to offer, to present, to sacrifice, to give, to dedicate, to attribute, to lend, to propose, to refer, to confer, to devote, to render, to ascribe;
to make, to furnish;
to impose, to inscribe;
ի լոյս —, cf. Լոյս;
— զոք ի կեանս, to give life to;
to vivify;
— զոք առատ պարդեւօք, to load with presents;
to confer great services.
· Calfa
Խաչի կամաւ ընծայեաց։ Աճման հասակի զնոյն ընծայեցեր։ Յայտս մաքուրս՝ հերս ընծայես (իբր ընձիւղել)։ Ի մարմնոյս անօրինելոյ ընծային պտուղք դառնութեան։ Աչաց ընծայեաց զվերստին լոյս (ետ, շնորհեաց)։ Ընծայեալ մարմնոյս զմրաշարս գիծ (գրեալ, համարեալ) եւ այլն. (Նար.։)
to rise, to shine, to blaze forth, to glitter, to sparkle, to glare, to be bright.
· Calfa
Եթէ ոչ լոյս արեգական ընծուէր, զիա՞րդ մարմնոցն անբաւ եւ անճառ որակութիւնք երեւեալ լինէին։ Երկիւղ բարի ի վերայ եհաս, այն՝ որ ընծուի մերկացելոց զգայութեանցն խորհրդոց։ Աստեղքն յերեկորեայ մինչեւ յառաւօտ ընծուին։ Է՛ որ ի վերայ երկրի, եւ է՛ որ ընդ երկրաւ՝ կենդանաբերին կէսքն ընծուին. (Փիլ. քհ. ՟Ե։ եւ Փիլ. ել. ՟Ա. 22։ ՟Բ. 104. 109։)
cast, projection, outcast;
projection.
· Calfa
Զօրէն անպիտան անօթոյ ընկեցումն՝ զիմ զմարմինս ձգեալ (ի ծով). (Փիլ. յովն.։)
cf. Ընկղմիմ.
· Calfa
Մի՛ ընկլցեն զիս պտոյտք ջուրց։ Ամենայն իմաստութիւն նոցա ընկլաւ։ Ընկլան յանդունդս իբրեւ զվէմ։ Աչք իմ ընկլան։ Ընկլաւ մա՛հ յաղթութիւն քո։ Ընկլո՛ Տէր։ Ընկլուզաք զնա։ Ընկլուզեր զնա ի ծով Կարմիր։ Ածին զնոսա, ընկլուզին ի ծով։ Ընկլոյզ (կամ ընկլոյց) Տէր յանխնայ զամենայն գեղ Յակովբայ, եւ այլն։ Ի նոյն ընկլուզաւ, զոր եւ գործեաց. (Յհ. կթ.։)
cf. Ընհղմեմ.
· Calfa
Մի՛ ընկլցեն զիս պտոյտք ջուրց։ Ամենայն իմաստութիւն նոցա ընկլաւ։ Ընկլան յանդունդս իբրեւ զվէմ։ Աչք իմ ընկլան։ Ընկլաւ մա՛հ յաղթութիւն քո։ Ընկլո՛ Տէր։ Ընկլուզաք զնա։ Ընկլուզեր զնա ի ծով Կարմիր։ Ածին զնոսա, ընկլուզին ի ծով։ Ընկլոյզ (կամ ընկլոյց) Տէր յանխնայ զամենայն գեղ Յակովբայ, եւ այլն։ Ի նոյն ընկլուզաւ, զոր եւ գործեաց. (Յհ. կթ.։)
cf. Ընկղմեմ.
· Calfa
Մի՛ ընկլցեն զիս պտոյտք ջուրց։ Ամենայն իմաստութիւն նոցա ընկլաւ։ Ընկլան յանդունդս իբրեւ զվէմ։ Աչք իմ ընկլան։ Ընկլաւ մա՛հ յաղթութիւն քո։ Ընկլո՛ Տէր։ Ընկլուզաք զնա։ Ընկլուզեր զնա ի ծով Կարմիր։ Ածին զնոսա, ընկլուզին ի ծով։ Ընկլոյզ (կամ ընկլոյց) Տէր յանխնայ զամենայն գեղ Յակովբայ, եւ այլն։ Ի նոյն ընկլուզաւ, զոր եւ գործեաց. (Յհ. կթ.։)
to sink, to deepen, to submerge;
to flow, to inundate, to drown, to plunge, to absorb, to bury;
to dim, to cloud;
նիրհմամբ —, to lull, to make sleepy.
