Definitions containing the research վ : 10000 results

Առնաբար

adv.

manly, vigorously.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ Արիաբար՝ հանգոյն առն մարդոյ, քաջութեամբ. կտրճութենով.


Առնազէն

s. adj.

armour;
armed.

· Calfa

NBHL (2)

Առեալ զերիվարն, եւ զասպազէնն նորին, եւ զիւր զառնազէնն. (Ագաթ.։)

Զէն ի վեր առեալ, առնազէն վառեալ։ Առնազէն ասպազէն ի վերայ շահատակեալք. (Յհ. կթ.։)


Առնակերպ

adj.

manly, virile;
manly figure.

· Calfa


Առնակնութիւն, ութեան

s.

condition of a married woman.

· Calfa


Առնամոլի, լւոյ, լեաց

cf. Արուագէտ.

· Calfa

NBHL (2)

Առնամոլին եւ վաւաշ. (Մագ. ՟Ա. ՟Ի՟Ը։)

Մոլի, պղծագործ, վիրագ. այս արական նշանակութիւնք են առնամոլեացն եւ աստուածամարտից. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Առնանոց, աց

s.

men's room or dwelling.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկին գաւիթ է, մին յառնանոցն, եւ մին ի կանանոցն զատուցեալ։ ՀՈգւոյ իբր տան՝ է որ առնանոց է, եւ է որ խորոպճին. արդ առնանոցն վայր է՝ որում դէպ եղեւ բնակել արու խորհուրդք՝ իմաստունք, ողջամիտք. (Փիլ. տեսական. եւ ՟Դ. 15։)


Առնապէս

adv.

cf. Առնաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Զմիտսն զիգութեան առնապէս վառեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 21. յն. առնական ոգւով։)


Առնացի

adj. s.

manly, masculine;
— անդամք, genitals.

· Calfa


Առնխօսութիւն, ութեան

s.

espousals, nuptials.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն առնխօսութեան ընտրեցաւ երանելի կոյսն, ոչին կուսութեանն յառնխօսութենէն վնասեալ։ Առ ի յովսէփն հնարացաւ առնխօսութիւն։ Որպէս ի զբաղումն չարին ի ձեւ առնխօսութեան զկուսին հանճարեցաւ. եւ այլն. (Բրս. ծն. ստէպ։)


Առոգանեմ, ոգի

va.

to pronounce words regularly;
to sprinkle, to wet.

· Calfa

NBHL (2)

Առոգանէր զձորն վիճակաց. (Յհ. կթ.։)

Յորմէ վտակք շնորհաց հոսեն, զոգիս մարդկան առոգանեն. (Շար.։)


Առոգանութիւն, ութեան

s.

prosody;
pronunciation;
watering.

· Calfa

NBHL (4)

(ի ձայնէս Ոգել, այսինքն ասել) իբր Առասացութիւն. կամ ըստ յն. առերգութիւն. προσῳδία. prosodia, accentus vocis. Բարեյարմարութիւն ձայնի ի վերծանութեան բառից եւ բանից, եւս եւ վանկից յայլ եւս այլ լեզուս՝ ըստ ելեւէջից շեշտելոյ եւ բթելոյ, եւ ըստ եղանակի առաջիկայ իմաստից.

Առոգանութիւնդ՝ առասանութիւն ասի։ Առոգանութիւնք, այսինքն առովասութիւնք. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)

Ուժգնակի վերծանեալ ըստ իւրում առոգանութեանցն. (Մագ. ՟Զ։)

Առոգանութեամբ յորդորագոյն արձակեալ վտակս. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)


Առոգեմ, եցի

va.

cf. Առոգանեմ.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՌՈԳԵՄ. ἁρδεύω. rigo, irrigo. որ եւ ԱՌՈԳԱՆԵԼ. Նոյն ընդ Ոռոգել. ոռոգանել. (լծ. լտ. ռի՛կօ, իռռիկօ յն. արտէ՛ւօ) Արբուցանել ջրով զտունկս իբր առուօք՝ առուակօք, կամ առոյգ առնել. թանալ, եւ գալարեցուցանել. զուարթացուցանել, ուռճացուցանել. ջրել.

Զդրախտ միաբանութեանն առոգել։ Զինքն առոգէ ջրով օրինացն։ Զանդս մտաց մերոց առոգել։ Մին առոգէ, եւ միւսն բուսուցանէ. (Լմբ.։)

Առոգելով արեամբ նորին. (Լմբ.։)

Առոգեաց առ վտանգին, եւ զլեզուն կամէր շրջել (պետրոս յուրանալն). (ՃՃ.։)


Առոգումն, ման

s.

watering, sprinkling.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր օրինակ աղբիւրն՝ որ ոռոգանէ զդրախտ, այսպէս եւ հոգին սուրբ ներգործէ իմանալի առոգմամբն ի զանազան հասակս մարդկան։ Զառոգումն ջուրցն ունելով։ Որպէս եւ մարմինս յառոգմանէ ջրրոյս. (Լմբ.։)


Առողջամտութիւն, ութեան

s.

good sense, reason, sensibleness.

