Definitions containing the research արմ : 6357 results

Քաղաքակից, կցի, կցաց

adj. s.

of the same town;
fellow-citizen, fellow-townsman.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակաց դասակից առնէ՝ սրբոց քաղաքակից։ Տո՛ւր դատ առնել ըստ սոսխին, զրկող մարմնոյ՝ քաղաքակցին. (Խոսր.։ Յիսուս որդի.։)


Քաղաքակցութիւն, ութեան

s.

fellow-citizenship.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այս չար կարծի մարդկան՝ նոցա քաղաքակցութիւնն, որք անմարմին որոգայթիւքն ըմբռնեն։ Գտայց զսրբոց քոց քաղաքակցութիւն. (Լմբ. ժղ.։)


Քաղաքավարեմ, եցի

vn.

cf. Քաղաքավարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ կամացն Աստուծոյ քաղաքավարիլ ... Հրեշտակական կրօնաւորութեամբ քաղաքավարեալք։ Քաղաքավարեալ ի մարմնի անարատ վարուք։ Որ ըստ անմարմնոցն ի մարմնի քաղաքավարեալ առաքինութեամբ ի մանկութենէ։ Ի չարիս մաշին անկարգ քաղաքավարեալքն. (Սարգ.։ Շար.։ Նախ. ժող.։)


Քաղաքավարիմ, եցայ

vn.

to behave well, to conduct oneself honestly;
to rule with wisdom.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ կամացն Աստուծոյ քաղաքավարիլ ... Հրեշտակական կրօնաւորութեամբ քաղաքավարեալք։ Քաղաքավարեալ ի մարմնի անարատ վարուք։ Որ ըստ անմարմնոցն ի մարմնի քաղաքավարեալ առաքինութեամբ ի մանկութենէ։ Ի չարիս մաշին անկարգ քաղաքավարեալքն. (Սարգ.։ Շար.։ Նախ. ժող.։)


Քաղցական, ի, աց

adj.

where starvation is felt.

· Calfa

NBHL (2)

Ի քաղցական եւ ի դարմանաւոր աշխարհիս. (Ագաթ.։)

Զքաղցականն եւ զծարաւականն ըստ բնութեան իւրում (զմարմինն՝) հաղորդ առնելով աստուածային անկարօտութեան. (Խոսրովիկ.։)


Քաղցկեղ, ի

s.

cancer, gangrene, mortification, impetigo, moist tetter.

· Calfa

NBHL (1)

γάγγραινα gangraena. Որպէս թէ քաղցեալ կեղ. բայց գրի եւ Քարցկեզ. Խոլխեցգետին. պալար՝ որ անյագ ճարակի ի մարմնի.


Քաղցնում, եայ

vn. fig.

to feel hungry, to by hungry, famished;
to hunger after, to thirst for, to by greedy of, thirsty or eager for.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցեաւ ըստ մեզ. եւ քաղցնլովն ո՛չ ըստ մեզ՝ առ յագեցութիւն երկնային բարութեանն զմեզ փոխաբերեաց։ Քաղցնում ուտել զմարմինդ. (Յհ. իմ. երեւ.։ Լմբ. սղ.։)


Քաղցրաբեր

adj.

bearing sweets, producing agreeable fruits.

· Calfa

NBHL (1)

թէպէտ դառնաբերք լինին, եւ թէպէտ քաղցրաբերք։ Թէպէտ դառնաբեր, թէպէտ քաղցրաբեր։ Ի պաղոյն ծառն ճանաչի, եթէ քաղցրաբեր է, եթէ դառնաբեր։ Տունկն ի բոսոյ քաղցրաբեր, եւ պտուղն ի բարուց դառնաբեր։ արմաւենի քաղցրաբեր՝ արդարութեան պաղովք. (Ագաթ.։ Նար. երգ.։ Սարգ. յկ. ՟Թ։ Կոչ. ՟Բ։ Երզն. լս.։)


Քաղցրահամ

adj.

sweet tasted, savory, delicate, delicious.

· Calfa

NBHL (3)

Զարմատն քաղցրահամ։ Քաղցրահամ վատկաց։ Ջուրյապառաժուտ վայրէ քաղցրահամ. (ՃՃ.։)

Ելի ի ծառ մարմնոյ ժանդին, քաղցրահամ սէր երկրային. (Յիսուս որդի.։)

Կցորդս քաղցրահամս յարմարեաց. (Ուռպ.։)


Քաղցրաձայն, ից

adj.

sweet voiced, melodious, tuneful, musical;
— բարբառով, melodiously.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցրաձայն հաւուց տարմք։ Ծնծղայիւք քաղցրաձայնիւք։ զկրկջաձայն քաղցրաձայն երամս կաքաւացն եւ սալամբացն. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։ Սեբեր. ՟Ե։ Փարպ.։)


Քաղցրաճաշակ

cf. Քաղցրահամ.