· Calfa
Ընկղմեաց զփարաւովն եւ զզօրս իւր ի ծով Կարմիր։ Շրջանք ընկղմեցին զիս։ Ընկղմեցան ի ծով Կարմիր։ Ընկղմիցի ի խորս ծովու։ Ընկղմեցան որպէս կապար ի ջուրս սաստիկս։ Այսպէս ընկղմեսցի Բաբելոն։ Լցան երկոքին նաւքն՝ մինչեւ մերձ յընկղմել նոցա.եւ այլն։
cf. Անկողին.
· Calfa
Անկեալ կամ չարեօք ի մահիճս ախտից ընկողնոց մեղաց. (Նար. ՟Ժ՟Ը. (ուր Անկանիլն յարմարեալ է ընդ Անկողնոյ)։)
going to bed;
the hack of a chair.
· Calfa
Տեսիլ դիմացն եւ ընկողմանումն մարմնոյն՝ մարդ ցուցանեն (զՔրիստոս). (Երզն. մտթ.։)
to reject;
to draw back, to pull back;
to subdue;
to roll.
· Calfa
Ո՞ր երանութիւն մարմնաւոր կարաց զկեանս յաւիտենականս ընկրկել. (Լմբ. ատ.։)
to bud, to shoot, to put forth, to sprout, to germinate, to blossom.
· Calfa
Մի՛ ընծիւղեր զծաղիկ մեղացս։ Ի յարմատոյն Դաւթի ընծիւղեալ մարմնով։ Ի տնկոյն կենաց ընծիւղեալք. (Նար.։)
Ի բարի արմատոյ չար շառաւիղ ընծիւղեցայք. (Շ. մտթ.։)
Ի չարաչար արմատոց անտի չարագոյն ընծիւղեալ շառաւիղ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
to unclose, to blossom, to be born;
to dawn, to appear, to show one's self.
· Calfa
Խունկեղէգն, որ յարմատս եղեգան ընձուի. (Վրդն. ել. (նոր ձեռ. ընծայի)։)
heifer, bullock, calf of a year old.
· Calfa
Տքնութիւն նորա ի դարման ընջղոց. (Սիր. ՟Լ՟Ը. 27.)
familiarly, domestically, confidently.
· Calfa
οἱκείως familiariter γνήσιως genuine Իբրեւ ընտանի. ընտանութեամբ. մերձաւորաբար. ընտանի օրինակաւ. յարմարապէս. ըստ պատշաճի. հարազատաբար.
to familiarize one's self, to grow tame, familiar with, to keep company, to frequent, to communicate;
to get inured, to accustom one's self;
անապատի —, to be accustomed to a hermits life;
— կանոնի հաւատոց, to observe the precepts of the Faith.
· Calfa
Ընտանենայ հաւասար այսմ եւ արմաւենիս. (Պիտ.։)
adj. s. familiar, domestic;
proper;
native;
tamed;
intimate, friend, relation;
domestic;
—ք, family;
հայր —նեաց, the father of a family;
— պատերազմ, intestine strife, domestic broils;
civil war;
— գաւաճան, թշնամի, traitor, intestine foe;
— հաւատոյ, faithful to the Truth;
— լինել գորց, to be familiar with, or versed in literature.
· Calfa
Կենդանեացն ջոլիրք՝ ընտանեաց, միանգամայն եւ վայրենեաց։ Հաց՝ սկզբունք արմտեաց եւ պտղոց ընտանի կերակրոց, զոր մարդկան ընտանի կենդանւոյ բաշխեալ ետ Աստուած։ Ի մրգաբերացն ընտանի պտուղս։ Ընտանի ծառք. եւ այլն. (Փիլ.։)
familiarity, confidence, communication, frequeutation;
habit;
intimacy;
friendship;
— ընդ կնոջ, carnal intercourse with a woman;
յ— կոչել, to domesticate, to tame.
· Calfa
Ընտանութիւն մարմնոյ. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ը. 6։ ՟Ի. 19։)
female neighbour, intimate friend;
house-maid, servant.
