Definitions containing the research սակս : 367 results

Քաջամարմին

adj.

endowed with strength, vigorous, strong, robust.

· Calfa

NBHL (1)

Զբազումս տեսանեմք ի չարագործաց պնդակազմ եւ քաջամարմին։ Լերինք զանասուն պաճարս բազմացուցանեն՝ մեծահասակս, քաջամարմինս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։ Խոր. ՟Գ. 5։)


Քարաժայռ, ի, ից

s.

cf. Քարաժեռ.

· Calfa

NBHL (1)

Քարաժայռքն (կամ քարաժեռայքն) բաժինս ի մարմնոյ նորա առնութիւնն։ Յեզր քարաժայռ ձորակին։ Յամուրս քարաժայռ ձորոյն խորոփեաց տայոց։ Փորուած այրի՝ անհամբոյր առ ի բնակել սակս քարաժեռ խոժոռութեանն. (Յհ. կթ.։)


Քարաժեռ, ի, ից

s. adj.

sharp rock, steep rock, crag;
rough, rocky, craggy.

· Calfa

NBHL (1)

Քարաժայռքն (կամ քարաժեռայքն) բաժինս ի մարմնոյ նորա առնութիւնն։ Յեզր քարաժայռ ձորակին։ Յամուրս քարաժայռ ձորոյն խորոփեաց տայոց։ Փորուած այրի՝ անհամբոյր առ ի բնակել սակս քարաժեռ խոժոռութեանն. (Յհ. կթ.։)


Քերական, ի, աց

s.

grammarian;
grammar;
*spelling-book, primer.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեցից սակս քերականիս, թէ զի՞նչ է անուն սորա. (գրականութիւն, քերթողութիւն, քերականութիւն. Հին քեր.։)


Քերթողութիւն, ութեան

s.

cf. Քերթուած.

· Calfa

NBHL (1)

Ներ առմանն, եթէ հոմերոս քերթո՛ղ է, եւ ոչ եւս ճշմարիտ՝ ասել, եթէ է հոմերոս. քանզի սակս քերթողութեան՝ ըստ պատահման, այլ ոչ ըստ ինքեան՝ զհոմերսնէն էն ստորոգի. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Քոյր, քեռ, քերբ, քորք, քերց

s.

sister;
nun.

· Calfa

NBHL (1)

Փառասիրոթիւն զարծաթասիրութիւն ծնածի ... Իսկ քոյր նորա հեշտացողութիւն յղացեալ՝ զգիջութիւն ծնանի, եւ սա զշնութին։ Քորք քերց դստերք երկուցն ցանկութեանց (ընչից եւ մարմնոյ) աւելի ժանտագոյն զտեսակսն ունին. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Քրիստոսասպան, ից

adj.

crucifying J.-C.

· Calfa


Օդատեսակ

cf. Օդանման.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակս՝ հոգիս ոչ օդատեսակս, եւ հուր՝ ոչ նիւթեղէնս. (Լծ. ածաբ.։ եւ Ոսկիփոր.։)


Կատարիչ, չի, չաց

NBHL (1)

Կատարիչ ասի (քահանայն), նախ՝ վասն մկրտութեան, երկրորդ՝ ձեռնադրութեան սակս (որով քահանայագործ է, եւ արձակէ). (Սարկ. քհ.։)


Հակաբանեմ, եցի

NBHL (1)

Ոչ թողուլ զոք ի համբակացն՝ սակս օրինացն հակաբանել երբէք. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Նախանձայոյզ

NBHL (1)

Հերա նախանձայոյզ էր հերակալեայ (սակս զաւակաց նորա յայլմէ). (Նոննոս.։)


Ներքսադրեմ, եցի

NBHL (1)

Ի նուաստ բագինս ներքսադրել զաստուածս իւրեանց։ Յամենայն տեսակս գազանաց զգոյութիւնն աստուծոյ ներքսադրեն, եւ ոչ սարսեն. (Ոսկ. ծն.։)


Ստորադասական

NBHL (1)

Առաջադիր ձայնաւորք են վեց. ա, ե, է, ը, ի, ո. եւ ստորադասք են ի նոցանէ երկու, ի, ւ։ Ստորադասք են ի սոցանէ երեք. սակս. կից. որդ. (Թր. քեր.։)


Առաւիր

adv.

in vain.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՆՀԲ «յորմէ արհաւիր, իբր ահ վայրա-պար, լծ. թրք. պրս. ավար, ավարt նոյն ընդ ձայնիցս ընդ վայր, վայրա-պար», Հիւնք. արհաւիր բառից։ Buoge IF 1, 453 հսնում է իր բառից, առ նախդիրով և ան բացասակսանտվ. ուր և փոխուել է ւ։