· Calfa

NBHL (1)

Արմաւենի՝ քաղցրաճաշակ պաղովն։ Քաղցրաճաշակ արմաւենի ի տանն Աստուծոյ տնկեալ. (Պիտ.։ Շար.։)


Քաղցրանուագ

adj.

causing harmonious chants to be heart.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր իցէ քաղցրութիւն նուագաց. քաղցրաձայն (ինչ). բարեյարմար, եւ համեմատ.

Հաւուց տարմք քաղցրանուագ ձայնիւք զվայրսն հնչեցուցանիցեն։ Զարմանալ պարտիմք եւ ընդ քաղցրանուագ բարբառ, զոր գեղգեղեալ յօրինէ ճեպիռնթռչուն. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։ Վեցօր. ՟Ը։)


Քաղցրացուցանեմ, ուցի

va. med. fig.

to sweeten, to render, sweet;
to edulcorate;
to soften, to temper, to calm, to allay.

· Calfa

NBHL (1)

Համեղ մարմնովն քաղցրացոյց զճաշակացն զդառնութիւն. (Շար.։)


Քաղցրութիւն, ութեան

s.

sweetness, suavity;
saviour;
softening;
gentleness;
affability, meekness, amiability, benignity, amenity, urbanity;
քաղցրութեամբ, sweetly, softly, gently, mildly;
քաղցրութեամբ օձն ի ծակէն ելանէ, a smooth tongue draws (gentleness is better than force).

· Calfa

NBHL (1)

Այլ հոգւով քաջ քաղցրութեամբ վասն սասատիցն տեառն ընդունիմ։ Դարմանէ զամենայն քաղցրութեամբ։ Ի շաւիղս երեւի նոցա քաղցրութեամբ։ Քաղցրութեամբ լսէր նմա։ Բազում ժողովուրդ լսէր նմա քաղցրութեամբ.եւ այլն։


Քամահեմ, եցի

va.

to despise, to scorn, to disdain, to slight, to set, at nought, to take no heed of, to take no account of.

· Calfa

NBHL (2)

Ամբարտաւանութեան է անուն, ի ձեռն որոյ քամահեն մարդիկ եւ զաստուածութեամբն ե՛ւ զմարդկային իրաւամբքն։ Քամահելով զթշնամեօքն։ Քամահէ զամենայն կերակրօք։ Զմարմնաւոր հեշտ ցանկութեամբքն քամահեցին. (Փիլ.։)

Ոչ եթէ աղքատն քամահելի ինչ իցէ. այլ նոքա՝ որ քամահիցեն. եւ ես ընդէ՞ր չքամահիցեմ զայնոսիկ՛ որք ոչ գիտիցենն զարմանալ՝ ընդ որ ինչ պարտ է զարմանալ. (Ոսկ. եբր.։)


Քամեմ, եցի

va. fig.

to press, to squeeze, to extract, to wring;
to strain, to filter;
to drain, to cause to flow;
to exhaust, to drain, to use up, to empty;
— զբաժակ, to swallow up, to drain, the cup;
— զբաժակ մինչեւ ցմրուր, to drink the cup to the dregs, to swallow the pill;
— զամենայն մրուրս դառնութեան, բաղդին, to drain or exhaust the rigours of fate;
յինքն —, to suck, to imbibe, to draw in;
արտասուք յաչաց նորա քամէին, he wept bitterly;
հողմով —, to winnow.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ իբրեւ քամէր (յն. ուռուցեալ էր մարմինն), եւ առանց յուսոյ կենաց էր. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 17։)


Քայքայեմ, եցի

va.

to dissolve, to undo, to destroy, to take to pieces;
to disperse, to break up;
— զմիտս, to dissipate, to distract;
— զխաւար, to chase the darkness.