· Calfa
ԸՆՏԱՆԻԱ եւ ԸՆՏԱՆՈՒՀԻ. (յունական ոճով յարմարեալ. ) Հին մամն ազգատոհմին, կամ քոյր նախապապուն.
chosen, worthy;
fine, good;
civil, of good family, elegant, excellent, exquisite, nice, genteel, pretty, noble, polished, precious, pure, singular, sovereign, superb;
the best, the most excellent, the choice, the select, the flower, the cream;
զընտիր զարդուցն եդին ի հպարատութիւն, precious ornaments served to beget pride;
զ—ս Գաղղիոյ սատակեաց, he beat down the choice troops, the flower of France;
գումարել զ— նահատակս, զօրս, to reunite the bravest warriors, the picked soldiers;
— անասունք, very fast animals;
— յոյժ, best, first quality;
cf. Ընտրելագոյն;
— մատենագիր, classic author;
ընդ —ս հանել, to select, to make choice of, to elect;
յ— առնել, to give the choice, to permit the selection;
— առնել, to choose, to make choice of, to appreciate;
ընտրոյ տէր, he who has the choice, arbiter;
զնոսա թողացոյց ընտրոյ տեարս լինել, he left them the choice.
· Calfa
Ընտիրք մարմնով. (Ծն. ՟Խ՟Ա. 2։)
to compassionate
· Calfa
Մարմինն զգայակից լինի վասն միաւորութեանն որ ի նմայն հոգի. (Պրպմ. ՟Ը։)
sensibly.
· Calfa
Առ նա զգայապէս (կատարի), եւ ի մեզ իմացականապէս։ Զիջեալ Աստուած նոցա՝ զգայապէս երեւէր նոցա փողովք, հրով։ Զգայապէս տեսութիւն բանիս յայտ է։ Առ ի փորձել զնա զգայապէս։ Դնեմք առաջի զմարմնոյ նորին նշանակ հօրն զգայապէս։ Անասնեղէն աչացս ծանոյց զինքն զգայապէս. (Լմբ. սղ.։ Լմբ. առակ.։ Լմբ. ժող.։ Լմբ. պտրգ.։ Լմբ. էր ընդ եղբ.։)
sensuality.
· Calfa
Հոգւոյ կամօք յաղթահարեալ զմարմնոյս զգայասիրութիւնն. (Լմբ. սղ.։)
the five senses or wits, senses, sensorium, seat of sense;
a. sensible;
— երկարիտակ or հայելեաց, the eyes;
— հանճարոյ, մտաց, իմաստից, intellect, mind, understanding;
— սրտի, the heart.
· Calfa
Զգայարան բնութեամբ մարմնոյս՝ անբանից կենդանեաց, եւ ո՛չ Աստուծոյ՝ է նմանակից մարդս. (Շ. թղթ.։)
sensation;
sense;
reason, understanding;
ի — գալ, to recover, to recover one's senses;
ընդ զգայութեամբ անկանել, to come under the senses;
to stand to reason;
— առնել, տալ, բերել ի-, to inform, to advise;
— առնուլ, ի զգայութեան լինիլ, to perceive, to be sensible of;
—ք, the senses.
· Calfa
Հինգքս զգայութիւնք։ Զգայութեանց աղօտացելոց՝ եւ մարմին ծանրանայ։ Բերէ միտքն պտուղս զիմանալիսն, իսկ զգայութիւն զզգալիսն։ Շարժեալ լինի զգայութիւնն ի ստորակայէն (յառարկայէ), իսկ միտքն ի զգայութենէն. (Փիլ.։)
sensitive, that has the faculty of feeling;
lively, brisk;
witty, intelligent, judicious;
—ք, the senses.
· Calfa
Ոչ միայն անմարմնոցն, այլ եւ զգայնոցս հնչել զձայն բերկրանաց. (Նար. կուս.։)
Յանմարմնոցն եւ ի մտաւորացն, որք չափք եւ ցոյցք զգայնոցնեն։ Ի վերայ զգայնոց բնութեանցն. (Փիլ. ել.։)
Միշտ ծաղկեալ առանց զգայուն գունոց անմարմին գեղեցկութեամբն։ Լաբան թարգմանի սպիտակութիւն, լուսոյ զգայնոյ նշանակ։ Զգայուն աշխարհս. (Փիլ.։)
ԶԳԱՅՈՒՆՔ. գ. αἵσθησις sensus Զգայութիւնք. մասունք մարմնոյ քաջ զգացօղք.
