)

Գահագլուխ քաղաքն հռովմայ։ Թողեալ զաշխարհ իւր եւ զգաւառ, եւ զգահագլուխ մեծութիւնս. (ՃՃ.։)


Գահակ, աց

s.

chair;
ring, link.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱՀԱԿ. իբր Կահ կամ գահեալ եւ ոլորեալ ինչ. աղխ. օղ. լամբ. διατονία circuli, annuli


Գահավիժեմ, եցի

va.

to precipitate.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱՀԱՎԻԺԵՄ ԳԱՀԱՎԻԺԻՄ. κατακρημνίζω praecipito Հոսել, հոսիլ ի բարձանց կամ ի դարէ ի վայր. ուչուրումտան աշաղը պրագմագ՝ տիւշմէք.


Բանաւոր, աց

adj.

reasonable;
intelligent, wise;
vocal;
rational.

· Calfa

NBHL (1)

Զանբանն (զէշն բաղաամու) բանաւոր կացոյց, եւ զանարժանսն մարգարէութեամբ պատուեաց. (Սարգ. յռջբ.։)


Բանաւորութիւն, ութեան

s.

reason;
intelligence;
rationality, understanding, intellect;
prudence, wisdom.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած է աղբիւր ամենայն բանաւորութեան. (Եզնիկ.։)


Բանգիտութիւն, ութեան

s.

erudition, learning, literature, science;
վերնային —, astronomy, cf. Աստեղաբաշխութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ բաւականանամ իմով աղքատիմասն բանագիտութեամբ զսորայս բացայայտել զչափ ներբողականին։ Զմեծս զայս բանագիտութեան ընթանալ ասպարեզ։ Երանելին Մաշտոց (երկրորդ) ուսումնական բանագիտութեանն քաջահմտագոյն. (Արծր. ՟Գ. 12։ ՟Դ. 2. եւ 8։)


Բանդագուշիմ, եցայ

vn.

to talk extravagantly, to talk nonsense, to rave, to dote;
to vacillate, to totter, to stagger.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչդեռ առողջդ էք մտօք, եւ չճանաչէք զայլ աւետարան, մի՛ ուրեք բանդագուշիք։ Այսր անդր հայիցի բանդագուշեալ, եւ զվայրօք զաչսն յածիցէ. (Ոսկ. գաղ.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։)


Բանդեմ, եցի

va.

cf. Բանտեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Բանդեցին զմեծն սամփսոն։ Բանդեաց զյափշտակողն. (Եփր. թաղմ.։)

Բանդեաց զնա յամուր մախանաց։ Զաղքատս եւ զօտարս զրկէ եւ բանդէ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. առակ.։)


Բանեղ, աց

adj.

verbose, eloquent, voluble, fluent.

· Calfa

NBHL (1)

Զանբանս՝ բանեղս արար (որպէս զէշն բաղաամու). (Նար. յովէդ.։)


Բանիբուն

adj.

learned, skilful, experienced, versed, wise;
eloquent.

· Calfa


Գերազանցեմ, եցի

vn.

to surpass, to surmount, to excel, to exceed.

· Calfa

NBHL (1)

Զբոլորիւքն գերազանցեաց։ Բարեբախտութեամբ եւ շինութեամբ քաջ ի բաց գերազանցեցին զմիջերկրեայ զհռչակաւոր քաղաքօքն. (Պիտ.։)


Գերազանցութիւն, ութեան

s.

excellence, sublimity

· Calfa

NBHL (1)

Չափաւորութիւն, եւ գերազանցութիւն. (Անյաղթ հակակ.։)


Գերալոյս

adj.

very bright, brilliant, luminous.

· Calfa

NBHL (1)

Լոյս լուսաւորիչ գերալոյս. (Սկեւռ. աղ.։)


Գերածաւալ

adj.

much spread.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյժ ծաւալեալ, Ճապաղեալ ընդ ամենայն կողմն.


Թօշնիմ, եցայ

va.

to grow weak or faint, to decay, to languish, to droop.

· Calfa

NBHL (2)

Թառամիլ. նուաղիլ. թուլանալ. թողուլ անձամբ զանձն. (յն. խոնարհել զինքն)

Որպէս ի ցրտութիւն մարմինն (ծերոց) դառնայ տկարանայ, ըստ նմին եւ ցանկութիւնն հանդարտեալ թօշնի. (Անյաղթ հց. իմ.։)