· Calfa

NBHL (1)

Նշանակ խոհականութեան փիսովն, եւ առողջամտութեան՝ գեհոն։ Խոհականութիւնն է առաքինութիւն բանականին, եւ առողջամտութիւն՝ ցանկացողին։ Յիմստութենէ՝ առողջամտութեամբ վարիլ. (Փիլ. լին.։)


Առողջանամ, ացայ

vn.

to be cured, to heal, to recover health.

· Calfa


Առողջարար, աց

adj.

healthy, salubrious, salutary.

· Calfa

NBHL (1)

Առողջարար արուեստ հոգեւոր բժշկաց։ Առողջարա՛ր իցէ, թէ վնասակար. (Շ. ընդհ.։)


Առողջութիւն, ութեան

s.

health, life;
salubrity, healthfulness;
cure, recovery of health;
յ— ձեր, to your health ! հաստանիլ յառողջութեան, to be convalescent, to return in health;
քնքուչ, ակար, յեզյեղուկ —, a delicat, feeble, wavering health;
պահպանել զ—, to keep one's health;
խանգարել —, to destroy, to ruin the health;
զօրանալ սակաւ յ—, to be convalescent.

· Calfa

NBHL (3)

ὐγίεια. sanitas, ὀλοκληρία, integritas. Առողջն գոլ, եւ առողջանալն. ունելն կամ ընդունելն զբարեխառն վիճակ անախտութեան եւ ամբողջութեան մարմնոյ.

Քան զառողջութիւն եւ զգեղեցկութիւն սիրեցի զնա։ Վասն առողջութեան զապիկարն կարդայ։ Յոտից մինչեւ զգլուխ չի՛ք ի նմա առողջութիւն։ Հաւատքն՝ որ նովաւ՝ ետուն դմա զառողջութիւնս զայս՞ (Իմ ՟Է 10։ ՟Ժ՟Գ 18։ Ես. ՟Ա 6։ Գծ. ՟Գ. 16։)

Առողջութիւն եղեւ նա աշխարհիս հայոց, եւ բազում վիրաւորք ի ծածուկ նովաւ գտին զառողջութիւն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Առոյգանամ, ացայ

vn.

to grow young, to become young again.

· Calfa

NBHL (1)

Առոգանայր հանճարով աստուածային իմաստիցն. (Համամ առակ.։)


Առոյգանձն

adj.

young, robust.

· Calfa


Առոյգացուցանեմ, ուցի

va.

to make young, to make look younger.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոչ կարէ ոք ամենայն մարմնովն առոյգ լինել, գոնեա զայն՝ զոր կարէ, առոյգացուցանել կրթեսցի, (Փիլ. լին. ՟Բ 63։)


Առոյգութիւն, ութեան

s.

youth, bloom, growing young again;
prime of life, vigour.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՌՈՅԳՈՒԹԻՒՆ որ եւ գրի ԱՌՈԳՈՒԹԻՒՆ, ԱՌՈՒԳՈՒԹԻՒՆ. εὑεξία , ἁκμή, πάχος vigor, flos aetatis, optima conditio Առոյգն գոլ. ծաղկեայ հասակ եւ զուարթութիւն. արբունք. ուռճացումն. դալարութիւն. եւ Զօրաւոր եւ լաւագոյն վիճակ ամենայն իրաց.


Առոշոգի

adv.

privately, apart, separately.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղի առաշոգ, հովանոց, ամրանոց. ամարանոց. զուարճալի եւ հով վայրք.


Առուակ, աց

s.

rivulet.

· Calfa


Առումն, ման

s.

taking, reception, capture, possession;
acceptation, sense, signification;
assumption (in logic);
lemma;
receipt.

· Calfa


Առունկնճառ

adj.

whisperer;
informer, accuser, denunciator.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ճառէ յունկն այլոյ. քսու. փասքուս. բանսարկու. անկաճնիվար քսքսացօղ.

Քսփուս, եւ առունկնճառք, որով արտաքս ձգեաց օձն զեւայ ի դրախտէն. (Վրփ. հց. ձ։)


Առտնին

adv.

at home, at one's house;
domestic, belonging to the house;
familiar;
— ուսուցանել, to teach at home;
— անկարգութիւնք, family discords;
— պատերազմ, civil war;
— ճաշել, to dine at home;
— իրք, domestic affairs;
— հանդերձ, house dress;
morning-gown.