Որ ինչ ի զգայնոց շօշափի կամ զննի կամ ազդի, այն մարմնաւոր է. եւ որ զգայնոց ոչ ազդի, անմարմին. (Եզնիկ.։)
Գլուխ՝ առաջին է մարմնոյ, ոչ դրիւն միայն, այլ կենօք եւ զգայնօք. (Կիւրղ. ծն.։)
belch, eructation, rising (of the stomach).
· Calfa
Ինչք յորժամ ի փափկութիւնս ծախիցին, ի մեղկութիւն մարմնոյ լինին, ի զգայռ, եւ ի փուք. (Բրսղ. մրկ.։)
vigilant, discreet;
clever, alert;
sober, moderate;
wise, prudent;
honest;
— առնել, to warn, to admonish, to apprize of, to give notice, cf. Զգաստացուցանեմ;
— լինել, to perceive, cf. Զգամ.
· Calfa
Ոչ ետուն տեղի զգաստութեան ի մարմինս իւրեանց, ոչ տուաւ նոցա յարկի տեղի ի տապանի անդ՝ որ լի է զգաստիւք. (Եփր. ծն.։)
sobriety;
philosophy.
· Calfa
Այլ եւ ի գլուխս լերանց տեսանեմք զգաստասիրութիւն, եւ գունդս հրեշտակաց ի մարդկեղէն մարմինս երեւեալ. (Ոսկ. մտթ. ՟Ա. 1։)
to warn, to advise, to notify, to instruct, to inform, to announce.
· Calfa
Զգացուցէ՛ք հազարապետին։ Մի՛ ումեք ասել, թէ զայս զգացուցեր ինձ։ Զգացուցին դատաւորին վասն Պօղոսի։ Զգացուցին նմա զՊօղոսէ։ Ոչ ինչ զգացուցի մարմնոյ եւ արեան (այսինքն ազգականաց).եւ այլն։
dress, robe, garment, clothes;
— յօրինել ումեք, to dress, to make a dress for one;
— ամենօրեայ, every day clothes;
— հարսանեաց, wedding garb;
— այրութեան, widows weeds;
սեաւ —ք, dress coat;
պաշտօնական —, regimentals;
հասարակաց —ուք, in plain or private clothes;
— աւազանին, baptismal grace;
ծառայական —, towel, napkin;
— ստին, boot, shoe;
մերկ ի —ուց, undressed, disrobed, naked;
դարան —ուց, clothes-press.
· Calfa
Կարմիր զգեստ (միոյ) ոտինն իբր կարմիր կօշիկ. (Խոր. ՟Ա. 23։)
cf. Զգեցութիւն.
· Calfa
Անսկիզբն բանն ... սկզբնաւորեալ ի կուսէն՝ մարմնով զգեցմամբ. (Շար. այսինքն առնլով զմարմին։)
to clothe, to dress, to put a dress on any one;
to furnish with clothes, to adorn;
եթէ զխոտն ի վայրի Աստուած այնպէս զգեցուցանէ, if God so clothe the grass of the field.
· Calfa
Զգեցոյց զնոսա։ Զգեցոյց Յակոբայ։ Զգեցուսցես Ահարոնի զպատմուճանն սուրբ։ Որ զգեցուցանէր ձեզ (կամ զձեզ) կարմիրս։ Եթէ արարի՞ անտես զմերկն կորուսեալ, եւ ոչ զգեցուցի.եւ այլն։
Ծառ բարձրացեալ ... զգեցուցանել արմտեօք զգեղեցկութիւն. (Ծն. ՟Խ՟Թ. 21։)
to take care, to provide one's self, to watch, to superintend, to look after, to be cautious, to defend one's self, to mistrust;
to evade, to fly, to keep, to stand out of the way;
to manage with economy;
to abate, to secure one's self, to observe, to parry, to consider, to reserve to one's self, to act up to ones dignity, to retain;
— անձին, to take care of one's self, to be on one's guard;
— յառաջ, to await the future;
— պահել, — ի կերակոց, to fast;
to diet;
— զսաս ուրաք ի փայտի, to put in irons, to lay by the heels;
— ի կառաց, to get out of the way.
· Calfa
Իմաստութեամբ զգուշացի՛ք դրանց մարմնոց ձերոց. (Լմբ. պտրգ.։)
good, well-behaved, peaceful, quiet, affable, courteous.
· Calfa
Ի ձեռն մարմնոյ ընդելաբար՝ եւ զգօնաբար ընդ համազգեացս խօսելով. (Բրս. ծն.։)
to render wise;
to tame, to subdue, to humanize.