· Calfa

NBHL (1)

Գայթագղիլ՝ զմտօք սողոսկելն ասէ, եւ զմարմնով քայքայիզն. (Երզն. մտթ.։)


Քանակ, աց

s.

quantity, measure.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս քանակի։ Եւ քանակին է՛ ինչ որ տարորոշ է, եւ է՛ ինչ շարունակ. տարորոշեալն, ո՛րգոն, թիւ, բան. եւ շարունակ, ո՛րկէն, գիծ, մակերեւութիւն, մարմին։ Եւ զի քանակ է բան՝ երեւելի է, քանզի ստորաչափի փաղառութեամբ՝ սղիւ եւ երկարաւ։ Իսկապէս եւ տիրաբար քանակ՝ միայն այսոքիկ ասին ասացեալքս. Իսկ այլքն ամեննեքեան ըստ պատահման։ Իւրաքանչիւր ասիցելոցն քանակաց հանգէտ եւ թիւ զո՛յգ եւ անզոյգ ասի, հանգէտ եւ անհանգէտ. (Արիստ. ստորոգ.։)


Քանականամ, ացայ

vn.

to be limited in quantity.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղի եւ ուրական մարմինք ըստ ինքեանց՝ ըստ պատահմանց ի թանձրութեան քանականայ. (Նիւս. բն. ՟Բ։)


Քանակեմ, եցի

va.

to assign the quantity;
to measure;
to contain, to comprehend.

· Calfa

NBHL (1)

ποσόω quantum facio, quantitatem attribuo. Ընդ քանակաւ արկանել. չափել. քատակել. ամփոփել. պարագրել . ձեւացուցանել. յարմարել. յօրինել. իսկ կր. իբր ձ. cf. ՔԱՆԱԿԱՆԱՄ.


Քանակութիւն, ութեան

s.

quantity.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն է՛ր ոչ ունի ընթացս բանք աղօթիցս ընդարձակգոյն, այլ՝ ի քանակութիւն տանց է բաժանեալ։ Աստուած ի յօդուածոց քանակութենէ մարմնական անդամոց օտար է. (Լմբ. սղ.։)


Քանդ, ի

cf. Քանդակ.

· Calfa


Քանդակագործ, աց

s. adj.

sculpture;
chiselling;
sculptured or chased object;
sculptor, carver;
chaser;
sculptured, carved, chiselled, notched.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ քանդակագործ տերեւոցն անօսրութիւնն մացէ մեղմով արեւն։ Զիա՞րդ ծակոտեալ դրոշմեալ են իբրեւ զգործ քանդակագործի զարմանալի՝ տերեւովքն այդիք. (Վեցօր. ՟Ե.) (ուր իմաստն եւեթ տեսան ի յն)։


Քանդակեմ, եցի

va.

to sculpture, to carve, to chisel;
to notch, to cut.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտիցէ քանդակել զքանդակս։ Քանդակեաց ի նմա արմաւենիս։ Քանդակ կնքոյ քանդակեսցես զերկոսին ականսն։ Քանդակեաց քրոբէս յորմս։ Քանդակեալ էր ամենայն տաճարն շուրջանակի։ Գրչաւ երկաթեաւ ի կապարի կամ ի վէմս քանդակեալ։ Զնոյն օրինակ քանդակեցին եւ դրօշեցին։ Կուռս քանդակեալս.եւ այլն։


Քանդեմ, եցի

va.

to demolish, to destroy, to beat, to knock or pull down, to subvert, to overturn, to ruin, to dismantle, to rase;
to ravage, to devastate, to desolate;
cf. Քանդակեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հին նկարագրեանք ի մարմարս եւ ի վէմս քանդեալ են. (Պիտառ.։)


Քանիօն

adj.

cf. Քանի;
— ! — եւս! — առաւել՞, how much more! with still more reason.

· Calfa

NBHL (3)

Եթէ մարմնականն այսքան առաւելեալ եպերանօք, ապա քանիօ՛ն զշամբուշ սորայն վերադիտեսցուք անմտութիւն անձին. (Պիտ.։)

Եթէ ի մարմնաւոր իրս իմաստնոցն խրատք զօրանան, քանիօ՛ն ի հոգեւորսն խօսեցեալքն յԱստուածոյ։ Կոծն այն սաստիկ տիեզերակոծ քանիօ՛ն անըմբերելի լինիցի. (Խոսր.։)

Զի եթէ դաւիթ զարդարսն իբրեւ զարմաւենիս ծաղկեալ ասէ վասն վայելչականութեանն, քանօ՞ն աստուածացեալ մարմինն. (Նար. երգ.։)


Քանիօնութիւն, ութեան

s.

quantity, number, measure.