· Calfa

NBHL (1)

Կցորդս ասելով ի փողոցս, եւ առտնին։ Առտնին կատարել զպաշտօն կարգեալ ժամուցն. (Փարպ.։)


Առօրեայ, էի, ից

adj.

diurnal;
ephemeral;
daily;
inconstant, uncertain, temporal, perishable.

· Calfa

NBHL (5)

Իբրեւ զառօրեայ վարձք վարձկանի. (Յոբ. ՟Է 1։)

Առօրեայ բարութեանբ ափշեալ՝ մատնէր զվարդապեան՝ դոյզն գնոյ զանանց գանձն. (Համամ առակ.։)

Միայն առօրէից ցանկացաք։ Թեթեւ համարելով զառօրեայ աշխատութիւնս. (Խոսր.։)

Այսոքիկ առօրեայ պատմութիւնք կեսարուն, որ թագաւորեաց ամիսս վեց. (Լաստ. ՟Թ։)

Ընդ անաչխատ կենաց վայրին ... ուտեմ քրտամբք զառօրէին. (Յիսուսի Որդի։)


Առօրէական

cf. Առօրեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Զառօրէական զկերակուրն խոտաուտ ճարակօք վճարեալ. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)


Առօրին

adv.

the same day, immediately.

· Calfa

NBHL (1)

Առ օրին զգործն վճարէին. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ 50։)


Ասացած, ի

s.

saying, word, term, expression;
proverb;
dictate;
recital.

· Calfa

NBHL (1)

Բաւական է քո տեառն բանն, եւ լիով ասացածն։ Ըստ ասացածի հռետորին. (Փարպ.։)


Ասացուած, ոց

cf. Ասացած.

· Calfa

NBHL (3)

Զանց ըզնորա յոլովագոյնն առնելով ասացուածովք։ Յարմարական ասացուածովք. (Պիտ.։)

Բժշկէ զայն ասացուածով. (Լմբ. սղ.։)

Բազում ասացուած արար ընդդէմ աղանդին մարկիոնացւոց։ Ճառելով ի սկզբանէն եւ ճշմարիտ ասացուածովք. (Խոր. ՟Բ 63. 64։)


Ասեղն, ասղան, ղունք, ղանց

s.

needle;
ծակ ասղան, eye of a -;
մագնիսեալ —, magnetic;
անցուցանել դերձան ընդ ծակ ասղան, to thread a -.

· Calfa

NBHL (1)

Կիսոցն ասղունս ընդ եղնգունս վարէին յանխնայ. (Ճ. ՟Ժ.։)


Ասղանի, անւոյ, անեաց

s.

needleful, thread, string;
անցուցանել զ— ընդ ծակ ասղան, to thread a needle.

· Calfa

NBHL (1)

Դնիցէք ի վերայ ծոպից տանոցն ասղանի կապուտակ. (Թւոց. ՟Ժ՟Ե 38։)


Ասղնագործ, աց

s. adj.

embroiderer;
embroidered;
—ք, embroidery;
lace;
vellum lace.

· Calfa


Ասորերէն

adj. s. syriac.

· Calfa

NBHL (1)

συριστί syriace. Ի լեզու ասորւոց. ասորի բարբառով.


Ասուի, ուոյ, ուեաց

adj. s.

woollen;
blanket;
cloth, stuff;
flannel;
drapery.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՍՈՒԻ, կամ ԱՍՈՒՈՑ, վարի եւ իբր Ասու, այս ինքն որպէս սեռական բառիս ԱՍՐ.

Իբր ասուի իջելոյ, կամ իջանելով։ Եդիր զիս ի քրձին ասուի. (ՃՃ.։)


Ասուն, ասնոց

adj.

that is endowed with the faculty of speaking, reasonable, gifted with reason.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգի եւ մարմին, եւ անասուն եւ ասուն։ Անասնոցս, ասնոց, առաքինեացս, վատթարացս։ Բաղկացեալ յասնոյ եւ յանասնոյ. (Փիլ.։)


Ասպազինեմ, եցի

va.

to caparison (a horse).

· Calfa

NBHL (2)

Զինել զձի. սպառազինել զերիվար պատերազմական.

Թագաւորն լիդէացւոց ասպազինեալ զերիվարն զուրջանակի պղնձի արկանելեօք։ Կարթակոտոր զասպազինեալ երիվարն արարեալ։ Մտրակեալ զիւր ասպազինեալ երիվարն. (Արծր. ՟Ա ռ. 14։ ՟Գ 17։)


Ասպականասպաս

s.

hound

· Calfa

NBHL (1)

Սովեցելոյս ասպականասպաս կաղկանձողական ամենաթշուառ վտանգաւորիս ապրուստ կերակրոյ փշրանաց հացի մասնաւորեսցես. (Նար ՟Շ՟Ե։ Իսկ Լծ. նար. առեալ որպէս գոյական՝ դնէ.)