· Calfa
Զմոլորական մտաց խակութիւն զգա՛ստ յարմարէ. զանբանական վընջողութիւն ասուն կենդանեաց ողջախոհաբար զգօնացուցանէ. (Նար. խչ.։)
to go out, to free one's self, to set one's self at liberty.
· Calfa
Որք ըստ ժողովրդեանն տկարութեամբն զանցանէին, եւ ամենեւին զմարմնաւոր օրինօքն զելանէին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12։)
intemperance, orgies, debauch, luxury, excess, extravagance, extremity, depravation, lust, licentiousness.
· Calfa
Թէ ի նմին զեղխութեան (արբեցութեան) մնացեալ յերկարեսցէ, որոշեսցի։ Եւ ո՛չ մարմնական զեղխութեամբ զսուրբ աւուրցն խորհուրդ արհամարհել. (Յհ. իմ. ատ.։)
to shed, to pour out, to spill;
to fill up;
— ումեք, (յօք) զվարդապետութիւն, to preach redundantly, to be verbose;
բազում ծաղր զեղեալ հեղուլ, to laugh immoderately;
զեղուին զնովաւ զամենայն ամբոխն, the people crowded around him.
· Calfa
Ո՞վ տայր ինձ այժմ զմարմնովն Պօղոսի եւ Պետրոսի զեղուլ (յն. պարազեղանիլ), եւ բեւեռել ընդ գերեզմանս նոցա. (Ոսկ. հռ.։)
cf. Զեղանիմ;
— խնդութեամբ, to be filled with joy;
— ծովու, to be at the flood;
— իմիք ի յուշոյ, to slip one's memory, to forget;
— զոմամբ, to embrace, to clasp to one's bosom;
զեղաւ սիրտ նորա, his heart swelled with emotion, overflowed, outpoured itself.
· Calfa
Ո՞վ տայր ինձ այժմ զմարմնովն Պօղոսի եւ Պետրոսի զեղուլ (յն. պարազեղանիլ), եւ բեւեռել ընդ գերեզմանս նոցա. (Ոսկ. հռ.։)
affluence, abundance, exuberance;
breaking out, overflowing, defluxion;
shedding, effusion;
jet, eruption;
— խնդութեան, transport, rapture;
— շնորհաց, fullness or abundance of grace;
— սրտի, overflowing, outpouring, effusion, largeness of heart;
— վտակաց, overflowing or inundation.
· Calfa
Պաճուճանք մարմնոյ, եւ զեղումն, եւ ընդ վայր ծաղր, անամօթութիւն. (Մանդ. ՟Ի՟Ե։)
to restrain, to retrench, to contract;
to throw into the shade, to eclipse, to darken, to obscure, to cloud;
to discount, to cash.
· Calfa
Սակաւ մի անդր ծագեաց զբանն, եւ ասէ, Բանն մարմին եղեւ. եւ զայլն ամենայն զեղչեաց, զխոհուրդն յղութեան, զծնունդն սրբութեան, զսնունդն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)
to be sacrificed or immolated.
· Calfa
Քահանայքն էին սակաւք, եւ ոչ կարէին զենուլ զողջակէզսն. յն. δέρω տէրիսինի չըգարմագ. տեռել. իմա՛ մորթել, այսինքն մորթազերծ առնել.
to slaughter, to kill;
to immolate, to sacrifice.
· Calfa
Քահանայքն էին սակաւք, եւ ոչ կարէին զենուլ զողջակէզսն. յն. δέρω տէրիսինի չըգարմագ. տեռել. իմա՛ մորթել, այսինքն մորթազերծ առնել.
to creep;
to swarm;
to crawl;
— եռալ, to burn, to be fervid;
— ցանկութեամբ, to burn with concupiscence;
յամենայն զեռնոց որ զեռայցեն ի վերայ երկրի, from all creeping things that creep upon the earth.
· Calfa
Զի վասն գեղոյն նորա զեռասցի ցանկութիւնն ի մարմինսն Դաւթի. (Եփր. թագ.։)
Եռան զեռան սլանան՛ի մարմինս ծովու. (Նար. ՟Հ՟Ա։)
to place one's self, to install or settle or establish one's self;
to find a situation, to obtain or find a place.