· Calfa

NBHL (1)

արարչական զօրութեան փրկչին, եւ քանիօնութեան մարմնոյն. (Բրս. թղթ.։)


Քանոն

cf. Կանովն.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ինչ ժամանակօք եւ քանոնովք եւ չափովք կշռեալ է։ Այլաբանութեան քաննովք։ զքաղաքավարութեան քանունսն։ զգօնութեան քանուն։ Ի վկայս ապաստանին, որոց բանք քանունք էն դատաւորացն։ Բնաւորական քանոնովն վարեցեալ։ Մոլորեալք ի ճշմարտթենէ քանընոյն։ Ծով ըստ քանոնս հրամանի ոչ էանց։ Չափոցն զուգութեան քաննովն յարմարեալ։ Գարնայնոյն եւ աշնայնոյն արդարակ քաննով զուգօրութեան. (Փիլ.։)


Քանցեմ, եցի

va.

to lacerate, to tear in pieces, to rend asunder;
to separate, to detach, to divide;
— զոսկերս, to bone.

· Calfa

NBHL (4)

Եղեգամբք ճեղքեալ զմարմինսն քանցէին։ Քանցելով զմարմինս ատամամբք։ Որ տանջէ, քանցեսէ զմարմինս. (ՃՃ.։)

Զամենայն մարմինս սրբոցն զլանջացն եւ զթիկանցն քանցեալ քերեցին. (Փարպ.։)

Թէ ո՞ւռ կենդանւոյ՝ յորմէ քանցեցայ։ Քանցեալ ծառս արմաւենւոյ. (Նար. ՟Ի՟Դ. ՟Կ՟Է։)

Կցեցաւ ոսկր իմ ի հող, եւ մարմին իմ յերկիր քանցեցաւ. (Մանդ.։)


Քանցումն, ման

s.

laceration, tearing.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսից զչարաչար քանցումն մարմնոյ իմոյ։ Տե՛ս զքանցումն կողից քոց։ Ի քանցումն քերանաց կողից ձերոց. (ՃՃ.։)


Քաջ, աց

adj. s. adv.

brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.

· Calfa

NBHL (2)

Ճայ անուանեալ հաւդ՝ քաջ փոքր է մարմնով։ Մեծ է արգակն. բայց ի միմեանցն ընտրութենէ՝ քաջ փոքր է քան զերկինս. (Նոննոս.։ Կոչ. ՟Ե։)

Մեռեալ էր նա քաջ քաջ մարմնով առ որդեծնութեան։ Եւ այժմ իբրեւ տեսանես՝ քաջ քաջ ամենայն բանջար սերմանեալ է։ Աշխարհակալ ծովն՝ մեծանիստ, երկայնաձից եւ լայնատարած, քաջ քաջ ընդ երկրիզուգի համեմատութեամբ։ Քաջ քաջ գրեթէ քան զշաժումն։ Քաջ քաջ ցամաքեաց ուղեղ գլխոյ իմոյ. (Կոչ. ՟Ե. եւ ՟Ժ՟Դ։ Վեցօր. ՟Դ։ Եւագր. ՟Է։ Ճ. ՟Ա.։)


Քաջաբերութիւն, ութեան

s.

fertility, fecundity.

· Calfa


Քաջաբոյս, բուսի, ից

adj.

well sprouted, flourishing;
good-tempered;
well affected.

· Calfa

NBHL (1)

Բնութեան քաջաբոյս զարգացումն զուարթս եւ զարմանալիս յարդարէ. (Պիտ.։)


Քաջադիպութիւն, ութեան

s.

opportunity;
քաջադիպութեամբ, opportunely, at the proper time.

· Calfa

NBHL (1)

εὑτυχία prosperitas. եւ մ. εὑτυχῶς feliciter, apte. Քաջ դիպողութիւն-Բարեյարմարութեան. վայելուչթիւն.


Քաջազուգութիւն, ութեան

s.

well proportion.

· Calfa

NBHL (1)

τὸ εὕζυγον bene junctio. Քաջ եւ ընտիր զուգաւորութիւն. լծակցութիւն, յարմարութիւն.


Քաջազօրութիւն, ութեան

s.

vigour, valour, power.

· Calfa

NBHL (1)

Յառողջութեան եւ ի քաջազօրութեան եւ ի մարմնոյ առոյգութեան կեան. (Փիլ. լին. ՟Դ. 43։)


Վարնկենի, նւոյ, նեաց

s.

cucumber-plant.

· Calfa

NBHL (1)

Ուստի ... լինի ի նմա ձիթենի, վարնկենի (կամ վայրնկենի), եւ յասմիկ։ Վարդենիք, նռնենիք, արմաւենիք, վարնգենիք, եւ նմանք սոցա. (Խոր.։ Վրդն. ծն.։)


Վարոց, աց

s.

switch, stick, rod, verge;
penis, member, genitals.