Ասպատանգ, աց

cf. Ասպանդակ.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրեաց գրաստ (կամ ոստս ինչ սակաւ) յերիցոէ անտի, եւ ասպատանգ (կամ ասպատանս՞ տպ՞ ասպանդակ) արարեալ ոտիցն՝ նստաւ ի վերայ նորա։ Մերձեցան ոտք նորա յասպատանն (տպ. յասպանտակն), ուր եդեալ էին ոտք սրբոյն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Ասպատակաւոր, աց

s.

marauder, freebooter, straggler.

· Calfa

NBHL (1)

ἰππεύς eques. Արշաւօղ ձիով. ձիարշաւ ընթացօղ. հէն ձիով. ձիարշաւ ընթացօղ. հէն ձիաւոր.


Ասպատակեմ, եցի

va.

to go marauding, to go plundering, to plunder, to infest.

· Calfa

NBHL (4)

ἰππεῖς ποιέω equites facio, ἑπιτίθημι, ἑκάλλομαι , ἑκκλίνω impetum facio, exilio, declino Երիվարօք ի վերայ յարձակիլ, արշաւել. ձիարշաւ լինել, ի վեր կամ ի վերայ վազել .... որ եւ ասի ԱՍՊԱՏԱԿ ԴՆԵԼ, ՏԱԼ, ԱՌՆԱԼ.

Ասպատակաւորք ասպատակեցին ի մեզ։ Դարձան արք Իսրայէլի ասպատակեալքն զհետ այլազգեացն։ Ասպատակէին ի վերայ գեսերացւոյն։ Եւ ամաղէկ ասպատակեաց ի հարաւակողմն եւ ի սիկելակ. ( Յոբ. ՟Ա 7։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է 53։ ՟Ի՟Է 8։ Լ. 1։)

Իբրեւ ըզշաչիւն կառաց ի վերայ գլխոց լերանց ասպատակեսցեն. ( Յովէլ. ՟Բ 5։)

Եղիաս կառավարեալ ասպատակէր յերկինս. ( (այս ինքն ձիավարէր) Կանոն.։)


Ասպատակի

adv.

runing, rusbing.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՍՊԱՏԱԿԻ ՅԱՍՊԱՏԱԿԻ Իբրու ասպատակաւ. արշաւակի ընթանալով. վազելով.

Գոգս առեալ ուռուցեալ (նաւ) առագաստիւք ասպատակի ի վերայ մկանաց ծովուն։ Մինչդեռ յասպատակի երթայր բանս յանկարծակի էառ զկայ. (Վեցօր. ՟Է. ՟Ը։)


Յասպատակի

cf. Ասպատակի.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՍՊԱՏԱԿԻ ՅԱՍՊԱՏԱԿԻ Իբրու ասպատակաւ. արշաւակի ընթանալով. յվազելով.

Գոգս առեալ ուռուցեալ (նաւ) առագաստիւք ասպատակի ի վերայ մկանաց ծովուն։ Մինչդեռ յասպատակի երթայր բանս յանկարծակի էառ զկայ. (Վեցօր. ՟Է. ՟Ը։)


Ասպատակութիւն, ութեան

s.

cruise, excursion, incursion, descent, irruption, marauding, plundering;
— ի ծովու, piracy.

· Calfa


Ասպարաբեկ, աց

s.

fragment of a shield;
small shield.

· Calfa

NBHL (1)

πέλτη. pelta, scutum. Բեկոր ասպարի, այս ինքն փոքրիկ վահան.


Ասպարակիր, կրաց

s.

bearing a shield.

· Calfa

NBHL (1)

θυρεσφόρος scutifer, scutatus pedes (կամ δορυφόρος hastatus, satelles, spiculator). Վահանակիր. սպասաւոր ատենի, որ միանգամայն լինէր եւ նիզակաւոր, կամ բրաւոր հանդերձ ոսկեզօծ վահանաւ.


Ասպարաւոր, աց

cf. Ասպարակիր.

· Calfa


Ասպարափակ

adj.

surrounded, protected by shields or bucklers.

· Calfa

NBHL (2)

cf. ՎԱՀԱՆԱՓԱԿ. (իբր վահանաւ փակեալ, փակօղ, եւ փակումն).

Ի ծովէ մինչեւ ի ծով ասպարափակ արարեալ։ Ասպարափակ եղեալ շուրջանակի լեգէոն հետեւակ զօրուն։ Զբազմութիւն վահանակիր զօրուն իբր ասպարափակս իմն ընդդէմ նոցա տուեալ. (Ճ. ՟Ա.։ Յհ. կթ.։)


Ասպարեմ, եցի

vn.

to use a buckler.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտել վարել զասպար. վահան ի կիր արկանել.