Բիլ

s.

azure, bright blue.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«մի տեսակ ձուկ է». մէկ անգամ գոր-ծածում է Ստեփ. սիւն. քեր. էջ 208 (որից և Երզն. քեր.) հետևեալ հատուածի մէջ, որ բերում եմ ամբողջովին. «Իսկ առասական է, այսինքն, տեսակաւոր անուն, որ զհասառա-կական ինչ էութիւն ասէ, որպէս մարդ կամ ձի կամ ոչխար կամ արջառ և այսպիսիք ա-մենայն ազգ կենդանեաց, աճականաց և ա-նաճից։ Եւ վասն այնորիկ ասէ հասարակա-կան զայսոսիկ, զի ի սոցանէ բաժանին մի մի անհատ գոյացութիւնք՝ Մարկոս, Ադամ, հայր, որդի, թոռն, խնձորի, տանձի, մանու-շակ, շուշան, տլփին, սղոցն, դալն, լոքն, բիլն, կապոյտն, ովկիան։ Իսկ սեռականաւ եմն աւս ի բազումս կոտորի, որք են առա-սականք. և այսք են սեռքն. կենդանի, տունկ, բոյս, ոչ կենդանի, աճական, անաճ, ցամա-քային, ջրային, երկնային, հրային, օդային, թևաւոր, թռչուն, գազան, չորքոտանի. սո-ղուն, լուղակ, զեռուն, խոտաբուտ, ձեռնըն-դել, վայրենի, քանզի ամենեքին սոքա ի բա-զում տեսակս բաժանին, զորս առասական ասէ»։


Նուռն, նռան, նռունք

s.

pomegranate;
նռան ծաղիկ, flower of wild-tree.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

յորմէ անարն կոչեցեալ սակս որակու-թեանն հրակերտ, կարմրահատ և հրա-հատ։ (Ուրեմն Մագ. պրս. anār «նուռ» բառը համարում է nār «կրակ» բառից, որ սակայն արաբերէն է և նրա հետ գործ չունի)։ Իսկ ստուգաբանեալ նուռ-նըդ ներմակագրեալն նուռն կուռն, յոգ-նախումբ և միահամուռն ի միասին բաղկացութեան բազմահատեայ հարըս-տութեամբ իբրու կուռն փոխադրեար նոյն ներառասութեան (ուզում է ասել ն տառը ներս է առնուած)։ Զի կուռն իբ-րու բազում գտեալ այս ի գիր՝ փիւրն ի պէ, և կենն ի գիմ կամ ի քէ, հիւնն ի խէ յոչն ուղղախօսելոյ»։-Նորերից ԳԴ. ՆՀԲ. Lag. Urgesch. 819, Btrg. bktr. Lex. 21 կցում են պրս. [arabic word] nār բառին։ (Այս բառը՝ որի հինն է պրս. [arabic word] anar, պհլ. anār, և որից փոխառեալ են քրդ. enār, henār, hinar, զազա. hənār արևել. թրք. [arabic word] anar, օսմ. nar, բուլգ. սերբ. nar, գնչ. k'inar հոմանիշները, իսկապէս գործ չունի հայերէնի հետ. որովհետև ձայնական օրէնքները թոյլ չեն տալիս ո՛չ հայերէնը իրանականից փոխառեալ դնելու և ոչ էլ երկուսը միա-սին ցեղակից համարելու (ըստ Հիւբշ. Arm. Gram. 207).


Հաս, ից

s.

ripeness, maturity;
arrival, coming;
tax, duty, dues;
income, rent;
funds, annuity;
gift, offering;
ի — գալ, to arrive at maturity, to ripen, to grow ripe, to mature.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՓՈԽ (borrowing) Վրաց. ჭახაკი հասակի, ახაკ ասակի «տարիք, հասակ, բարձրութիւն, մե-ծութիւն, չափահասութիւն» (հմմտ. Մտթ. զ. 27. Դա շեուձլոս շեձինեբադ հասակսա թըւս-սա ծղ'րթա երթ. յաւելուլ կարիցէ ի հասակ իւր կանգուն մի). Յასაკოვანი հասակովա-նի, ახაკოვანი ասակովանի «հասակաւոր. տարիքոտ, գեղահասակ», მოახაკე սոասակե «հասակակից», უჭახაკო ուհասակո, უასაკო ուասակո «փոքր, անչափահաս»։