· Calfa

NBHL (1)

Վարոցս արմաւենեաց հատանելով՝ եհար զթիկունս նոցա։ Հարկանել զնա վարոցօք։ Վարոցիւք դալարօք հարկանել։ Վարոցիւ կամ վարոցով հարկանել զերեսս երանելւոյն. (Սոկըր. ՟Բ. 28։ Յհ. կթ.։ Ճ. ՟Ա.։ Հ=Յ. եւ Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Զ.։)


Վարսագեղ

adj. ast. bot.

having a fine head of hair, adorned with tresses;
furnished with rays;
leafy, covered with leaves.

· Calfa


Վարսակալ, աց

s.

ornament for the hair, riband, frontlet, diadem.

· Calfa

NBHL (1)

Զհետ գլխոյն գեղեցիկ իմն օրինակաւ յարմարեալ հիւսուն, եւ վարսակալաւ յօրինեալ շպտին. (Փիլ. տեսական.) ուր յն. σφηκούμενος contractus, cinctus.


Վարսաւոր, աց

adj. ast. bot. s.

hairy, long-haired;
blazing-tailed;
comose, leafy, tufted;
Nazarite;
comet.

· Calfa

NBHL (1)

Վարսաւորն սամփսոն, եւ վարսաւորն յիսուս՝ որդի եւ բան հօր. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Վարք, րուց

s.

life, habits, manners, conduct, behaviour, morals;
use, employment;
անարատութիւն վարուց, morality;
ընտիր, բարեկիր —, good morals;
անարատ, անբիծ —, pure morals;
գեղեցիկ վարովք վարեցան, they led a good life;
որք գերաշխարհիկք են վարուք, who show themselves pure of heart;
է երբեք զի եւ անբարիք ծնանին օրէնս բարիս, good laws are often produced by evil customs.

· Calfa

NBHL (1)

χρῆσις usus. Յոքնականն բառիս Վար, իբր վարումն, վարմունք, այսինքն կիրառութիւն իրաց. բանեցնելը, գործածութիւն.


Վաւաշական, ի, աց

adj.

unchaste, immodest, libidinous.

· Calfa

NBHL (1)

Զվաւաշական եւ զմոլեկան պարսն (յն. վագխիաս) յարմարէ (դիոնիւսոս, որ եւ բաքոս). (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Վաւաշոտութիւն, ութեան

s.

cf. Վաւաշութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Առ ափրոդիտականսն վաւաշոտութիւնք՝ ի մարմնի ցաւք եղեն. (Պղատ. տիմ.։)

Որ թողեալն է զհանդերձս իւր՝ զմարմնական ցանկութիւնս, մի՛ դարձցի յետս ի նոյն վավաշոտութիւն. (Մեկն. ղկ.։)


Վաւերական, ի, աց

adj. s.

authentic, valid, legitimate;
—, —ն, seal, signet, ring;
— մատանի, signet-ring;
— արքունի, great seal.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յիշատակ վաւերական յոքնաթշուառ եւ թարմատար անձինս եղկելւոյ. (Սարգ. յիշատ.։)


Վեհ, ից

adj. s.

sublime, majestic, imposing, high, elevated, superior, grand, noble, generous;
divine, godlike, supernatural, celestial, heavenly;
the Supreme Being;
— կերպարան, imposing aspect;
— ինձ արտաշէս պարթեւ քան զմակեդոնացին աղեքսանդր, Artaxerxes the Parthian seems to me to be superior to Alexander the Macedonian.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն վեհիդ տպաւորութեան։ Զվեհին մեծութիւն։ Գործի մարմնութեան վեհին բնութեան. (Նար. ՟Ե. ՟Լ՟Դ. եւ Նար. կուս.։)


Վեհագոյն

adj.

superexcellent, supreme, eminent.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգի վեհագոյն է քան զմարմին։ Վեհագոյն են՝ վեհագունին (այսինքն հոգւոյ)բարութիւնք. (Բրս. հց.։ Նիւս. բն.։)


Վեհազն, զին, զանց

adj.

noble, grand;
— տէր, my lord, your lordship.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՀԱԶԳԻ ՎԵՀԱԶՆ. Ազնուազարմ. մեծարգի. դիւցազն.


Վէստ

cf. Վեստ.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր վիստ առիւծքըն վեստառին, շէկք եւ խարտեաշք կարմըրերփին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Վեստարիս

s.

wardrobe-keeper.

· Calfa

NBHL (1)

Կալաւ զիս վեստարիս նորա, այնչափ գանեաց բրօք, մինչեւ թափեցաւ ամենայն մարմին իմ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. ձ. (տպ. վերստին)։)