· Calfa
Ի վայրս ինչ անդաստանաց կացեալ դադարեցայց։ Ուր յետոյ ոտք մարմնացելոյդ Աստուծոյ զետեղեալ կացին։ Ի սահմանելի քառից տարերաց զգայականաց զետեղեալ որոշեցար. (Նար.։)
arm, weapon;
armament, armour, munition, harness;
հին —ն, woman, female;
— եւ զարդ, armour, arming;
— ի ձեռին, in arms;
armed, arms in the hands;
զինու զօրութեամբ, with arms;
hy main strength;
—ս կրել, to carry, to bear arms;
ի — գնալ, ընթանալ, դառնալ, — առնուլ, զգենուլ, ի վեր առնուլ, ի — վառիլ, to fly to arms, to buckle on one's armour, to take up arms, to arm one's self;
— առնուլ ընդդէմ, to bear arms against;
ի — վառել, to put under arms;
ի բաց թողուլ զ—ս, to lay down one's arms;
հրաման կրելոյ —ս, license to shoot;
հրաթափ —ք (հրազէնք), fire arms, guns, muskets, rifles;
հատու —ք (սուսեր սուին), side arms, weapons, cutting, edge;
վառեալ ի — եւ ի զարդ, armed from head to foot;
առաջին փորձ զինուց, one's first passage in arms;
այր զինու, man at arms;
ազգ կիրթ ի հրահանդս զինուց, a nation inured to war;
ի — ! ի -! to arms! — ի վեր ! — յառաջ ! — ի վայր ! carry, present, ground arms ! կազմ ի — ! ready ! — կալէք, — առէք, — ի ձեռս ! support arms! սպանամել զինուք, to put the sword;
ելանել ընդ —ս, cf. Ելանեմ;
դուլ զինուց, a truce;
սահմանք քաջաց —ն իւրեանց, the arms of the brave decide the limits of their power.
· Calfa
Տէր որպէս զինու հաճութեամբ քով պսակեցեր զմեզ։ Ա՛ռ զզէն եւ զասպար քո։ Իւրով պաշտաման զինուք, աղօթիւք եւ խնկօք։ Ո՛չ զօրութեամբ մարմնոյ, եւ ո՛չ զինուց ազդեցութեամբ։ Հանդերձս զինու զարդու։ Զզէնս քաղէին զանկելոցն։ Զգեցաւ զէն իբրեւ հսկայ։ Ի զէն արքունի վառեալ։ Զէն զինուորութեան մերոյ ոչ է մարմնաւոր, այլ հոգեւոր.եւ այլն։
for, because, in order that, to the end that;
that;
զի՞, what? what thing? why? for what reason? զի՞ կայ իմ եւ քո, what do you want, or what do you want of me ? զի՞ է զի, what is the motive for which? why? what is it ? why then ? զի՞ է զի յարեւու եկիք այսօր, how happens it that you are returned before sun-down? քեզ զի՞ փոյթ է, what does it matter to you ? զի՞ է որդեակ, what do you want my son?
զի՜, how! how much! զի՜ անգութ ես, how cruel you are! զի՜ բարի կամ զի՜ վայելուչ, how good and how pleasant!
· Calfa
ԶԻ. (թարմատար.) ὄτι quod, quia, ut Թէ. եթէ. որ. քի.
Իսկ սուրբ զի ասաց, վասն կուսութեանն իւրոյ կոչեաց զնա. (Եփր. թագ.։) Է՛ զի թարմատարն լնու եւ զտեղի յարաբերականի. իբր ռմկ. որ.
Ո՛չ զմարմնաւոր, այլ զհոգեւոր եղբարս սպանանիցես. եւ այն զի՞ առնէ, եթէ՝ ոչ սրով, այլ այլովք օրինակօք. (Ոսկ. ա. թես. Ը։)
s. mus. first string;
treble voice, soprano.
· Calfa
Զիլ, որ է սուր. եւ պամ, որ է ծանր։ Զզիլն հարկանել, որ է սո՛ւրն բնութեամբ։ Զիլն՝ հրոյն բնութեամբ։ Յորժամ զզիլն եւ զպամն (կամ զբամբն), որ է սո՛ւր եւ ծանր, առ միմեանս յարմարելով հարկանեն, լինի միջակ. (Երզն. քեր.։)
to be wounded with a weapon.
· Calfa
Զոր Թովմասն շօշափէր զզինահարեալ մարմինն. (Կիւրղ. ղկ.։)